Veilig omgaan met waardevolle spullen op een drukke markt | Leer japans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. この市場は思ったより混んでいます。

   Deze markt is drukker dan ik had verwacht.

   この

   deze

   市場

   markt

   思ったより

   dan verwacht

   混んでいます

   is druk

   Uitgebreide uitleg

   この betekent hier “deze” en staat rechtstreeks vóór het zelfstandig naamwoord dat het bepaalt. De vorm verwijst grammaticaal naar iets nabij de spreker of in de actuele gesprekssituatie; hij verandert niet voor getal of geslacht. Vergelijk これ “dit/deze” als zelfstandig voornaamwoord met この市場 “deze markt”. 市場 betekent hier “markt”. Het is een zelfstandig naamwoord; samen met この vormt het この市場 “deze markt”. Voor een andere plaatsnaam kun je hetzelfde patroon gebruiken, bijvoorbeeld この店 — “deze winkel”. 思ったより betekent hier “dan ik had verwacht”. De basisvorm is 思う “denken; verwachten”; 思った is de verleden vorm van die werkwoordsvorm. より markeert het vergelijkingspunt: wat ervoor staat, wordt vergeleken met wat daarna of impliciet als maatstaf geldt. In deze zin is de verwachte drukte de maatstaf. Voorbeeld: 思ったより早い。 — “Het is vroeger/sneller dan ik had verwacht.” Het onderwerp van 思った wordt in het Japans niet afzonderlijk genoemd; de vaste vertaling geeft hier de bedoelde verwachting van de spreker weer. 混んでいます betekent hier “is druk”. De basisvorm is het intransitieve werkwoord 混む “druk worden; vol zijn”. 混んで is de te-vorm en います maakt hier een beleefde vorm die een huidige toestand weergeeft: de markt verkeert nu in een drukke toestand. Het is dus niet de vorm van een ander werkwoord voor “vullen”. De beleefde niet-verleden vorm is 混みます; de gewone huidige toestand kan bijvoorbeeld als 混んでいる worden gezegd. Voorbeeld: 電車が混んでいます。 — “De trein is druk.” Geheel opgebouwd: この市場は maakt “deze markt” het gespreksonderwerp. 思ったより stelt de verwachte drukte als vergelijkingsmaatstaf, en 混んでいます beschrijft de huidige toestand. Samen betekent この市場は思ったより混んでいます。: “Deze markt is drukker dan ik had verwacht.” De beleefde vorm past bij neutrale, alledaagse communicatie.

2. 貴重品は前のポケットに入れてください。

   Houd je waardevolle spullen in het voorvak.

   貴重品

   waardevolle spullen

   前の

   voorste

   ポケット

   zak

   入れてください

   doe erin, alstublieft

   Uitgebreide uitleg

   貴重品 betekent hier waardevolle spullen. Het woord wordt vaak als verzamelnaam gebruikt voor dingen die je wilt beschermen, zoals geld of sieraden; het zegt op zichzelf niet hoeveel afzonderlijke voorwerpen er zijn. Voorbeeld: 貴重品を持ってきました。 — Ik heb waardevolle spullen meegebracht. Na 貴重品 staat は. Dit markeert 貴重品 als het thema van de zin: wat de waardevolle spullen betreft, geldt de daaropvolgende instructie. Het is hier niet nodig om は als grammaticaal onderwerp te beschrijven. Het patroon AはB betekent vaak: wat A betreft, geldt B. 前の betekent hier voorste of vooraan gelegen. 前 betekent ‘voorkant’ of ‘ervoor’; の verbindt dit woord met het zelfstandig naamwoord erna en maakt er een bepaling van: 前のポケット is dus ‘het voorvak’. In deze zin wordt 前の niet zelfstandig als ‘het voorste’ gebruikt. Voorbeeld: 前の席に座ります。 — Ik ga op de voorste stoel zitten. ポケット is het leenwoord voor zak of vak. In combinatie met 前の verwijst het naar het voorvak. Japanse zelfstandige naamwoorden krijgen hier geen meervoudsuitgang; het aantal volgt uit de context. Na ポケット staat に. Bij 入れる markeert に de plaats of bestemming waarin iets wordt gedaan. Het patroon XをYに入れる betekent: X in Y doen. を markeert daarbij wat je erin doet, terwijl に het doel of de plaats markeert. 入れてください is de beleefde verzoeksvorm van 入れる, ‘erin doen’ of ‘ergens in stoppen’. 入れて is de て-vorm; met ください vormt die een beleefd verzoek: ‘doe er alstublieft in’. De vorm 入れる is de woordenboekvorm. Voorbeeld: 書類をかばんに入れてください。 — Doe de documenten alstublieft in de tas. Samen geeft 貴重品は前のポケットに入れてください。 de structuur waardevolle spullen + themamarkering; voorvak + bestemming; erin doen + beleefd verzoek. De betekenis is: ‘Houd je waardevolle spullen in het voorvak.’ De Nederlandse vertaling formuleert dit natuurlijk als een instructie om ze daar te bewaren; de Japanse zin gebruikt daarvoor letterlijk een beleefd verzoek om ze in het voorvak te doen.

3. バッグのファスナーを全部閉めたほうがいいですか。

   Moet ik mijn tas helemaal dicht ritsen?

   バッグ

   tas

   ファスナー

   rits

   全部

   helemaal; alles

   閉めたほうがいいですか

   is het beter om … te sluiten?

   Uitgebreide uitleg

   バッグ betekent hier “tas”. Het is een leenwoord in katakana; het meervoud wordt niet apart gemarkeerd, dus de context bepaalt of het om één tas of meerdere tassen gaat. In deze uiting past “tas” bij de vaste vertaling. ファスナー betekent “rits” of “ritssluiting”. Samen met バッグの vormt het バッグのファスナー: “de rits van de tas”. の verbindt hier twee zelfstandige naamwoorden en geeft een relatie zoals bezit of onderdeel aan; het zegt op zichzelf niet wie de tas bezit. 全部 betekent hier “helemaal” in de zin dat de volledige rits wordt gesloten. Het kan ook “alles” betekenen wanneer het naar meerdere zaken verwijst, maar in deze combinatie bepaalt het de omvang van het sluiten. 閉めたほうがいいですか is een beleefde vraag naar wat beter is: “is het beter om te sluiten?” De zelfstandige vorm is 閉める “sluiten”. De vorm 閉めた is de verleden vorm, maar in de vaste constructie V-たほうがいい vormt die geen gewone verleden tijd; de constructie adviseert dat het beter is om de handeling te verrichten. ですか maakt de uiting tot een beleefde vraag. Het onderwerp “ik” staat niet expliciet in het Japans, maar wordt door de vaste vertaling als de handelende persoon geïnterpreteerd. Voorbeeld: ドアを閉めたほうがいいです。 — “Het is beter om de deur te sluiten.” Hier staat opnieuw 閉めたほうがいい voor een aanbeveling, niet voor een beschrijving van iets dat al gesloten is. De onderdelen worden verbonden als バッグのファスナーを (“de rits van de tas” als object) + 全部 (“helemaal”) + 閉めたほうがいいですか (“is het beter om te sluiten?”). Samen betekent de volledige uiting: “Moet ik mijn tas helemaal dicht ritsen?”

4. バッグのファスナーを全部閉めて、前で持ってください。

   Rits de tas helemaal dicht en houd hem voor je.

   バッグ

   tas

   ファスナー

   rits

   全部

   helemaal

   閉めて

   dichtdoen

   前で

   voor je

   持ってください

   houd ... vast, alstublieft

   Uitgebreide uitleg

   バッグ is een zelfstandig naamwoord voor “tas”. Het is een leenwoord en verandert hier niet van vorm voor aantal of grammaticale rol. In バッグのファスナー verbindt の de twee zelfstandige naamwoorden: het betekent hier “de rits van de tas”. ファスナー betekent “rits”. Samen met バッグの verwijst het naar de rits die bij de tas hoort, niet naar de hele tas. 全部 betekent hier “helemaal” of “volledig”. Het bepaalt de mate waarin de rits wordt gesloten. Het kan ook zelfstandig “alles” betekenen, maar die betekenis past hier niet als vertaling van het hele zinsdeel. 閉めて is de te-vorm van 閉める, “sluiten” of “dichtdoen”. De te-vorm verbindt hier de eerste handeling met de volgende: ファスナーを全部閉めて betekent “doe de rits helemaal dicht en ...”. 閉める is een overgankelijk werkwoord: de rits is het directe object, gemarkeerd door を. De te-vorm op zichzelf geeft hier dus geen verleden tijd aan. 前で bestaat uit 前, “voorkant” of “voorzijde”, en で, dat de plaats van een handeling markeert. Met de vaste vertaling betekent dit hier “voor je”, in de zin van een positie vóór de aangesprokene. で kan ook andere functies hebben, dus de concrete betekenis komt hier uit de combinatie met 前 en het werkwoord 持つ. 持ってください bestaat uit de te-vorm 持って van 持つ en ください. 持つ betekent onder andere “vasthouden” of “dragen”; in deze zin gaat het om de tas voor je houden. 〜てください is een beleefd verzoek om de handeling uit te voeren. Het onderwerp en het object hoeven in het Japans niet uitgesproken te worden wanneer ze uit de situatie duidelijk zijn; volgens de vaste vertaling is het object hier de tas. De zin bouwt zo op: バッグのファスナーを (“de rits van de tas” als object) + 全部閉めて (“doe helemaal dicht en”) + 前で持ってください (“houd hem voor je, alstublieft”). Als geheel is het een beleefd verzoek om eerst de tas volledig dicht te ritsen en hem daarna voor je te houden. De vorige zin gebruikt dezelfde combinatie バッグのファスナーを全部閉める, maar daar staat 閉めたほうがいいですか bij: dat vraagt of het beter is om de rits helemaal te sluiten.

5. 私の携帯電話は内ポケットに入っています。

   Mijn telefoon zit in het binnenvak.

   私の

   mijn

   携帯電話

   mobiele telefoon

   内ポケット

   binnenvak

   入っています

   zit erin

   Uitgebreide uitleg

   私の betekent hier “mijn”. 私 betekent “ik” en の verbindt dit woord met het zelfstandig naamwoord erna: 私の携帯電話 betekent “mijn mobiele telefoon”. Het patroon XのY betekent vaak “Y van X” of “X’ Y”. 携帯電話 betekent “mobiele telefoon”. Het is hier één zelfstandig naamwoord; de vaste zin gebruikt expliciet deze volledige benaming. 内ポケット betekent “binnenvak”. 内 geeft de binnenkant aan en ポケット betekent “zak” of “vak”. In de gegeven context gaat het om het binnenvak van de tas, tegenover het buitenvak. 内ポケット staat vóór に, dat de plaats aanduidt. 入っています betekent hier “zit erin” of “bevindt zich erin”. De basisvorm is 入る, “binnengaan” of “ergens in gaan”. De vorm 入っている bestaat uit deて-vorm 入って plus いる. In deze zin beschrijft 〜ている een bestaande toestand: de telefoon bevindt zich al in het vak, niet een handeling waarbij hij naar binnen gaat. います is de beleefde vorm van いる, dus 入っています is de beleefde vorm van 入っている. Het patroon XはYに入っています kan worden hergebruikt voor “X zit in Y” of “X bevindt zich in Y”. Voorbeeld: 鍵はバッグに入っています。 betekent “De sleutel zit in de tas.” Samen betekent 私の携帯電話は “mijn mobiele telefoon” als onderwerp, 内ポケットに “in het binnenvak” en 入っています “zit erin”. De volledige betekenis is: “Mijn telefoon zit in het binnenvak.”

6. そのほうが外ポケットより安全です。

   Dat is veiliger dan het buitenvak.

   そのほうが

   dat is (de betere optie)

   外ポケット

   buitenvak

   より

   dan

   安全です

   veilig is

   Uitgebreide uitleg

   そのほうが betekent hier “dat is de betere optie” of kortweg “dat is”. その verwijst naar iets dat in de context al bekend is; de precieze referent wordt in deze zin zelf niet genoemd. ほう (方) betekent letterlijk “kant/manier”, maar in deze vergelijking verwijst het naar één van de vergeleken mogelijkheden. Het betekent niet op zichzelf dat iemand die mogelijkheid heeft gekozen. Voorbeeld: こちらのほうが便利です。 — “Deze optie is handiger.” 外ポケット betekent “buitenvak”. Dit is een zelfstandig naamwoord: 外 is “buiten” en ポケット is “zak/vak”. In deze zin is het het vergelijkingspunt. より komt na het zelfstandig naamwoord waarmee wordt vergeleken. Het patroon AよりBのほうが… betekent “B is … dan A”. より betekent hier dus “dan” in een vergelijking. Voorbeeld: 電車よりバスのほうが安いです。 — “De bus is goedkoper dan de trein.” 安全です betekent hier, binnen de vergelijking, “is veilig” en levert samen met de vergelijkingsconstructie de betekenis “is veiliger”. 安全 is een な-bijvoeglijk woord; in de beleefde predicatieve vorm staat het als 安全です. De gewone, niet-beleefde predicatieve vorm is 安全だ. Het woord 安全 zelf draagt niet de vergelijking; die ontstaat door de combinatie met より en そのほうが. Voorbeeld: この道は安全です。 — “Deze weg is veilig.” Samen vormt de zin het patroon AよりBのほうが安全です: “B is veiliger dan A”. Hier is A 外ポケット en verwijst B naar datgene waarnaar そのほう verwijst. Daarom betekent そのほうが外ポケットより安全です。 “Dat is veiliger dan het buitenvak.” De beleefde vorm です past bij een neutrale, beleefde mededeling.

7. 私たちが歩いている間は、気をつけます。

   Ik zal voorzichtig zijn terwijl we lopen.

   私たち

   wij; we

   歩いている

   aan het lopen zijn

   間は

   terwijl; gedurende de tijd dat

   気をつけます

   voorzichtig zijn; opletten

   Uitgebreide uitleg

   私たち betekent hier “wij” en is de groep die de handeling van het lopen uitvoert. 私 betekent “ik”; 私たち gebruikt たち om naar een groep te verwijzen. In deze zin wordt 私たち met が als onderwerp van de eerste deelzin gemarkeerd. Voorbeeld: 私たちが行きます。 — “Wij gaan.” 歩いている komt van 歩く (“lopen”). De vorm 歩いている bestaat uit de て-vorm 歩いて plus いる en beschrijft hier een handeling die aan de gang is: “aan het lopen zijn”. Dit patroon is herbruikbaar: 読んでいる betekent “aan het lezen zijn”. 間は geeft de tijdsperiode aan: “terwijl” of “gedurende de tijd dat”. Hier koppelt het de lopende handeling aan de andere mededeling. Het patroon Vている間は、... betekent bijvoorbeeld “zolang/terwijl iemand V’t, ...”. Voorbeeld: 雨が降っている間は、ここにいます。 — “Zolang het regent, blijf ik hier.” 気をつけます komt van het werkwoord 気をつける, “voorzichtig zijn” of “opletten”. 気をつけます is de beleefde niet-verleden vorm; afhankelijk van de context kan die over het heden of over een voorgenomen toekomstige handeling gaan. In de vaste vertaling is de bedoelde lezing “ik zal voorzichtig zijn”. Het onderwerp van deze tweede deelzin staat in het Japans niet expliciet; de vaste vertaling identificeert de spreker als degene die voorzichtig zal zijn. Voorbeeld: 車に気をつけます。 — “Ik zal voor auto’s oppassen.” Samen vormt 私たちが歩いている間は de tijdsomstandigheid “terwijl wij lopen”. Daarna volgt 気をつけます, “zal ik voorzichtig zijn”. De volledige betekenis is dus: “Ik zal voorzichtig zijn terwijl we lopen.”

8. 私たちが離れないように、近くにいてください。

   Blijf dicht bij me, zodat we elkaar niet kwijtraken.

   私たち

   wij / we

   離れない

   niet uit elkaar gaan

   ように

   zodat

   近くに

   dichtbij

   いてください

   blijf alstublieft

   Uitgebreide uitleg

   私たち betekent hier “wij/we” en is de vorm 私 (“ik”) met たち, een achtervoegsel dat een groep aanduidt. が markeert 私たち als onderwerp van de bijzin. In 私たちが歩いている間は uit de vorige zin markeert hetzelfde が eveneens het onderwerp; hier gaat het echter om de voorwaarde of het doel in deze zin. 離れない komt van 離れる (“uit elkaar gaan”, “afstand nemen”). De vorm 離れない is de niet-verleden ontkenning: “niet uit elkaar gaan”. Het onderwerp daarvan is 私たち, dus de bijzin drukt uit dat wij niet uit elkaar gaan. Een eenvoudig voorbeeld is ここを離れないでください。 — “Ga hier alstublieft niet weg.” Dat is een andere constructie: ないでください vraagt om iets niet te doen, terwijl 離れないように een doel of voorzorg uitdrukt. ように volgt hier op de ontkende vorm en geeft een doel of voorzorg aan: “zodat … niet” of “om ervoor te zorgen dat … niet”. Het patroon V-ないように is bruikbaar wanneer iemand een ongewenste toestand probeert te voorkomen. Bijvoorbeeld: 忘れないように、メモします。 — “Ik maak een notitie, zodat ik het niet vergeet.” 近くに betekent hier “dichtbij” of “in de buurt”. 近く is gebaseerd op 近い (“dichtbij”); met に vormt het een plaatsbepaling. In deze zin hoort het bij いて: de gevraagde toestand is dat iemand dichtbij is. 近い is een i-adjectief; 近く is hier niet de gewone attributieve vorm vóór een zelfstandig naamwoord, maar een vorm die als plaatsbepaling gebruikt wordt. いてください bestaat uit de te-vorm いて van いる (“zich bevinden” bij levende wezens) plus ください, een beleefde vraag of verzoek. In combinatie met een plaatsbepaling betekent het “blijf/zorg dat je bent”. Het is dus niet nodig om いて als een apart werkwoord “blijven” te leren; de betekenis “blijven” ontstaat hier doordat iemand gevraagd wordt in die toestand te blijven. Bijvoorbeeld: ここにいてください。 — “Blijf alstublieft hier.” Samen vormt 私たちが離れないように de doelbijzin “zodat wij niet uit elkaar raken”, en 近くにいてください het beleefde verzoek “blijf dichtbij”. De volledige betekenis is daarom: “Blijf dicht bij me, zodat we elkaar niet kwijtraken.”