Een korte koffiepauze op het werk | Leer japans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 集中力がなくなってきました。

   Ik verlies mijn concentratie.

   集中力

   concentratievermogen

   なくなってきました

   neemt geleidelijk af

   Uitgebreide uitleg

   集中力 betekent hier “concentratievermogen”: het vermogen om je aandacht gericht te houden. Het is een zelfstandig naamwoord; 集中 verwijst naar concentratie en 力 naar vermogen of kracht. Een bruikbaar verwant werkwoord is 集中する (“zich concentreren”), maar 集中力 zelf benoemt het vermogen, niet de handeling. なくなってきました drukt uit dat iets geleidelijk aan het verdwijnen is en dat die verandering tot het huidige moment merkbaar is. De basisvorm is なくなる (“verdwijnen; niet meer aanwezig raken”). In なくなって staat dit werkwoord in de て-vorm. Daarna staat きました, de beleefde verleden vorm van くる (“komen”); in deze combinatie geeft 〜てくる een ontwikkeling aan die tot nu toe is voortgeschreden. ました maakt de uitdrukking beleefd. Dit is dus specifieker dan alleen なくなりました, dat eerder “is verdwenen” of “is opgeraakt” weergeeft. Samen vormt 集中力がなくなってきました de structuur [zelfstandig naamwoord] が なくなってきました: het concentratievermogen wordt geleidelijk minder. が markeert hier datgene waarvan de toestand verandert. De volledige betekenis is daarom: “Ik verlies mijn concentratie” of letterlijker: “Mijn concentratievermogen begint geleidelijk te verdwijnen.” De Japanse zin vermeldt niet expliciet een apart onderwerp voor “ik”; de Nederlandse vertaling maakt de bedoelde persoonlijke betekenis natuurlijk duidelijk. Deze beleefde formulering past bij het melden van een huidige, zich ontwikkelende toestand.

2. 席を離れて、コーヒーを取りに行きましょう。

   Laten we even weggaan en koffie halen.

   席

   zitplaats

   離れて

   weggaan; zich verwijderen

   コーヒー

   koffie

   取りに行きましょう

   laten we gaan halen

   Uitgebreide uitleg

   席 席 betekent hier een zitplaats of plek waar iemand zit. Het is een zelfstandig naamwoord; in 席を離れる is het de plek die iemand verlaat. Het partikel を markeert hier het vertrekpunt of object van de beweging: 席を離れる = een zitplaats verlaten. 離れて 離れて is de te-vorm van 離れる (離れる → 離れて), ‘zich verwijderen’ of ‘verlaten’. In deze zin verwijst het concreet naar het verlaten van de zitplaats. De te-vorm verbindt deze handeling met wat daarna komt: Aて、B kan betekenen ‘A en dan B’ of ‘A, waarna B gebeurt’. Voorbeeld: 部屋を離れて、外に出ます。 = ‘Ik verlaat de kamer en ga naar buiten.’ コーヒー コーヒー betekent ‘koffie’. Het is hier het ding dat men wil gaan halen. Het partikel を in コーヒーを取る markeert wat men neemt of haalt. 取りに行きましょう 取りに行く is een vaste, productieve constructie: de stamvorm van 取る (取り) + に + 行く = ‘gaan om iets te halen/nemen’. Het eerste werkwoord geeft het doel van het gaan aan. Hier is 取り dus afkomstig van 取る, niet van 行く. 行きましょう is de beleefde voorstelvorm van 行く: 行く → 行きましょう. Deze vorm betekent ‘laten we gaan’ en stelt een gezamenlijke handeling voor. In 取りに行きましょう geldt het voorstel voor het gaan om koffie te halen. Voorbeeld: 水を買いに行きましょう。 = ‘Laten we water gaan kopen.’ Geheel: 席を離れて、コーヒーを取りに行きましょう。 verbindt eerst het verlaten van de zitplaats met daarna het gaan om koffie te halen. Samen betekent het: ‘Laten we even weggaan en koffie halen.’

3. 短い休憩が役に立ちそうです。

   Een korte pauze lijkt nuttig.

   短い

   kort

   休憩

   pauze

   役に立ちそうです

   lijkt nuttig

   Uitgebreide uitleg

   短い betekent hier “kort” en beschrijft het zelfstandig naamwoord 休憩 dat erop volgt. Het is een i-adjectief; dezelfde vorm 短い kan ook predicatief worden gebruikt, bijvoorbeeld in この休憩は短い (“Deze pauze is kort”). De ontkenning is 短くない (“niet kort”). De vorm verandert dus niet simpelweg omdat hij vóór een zelfstandig naamwoord staat. 休憩 betekent “pauze” of “rustpauze” en is een zelfstandig naamwoord. Samen betekent 短い休憩 “een korte pauze”. Het Japanse origineel bevat hierbij geen afzonderlijk woord dat precies overeenkomt met het Nederlandse lidwoord “een”. 役に立ちそうです drukt uit dat iets waarschijnlijk nuttig lijkt. De vaste uitdrukking 役に立つ betekent “nuttig zijn” of “van nut zijn”. In 役に立ちそうです is 立ち de stamvorm van het werkwoord 立つ die vóór そう wordt gebruikt. そう geeft hier een indruk of verwachting op basis van wat men waarneemt: 役に立ちそうだ betekent “het lijkt nuttig te zijn”. です maakt deze formulering beleefd. Dit verschilt van de stelliger klinkende vorm 役に立ちます (“het is nuttig” of “het zal nuttig zijn”). Als geheel combineert 短い休憩 (“een korte pauze”) met 役に立ちそうです (“lijkt nuttig te zijn”). De volledige betekenis is: “Een korte pauze lijkt nuttig.”

4. 私たちは、また座る前にストレッチできます。

   Wij kunnen ons uitrekken voordat we weer gaan zitten.

   私たちは

   wij

   また

   weer

   座る

   zitten

   前に

   voordat

   ストレッチ

   rekken / stretchen

   できます

   kunnen

   Uitgebreide uitleg

   私たちは betekent hier “wij”. 私たち is de eerste-persoonsvorm voor een groep waarin de spreker zit; は markeert deze groep als onderwerp/thema. Het zegt op zichzelf niet hoeveel mensen de groep precies telt. また betekent “weer” of “opnieuw”. Hier hoort het bij het opnieuw gaan zitten: de handeling van zitten wordt als een eerdere of terugkerende handeling voorgesteld. 座る is de woordenboekvorm van “zitten” of “gaan zitten”. De vorm blijft hier onverbogen omdat vóór een handeling 前に volgt. Een beleefde vorm op zichzelf is 座ります, maar vóór 前に gebruikt het Japans de gewone woordenboekvorm: 座る前に. 前に betekent in deze constructie “voordat”. Het patroon is werkwoord in woordenboekvorm + 前に: 帰る前に betekent bijvoorbeeld “voordat [iemand] naar huis gaat”. De tijdsrelatie wordt dus gevormd door de hele combinatie 座る前に, niet door 前に alleen. ストレッチ is het leenwoord voor “rekken” of “stretching”. Het is van oorsprong een zelfstandig naamwoord, maar kan in een activiteituitdrukking met する worden gebruikt: ストレッチする betekent “rekken/stretchen”. In deze zin staat het vóór できます als de activiteit waarover mogelijkheid wordt uitgedrukt. できます is de beleefde niet-verleden vorm van できる, “kunnen” of “mogelijk zijn”. In ストレッチできます drukt het uit dat de activiteit mogelijk is: “we kunnen stretchen”. De beleefde vorm is hier できます; de gewone vorm is できる. Samen vormt 座る前に de tijdsbepaling “voordat we weer gaan zitten”, terwijl ストレッチできます zegt dat stretchen mogelijk is. 私たちは geeft aan wie dat kan en また geeft aan dat het zitten opnieuw zal gebeuren. De hele zin betekent daarom: “Wij kunnen stretchen voordat we weer gaan zitten.” De beleefdheid zit vooral in できます; de woordenboekvorm 座る is juist de vereiste vorm vóór 前に.

5. コーヒーの後で、私たちはレポートに戻りましょうか。

   Zullen we na de koffie teruggaan naar het rapport?

   コーヒー

   koffie

   の後で

   na; nadat

   私たちは

   wij

   レポート

   rapport

   戻りましょうか

   zullen we teruggaan?

   Uitgebreide uitleg

   コーヒー betekent hier “koffie”. Het is een zelfstandig naamwoord en verandert niet van vorm voor aantal of grammaticale rol. Voorbeeld: コーヒーを飲みます。 — “Ik drink koffie.” の後で drukt een tijdsrelatie uit: “na …”. の verbindt het voorafgaande zelfstandig naamwoord met 後 (“achterkant; erna”), en で markeert hier het moment waarop de handeling plaatsvindt. Samen betekent コーヒーの後で: “na de koffie”. Het patroon is Xの後で、Y — “na X gebeurt Y”. Voorbeeld: 授業の後で、帰ります。 — “Na de les ga ik naar huis.” 私たちは betekent “wij” als onderwerp van gesprek of thema. 私たち is de eerste persoon meervoud; は markeert het thema. Japans laat persoonlijke voornaamwoorden vaak weg wanneer ze uit de context duidelijk zijn, maar hier wordt “wij” expliciet genoemd. Voorbeeld: 私たちは行きます。 — “Wij gaan.” レポート betekent “rapport”. Dit is een zelfstandig naamwoord; de vorm verandert hier niet. In レポートに戻る markeert に het doel of de zaak waarnaar men terugkeert. Het patroon is Xに戻る — “naar X teruggaan” of “naar X terugkeren”. Voorbeeld: 仕事に戻ります。 — “Ik ga terug naar het werk.” 戻りましょうか is gebaseerd op het werkwoord 戻る, “teruggaan” of “terugkeren”. 戻りましょう is de beleefde volitieve vorm: de spreker stelt voor iets samen te doen. De slotpartikel か maakt daar een vraag van, zodat 戻りましょうか betekent “zullen we teruggaan?” Het is dus geen gewone mededeling over de toekomst. Voorbeeld: 休みましょうか。 — “Zullen we rusten?” Samen vormt コーヒーの後で、私たちはレポートに戻りましょうか。 de betekenis: “Zullen we na de koffie teruggaan naar het rapport?” De opbouw is: eerst het tijdstip コーヒーの後で, daarna het thema 私たちは, vervolgens het doel レポートに, en ten slotte het voorstel 戻りましょうか.

6. その後、私たちは次の部分を終わらせることができます。

   Dan kunnen we het volgende deel afmaken.

   その後

   daarna

   私たちは

   wij

   次の

   volgende

   部分

   deel

   終わらせる

   afmaken

   ことができます

   kunnen

   Uitgebreide uitleg

   その後 betekent hier ‘daarna’ of ‘na dat moment’. Het verwijst naar een eerder genoemd moment zonder zelf te zeggen welk moment dat precies is. Een herbruikbaar voorbeeld is: その後、帰ります。 — ‘Daarna ga ik naar huis.’ 私たちは betekent ‘wij’ als onderwerp of gespreksthema. 私たち is de vorm voor ‘wij’; は markeert hier het onderwerp/thema. Het Japans laat het onderwerp vaak weg wanneer het al duidelijk is, maar deze vorm maakt ‘wij’ expliciet. Voorbeeld: 私たちは行きます。 — ‘Wij gaan.’ 次の betekent ‘volgende’ en staat vóór het zelfstandig naamwoord dat het bepaalt. 次 is de basisvorm voor ‘volgende/de volgende’, en の verbindt die bepaling met een zelfstandig naamwoord. In deze zin bepaalt het 部分. Voorbeeld: 次の駅 — ‘het volgende station’. 部分 betekent ‘deel’ of ‘gedeelte’. Het is hier het object dat wordt afgemaakt; het verwijst naar een deel van iets dat in de context al bekend is. Voorbeeld: この部分を読みます。 — ‘Ik lees dit deel.’ 終わらせる betekent hier ‘iets afmaken’. Dit is de transitieve vorm: iemand brengt iets tot een einde. De vorm hangt samen met 終わる, ‘eindigen’, waarbij iets zelf eindigt. Vergelijk: 仕事が終わる。 — ‘Het werk eindigt’ en 仕事を終わらせる。 — ‘Ik maak het werk af.’ In de vaste zin is 部分 het object van 終わらせる. ことができます drukt uit dat iets mogelijk is of dat iemand iets kan doen. Na een werkwoord in de basisvorm maakt こと de handeling tot een zelfstandig naamwoordachtig element; できます betekent vervolgens dat die handeling mogelijk is. Het patroon is werkwoord + ことができます: 読むことができます。 — ‘Ik kan lezen.’ Hier staat het volledige werkwoordelijke element 終わらせること vóór ができます, dus: ‘kunnen afmaken’. Samen vormt その後、私たちは次の部分を終わらせることができます。 de betekenis: ‘Daarna kunnen wij het volgende deel afmaken.’ その後 plaatst de handeling daarna in de tijd; 私たちは maakt ‘wij’ tot het onderwerp/thema; 次の部分を is ‘het volgende deel’ als object; en 終わらせることができます zegt dat het afmaken mogelijk is.

7. 私は、私たちが出る前にファイルを保存します。

   Ik sla het bestand op voordat we weggaan.

   私は

   ik

   私たち

   wij

   出る

   weggaan; vertrekken

   前に

   voordat

   ファイル

   bestand

   保存します

   opslaan

   Uitgebreide uitleg

   私は bestaat uit 私 (“ik”) en は, de topicmarkeerder. Het onderwerp waarover de zin spreekt is dus “ik”; は markeert niet op zichzelf het grammaticale onderwerp van elke volgende bijzin. 私たち betekent “wij” en is hier het onderwerp van de bijzin. Het achtervoegsel たち kan bij een persoonsaanduiding een meervoudige groep aangeven: 私 = ik, 私たち = wij. De vorm 私たち verandert hier niet naar geslacht. 出る betekent hier “weggaan”. Dit is de woordenboekvorm. In 出る前に staat die vorm vóór 前に om “voordat iemand weggaat” uit te drukken. Bijvoorbeeld: 寝る前に歯を磨きます。 — “Ik poets mijn tanden voordat ik ga slapen.” 前に betekent in deze constructie “voordat”. Het patroon is [werkwoord in de vorm die de bijzin vereist] + 前に; daarom staat 出る ervoor. 前 kan ook letterlijk “voorkant” of “ervoor” betekenen, maar hier geeft de combinatie met に een tijdsrelatie aan. ファイル is het zelfstandig naamwoord “bestand”. Het is een leenwoord in katakana. In de zin krijgt het object de markeerder を: ファイルを betekent “het bestand” als datgene waarop de handeling wordt uitgevoerd. 保存します betekent hier “opslaan”. De vorm is de beleefde niet-verleden vorm van 保存する (“opslaan”): 保存する → 保存します. Deze vorm kan in het Japans zowel een huidige gewoonte als een nabije of geplande handeling uitdrukken; in deze zin past de Nederlandse vertaling “ik sla ... op”. De onderdelen staan in deze volgorde: 私は + 私たちが出る前に + ファイルを保存します. が markeert 私たち als onderwerp binnen de bijzin, en 出る前に maakt daarvan “voordat we weggaan”. De tijdsbepalende bijzin staat hier vóór de hoofdzin. Samen betekent de uiting: “Ik sla het bestand op voordat we weggaan.”

8. 何も失わないように、今それを保存してください。

   Sla het nu op, zodat we niets verliezen.

   何も

   niets

   失わない

   niet verliezen

   ように

   zodat / met het doel dat

   今

   nu

   それを

   het

   保存してください

   sla op, alstublieft

   Uitgebreide uitleg

   何も betekent hier “niets” in combinatie met de negatieve vorm erna. Het patroon 何も + ontkenning betekent “niets” of, in een doelzin zoals deze, “zodat we niets …”. Bijvoorbeeld: 何も言わない。 — “Ik zeg niets.” 失わない is de negatieve vorm van 失う (“verliezen”): 失う → 失わない, “niet verliezen”. De vorm zegt op zichzelf niet wie de handeling uitvoert; in deze vaste vertaling is dat “we”. Het werkwoord 失う wordt gebruikt voor iets kwijtraken of verliezen, bijvoorbeeld: 大切な時間を失う。 — “Tijd verliezen.” ように volgt hier op de negatieve vorm 失わない en geeft het beoogde doel aan: “zodat …” of “om ervoor te zorgen dat …”. Het patroon V-ないように drukt uit dat men wil voorkomen dat iets gebeurt, bijvoorbeeld: 忘れないように書いてください。 — “Schrijf het op, zodat je het niet vergeet.” 今 betekent “nu” en plaatst de gevraagde handeling in het huidige moment. Het kan ook in andere zinnen als zelfstandig tijdwoord worden gebruikt, bijvoorbeeld: 今行きます。 — “Ik ga nu.” それを bestaat uit それ (“dat” of “het”) met het objectpartikel を. In deze context verwijst それ volgens de vaste vertaling en de voorafgaande context naar het bestand; を markeert dat bestand als wat opgeslagen wordt. De vorm それ is een aanwijzend voornaamwoord voor iets dat niet als これ (“dit”) wordt aangewezen. Bijvoorbeeld: それを見てください。 — “Kijk daar alstublieft naar.” 保存してください is een beleefd verzoek. Het bestaat uit 保存する (“opslaan”) in de て-vorm 保存して plus ください (“doe alstublieft …”): 保存する → 保存して → 保存してください. Dit vraagt de aangesprokene om het bestand op te slaan; het is geen mededeling dat de spreker zelf opslaat. Bijvoorbeeld: この文書を保存してください。 — “Sla dit document alstublieft op.” Samen vormt 何も失わないように het doel: “zodat we niets verliezen”. Daarna geeft 今 aan wanneer de handeling moet gebeuren, それを aan wat opgeslagen moet worden, en 保存してください het beleefde verzoek. De hele zin betekent daarom: “Sla het nu op, zodat we niets verliezen.”