Even rusten tijdens druk werk | Leer japans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 今日は仕事がたくさんあります。

   Ik heb vandaag veel werk.

   今日

   vandaag

   仕事

   werk

   たくさん

   veel

   あります

   er is / er zijn

   Uitgebreide uitleg

   今日 betekent hier “vandaag”. Het is een zelfstandig naamwoord voor de huidige dag en kan samen met は als tijdsbepaling worden gebruikt: 今日は = “wat vandaag betreft” of natuurlijk “vandaag”. Voor “gisteren” en “morgen” zijn de gebruikelijke woorden 昨日 en 明日. 仕事 betekent hier “werk”, in de zin van werk dat er te doen is. Het is een zelfstandig naamwoord; het kan ook in samenstellingen voorkomen, bijvoorbeeld 仕事場 (“werkplek”). たくさん geeft een grote hoeveelheid aan en betekent hier “veel”. Het staat vóór あります en beschrijft dus hoeveel werk er is. In een andere constructie kan たくさんの rechtstreeks vóór een zelfstandig naamwoord staan, bijvoorbeeld たくさんの本 (“veel boeken”). あります is de beleefde niet-verleden vorm van ある, “er zijn” of “aanwezig zijn”, gebruikt voor niet-levende zaken en abstracte zaken zoals werk. De beleefde vormen vormen een nuttige reeks: ある (neutraal, niet-verleden), あります (beleefd, niet-verleden), ありました (beleefd, verleden). Voor levende wezens wordt doorgaans いる gebruikt in plaats van ある. In 仕事がたくさんあります markeert が 仕事 als datgene waarvan de aanwezigheid wordt beschreven: er is veel werk. In deze vaste vertaling wordt dat natuurlijk weergegeven als “ik heb vandaag veel werk”; het Japans noemt daarbij geen afzonderlijk woord voor “ik”. Het patroon Xがある kan dus, afhankelijk van de context, zowel “er is X” als “iemand heeft X” opleveren wanneer het om beschikbaarheid of bezit gaat. Samen geeft 今日は仕事がたくさんあります。 de betekenis: “Ik heb vandaag veel werk.” De tijdsbepaling 今日は staat vooraan, daarna komt wat er aanwezig is (仕事が), de hoeveelheid (たくさん) en ten slotte de beleefde vorm van “er zijn” (あります).

2. 疲れているようなので、少し休んでください。

   Je ziet er moe uit, dus neem even pauze.

   疲れている

   moe zijn

   ようなので

   omdat het erop lijkt dat …

   少し

   een beetje; even

   休んでください

   rust alstublieft

   Uitgebreide uitleg

   疲れている betekent hier dat iemand moe is. Het komt van 疲れる (“moe worden”); 疲れている beschrijft de toestand die daaruit voortkomt: “moe zijn”. De vorm 〜ている kan afhankelijk van het werkwoord een bezig-zijn of een toestand aangeven. Voorbeeld: 彼は疲れている。 — “Hij is moe.” ようなので geeft een reden op basis van een indruk: “omdat het erop lijkt dat …”. In 疲れているようなので betekent het dat de spreker aan iemands toestand merkt of vermoedt dat die persoon moe is. Hier is ようだ de vorm die “lijken alsof” uitdrukt, en ので voegt de reden toe; in deze combinatie wordt dat ようなので. Het is dus niet nodig om deze vorm als ような vóór ので te analyseren. Voorbeeld: 雨のようなので、傘を持っていきます。 — “Omdat het erop lijkt dat het regent, neem ik een paraplu mee.” 少し verzacht of beperkt de hoeveelheid of duur en betekent hier “een beetje” of “even”. Het bepaalt in deze zin hoe lang of in welke mate men moet rusten. Voorbeeld: 少し待ってください。 — “Wacht u even, alstublieft.” 休んでください is een beleefd verzoek: “rust alstublieft” of natuurlijker “neem even pauze”. Het werkwoord is 休む (“rusten; een pauze nemen”). De vorm 休んで is de て-vorm; met ください vormt die een verzoek. ください maakt er geen bevel in ruwe stijl van, maar een beleefde vraag. Voorbeeld: ここで休んでください。 — “Rust hier alstublieft.” Samen ontstaat de structuur 疲れているようなので、少し休んでください。: eerst wordt als reden een waargenomen of vermoede toestand genoemd — “omdat het erop lijkt dat je moe bent” — en daarna volgt het beleefde verzoek — “neem even pauze”. De volledige betekenis is: “Je ziet er moe uit, dus neem even pauze.”

3. 締め切りが近づいているので、心配です。

   Ik maak me zorgen omdat de deadline dichterbij komt.

   締め切り

   deadline

   近づいている

   dichterbij komen

   ので

   omdat

   心配です

   bezorgd zijn

   Uitgebreide uitleg

   締め切り betekent hier “deadline”. Het is een zelfstandig naamwoord. Je kunt het ook in andere zinnen gebruiken, bijvoorbeeld: 締め切りを守ります。 — “Ik houd me aan de deadline.” 近づいている komt van het werkwoord 近づく (“dichterbij komen” of “naderen”). De vorm 〜ている laat hier een voortdurende ontwikkeling zien: de deadline komt steeds dichterbij. Bijvoorbeeld: 夏が近づいています。 — “De zomer komt dichterbij.” ので verbindt een reden met een gevolg en betekent hier “omdat”. In deze zin staat de reden ervoor: 締め切りが近づいているので — “omdat de deadline dichterbij komt”. Na een werkwoordsvorm kan ので direct volgen. 心配です betekent hier “ik maak me zorgen” of “ik ben bezorgd”. 心配 is een woord dat “bezorgdheid” of “zorgen” uitdrukt; です maakt de uitdrukking beleefd. Het onderwerp “ik” wordt in het Japans niet uitgesproken, maar wordt in de vaste Nederlandse vertaling als de spreker weergegeven. Bijvoorbeeld: 明日の天気が心配です。 — “Ik maak me zorgen over het weer van morgen.” Samen vormt 締め切りが近づいているので de reden en 心配です het gevolg: “Omdat de deadline dichterbij komt, maak ik me zorgen.” De beleefde vorm です maakt de volledige uiting geschikt voor een neutrale, beleefde mededeling.

4. いったん仕事から離れると、そのあともっとよく働けます。

   Even weggaan kan je helpen om daarna beter te werken.

   いったん

   even; tijdelijk

   仕事

   werk

   から離れる

   afstand nemen van

   そのあと

   daarna

   もっと

   meer; nog

   よく

   goed; op goede wijze

   働けます

   kunnen werken

   Uitgebreide uitleg

   いったん betekent hier “even” of “tijdelijk”: het markeert een onderbreking voordat de volgende handeling of het volgende resultaat komt. Voorbeeld: いったん休むと、また集中できます。 — “Als je even rust, kun je je weer concentreren.” 仕事 betekent “werk” of “baan”. In deze zin is het datgene waarvan tijdelijk afstand wordt genomen. Een veelgebruikte combinatie is 仕事をする — “werken”. から離れる betekent “afstand nemen van” of “zich verwijderen van”. 離れる is de basisvorm en から markeert waarvan iemand of iets weggaat. Voorbeeld: 仕事から少し離れます。 — “Ik neem even afstand van mijn werk.” Na いったん仕事から離れる staat と. In het patroon Aと、B kan と een natuurlijk gevolg of een resultaat aangeven: “als/wanneer A gebeurt, gebeurt B”. Hier vormt eerst afstand nemen van het werk de voorwaarde voor het daaropvolgende resultaat. そのあと betekent “daarna” of “na dat moment”. その verwijst naar iets dat al in de context is genoemd, en あと betekent “erna”. Samen plaatst deze uitdrukking het volgende gebeuren later in de tijd. もっと verhoogt de graad en betekent hier “meer” of “nog”. In combinatie met よく vormt het もっとよく, “beter” of “op een betere manier”. Het vergelijkende effect komt dus uit de combinatie, niet uit よく alleen. よく is de bijwoordelijke vorm van よい (ook いい, “goed”). Hier betekent het “goed” in de zin van “op goede wijze”. Samen met もっと betekent もっとよく “beter”. In andere contexten kan よく bijvoorbeeld “vaak” betekenen; hier past door de combinatie en de vaste vertaling de betekenis “goed/beter”. 働けます komt van 働く, “werken”. 働ける is de potentiefvorm met de betekenis “kunnen werken”, en 働けます is daarvan de beleefde vorm. Ter vergelijking: 働きます betekent “werkt” of “zal werken”, terwijl 働けます “kan werken” betekent. De vorm geeft hier niet aan wie het onderwerp is of hoeveel personen het betreft; het onderwerp kan in het Japans worden weggelaten. De volledige opbouw is いったん A から離れると、そのあと もっとよく V-けます: “Als je eerst even afstand neemt van A, kun je daarna V beter.” De vaste zin betekent daarmee: “Als je even van je werk weggaat, kun je daarna beter werken.” De uitgang ます maakt de formulering beleefd.

5. 少し目を休めたほうがいいかもしれません。

   Misschien moet ik mijn ogen even laten rusten.

   少し

   een beetje; even

   目

   ogen

   休めたほうがいい

   het is beter om te rusten

   かもしれません

   misschien

   Uitgebreide uitleg

   少し betekent hier “even” of “een beetje” en verzacht de voorgestelde hoeveelheid of duur. Het kan bijvoorbeeld ook een kleine mate aangeven: 少し待ってください。 = “Wacht even, alstublieft.” 目 betekent hier “oog/ogen”. Het Japanse zelfstandig naamwoord markeert op zichzelf niet verplicht enkelvoud of meervoud; de vertaling maakt hier “mijn ogen” van. In combinatie met het partikel を vormt het 目を休める: “de ogen laten rusten”. 休めたほうがいい drukt een aanbeveling uit: “het is beter om te laten rusten” of “je/ik zou beter kunnen laten rusten”. De vorm 休めた is de verleden vorm van 休める, maar in V-たほうがいい verwijst die vorm niet noodzakelijk naar een gebeurtenis in het verleden; de hele constructie geeft advies. 休める is hier het transitieve werkwoord “iets laten rusten”. Dat verschilt van 休む, “zelf rusten”: 少し休んだほうがいい。 = “Je kunt beter even rusten.” かもしれません maakt de uitspraak voorzichtig: “misschien” of “het zou kunnen”. Het staat na de voorgestelde inhoud en beperkt de zekerheid, terwijl ません hier deel is van de beleefde vaste vorm かもしれません, niet een afzonderlijke ontkenning van het advies. Samen vormen 目を休めたほうがいい en かもしれません de voorzichtige aanbeveling “misschien zou ik mijn ogen even moeten laten rusten”. Met 少し wordt de rust kort of beperkt voorgesteld. Zo ontstaat de volledige betekenis: “Misschien moet ik mijn ogen even laten rusten.”

6. 水を飲んで、1分間ゆっくり呼吸してください。

   Drink water en adem één minuut rustig.

   水

   water

   飲んで

   drink en …

   1分間

   één minuut lang

   ゆっくり

   rustig

   呼吸してください

   adem alstublieft

   Uitgebreide uitleg

   水 betekent hier ‘water’. Het is een zelfstandig naamwoord en staat met を als object van 飲む: 水を = ‘water’ als datgene wat men drinkt. Voorbeeld: 水を飲みます。— ‘Ik drink water.’ 飲んで is de て-vorm van 飲む (‘drinken’). De て-vorm verbindt deze handeling met wat daarna komt: 水を飲んで、… betekent hier ‘drink water en …’ of ‘drink eerst water en …’. De vorm 飲んで op zichzelf is geen volledige beleefde gebiedende vorm; de concrete beleefde instructie wordt aan het einde van de verbonden zin uitgedrukt. 1分間 geeft de duur aan: ‘gedurende één minuut’. 分間 wordt gebruikt om een tijdsduur te meten; het gaat hier dus om de duur van het ademen, niet om een zelfstandig genoemd tijdstip. Voorbeeld: 三分間待ってください。— ‘Wacht alstublieft drie minuten.’ ゆっくり is een bijwoord en beschrijft hier hoe de ademhaling moet gebeuren: rustig of langzaam. Het verandert niet de duur; 1分間 zegt hoe lang, en ゆっくり zegt op welke manier. 呼吸してください betekent ‘adem alstublieft’. 呼吸する is het werkwoord ‘ademen’; してください bestaat uit de て-vorm van する, して, plus ください en vormt een beleefd verzoek. Het onderwerp van 呼吸してください wordt in deze zin niet expliciet genoemd; de vertaling maakt duidelijk dat de aangesprokene moet ademen. Voorbeeld: ここで待ってください。— ‘Wacht alstublieft hier.’ Samen betekent 水を飲んで、1分間ゆっくり呼吸してください: ‘Drink water en adem één minuut rustig.’ Eerst wordt water drinken genoemd; daarna volgt het beleefde verzoek om gedurende één minuut rustig te ademen. De combinatie is een directe, beleefde instructie.

7. それなら最後の部分を終えられます。

   Dan kan ik het laatste deel afmaken.

   それなら

   dan / als dat zo is

   最後

   laatste

   部分

   deel

   終えられます

   kan afmaken

   Uitgebreide uitleg

   それなら betekent hier “dan” of “als dat zo is”. Het verwijst naar een vooraf bekende voorwaarde of situatie; なら maakt daar een voorwaardelijke basis van. Een herbruikbaar patroon is それなら、… = “Als dat zo is, dan …”. 最後 betekent “laatste” of “het einde”. In 最後の部分 staat 最後 vóór の en beschrijft het welk deel bedoeld wordt. 最後のN is een bruikbaar patroon voor “het laatste N”; bijvoorbeeld 最後のページ betekent “de laatste pagina”. 部分 betekent “deel” of “gedeelte”. Het zelfstandig naamwoord staat hier in de combinatie 最後の部分, dus “het laatste deel”. Het partikel の verbindt de beschrijving 最後 met het beschreven zelfstandig naamwoord 部分. 終えられます betekent hier “kan afmaken”. De basisvorm is 終える (“afmaken, voltooien”); 終えられます is de beleefde vorm van de potentiële vorm en drukt dus mogelijkheid of bekwaamheid uit. De vorm bevat niet alleen beleefdheid, maar ook het kunnen: 終えます is “maakt af / zal afmaken”, terwijl 終えられます “kan afmaken” is. Een voorbeeld is 仕事を終えられます — “Ik kan het werk afmaken.” Het onderwerp wordt in het Japans vaak weggelaten; in de vaste Nederlandse vertaling is dat onderwerp “ik”. In de zin staat それなら eerst en geeft het de voorwaarde of aanleiding: “dan”. Daarna vormt 最後の部分 het lijdend voorwerp met を: “het laatste deel”. Ten slotte zegt 終えられます dat de spreker dat deel kan afmaken. Samen betekent de uiting: “Dan kan ik het laatste deel afmaken.”

8. あなたが休んでいる間に、私が下書きを確認します。

   Ik bekijk het concept terwijl jij rust.

   あなたが

   jij

   休んでいる

   rusten

   間に

   terwijl

   私が

   ik

   下書き

   concept

   確認します

   bekijken

   Uitgebreide uitleg

   あなたが betekent hier “jij” als onderwerp van de bijzin. が markeert het onderwerp binnen die bijzin; het zegt niet op zichzelf dat er nadruk of contrast bedoeld is. Het voornaamwoord あなた kan in andere situaties minder direct klinken, maar hier geeft de vaste vertaling de lezing “jij”. 休んでいる is de vorm van 休む (“rusten”). De vorm 〜ている geeft hier een handeling of toestand aan die op dat moment bezig is: “aan het rusten zijn”. Het is dus niet alleen de woordenboekvorm 休む. Voorbeeld: 彼は休んでいる。 — “Hij is aan het rusten.” 間に betekent “terwijl” of “in de tijd dat”. Het patroon A間にB plaatst B binnen de periode waarin A geldt. In deze zin is A あなたが休んでいる en B de handeling van de spreker. De combinatie geeft hier geen extra oorzaak of doel aan. 私が betekent “ik” als onderwerp van de hoofdzin. Ook hier markeert が de grammaticale onderwerpstaak. De vorm 私 zelf verandert niet voor persoon of getal; de context en het werkwoord maken duidelijk dat het om de spreker gaat. 下書き betekent “concept” of “kladversie”: een nog niet definitieve tekst of versie. Het is een zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: 下書きを保存します。 — “Ik sla het concept op.” 確認します komt van 確認する, “controleren” of “nakijken”. します is de beleefde niet-verleden vorm van する. In deze zin betekent de hele vorm, volgens de vaste vertaling, dat de spreker het concept bekijkt; de Japanse niet-verleden vorm legt hier niet zelfstandig vast of dit in het heden gebeurt of later zal gebeuren. 確認する is een zelfstandig werkwoordelijk patroon, niet een vorm van 見る (“kijken”), ook al past “bekijken” hier als Nederlandse vertaling. Voorbeeld: 予定を確認します。 — “Ik controleer het programma.” Samen vormt あなたが休んでいる間に de tijdsbepaling “terwijl jij rust”. Daarna geeft 私が下書きを確認します aan dat de spreker het concept bekijkt. De volledige betekenis is dus: “Ik bekijk het concept terwijl jij rust.”