Leenperiode en verlengen in de bibliotheek | Leer japans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. この本はどのくらいの期間、借りられますか。

   Hoe lang mag ik dit boek houden?

   この

   ditte

   本

   boek

   どのくらい

   hoe lang

   期間

   periode; duur

   借りられますか

   mag ik lenen; kan ik lenen

   Uitgebreide uitleg

   この staat vóór een zelfstandig naamwoord en betekent hier “dit”; het wijst naar iets dat de spreker als nabij of als het relevante object presenteert. Het verandert niet op basis van het geslacht of getal van het volgende woord. Een herbruikbaar patroon is この + zelfstandig naamwoord: この店 betekent bijvoorbeeld “deze winkel”. 本 betekent hier “boek”. De combinatie この本 betekent dus “dit boek”. 本 kan ook als telwoord voor boeken worden gebruikt, maar in deze zin is het gewoon het benoemde object. どのくらい vraagt naar de hoeveelheid of duur. In combinatie met tijd geeft het “hoe lang”. Vergelijk どのくらい待ちますか — “Hoe lang wacht u?”; het gaat daar om de duur van het wachten, niet om een specifiek tijdstip. 期間 betekent “periode” of “duur”. In どのくらいの期間 verbindt の de vraag naar omvang met het zelfstandig naamwoord: “een periode van hoe lang” → “hoe lang”. 期間 maakt expliciet dat er naar een tijdsduur wordt gevraagd. 借りられますか is de beleefde vraagvorm van de potentiële vorm van 借りる (“lenen”). 借りる betekent iets lenen; 借りられる betekent “kunnen lenen” en 借りられますか vraagt beleefd of dat mogelijk is. In deze context geeft de vaste vertaling de bedoelde lezing “mag ik dit boek houden?”, namelijk hoe lang de spreker het geleende boek mag houden. De Japanse vorm noemt het onderwerp niet uitdrukkelijk; de vertaling maakt de spreker als ik expliciet. Samen vormen de delen この本は (“wat dit boek betreft”), どのくらいの期間 (“voor hoe lange periode”) en 借りられますか (“kan/mag ik het lenen?”). De volledige betekenis is: “Hoe lang mag ik dit boek houden?” De vervolgzinsnede over de uiterste inleverdatum bevestigt dat het om de toegestane uitleenduur gaat.

2. 返却期限はその紙に書いてあります。

   Op het briefje staat de uiterste inleverdatum.

   返却期限

   uiterste inleverdatum

   その

   dat/die (specifiek)

   紙

   briefje; papier

   書いてあります

   staat geschreven; staat vermeld

   Uitgebreide uitleg

   返却期限 betekent hier “uiterste inleverdatum” of “terugbrengtermijn”. Het is een zelfstandig naamwoord: 返却 betekent “terugbrengen/inleveren” en 期限 “termijn/einddatum”. Samen benoemt het de datum of termijn waarop iets teruggebracht moet zijn. Voorbeeld: 返却期限を確認します。 — “Ik controleer de uiterste inleverdatum.” その staat vóór een zelfstandig naamwoord en betekent hier “datgene/dat” in de vorm “dat/die …”. De vorm zelf geeft aan dat het genoemde voorwerp voor de gesprekspartners identificeerbaar is; het Japanse aanwijzende woord verandert hier niet naar geslacht of getal. Voorbeeld: その本 — “dat boek”. 紙 betekent hier “briefje” of “stuk papier”. De betekenis “briefje” volgt uit de context: op dit velletje staat informatie. Het is een zelfstandig naamwoord en krijgt hier de aanwijzende bepaling その. Voorbeeld: 紙に名前を書きます。 — “Ik schrijf de naam op papier.” 書いてあります komt van 書く (“schrijven”). 書いて is de te-vorm; あります is de beleefde vorm van ある (“er zijn/zich bevinden”). Samen beschrijft Vてあります een toestand die het resultaat is van een uitgevoerde handeling: iets is geschreven en staat daardoor ergens vermeld. In deze zin is de informatie dus op het papier te lezen. Voorbeeld: ドアに名前が書いてあります。 — “Er staat een naam op de deur geschreven.” De constructie 返却期限は … maakt 返却期限 tot onderwerp/thema. その紙に gebruikt に om de plaats aan te geven waar de informatie staat. De combinatie 返却期限はその紙に書いてあります betekent daardoor: “De uiterste inleverdatum staat op dat briefje.”

3. もっと時間が必要な場合は、どうすればいいですか。

   Wat moet ik doen als ik meer tijd nodig heb?

   もっと

   meer

   時間

   tijd

   必要な

   nodig

   場合

   geval; als-situatie

   どうすればいいですか

   wat moet ik doen?

   Uitgebreide uitleg

   もっと betekent hier ‘meer’ of ‘extra’. Het staat vóór 時間 en geeft aan dat er een grotere hoeveelheid tijd nodig is. Voorbeeld: もっと水が必要です。 — ‘Ik heb meer water nodig.’ 時間 betekent ‘tijd’ en verwijst hier naar tijdsduur. Het is een zelfstandig naamwoord. Samen met もっと vormt het もっと時間: ‘meer tijd’. 必要な betekent hier ‘nodig’ of ‘noodzakelijk’. 必要 is de basisvorm van dit beschrijvende woord; vóór een zelfstandig naamwoord verschijnt de vorm 必要な, zoals in 必要な時間: ‘de benodigde tijd’. Dit verschilt van 必要です, dat als predicaat kan staan: 時間が必要です。 — ‘Tijd is nodig.’ 場合 betekent ‘geval’ of ‘situatie’. In ～場合は vormt het een kader met de betekenis ‘als …’ of ‘in het geval dat …’. Hier sluit 必要な場合は aan bij de situatie waarin de spreker meer tijd nodig heeft. De Japanse zin noemt de persoon die tijd nodig heeft niet als afzonderlijk onderwerp, maar de vaste vertaling maakt duidelijk dat dit hier de spreker is: ‘ik’. どうすればいいですか is een beleefde vraag naar de juiste handelwijze: ‘wat moet ik doen?’ of ‘wat kan ik het beste doen?’. どう betekent hier ‘hoe’, すれば is de voorwaardelijke vorm van する (‘doen’), en いい betekent hier ‘goed’ of ‘juist’. Samen vormt ～すればいいですか een patroon voor ‘wat moet ik doen om …?’ of ‘wat is de juiste manier om …?’. Voorbeeld: どこへ行けばいいですか。 — ‘Waar moet ik heen?’ De zin wordt van links naar rechts opgebouwd als もっと時間 (‘meer tijd’) + が必要な場合は (‘als die nodig is’) + どうすればいいですか (‘wat moet ik doen?’). Als geheel betekent hij: ‘Wat moet ik doen als ik meer tijd nodig heb?’ De beleefde vraag vraagt om instructie in die situatie.

4. ほかの人がその本を待っていなければ、オンラインで貸出期間を延長できます。

   Je kunt de leentermijn online verlengen als niemand anders op het boek wacht.

   ほかの人

   iemand anders

   その

   dat/de

   本

   boek

   待っていなければ

   als ... niet wacht

   オンラインで

   online

   貸出期間

   leentermijn

   延長できます

   kunt verlengen

   Uitgebreide uitleg

   ほかの人 betekent hier “iemand/andere mensen”. ほかの staat vóór een zelfstandig naamwoord en betekent “andere” of “overige”; 人 betekent “persoon/mens”. Het Japans laat in deze vorm het precieze aantal niet vaststaan. Voor “een andere persoon” kan dezelfde uitdrukking dus ook in een context met één persoon worden gebruikt. その is een aanwijzend woord vóór een zelfstandig naamwoord: その本 is “dat boek” of, natuurlijk vertaald, “het boek”. De vorm staat niet zelfstandig vóór het zelfstandig naamwoord, maar bepaalt welk boek in de context bedoeld wordt. 本 betekent “boek”. 待っていなければ komt van 待つ (“wachten”). 待っている geeft hier de toestand “aan het wachten zijn” weer; de vorm 待っていなければ maakt daarvan een negatieve voorwaarde: “als [iemand] niet aan het wachten is”. Het relevante patroon is -ていなければ = “als ... niet bezig is met / niet in de toestand is van ...”. In deze zin is de voorwaarde dat andere mensen niet op het boek wachten. オンラインで betekent “online”. Het partikel で markeert hier de plaats of het middel waar de handeling gebeurt. Vergelijk bijvoorbeeld 家で勉強します — “Ik studeer thuis.” 貸出期間 is een samenstelling van 貸出 (“uitlenen/uitleen”) en 期間 (“periode”): “leentermijn” of “uitleenperiode”. Het gaat hier om de periode waarin het boek geleend mag worden. 期間 kan ook in andere samenstellingen “periode” betekenen, zoals 滞在期間 (“verblijfsduur”). 延長できます betekent “kan verlengen”. Het inhoudswoord is 延長 (“verlenging/verlenging van de duur”), gecombineerd met できます, de beleefde vorm van できる (“kunnen; mogelijk zijn”). Het patroon Nを延長できます betekent “N kunnen verlengen”. できます drukt hier uit dat verlengen mogelijk is; de Nederlandse vertaling maakt dat in deze context natuurlijk als “je kunt ...” duidelijk. Samen vormen de delen de voorwaardelijke zin ほかの人がその本を待っていなければ — “als niemand anders op het boek wacht” — gevolgd door オンラインで貸出期間を延長できます — “kun je online de leentermijn verlengen”. De volledige betekenis is dus: “Je kunt de leentermijn online verlengen als niemand anders op het boek wacht.”

5. 家からできますか。

   Kan ik dat vanuit huis doen?

   家

   huis; thuis

   から

   vanuit; vanaf

   できますか

   kan …?; is het mogelijk …?

   Uitgebreide uitleg

   家 betekent hier “huis/thuis”. Het is een zelfstandig naamwoord. In 家から verwijst het naar de plaats van waaruit de handeling gebeurt; in deze vertaling is dat thuis. Een bruikbaar voorbeeld is 家で勉強します。— “Ik studeer thuis.” Daar markeert で de plaats waar de handeling plaatsvindt, terwijl から een vertrekpunt of oorsprong markeert. から betekent hier “vanuit” en maakt van 家 het vertrekpunt van de handeling: 家から = “vanuit huis”. Hetzelfde partikel kan ook een tijdsbegin aangeven, bijvoorbeeld 月曜日から = “vanaf maandag”; dat is een ander gebruik dan het plaatselijke gebruik in deze zin. できますか betekent hier “kan ik … doen?” of “is … mogelijk?”. できます is de beleefde vorm van できる, “kunnen” of “mogelijk zijn”; か maakt er een vraag van. Het onderwerp en wat precies gedaan kan worden staan hier niet expliciet in de Japanse zin. De vaste vertaling maakt duidelijk dat de bedoelde lezing “kan ik dat doen?” is. Een herbruikbaar patroon is [plaats]からできますか。— “[Kan] ik het vanuit [plaats] doen?” Samen vormt 家からできますか。 de vraag “Kan ik dat vanuit huis doen?”. 家から geeft de plaats van waaruit iets gebeurt, en できますか vraagt of de bedoelde handeling mogelijk is. De Japanse zin noemt die handeling niet opnieuw; de vertaling vult haar als “dat doen” in.

6. 家から図書館のアカウントにログインしてください。

   Log thuis in op je bibliotheekaccount.

   家から

   vanuit huis

   図書館

   bibliotheek

   アカウント

   account

   ログインしてください

   log alstublieft in

   Uitgebreide uitleg

   家から betekent hier “vanuit huis”. 家 is “huis/thuis” en から markeert het vertrekpunt of de bron: 家から = “vanuit huis”. Hetzelfde patroon is breed bruikbaar, bijvoorbeeld 駅から = “vanaf het station”. In de vorige zin helpt から eveneens om “vanuit huis” aan te geven. 図書館 betekent “bibliotheek”. Dit zelfstandige naamwoord kan zelfstandig worden gebruikt, bijvoorbeeld 図書館へ行きます。 = “Ik ga naar de bibliotheek.” In 図書館のアカウント verbindt の twee zelfstandige naamwoorden. Het eerste geeft de relatie met het tweede aan: 図書館のアカウント betekent “het bibliotheekaccount” of letterlijk “het account van de bibliotheek”. アカウント is een leenwoord voor “account”. Samen verwijzen deze woorden hier naar het account dat met de bibliotheek verbonden is. ログインしてください is een beleefde vraag of opdracht. ログイン betekent “inloggen” en wordt hier als werkwoord gebruikt in de combinatie ログインする; して is de te-vorm van する. De vaste vorm 〜てください betekent “doe alstublieft 〜” of, natuurlijker in het Nederlands, “doe 〜 alstublieft”. Bijvoorbeeld 見てください。 = “Kijk alstublieft.” Samen geeft 家から de plaats van waaruit de handeling gebeurt, 図書館のアカウント het account waarop men inlogt, en ログインしてください het beleefde verzoek. De volledige betekenis is: “Log thuis in op je bibliotheekaccount.”

7. では、その紙を本と一緒に持っておけばいいですね。

   Dan moet ik het briefje dus bij het boek houden.

   では、

   dan; dus

   その

   dat; die

   紙

   briefje; papier

   本

   boek

   と一緒に

   samen met

   持って

   bij zich houden

   おけばいいですね

   dan is het goed om ... te doen

   Uitgebreide uitleg

   では、 zet hier de conclusie of praktische vervolgstap in: “dan” of “dus”. Het sluit aan op wat al besproken is, zonder op zichzelf een nieuwe handeling te benoemen. その betekent hier “dat/die” en staat vóór het zelfstandig naamwoord dat het nader bepaalt. De vorm その blijft gelijk; hij wordt niet aangepast aan aantal of grammaticaal geslacht. De precieze referentie van “dat” wordt door de vaste vertaling als het briefje aangewezen. 紙 betekent hier “briefje”. Het kan ook “papier” betekenen; in deze zin bepaalt de context dat het om het briefje gaat. Het zelfstandig naamwoord zelf draagt hier geen zichtbare meervoudsvorm. Voorbeeld: 紙に名前を書きます。 — “Ik schrijf mijn naam op papier.” 本 betekent “boek”. Ook dit is een zelfstandig naamwoord zonder zichtbare meervoudsvorm in deze zin. Voorbeeld: 本を読みます。 — “Ik lees een boek.” と一緒に betekent “samen met” en maakt duidelijk dat het briefje samen met het boek wordt gehouden. と markeert hier de begeleidende relatie; 一緒に betekent “samen”. Voorbeeld: 友だちと一緒に行きます。 — “Ik ga samen met een vriend.” 持って is de te-vorm van 持つ (“vasthouden”, “bij zich hebben” of “meenemen”, afhankelijk van de context). Hier gaat het om het briefje bij het boek houden. De te-vorm kan een volgende vorm verbinden; ze geeft hier niet op zichzelf de volledige tijd of modaliteit aan. おけばいいですね bouwt voort op 持って: 持っておく betekent iets van tevoren in een bepaalde toestand houden of klaarhouden. De vorm おけば is de conditionele vorm van おく binnen de vaste constructie 〜ておけばいい, letterlijk ongeveer “als je het zo doet, is dat goed”, dus “je hoeft het alleen maar zo te doen” of “dan is het goed om het zo te doen”. ですね maakt de formulering bevestigend en zoekt instemming, vergelijkbaar met “toch?” of “nietwaar?” in deze context. Samen vormen de delen: では (“dan/dus”) + その紙 (“dat briefje”) + を als markering van wat wordt gehouden + 本と一緒に (“samen met het boek”) + 持っておけばいいですね (“het is dus goed om het bij je te houden”). De vaste betekenis is daarom: “Dan moet ik het briefje dus bij het boek houden.”

8. それがあれば、期限までに本を返せます。

   Dat helpt je om het boek op tijd terug te brengen.

   それがあれば

   als dat er is; daarmee

   期限までに

   vóór de deadline

   本

   boek

   返せます

   kan terugbrengen

   Uitgebreide uitleg

   それがあれば drukt hier een voorwaarde uit: als dat beschikbaar is of aanwezig is, dan wordt het volgende mogelijk. それ is een aanwijzend voornaamwoord voor iets dat in de context als “dat” wordt aangewezen; de vorm zegt op zichzelf niet precies welk zelfstandig naamwoord bedoeld is. あれば is de voorwaardelijke vorm van ある (“er zijn”, “beschikbaar zijn”): ある → あれば. Het patroon Xがあれば、… is herbruikbaar voor “als X er is / als je X hebt, …”. 期限までに geeft de uiterste tijd aan. 期限 betekent “deadline” of “termijn”, en までに betekent “uiterlijk vóór” of “tegen”. まで markeert hier het eindpunt en に maakt duidelijk dat de handeling tegen dat tijdstip voltooid moet zijn. Dit verschilt van alleen まで, dat ook een duur tot aan een eindpunt kan uitdrukken. 本 betekent hier “boek”. Het woord kan afhankelijk van de context ook een bepaald boek aanduiden; de vorm zelf verandert niet voor enkelvoud of meervoud. Een eenvoudig voorbeeld is 本を読みます。 — “Ik lees een boek.” 返せます betekent hier “kan terugbrengen” of “kan teruggeven”. De basisvorm is het werkwoord 返す (“terugbrengen”, “teruggeven”); 返せる is de mogelijkheidspotentiaal ervan, en 返せます is die vorm met de beleefde uitgang ます. De vorm geeft dus mogelijkheid aan, niet alleen een toekomstige handeling. 返す is transitief: het teruggebrachte voorwerp krijgt doorgaans を, zoals in 本を返します。 — “Ik breng het boek terug.” Samen betekent それがあれば、期限までに本を返せます。: “Als dat er is / als je dat hebt, kun je het boek vóór de deadline terugbrengen.” De voorwaardelijke frase noemt de voorwaarde, 期限までに de uiterste termijn, en 本を返せます de mogelijke handeling met het boek als voorwerp. ます houdt de formulering beleefd.