Een rustige plek om te werken | Leer japans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 仕事ができる静かな場所はありますか。

   Is er een rustige plek waar ik kan werken?

   仕事

   werk

   できる

   kunnen

   静かな

   rustig

   場所

   plek

   ありますか

   is er?

   Uitgebreide uitleg

   仕事 betekent hier ‘werk’. Het is een zelfstandig naamwoord; hetzelfde woord kan in andere zinnen ook naar een baan of beroep verwijzen. In deze zin vormt het met が de inhoud van wat mogelijk is: 仕事ができる = ‘werk kunnen doen’. できる betekent hier ‘kunnen doen’ of ‘mogelijk zijn’. De vorm staat vóór het zelfstandig naamwoord 場所 en beschrijft dus wat voor soort plek bedoeld wordt: 仕事ができる場所 = ‘een plek waar men kan werken’. Het onderwerp ‘ik’ staat niet letterlijk in het Japans; de Nederlandse vertaling maakt vanuit de bedoelde vraag de spreker tot degene die kan werken. できる is de basisvorm; een beleefde vorm is できます. 静かな betekent ‘rustig’ en staat vóór 場所 om dat zelfstandig naamwoord te beschrijven. 静か is de basisvorm van dit な-bijvoeglijke naamwoord; vóór een zelfstandig naamwoord krijgt het de vorm 静かな. Bijvoorbeeld: 静かな部屋 = ‘een rustige kamer’. De uitgang な hoort hier bij de verbinding met het zelfstandig naamwoord en is geen zelfstandig woord. 場所 betekent ‘plek’ of ‘plaats’. Het is het zelfstandig naamwoord dat wordt beschreven door zowel 仕事ができる als 静かな: een plek die rustig is en waar men kan werken. ありますか vraagt beleefd of iets bestaat of aanwezig is. ある wordt gebruikt voor niet-levende zaken, あります is de beleefde vorm en か maakt er een vraag van. In deze zin vraagt de spreker dus of zo’n plek beschikbaar of aanwezig is. Het is niet nodig om een expliciete hoeveelheid uit deze vorm af te leiden. Samen opgebouwd: 仕事ができる (‘waar men kan werken’) + 静かな (‘rustige’) + 場所 (‘plek’) + はありますか (‘is er?’). De hele uiting betekent daarom: ‘Is er een rustige plek waar ik kan werken?’

2. 上の階の左側に、静かに勉強できる机があります。

   Boven, aan de linkerkant, staan bureaus om rustig te studeren.

   上の階

   bovenverdieping

   左側

   linkerkant

   静かに

   rustig

   勉強できる

   kunnen studeren

   机

   bureau

   あります

   er is/zijn

   Uitgebreide uitleg

   上の階 betekent hier “de bovenverdieping” of “boven”. 階 is het zelfstandige naamwoord voor een verdieping; 上の beschrijft die verdieping als hoger/boven gelegen. Het partikel に dat erna komt, markeert hier de plaats waar iets zich bevindt. 左側 betekent “de linkerkant”. 側 maakt duidelijk dat het om een zijde of kant gaat. Samen met に vormt dit de plaatsaanduiding 左側に: “aan de linkerkant”. 静かに betekent “rustig” in de zin van “op een stille manier”. De vorm 静かに is de bijwoordelijke vorm van het な-bijvoeglijk naamwoord 静かだ (“stil/rustig”). Vergelijk: 静かな場所 = “een rustige plek”, maar 静かに勉強する = “rustig studeren”. 勉強できる betekent hier “waar men kan studeren”. 勉強する is “studeren”; できる drukt uit dat iets mogelijk is of kan. In 勉強できる beschrijft deze mogelijkheid het daaropvolgende zelfstandig naamwoord: 勉強できる机 is letterlijk “een bureau waaraan men kan studeren”. Een voorbeeld: ここで勉強できます。 betekent “Je kunt hier studeren.” 机 betekent “bureau” of “tafel om aan te studeren/werken”. Het Japans markeert hier niet zelfstandig of het om één of meerdere bureaus gaat; het vaste Nederlandse vertaalbewijs geeft de meervoudige lezing “bureaus”. In 勉強できる机 staat de beschrijvende bepaling vóór 机, zoals gebruikelijk in het Japans. あります betekent “er is/zijn” voor een niet-levend ding, hier een 机. Het is de beleefde vorm van ある. Voor levende wezens wordt doorgaans いる gebruikt; あります is dus niet de algemene vorm voor elk soort bestaan. De structuur is 上の階の左側に (“op de bovenverdieping, aan de linkerkant”) + 静かに勉強できる机 (“bureaus waaraan men rustig kan studeren”) + あります (“zijn er”). Samen betekent de zin: “Op de bovenverdieping, aan de linkerkant, zijn bureaus waaraan je rustig kunt studeren.”

3. そこで少し電話してもいいですか。

   Kan ik daar even bellen?

   そこで

   daar

   少し

   even

   電話して

   bellen

   もいいですか

   mag dat?

   Uitgebreide uitleg

   そこで betekent hier “daar”: een plaats die in de situatie of context is aangewezen. そこ is een aanwijzend plaatswoord; de precieze afstand tot spreker en luisteraar hoeft niet uit deze zin te blijken. で markeert de plaats waar de handeling gebeurt. In andere contexten kan そこで ook een andere functie hebben, maar hier past de plaatsbetekenis bij de vertaling en de context. 少し betekent “een beetje”. Bij een handeling kan het een beperkte omvang of duur aangeven en daardoor natuurlijk overeenkomen met “even”. Het drukt hier geen specifiek aantal telefoontjes uit. 電話して is de て-vorm van 電話する, “telefoneren” of “bellen”. De woordenboekvorm is 電話する; de て-vorm kan een volgende constructie verbinden, zoals de toestemmingsconstructie hier. Voorbeeld: ここで電話してもいいですか。 — “Mag ik hier bellen?” もいいですか hoort bij het patroon werkwoord in て-vorm + もいいですか, waarmee je toestemming vraagt: “mag ik …?” of “is het goed als ik …?” Het も betekent in dit patroon niet zelfstandig “ook”. In いいですか is か het vraagpartikel; samen met de beleefde vorm です ontstaat een beleefde vraag. Samen vormt 電話してもいいですか de vraag “mag ik bellen?” そこで geeft de plaats aan en 少し geeft de beperkte duur of omvang aan. De volledige uiting betekent dus: “Kan ik daar even bellen?”

4. その机は、静かに勉強するためだけに使えます。

   Die bureaus zijn alleen om stil te studeren.

   その

   dat/die

   机

   bureau

   静かに

   stil, rustig

   勉強する

   studeren

   ためだけに

   alleen om … te

   使えます

   kan gebruikt worden

   Uitgebreide uitleg

   その staat vóór een zelfstandig naamwoord en betekent hier “dat/die” in de zin van een aangewezen bureau of bureaus. Deze vorm drukt op zichzelf geen enkelvoud of meervoud uit. Een bruikbaar patroon is: その + zelfstandig naamwoord. 机 betekent “bureau” of “tafel”; in deze zin gaat het volgens de vertaling om bureaus. Japans markeert het meervoud van zulke zelfstandige naamwoorden niet verplicht. Voorbeeld: その机を使います。— Ik gebruik dat bureau. 静かに betekent hier “stil” of “rustig” en beschrijft hoe de handeling gebeurt. Het is de bijwoordelijke vorm van 静かだ; 静かな staat vóór een zelfstandig naamwoord, terwijl 静かに vóór een werkwoord kan staan. Voorbeeld: 静かに話してください。— Praat alstublieft zacht. 勉強する is de woordenboekvorm en betekent “studeren”. 勉強 is het inhoudelijke woord en する maakt daarvan een werkwoord. Na een doeluitdrukking zoals ために blijft het werkwoord hier in deze vorm staan. Voorbeeld: 毎日勉強する。— Ik studeer elke dag. ためだけに drukt een exclusief doel uit: “alleen om … te”. Na een werkwoordsvorm geeft ために het doel aan; だけ beperkt dat doel tot één mogelijkheid. Het patroon is: werkwoord in woordenboekvorm + ためだけに. Voorbeeld: 料理を作るためだけに台所を使います。— Ik gebruik de keuken alleen om te koken. 使えます is de beleefde niet-verleden vorm van de potentiële vorm 使える, “kunnen gebruiken” of, met een zaak als onderwerp, “gebruikt kunnen worden”. De woordenboekvorm van het basiswerkwoord is 使う (“gebruiken”); 使えます drukt dus mogelijkheid of geschiktheid uit, niet eenvoudigweg een feitelijk gebruik. Voorbeeld: この部屋は会議に使えます。— Deze kamer kan voor vergaderingen worden gebruikt. Samen vormt その机は het onderwerp of de gesprekstopic: “dat bureau/deze aangewezen bureaus”. 静かに勉強するためだけに noemt het enige toegestane doel en de manier waarop de studie gebeurt: “alleen om stil te studeren”. 使えます zegt dat het bureau daarvoor gebruikt kan worden. De volledige betekenis is daarom: “Die bureaus kunnen alleen worden gebruikt om stil te studeren.”

5. では、電話は別の場所でします。

   Dan ga ik ergens anders bellen.

   では

   dan

   電話

   telefoon; bellen

   別の

   andere

   場所

   plaats

   します

   doet; hier: belt

   Uitgebreide uitleg

   では opent de zin als overgang: hier betekent het ongeveer “dan” of “in dat geval”. Het verwijst naar de nieuwe keuze die nu wordt genoemd; het is niet hetzelfde als het plaatsaanduidende で in 場所で. 電話 betekent hier niet alleen “telefoon” als voorwerp, maar staat in de uitdrukking 電話をする voor “telefoneren/bellen”. Het zelfstandig naamwoord kan dus samen met する een handeling vormen. Voorbeeld: 電話をします。 — “Ik bel.” 別の betekent “andere” of “een andere”. 別 is hier de basisvorm van het woord; の verbindt het met het daaropvolgende zelfstandig naamwoord. In 別の場所 beschrijft het dus 場所, niet 電話. Een vergelijkbaar patroon is 別の店 — “een andere winkel”. 場所 betekent “plaats” of “plek”. In deze zin is het de plek waar de handeling plaatsvindt. Het woord kan ook in andere combinaties voorkomen, bijvoorbeeld 静かな場所 — “een rustige plek”. します is de beleefde niet-verleden vorm van する, “doen”. In 電話をします krijgt する samen met 電話 de betekenis “bellen/telefoneren”. De vorm します drukt hier geen afzonderlijke betekenis van “doet” uit; de volledige uitdrukking bepaalt de betekenis. Na 場所 staat in de volledige zin で: 別の場所で. で markeert hier de plaats waar de handeling gebeurt. Het onderwerp van します wordt niet expliciet genoemd; de Nederlandse vertaling maakt dat als “ik” duidelijk. 電話は maakt “bellen/het telefoongesprek” tot het gespreksonderwerp, terwijl 別の場所で aangeeft dat dit op een andere plek gebeurt. Samen betekent では、電話は別の場所でします。: “Dan ga ik ergens anders bellen.” De onderdelen bouwen die betekenis op als overgang (では) + telefoneren als onderwerp (電話は) + op een andere plek (別の場所で) + beleefde handeling (します).

6. 電話なら、ロビーのほうがいいです。

   De lobby is beter om te bellen.

   電話

   telefoongesprek; bellen

   なら

   als het om ... gaat

   ロビー

   lobby

   のほうがいいです

   is beter

   Uitgebreide uitleg

   電話 betekent hier “telefoneren” of “een telefoongesprek”; als zelfstandig naamwoord kan het ook gewoon “telefoon” betekenen. Het woord staat vóór なら, dus samen wordt het onderwerp van de voorwaarde of het kader aangegeven. Een bruikbaar voorbeeld is: 電話をします。 — “Ik ga bellen.” In die zin markeert を het object van します; dat patroon is anders dan het zelfstandige naamwoord in de vaste zin. なら kan achter een zelfstandig naamwoord staan en betekent hier ongeveer “als het om ... gaat” of “voor ...”. 電話なら maakt dus van telefoneren het onderwerp waarover een geschikte plaats wordt gekozen. Een voorbeeld met hetzelfde patroon is: 会議なら、ここがいいです。 — “Als het om een vergadering gaat, is deze plek goed.” Het is niet nodig om なら hier als een algemene tijdsvoorwaarde te vertalen; het kadert de volgende beoordeling. ロビー is het zelfstandig naamwoord “lobby”. Het is het alternatief dat in deze zin als geschikte plaats wordt genoemd. Een eenvoudig nieuw voorbeeld is: ロビーで話します。 — “Ik praat in de lobby.” で geeft daar de plaats van de handeling aan; in de vaste zin staat geen で, omdat de zin de lobby beoordeelt in plaats van letterlijk “in de lobby” als plaatsbepaling te formuleren. のほうがいいです is een herbruikbare constructie voor “... is beter” of “... heeft de voorkeur”. ほう betekent letterlijk “kant/richting”, maar in deze constructie vergelijkt het de genoemde optie met een andere, niet expliciet genoemde mogelijkheid. いい is de tegenwoordige vorm van “goed”; de vaste uitdrukking Aのほうがいいです betekent dat A de betere keuze is. Bijvoorbeeld: こちらのほうがいいです。 — “Deze is beter.” De beleefde uitgang です maakt de uitspraak beleefd; いい zelf draagt hier de beoordeling “goed/beter”. Samen betekent 電話なら、ロビーのほうがいいです。: “Als het om bellen gaat, is de lobby beter.” 電話なら stelt de situatie vast, en ロビーのほうがいいです beoordeelt de lobby als de te verkiezen plaats voor die situatie. De formulering is beleefd en bruikbaar wanneer je een plaats voor een bepaalde activiteit aanbeveelt.

7. 上の階の机で大丈夫です。

   Een bureau boven is prima voor mij.

   上の階の

   boven; op de bovenverdieping

   机

   bureau

   で大丈夫です

   is prima

   Uitgebreide uitleg

   上の階の betekent hier “op de bovenverdieping/boven”. 上の階 betekent een hogere of bovenliggende verdieping, niet noodzakelijk de allerhoogste verdieping; の verbindt die woordgroep met het daaropvolgende zelfstandig naamwoord. Zo betekent 上の階の机 “een bureau op de bovenverdieping”. 机 betekent “bureau” of “schrijftafel” en verwijst hier naar het meubel. Voor sommige andere soorten tafels wordt テーブル gebruikt, maar dat is niet in elke context een vervanging voor 机. で大丈夫です drukt uit dat iets op die plaats of in die situatie aanvaardbaar is. 大丈夫です is de beleefde vorm met de copula です; 大丈夫 betekent hier “in orde” of “prima”. Het onderdeel で markeert in deze zin de plaats of situatie waarin de keuze geldt. Een bruikbaar patroon is Xで大丈夫です: “X is prima”. Voorbeeld: ここで大丈夫です。 — “Hier is het prima.” Samen vormen 上の階の机で (“aan/op het bureau op de bovenverdieping”) en 大丈夫です (“is prima”) de betekenis: “Een bureau boven is prima voor mij.” De formulering is beleefd en kan worden gebruikt om een voorgestelde plaats of werkplek te aanvaarden.

8. 午後はたいてい静かです。

   In de middag is het meestal rustig.

   午後

   middag

   たいてい

   meestal

   静か

   rustig

   です

   is

   Uitgebreide uitleg

   午後 betekent hier “middag” en is een zelfstandig naamwoord. Het kan bijvoorbeeld onderwerp of tijdsbepaling zijn: 午後です。 = “Het is middag.” In deze zin geeft het de tijd aan: “in de middag”. たいてい is een bijwoord met de betekenis “meestal” of “doorgaans”. Het drukt uit dat iets in veel, maar niet noodzakelijk alle, gevallen zo is. Voorbeeld: たいてい午後に来ます。 = “Ik kom meestal ’s middags.” 静か betekent hier “rustig” of “stil”. Dit is een zogenoemd na-adjectief: vóór een zelfstandig naamwoord gebruikt het doorgaans 静かな, zoals in 静かな部屋 = “een rustige kamer”. Als zelfstandig gezegde staat het hier als 静かです. です is de beleefde vorm van de koppelingsvorm in een niet-verleden mededeling. In 静かです verbindt het de beschrijving 静か met het onderwerp: “is rustig”. De beleefde verleden vorm is bijvoorbeeld 静かでした = “was rustig”. Samen vormen 午後は en たいてい de tijd en frequentie: “wat de middag betreft, meestal”. 静かです zegt vervolgens dat die periode rustig is. De hele utterance betekent daarom: “In de middag is het meestal rustig.”