Een schroevendraaier lenen en voor het avondeten terugbrengen | Leer japans in het Nederl…

Uitleg van de zinnen

1. 小さな修理のために、あなたのドライバーを借りてもいいですか。

   Mag ik je schroevendraaier lenen voor een kleine reparatie?

   小さな

   klein

   修理

   reparatie

   のために

   voor; ten behoeve van

   あなたの

   jouw

   ドライバー

   schroevendraaier

   借りてもいいですか

   mag ik lenen?

   Uitgebreide uitleg

   小さな betekent hier ‘kleine’ en staat vóór 修理 om dat zelfstandig naamwoord te beschrijven. Het is een bijzondere attributieve vorm die verwant is aan 小さい (‘klein’); de gewone vorm 小さい kan ook vóór een zelfstandig naamwoord staan, terwijl 小さな alleen in deze attributieve positie wordt gebruikt. Voorbeeld: 小さな箱 — ‘een kleine doos’. 修理 betekent ‘reparatie’. Het is een zelfstandig naamwoord en kan ook in combinaties als 修理する (‘repareren’) voorkomen. In deze zin benoemt het de handeling waarvoor het gereedschap nodig is. のために geeft hier een doel aan: ‘voor’ of ‘ten behoeve van’. Het patroon Nのために betekent bijvoorbeeld ‘voor N’ in de zin van doel of bestemde activiteit. Hier verbindt het 小さな修理 met het doel van het lenen: voor een kleine reparatie. あなたの betekent ‘jouw’ of ‘van jou’. あなた is ‘jij/u’ en の koppelt de bezitter aan wat volgt; あなたのドライバー betekent dus ‘jouw schroevendraaier’. Het bezittelijke element staat vóór het zelfstandig naamwoord, zoals in het patroon AのB = ‘B van A’. ドライバー is een leenwoord dat hier ‘schroevendraaier’ betekent. De vorm komt overeen met het Engelse woord, maar in deze zin gaat het volgens de vaste vertaling om het gereedschap, niet om een persoon die rijdt. Een ander bruikbaar woord voor gereedschap is 工具 (‘gereedschap’), maar dat is breder dan een specifieke ドライバー. 借りてもいいですか vraagt toestemming om iets te lenen. Het werkwoord 借りる betekent ‘lenen’ in de betekenis dat de spreker iets van iemand anders krijgt en later teruggeeft; het is niet hetzelfde als 貸す, ‘uitlenen’. In deze vorm staat de te-vorm 借りて vóór もいいですか: V-てもいいですか betekent ‘mag ik V?’ of letterlijk ongeveer ‘is het oké als ik V?’ De vorm ですか maakt er een beleefde vraag van. Voorbeeld: ここに座ってもいいですか。 — ‘Mag ik hier zitten?’ Samen vormen 小さな修理のために (‘voor een kleine reparatie’) en あなたのドライバーを (‘jouw schroevendraaier’, met を als objectmarkeerder) het doel en het object. Daarna vraagt 借りてもいいですか beleefd toestemming om dat object te lenen. De volledige betekenis is daarom: ‘Mag ik je schroevendraaier lenen voor een kleine reparatie?’

2. 青い工具箱の中にあります。

   Hij ligt in de blauwe gereedschapskist.

   青い

   blauw

   工具箱

   gereedschapskist

   中

   binnenkant; midden

   あります

   zich bevinden; er zijn

   Uitgebreide uitleg

   青い betekent hier “blauw” en staat vóór het zelfstandig naamwoord dat het beschrijft. Het is de attributieve vorm van het i-adjectief 青い. Deze vorm wordt niet speciaal alleen door de positie vóór een zelfstandig naamwoord veroorzaakt: 青い is ook de niet-verleden predicatieve vorm, bijvoorbeeld in 箱は青い — “De doos is blauw”. De verleden tijd is 青かった (“was blauw”) en 青くない betekent “niet blauw”. 工具箱 betekent “gereedschapskist”: een kist of doos waarin gereedschap wordt bewaard. In 青い工具箱 beschrijft 青い de kist: “de blauwe gereedschapskist”. 中 betekent hier “binnenkant” of “binnenste gedeelte”. In 工具箱の中 geeft の de relatie aan: “de binnenkant van de gereedschapskist”. Het patroon Xの中 is bruikbaar voor “de binnenkant van X”, bijvoorbeeld 部屋の中 — “in de kamer”. あります is de beleefde niet-verleden vorm van ある, gebruikt voor het bestaan of zich bevinden van iets niet-levends. Hier betekent het dat het bedoelde voorwerp zich op die plaats bevindt. Voor iets levends wordt doorgaans います gebruikt; die keuze hangt dus onder meer af van het soort referent. あります kan ook “er is/zijn” betekenen, maar hier drukt het de locatie van het voorwerp uit. Samen vormt 青い工具箱の中にあります het patroon Xの中にあります: “zich in X bevinden”. に markeert hier de plaats waar iets zich bevindt. De volledige zin betekent: “Hij ligt in de blauwe gereedschapskist.” Het Japanse onderwerp is niet uitgedrukt. In de gegeven context verwijst “hij” naar de geleende schroevendraaier; de Nederlandse vertaling maakt die verwijzing als een mannelijk voornaamwoord kenbaar.

3. 私は棚の金具を締める必要があります。

   Ik moet de planksteunen vastdraaien.

   私は

   ik

   棚

   plank

   金具

   planksteun

   締める

   vastdraaien

   必要があります

   moeten

   Uitgebreide uitleg

   私は betekent hier “ik” als onderwerp/thema: de spreker zegt wat voor hem of haar nodig is. 私 is de basisvorm voor “ik”; は markeert het gespreksthema en is niet zelf een apart woord voor “ik”. Een bruikbaar contrast is 私は (“wat mij betreft/ik”) tegenover bijvoorbeeld 彼は (“wat hem betreft/hij”), wanneer het onderwerp verandert. 棚 betekent hier “plank” in de context van een meubel of opbergsysteem. Het zelfstandig naamwoord kan ook naar een rek of kastplank verwijzen; de precieze Nederlandse keuze hangt van de context af. In 棚の金具 verbindt の het eerste zelfstandig naamwoord met het tweede: letterlijk iets als “het beslag van de plank”. 金具 betekent hier “planksteun” of “metalen beslag”. Het is een zelfstandig naamwoord voor een metalen onderdeel of bevestigingsstuk. De combinatie 棚の金具 maakt duidelijk dat het om het beslag van de plank gaat, niet om de plank zelf. 締める betekent “vastdraaien” in deze zin. Dit is de woordenboekvorm van het werkwoord. De vorm blijft hier op zichzelf een niet-verleden vorm; de tijd en beleefdheid van de volledige mededeling komen in het volgende deel tot uiting. Een herbruikbaar voorbeeld is ねじを締める — “een schroef vastdraaien”. 必要があります drukt uit dat iets nodig is en vormt hier samen met de voorafgaande werkwoordsvorm de constructie V-る必要があります: “het is nodig om V te doen” / “ik moet V doen”. 必要 is het woord voor “noodzaak” en あります is de beleefde niet-verleden vorm van “er zijn” voor iets niet-levends; samen geven ze de noodzakelijkheid weer. Bijvoorbeeld: 確認する必要があります。 — “Het is nodig om dit te controleren” of natuurlijker “We moeten dit controleren.” Samen ontstaat de structuur 私は [handeling] 必要があります: “Ik moet [handeling].” De handeling is 棚の金具を締める: 棚の金具 is het lijdend voorwerp, gemarkeerd door を, en 締める betekent dat dit beslag wordt vastgedraaid. De volledige betekenis is daarom: “Ik moet het plankbeslag/de planksteunen vastdraaien.” De beleefde vorm maakt de zin geschikt voor een neutrale, beleefde mededeling.

4. 中くらいのドライバーを使ってください。

   Gebruik de middelgrote schroevendraaier.

   中くらいの

   middelgrote

   ドライバー

   schroevendraaier

   使ってください

   gebruik alstublieft

   Uitgebreide uitleg

   中くらいの betekent hier “middelgrote” en staat vóór het zelfstandig naamwoord om de grootte ervan aan te geven. 中くらい betekent “ongeveer in het midden” of “gemiddeld”; の verbindt deze bepaling met het volgende zelfstandig naamwoord. Een vergelijkbaar patroon is 小さい箱 (“een kleine doos”), maar bij 中くらい wordt in deze verbinding の gebruikt. ドライバー betekent hier “schroevendraaier”. Het is een leenwoord en verwijst in deze zin naar gereedschap. De vorm verandert niet om enkelvoud of meervoud aan te geven; het aantal wordt uit de context begrepen. 使ってください is een beleefd verzoek: “gebruik alstublieft”. De woordenboekvorm van het werkwoord is 使う (“gebruiken”). Hier staat de te-vorm 使って vóór ください; het patroon werkwoord in te-vorm + ください vraagt iemand beleefd om die handeling uit te voeren. Bijvoorbeeld: 見てください。 betekent “Kijk alstublieft.” Samen vormen 中くらいのドライバーを使ってください。 de structuur “gebruik alstublieft de middelgrote schroevendraaier”. を markeert 中くらいのドライバー als datgene waarop de handeling van gebruiken gericht is. De hele zin is dus een beleefde instructie om de middelgrote schroevendraaier te gebruiken.

5. このドライバーのほうが、その金具に合います。

   Deze past beter bij die steunen.

   この

   deze

   ドライバー

   schroevendraaier

   のほうが

   meer de voorkeur hebbend dan de andere optie

   その

   die

   金具

   steun

   合います

   passen

   Uitgebreide uitleg

   この verwijst hier, samen met het daaropvolgende zelfstandig naamwoord, naar iets bij de spreker: “deze”. Het wijst dus naar de schroevendraaier die in deze zin wordt gekozen, zonder op zichzelf het soort voorwerp te noemen. Vergelijk その, dat naar “die” verwijst. ドライバー betekent hier “schroevendraaier”. Het is een leenwoord; de vorm verandert hier niet voor getal. In de vorige zin stond ook ドライバー, waar het om een middelgrote schroevendraaier ging. のほうが markeert de optie die in een vergelijking de voorkeur krijgt. Het patroon AのほうがB betekent ongeveer “A is meer … dan de andere optie” of “A blijkt geschikter”. De andere optie hoeft niet letterlijk genoemd te worden. Hier maakt このドライバーのほうが dus van deze schroevendraaier de betere keuze voor de genoemde toepassing. その betekent “die” en staat vóór het zelfstandig naamwoord dat het aanwijst. In de vaste vertaling is het bijbehorende voorwerp “die steunen”. 金具 betekent “metalen beslag”, “fitting” of, in deze context, “steun”. Het woord duidt een metalen onderdeel aan waarmee iets bevestigd of passend gemaakt wordt; de precieze Nederlandse keuze volgt hier uit de vaste vertaling. 合います is de beleefde niet-verleden vorm van 合う. In deze zin betekent 合う dat iets past bij of geschikt is voor iets anders. De vorm 合います kan zowel een huidige als een toekomstige passende situatie uitdrukken; hier gaat het om de geschiktheid van deze schroevendraaier voor その金具. Met een passend doel gebruikt Japans hier に: 金具に合う betekent “bij het beslag passen”. Samen vormen de delen: このドライバー (“deze schroevendraaier”) + のほうが (“is de betere optie”) + その金具に合います (“past bij die steunen”). De volledige betekenis is: “Deze past beter bij die steunen.” De vergelijking maakt duidelijk dat deze schroevendraaier geschikter is dan de niet-genoemde andere optie.

6. いつ返せばいいですか。

   Wanneer moet ik hem terugbrengen?

   いつ

   wanneer

   返せばいい

   moet terugbrengen / teruggeven

   ですか

   beleefde vraaguitgang

   Uitgebreide uitleg

   いつ betekent hier ‘wanneer’ en vraagt naar het tijdstip van de handeling. Voorbeeld: いつ来ますか。 — ‘Wanneer komt u?’ 返せばいい komt van het werkwoord 返す, ‘terugbrengen’ of ‘teruggeven’. De vorm 返せば is de voorwaardelijke vorm: 返す → 返せば. Samen met いい (‘goed’) vormt dit 〜ばいい, waarmee je vraagt of aangeeft welke handeling geschikt of gewenst is. Op zichzelf zegt 返せばいい niet wat je moet terugbrengen; dat object staat hier niet expliciet in de Japanse zin. De vaste vertaling maakt wel duidelijk dat het om het bedoelde voorwerp gaat. ですか maakt de uitdrukking beleefd en vragend. In 返せばいいですか functioneert dit als een beleefde vraaguitgang; het betekent hier niet zelfstandig ‘zijn’. Samen geven いつ + 返せばいい + ですか de betekenis: ‘Wanneer moet ik hem terugbrengen?’ いつ vraagt naar het tijdstip, en 返せばいいですか vraagt welke terugbrenghandeling op dat moment passend is.

7. 夕食の前に返してください。

   Breng hem voor het avondeten terug, alstublieft.

   夕食

   avondeten

   前に

   voor

   返してください

   breng hem terug, alstublieft

   Uitgebreide uitleg

   夕食 betekent hier ‘avondeten’. Het is een zelfstandig naamwoord. Een bruikbaar patroon is 夕食の前 (‘vóór het avondeten’); het partikel の verbindt het genoemde tijdspunt met 前. 前に betekent hier ‘voor, vóór’. 前 is het zelfstandig naamwoord ‘voorkant’ of ‘ervoor’; met に kan het een tijdstip of tijdsgrens markeren. In 夕食の前に gaat het dus om de handeling die vóór het avondeten moet plaatsvinden. Vergelijk: 出発の前に = ‘vóór vertrek’. 返してください betekent hier ‘breng hem terug, alstublieft’. De woordenboekvorm is 返す (‘terugbrengen’, ‘teruggeven’). De vorm 返して is de て-vorm; ください na een て-vorm maakt een beleefd verzoek: 返してください = ‘breng hem terug / geef hem terug, alstublieft’. Het onderwerp en het object hoeven in het Japans niet uitgesproken te worden; de vaste vertaling maakt hier duidelijk dat het om het terugbrengen van hem gaat. Voorbeeld: 本を返してください。 = ‘Geef het boek alstublieft terug.’ Samen betekent 夕食の前に ‘vóór het avondeten’ en 返してください ‘breng hem terug, alstublieft’. De volledige uiting is daarom: ‘Breng hem voor het avondeten terug, alstublieft.’

8. ほこりが付いたら、先にドライバーを拭きます。

   Als hij stoffig wordt, veeg ik hem eerst af.

   ほこり

   stof

   付いたら

   als eraan komt te zitten

   先に

   eerst

   ドライバー

   schroevendraaier

   拭きます

   veeg af

   Uitgebreide uitleg

   ほこり betekent hier stof of vuildeeltjes. Het is een zelfstandig naamwoord. In ほこりが付いたら is het stof grammaticaal het onderwerp van 付く: het stof komt ergens aan vast of gaat ergens op zitten. Een bruikbaar voorbeeld is ほこりを取ります。 — “Ik verwijder het stof.” 付いたら komt van 付く, “eraan komen te zitten” of “vast komen te zitten”. 付いた is de verleden vorm, gevolgd door ら; samen vormt 〜たら hier een voorwaarde of tijdsrelatie: “als/wanneer …”. Het doelwit waaraan het stof komt te zitten, wordt in deze bijzin niet als zelfstandig naamwoord genoemd. Een algemeen patroon is 汚れたら、洗います。 — “Als het vuil is geworden, was ik het.” 先に betekent “eerst” of “vooraf”. Het geeft aan dat deze handeling vóór een andere handeling gebeurt. Het is een bijwoord en verandert niet naar persoon of aantal. ドライバー betekent hier “schroevendraaier”. Dit leenwoord kan in een andere context ook “bestuurder” betekenen; hier past “schroevendraaier” bij 拭きます. Het woord heeft geen zichtbare Japanse meervoudsvorm. 拭きます komt van 拭く, “afvegen” of “schoonvegen”. 〜ます is hier de beleefde niet-verleden vorm; in deze zin beschrijft die de handeling die onder deze voorwaarde wordt uitgevoerd. Een voorbeeld is 机を拭きます。 — “Ik veeg de tafel af.” Het voorwerp van 拭く krijgt doorgaans を. Samen betekent ほこりが付いたら “als er stof aan komt te zitten”. 先に maakt duidelijk dat het afvegen de eerste stap is, en ドライバーを拭きます betekent “ik veeg de schroevendraaier af”. De volledige betekenis is: “Als hij stoffig wordt, veeg ik hem eerst af.”

9. それで、道具を良い状態に保てます。

   Dat helpt om het gereedschap in goede staat te houden.

   それで

   daarmee; daardoor

   道具

   gereedschap

   良い

   goed

   状態

   toestand; staat

   保てます

   kan behouden; kan in stand houden

   Uitgebreide uitleg

   それで verwijst hier naar wat eerder is genoemd en betekent in deze zin “daarmee” of “daardoor”. Het verbindt de eerdere handeling met het gevolg dat in deze zin wordt genoemd. Het patroon それで、... kan dus een gevolg of resultaat inleiden. 道具 betekent hier “gereedschap”. Het is een zelfstandig naamwoord. In 道具を markeert を het gereedschap als datgene waarop de handeling wordt toegepast. Een bruikbaar patroon is 名詞を保つ: “iets in stand houden”. 良い betekent hier “goed”. Dit is de basisvorm van het bijvoeglijk naamwoord. Voor een zelfstandig naamwoord staat het ervoor: 良い状態 betekent “een goede staat/toestand”. De vorm 良く is een andere vorm die bijvoorbeeld vóór een werkwoord kan staan, zoals in 良くなる (“goed worden”); die vorm staat niet in de vaste zin. 状態 betekent “toestand” of “staat”. In 良い状態 gaat het om de toestand waarin het gereedschap verkeert. 状態に gebruikt に om de toestand aan te geven waarin iets wordt gehouden: 良い状態に保つ betekent “in een goede staat houden”. 保てます is de beleefde vorm van 保てる, “kunnen behouden/in stand kunnen houden”. Het werkwoord 保つ betekent “behouden” of “in stand houden”; 保てる is daarvan de mogelijke vorm en drukt uit dat iets kan worden gehandhaafd. ます maakt de uiting beleefd. In deze zin is dus niet alleen het behouden zelf belangrijk, maar ook de mogelijkheid daartoe: “kan ... in stand houden”. Samen vormen de delen それで、道具を良い状態に保てます de betekenis: “Daarmee kan het gereedschap in goede staat worden gehouden.” Het onderwerp van 保てます wordt in het Japans niet expliciet genoemd; de zin zegt wel dat het gereedschap het object is en dat het in een goede toestand gehouden kan worden.