Een laptopoplader lenen | Leer japans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. ノートパソコンのバッテリーがほとんどありません。

   De batterij van mijn laptop is bijna leeg.

   ノートパソコン

   laptop

   バッテリー

   batterij

   ほとんど

   bijna

   ありません

   is niet aanwezig

   Uitgebreide uitleg

   ノートパソコン betekent hier “laptop”. Het is een zelfstandig naamwoord; samen met の vormt het een relatie als “van de laptop”: ノートパソコンのバッテリー = “de batterij van de laptop”. の drukt hier dus de verbinding tussen twee zelfstandige naamwoorden uit. Het Japanse origineel zegt niet zelfstandig wie de laptop bezit; de vaste vertaling geeft deze laptop weer als “mijn laptop”. バッテリー betekent “batterij”. Het is een leenwoord en is hier het onderwerp van de toestand. In ノートパソコンのバッテリーが markeert が de batterij als datgene waarover de mededeling gaat. ほとんど betekent “bijna” of “nagenoeg”. In combinatie met een ontkenning geeft het aan dat er nog maar zeer weinig is: ほとんどありません betekent in deze context niet letterlijk dat een voorwerp volledig afwezig is, maar dat er bijna geen batterijvermogen meer is. Vergelijk: ほとんどありません = “er is bijna niets”, tegenover たくさんあります = “er is veel”. ありません is de beleefde ontkennende vorm van ある, “aanwezig zijn” of “er zijn” voor niet-levende zaken. De ontkenning is dus beleefd geformuleerd; ない is de gewone, minder beleefde vorm. In deze zin wordt ある figuurlijk gebruikt voor de hoeveelheid beschikbare batterijlading: er is bijna geen lading meer. Een bruikbaar voorbeeld is: 時間がありません。 — “Ik heb geen tijd.” Samen staat ノートパソコンのバッテリーが voor “de batterij van de laptop”, en ほとんどありません zegt dat daarvan bijna niets meer aanwezig is. De volledige betekenis is daarom: “De batterij van mijn laptop is bijna leeg.” In de gegeven context is dit een beleefde mededeling over de resterende lading; het is geen expliciete bewering dat de batterij fysiek ontbreekt.

2. 会議まで私の充電器を借りていいですよ。

   Je kunt mijn oplader lenen tot de vergadering.

   会議

   vergadering

   まで

   tot; tot aan

   私の

   mijn

   充電器

   oplader

   借りていいですよ

   je mag lenen

   Uitgebreide uitleg

   会議 betekent hier “vergadering”. Het is een zelfstandig naamwoord. Een bruikbaar voorbeeld is 会議が始まります。 — “De vergadering begint.” まで geeft hier het eindpunt in de tijd aan: “tot aan”. Het staat na 会議 en maakt samen met dat woord 会議まで — “tot de vergadering”. Het kan ook na een plaats staan om een ruimtelijk eindpunt aan te geven, bijvoorbeeld 駅まで歩きます。 — “Ik loop tot het station.” 私の betekent “mijn”. 私 is “ik/mij”, en の verbindt dit zelfstandig naamwoord met wat erop volgt: 私の充電器 betekent “mijn oplader”. Het persoonlijke voornaamwoord 私 verandert in deze vorm niet voor geslacht of getal. 充電器 betekent “oplader”. Het is een zelfstandig naamwoord; in deze zin is het de zaak die geleend mag worden. Een vergelijkbaar voorbeeld is これは充電器です。 — “Dit is een oplader.” 借りていいですよ is een toestemmingpatroon met de betekenis “je mag lenen”. De basisvorm van het werkwoord is 借りる — “lenen”; 借りて is de て-vorm. 〜ていい betekent dat iets toegestaan is. ですよ maakt de mededeling nadrukkelijk aan de gesprekspartner, zonder de toestemming zelf te veranderen. Het patroon ここに座っていいです。 betekent bijvoorbeeld “Je mag hier zitten.” Samen bestaat de zin uit 会議まで (“tot de vergadering”), 私の充電器 (“mijn oplader”) en 借りていいですよ (“je mag lenen”). De volledige betekenis is daarom: “Je kunt mijn oplader lenen tot de vergadering.” De Japanse zin laat het onderwerp van “lenen” onuitgedrukt; de vaste Nederlandse vertaling maakt hier duidelijk dat het om “je” gaat.

3. これは私のノートパソコンで使えますか。

   Is hij geschikt voor mijn laptop?

   これ

   dit; het

   私の

   mijn

   ノートパソコン

   laptop

   使えますか

   kan het gebruikt worden?

   Uitgebreide uitleg

   これ betekent hier “dit” of, zoals in de vertaling, “het/hij” voor het bedoelde voorwerp. Het is een aanwijzend voornaamwoord voor iets dat de spreker als nabij presenteert. In これは markeert は dit voorwerp als gespreksonderwerp. Vergelijk in een nieuw voorbeeld: これは何ですか。 — “Wat is dit?” 私の betekent “mijn”. 私 is “ik/mij” en の verbindt dat woord met het daaropvolgende zelfstandig naamwoord: 私のノートパソコン = “mijn laptop”. の drukt hier bezit of verbondenheid uit; het verandert niet mee met het geslacht of het aantal van het bezit. ノートパソコン is “laptop”. Het is een zelfstandig naamwoord en een in het Japans gevormde samenstelling uit ontleende elementen. In deze zin staat het na 私の, zodat het hoofdwoord van de groep 私のノートパソコン is. 使えますか betekent hier “kan het gebruikt worden?” of natuurlijker “is het geschikt voor gebruik?”. De basisvorm is 使う (“gebruiken”). De mogelijkheid wordt gevormd met de potentiële vorm 使える (“kunnen gebruiken” / “bruikbaar zijn”), en de beleefde vorm daarvan is 使えます. Het slotpartikel か maakt er een vraag van. Een bruikbaar voorbeeld is このケーブルは使えますか。 — “Kan deze kabel gebruikt worden?” De vorm 使えます geeft op zichzelf geen geslacht aan en verandert hier niet vanwege het aantal van het bedoelde voorwerp. Samen is これは het onderwerp “dit/het”, 私のノートパソコンで geeft aan dat de laptop de relevante gebruiksomgeving of het middel is, en 使えますか vraagt naar de mogelijkheid. De volledige betekenis is dus: “Is dit geschikt voor mijn laptop?” De beleefde vraagvorm past bij een gewone, neutrale vraag.

4. たぶん使えますが、先にコネクターを確認してください。

   Dat zou moeten, maar controleer eerst de connector.

   たぶん

   waarschijnlijk

   使えます

   kan worden gebruikt

   が

   maar

   先に

   eerst

   コネクター

   connector

   確認してください

   controleer alstublieft

   Uitgebreide uitleg

   たぶん drukt hier waarschijnlijkheid uit: “waarschijnlijk”. Het maakt de uitspraak minder stellig. Voorbeeld: たぶん大丈夫です。 = “Waarschijnlijk is het in orde.” 使えます betekent hier dat iets gebruikt kan worden. De vorm is de beleefde vorm van 使える, de mogelijkheidvorm van 使う (“gebruiken”): 使う → 使える → 使えます. Het onderwerp wordt in het Japans vaak weggelaten; de vertaling maakt duidelijk dat het eerder besproken apparaat of onderdeel bedoeld is. Voorbeeld: このケーブルは使えます。 = “Deze kabel kan worden gebruikt.” が verbindt hier twee delen met een tegenstelling: “maar”. Het eerste deel geeft een voorzichtige positieve beoordeling, waarna het tweede deel een andere, noodzakelijke handeling toevoegt. In andere contexten kan が ook een onderwerp markeren; die functie heeft het hier niet. 先に betekent “eerst” of “vooraf”. Het geeft aan dat de daaropvolgende handeling vóór een andere verwachte stap moet gebeuren. 先 (“voor” of “eerder”) krijgt hier met に een bijwoordelijke functie. Voorbeeld: 先に読んでください。 = “Lees het eerst, alstublieft.” コネクター is een leenwoord voor “connector”. Het is een zelfstandig naamwoord; de katakana-spelling geeft de uitspraak van het leenwoord weer. In deze zin is het het object dat gecontroleerd moet worden. 確認してください is een beleefd verzoek om iets te controleren of te bevestigen. 確認する betekent “controleren/bevestigen”; 確認して is de て-vorm, en ください maakt daarvan het verzoekspatroon 〜てください: “doe alstublieft …”. Voorbeeld: 名前を確認してください。 = “Controleer alstublieft de naam.” Samen betekent たぶん使えますが: “Waarschijnlijk kan het worden gebruikt, maar”. Daarna geeft 先に de volgorde aan: eerst moet men コネクターを確認してください — “controleer alstublieft de connector”. De volledige uiting betekent dus: “Dat zou waarschijnlijk moeten kunnen, maar controleer eerst de connector.”

5. 合います。バッテリーは今、充電されています。

   Hij past, en de batterij wordt nu opgeladen.

   合います

   past

   バッテリー

   batterij

   今

   nu

   充電されています

   wordt opgeladen

   Uitgebreide uitleg

   合います is de beleefde vorm van 合う in de niet-verleden tijd. Hier betekent het “passen”: volgens de vaste vertaling past het bedoelde voorwerp. 合う kan ook “bij elkaar passen” of “overeenkomen” betekenen; de context bepaalt welke betekenis actief is. Voorbeeld: この靴は足に合います。 — “Deze schoenen passen aan mijn voeten.” バッテリー is een zelfstandig naamwoord voor “batterij”. Het is een leenwoord; de vorm verandert hier niet voor tijd of beleefdheid. 今 betekent “nu” en plaatst de beschreven toestand in het huidige moment. In deze zin staat het tussen het onderwerp en de rest van de mededeling; de partikel は maakt バッテリー tot onderwerp van bespreking. 充電されています betekent hier “wordt opgeladen”. De basisuitdrukking is 充電する, “opladen”. In 充電されています staat 充電される in de passieve vorm, met いる in de beleefde vorm います; samen geeft dit hier een huidige laadgebeurtenis weer. Het passieve perspectief legt de nadruk op de batterij als datgene waaraan de handeling wordt uitgevoerd. Voorbeeld: スマートフォンが充電されています。 — “De smartphone wordt opgeladen.” Samen vormen バッテリーは今、充電されています de mededeling “de batterij wordt nu opgeladen”. De eerste zin, 合います, voegt daaraan toe dat het bedoelde voorwerp past. De Japanse formulering laat het onderwerp van 合います weg; de vaste vertaling geeft dat onderwerp weer als “hij”.

6. 終わったら、それを私の机の上に戻してください。

   Leg hem op mijn bureau terug als je klaar bent.

   終わったら

   als je klaar bent

   それを

   het / hem

   私の

   mijn

   机

   bureau

   上

   bovenkant

   戻してください

   breng terug / leg terug

   Uitgebreide uitleg

   終わったら komt van 終わる (“eindigen”, “klaar zijn”). 終わった is de vorm op た, die hier een voltooide handeling of toestand uitdrukt. Met ら vormt dit een voorwaardelijke of temporele bepaling: “als/wanneer je klaar bent”. Het onderwerp staat niet in deze vorm, maar de vaste vertaling geeft hier de aangesprokene als onderwerp. Het patroon V-たら is herbruikbaar: 着いたら、電話してください。 — “Bel me als je aangekomen bent.” それを bestaat uit それ (“dat”, hier natuurlijk “het/hem”) en を, de markering van het directe object. それ is een aanwijzend voornaamwoord; zijn vorm specificeert niet welk voorwerp bedoeld wordt en draagt geen grammaticaal geslacht. De vaste vertaling identificeert het object in deze zin als “hem”; het voorwerp zelf wordt niet benoemd. を markeert wat wordt teruggebracht. 私の betekent “mijn”. 私 betekent “ik/mij” en の verbindt de bezitter met het volgende zelfstandig naamwoord. In 私の机 is 机 het bezeten voorwerp: samen betekent dit “mijn bureau”. 机 betekent hier “bureau”. Afhankelijk van de context kan hetzelfde woord ook “tafel” aanduiden. Als zelfstandig naamwoord krijgt 机 in het Japans geen afzonderlijke vorm voor enkelvoud tegenover meervoud. 上 betekent “bovenkant” of “oppervlak”. In 机の上 betekent het samen met の “de bovenkant van het bureau”. De daaropvolgende に markeert dit als de plaats waar iets wordt neergelegd. Voorbeeld: 本を机の上に置きます。 — “Ik leg een boek op het bureau.” 戻してください is een beleefd verzoek om iets terug te brengen of terug te leggen. Het is opgebouwd uit het transitieve werkwoord 戻す (“iets terugbrengen/terugleggen”), de vorm 戻して en ください. Het patroon V-てください vraagt beleefd dat iemand de handeling uitvoert. Dit verschilt van 戻ってください, dat van 戻る komt en vraagt dat de aangesprokene zelf terugkeert. それを benoemt hier wat teruggebracht moet worden. De delen worden gecombineerd als 終わったら (“als je klaar bent”) + それを (“het/hem”) + 私の机の上に (“op mijn bureau”) + 戻してください (“leg terug”). Samen betekent de zin: “Leg hem op mijn bureau terug als je klaar bent.” De vorm ください maakt het verzoek beleefd; de zin noemt zowel het object als de plaats van terugleggen.

7. あなたが帰る前に、それを戻します。

   Ik leg hem terug voordat je weggaat.

   あなたが

   jij

   帰る

   weggaan

   前に

   voordat

   それを

   hem

   戻します

   terugleggen

   Uitgebreide uitleg

   あなたが geeft aan wie de handeling uitvoert: “jij”. が markeert hier het onderwerp van de bijzin. あなた is de vorm voor “jij”; in echte gesprekken wordt het onderwerp in het Japans vaak weggelaten als het al duidelijk is. 帰る betekent hier “weggaan”. Dit is de gewone woordenboekvorm. In combinatie met 前に blijft deze vorm staan: 帰る前に betekent “voordat je weggaat”. De zin zegt dat het weggaan nog vóór de hoofdhandeling ligt. 前に vormt hier, na een werkwoord in de woordenboekvorm, de constructie “voordat”. Het patroon werkwoord in woordenboekvorm + 前に is herbruikbaar, bijvoorbeeld: 寝る前に歯を磨きます。 — “Ik poets mijn tanden voordat ik ga slapen.” それを betekent hier “hem”, zoals in de Nederlandse vertaling. それ is een aanwijzend voornaamwoord met de betekenis “dat/het”, en を markeert het directe object. De vorm zelf specificeert niet welk voorwerp bedoeld is; dat blijkt uit de context. 戻します betekent hier “terugleggen”. Het is de beleefde vorm van 戻す, dat onder meer “terugzetten”, “terugleggen” of “terugbrengen” kan betekenen. De uitgang -ます maakt de formulering beleefd. 戻す is transitief, dus het directe object staat met を, zoals in 本を戻します。 — “Ik leg het boek terug.” Samen vormen あなたが帰る前に de bijzin “voordat je weggaat”. それを戻します is de hoofdzin “ik leg hem terug”. De volledige betekenis is: “Ik leg hem terug voordat je weggaat.”

8. それなら、また充電器が必要になるまで、私には十分な時間があります。

   Dat geeft me genoeg tijd voordat ik hem weer nodig heb.

   それなら

   als dat zo is; dan

   また

   weer

   充電器

   oplader

   必要になる

   nodig worden

   まで

   totdat

   私には

   voor mij

   十分な

   voldoende

   時間

   tijd

   あります

   er is; er zijn

   Uitgebreide uitleg

   それなら verwijst hier naar de voorafgaande situatie en betekent ongeveer ‘als dat zo is’ of ‘dan’. Het is een vaste overgang naar een gevolg; het benoemt zelf niet wie iets doet. また betekent hier ‘weer/opnieuw’. Het kan een herhaling aangeven zonder zelf de tijd of de persoon te markeren. 充電器 betekent hier ‘oplader’. Dit is een zelfstandig naamwoord. Voor een concreet voorbeeld: 充電器を買います。 betekent ‘Ik koop een oplader.’ Het partikel を markeert daar het directe object. 必要になる betekent hier ‘nodig worden’ en vormt samen de gedachte ‘een oplader weer nodig hebben’. 必要 betekent ‘nodig/noodzakelijk’; met な staat het vóór een zelfstandig naamwoord, zoals in 必要な時間 (‘de nodige tijd’). なる is het werkwoord ‘worden’; de vorm なる is hier de niet-verleden vorm. De combinatie benadrukt het moment waarop iets nodig wordt, niet alleen het bestaan van een behoefte. Voorbeeld: 明日、充電器が必要になります。 — ‘Morgen heb ik een oplader nodig.’ Hier is 必要になります de beleefde vorm van dezelfde verandering naar een noodzakelijke toestand. まで geeft het eindpunt van een periode aan: ‘totdat’ of ‘tot het moment dat’. In 必要になるまで staat het dus na de gebeurtenis ‘nodig worden’: ‘totdat ik weer een oplader nodig heb’. In deze zin kan de vaste vertaling natuurlijk ook ‘voordat’ gebruiken, omdat het gaat om de tijd vóór dat eindpunt. 私には betekent ‘voor mij’ of ‘wat mij betreft’. 私 is ‘ik/mij’; に koppelt de situatie aan de persoon voor wie iets geldt, en は maakt die persoon tot onderwerp van bespreking. Het drukt hier niet uit dat 私 degene is die de oplader nodig maakt; het markeert voor wie de beschikbare tijd geldt. 十分な betekent ‘voldoende’ in de vorm die vóór een zelfstandig naamwoord staat. 十分 is een beschrijvend woord; vóór 時間 krijgt het de vorm 十分な. Vergelijk 十分な水 — ‘voldoende water’. De vorm 十分な beschrijft dus 時間, niet 充電器. 時間 betekent ‘tijd’. In deze zin gaat het om een hoeveelheid beschikbare tijd, samen met 十分な: ‘voldoende tijd’. Voorbeeld: 時間があります。 — ‘Er is tijd.’ あります betekent hier beleefd ‘er is’ of, natuurlijker in de combinatie, ‘ik heb/beschik over’. De basisvorm is ある, gebruikt voor het bestaan of beschikbaar zijn van een niet-levend ding of een abstracte zaak zoals tijd. De combinatie 私には時間があります betekent letterlijk ongeveer ‘voor mij is er tijd’, dus ‘ik heb tijd’. あります is niet-verleden en beleefd; het zegt hier dat de tijd beschikbaar is, niet dat er een bepaalde exacte hoeveelheid wordt genoemd. Samen is de opbouw: また充電器が必要になるまで — ‘totdat ik weer een oplader nodig heb’; 私には十分な時間があります — ‘ik heb voldoende tijd’. Met それなら vooraan wordt de hele betekenis: ‘Als dat zo is, heb ik genoeg tijd voordat ik weer een oplader nodig heb.’