Excuses aanbieden voor beschadigd geleend gereedschap | Leer japans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 借りた道具のことで、謝らなければなりません。

   Ik moet mijn excuses aanbieden voor wat er met het gereedschap dat ik heb geleend, is gebeurd.

   借りた

   geleend

   道具

   gereedschap

   のことで

   over / in verband met

   謝らなければなりません

   moet mijn excuses aanbieden

   Uitgebreide uitleg

   借りた betekent hier “geleend” en staat vóór 道具 om dat zelfstandig naamwoord te beschrijven. Het is de verleden vorm van 借りる (“lenen”): 借りる = lenen, 借りた = geleend. In het Japans kan deze vorm rechtstreeks vóór een zelfstandig naamwoord staan, bijvoorbeeld 買った本 = “het boek dat ik heb gekocht”. 道具 betekent “gereedschap” of “werktuig”. Het woord zelf krijgt hier geen zichtbare meervoudsvorm; de context bepaalt of het om één of meer voorwerpen gaat. Samen vormen 借りた道具 de woordgroep “het gereedschap dat ik heb geleend”. のことで verwijst naar een zaak of kwestie die met het voorafgaande te maken heeft: “over / in verband met”. Het patroon Xのことで kan dus worden hergebruikt voor “over de kwestie van X”. Hier maakt het van 借りた道具 het onderwerp waarover de spreker zich moet verontschuldigen. 謝らなければなりません betekent “moet mijn excuses aanbieden” of letterlijker “moet mij verontschuldigen”. De basisvorm is 謝る (“zich verontschuldigen”); 謝ら is de stam die in deze vorm nodig is. De structuur 謝らなければなりません komt van de negatieve voorwaarde 謝らなければ (“als ik mij niet verontschuldig”) plus なりません (“het gaat niet / het mag niet”), en drukt in normaal gebruik een verplichting uit: “ik moet mij verontschuldigen”. Een vergelijkbaar voorbeeld is 行かなければなりません = “ik moet gaan”. De hele zin bouwt als volgt op: 借りた道具 = “het gereedschap dat ik heb geleend”, のことで = “in verband daarmee / daarover”, en 謝らなければなりません = “moet ik mijn excuses aanbieden”. In overeenstemming met de vaste vertaling betekent de zin: “Ik moet mijn excuses aanbieden voor wat er met het gereedschap dat ik heb geleend, is gebeurd.”

2. それはどうなったのですか？

   Wat is ermee gebeurd?

   それ

   dat / het

   どう

   hoe / in welke toestand

   なった

   is geworden

   のですか

   vraag om uitleg

   Uitgebreide uitleg

   それ betekent hier “dat/het” en verwijst naar het eerder genoemde gereedschap of de toestand ervan. Dit aanwijzende woord staat zelfstandig; het is dus niet zelf het woord voor “gereedschap”. In andere contexten kan それ naar een ander al bekend, niet-dichtbij zijnd gegeven verwijzen. どう vraagt naar de manier of toestand: “hoe?” of “in welke toestand?”. Het kan bijvoorbeeld voorkomen in どうですか (“hoe is het?”). Hier vraagt het niet naar de oorzaak, maar naar wat er met het genoemde is gebeurd of wat de toestand ervan is. なった is de verleden vorm van なる, “worden” of “in een toestand komen”. De vormketen is なる → なった: de verleden tijd van deze werkwoordsvorm. Bijvoorbeeld: 寒くなった。 — “Het is koud geworden.” In de vaste zin drukt なった uit dat er een verandering of afloop wordt bevraagd. のですか maakt van de voorafgaande inhoud een vraag die om uitleg of verduidelijking vraagt. Het patroon ...のですか kan na een werkwoordsvorm staan; hier staat de verleden vorm なった ervoor. Het is dus niet alleen een losse vertaling van “vraag”, maar koppelt de vraag aan de situatie waarover uitleg wordt gevraagd. Samen vormen それはどうなったのですか？ de vraag: “Wat is ermee gebeurd?” Letterlijker wordt gevraagd: “Wat is de toestand ervan geworden?” In de gegeven context gaat それ over het eerder genoemde gereedschap; de vraag vraagt wat ermee is gebeurd, waarna wordt uitgelegd dat het handvat tijdens het gebruik gebarsten is.

3. 私が使っているときに、取っ手にひびが入りました。

   Het handvat is gebarsten toen ik het gebruikte.

   私

   ik

   使っている

   gebruiken

   ときに

   toen / wanneer

   取っ手

   handvat

   ひびが入りました

   is gebarsten

   Uitgebreide uitleg

   私 betekent hier “ik”. De vorm is het gewone persoonlijke voornaamwoord voor de spreker; het onderwerp wordt met het daaropvolgende が gemarkeerd: 私が = “ik” als degene die de handeling verricht. Voorbeeld: 私がします。 = “Ik doe het.” 使っている komt van 使う (“gebruiken”). 使って is de te-vorm en いる geeft hier een lopende handeling aan: “aan het gebruiken zijn”. De vorm past bij 私, maar 使っている zelf markeert geen verleden tijd. Voorbeeld: 今、電話を使っています。 = “Ik gebruik nu de telefoon.” ときに betekent hier “toen”, in de constructie 使っているときに = “toen ik het aan het gebruiken was”. とき betekent letterlijk “moment/tijd”, en に markeert het tijdstip waarop iets gebeurt. Zonder de voorafgaande werkwoordgroep kan ときに ook “wanneer/op het moment dat” betekenen. 取っ手 is “handvat” of “greep”: het deel waaraan je iets vasthoudt. Dit zelfstandig naamwoord verandert niet naar getal; de context bepaalt of het om één of meer handvatten gaat. Voorbeeld: 取っ手を持ってください。 = “Houd het handvat vast.” ひびが入りました beschrijft dat er een barst is ontstaan. ひび is “barst/scheur”, が markeert wat de verandering ondergaat, en 入りました is de beleefde verleden vorm van 入る. Hoewel 入る vaak “binnengaan” betekent, betekent het in deze combinatie dat een barst “erin komt” of ontstaat: ひびが入る = “barsten / een barst krijgen”. De verleden vorm 入りました maakt duidelijk dat dit gebeurde. Samen vormt 私が使っているときに、取っ手にひびが入りました。 de betekenis: “Het handvat is gebarsten toen ik het gebruikte.” 私が使っているときに geeft de gelijktijdige omstandigheid aan; 取っ手に markeert het handvat waarin de barst ontstond; en ひびが入りました beschrijft de ontstane schade. Het voorwerp dat met 使う wordt gebruikt, blijft in deze zin onuitgesproken; de vertaling maakt alleen duidelijk dat de spreker het gebruikte.

4. どのくらい壊れているか、見せてください。

   Laat me zien hoe erg de schade is.

   どのくらい

   hoe erg; in welke mate

   壊れている

   beschadigd zijn; kapot zijn

   見せてください

   laat me zien, alstublieft

   Uitgebreide uitleg

   どのくらい vraagt naar de mate of ernst: “hoe erg” of “in welke mate”. くらい (ook ぐらい) kan na een vraagwoord de mate aangeven. Bijvoorbeeld: どのくらい時間がかかりますか。 — “Hoeveel tijd kost het ongeveer?” In deze zin vraagt het niet naar een exact aantal. 壊れている komt van het intransitieve werkwoord 壊れる — “kapotgaan” of “beschadigd raken”. De vorm 壊れている beschrijft hier de huidige toestand die uit die beschadiging voortkomt: “kapot zijn” of “beschadigd zijn”. Vergelijk 壊れた, dat vooral het gebeuren van het kapotgaan in het verleden weergeeft. Het relevante patroon is werkwoord-ている voor een voortdurende of resulterende toestand. 見せてください bestaat uit 見せる — “laten zien” — in de vorm 見せて, gevolgd door ください, een beleefde manier om te vragen: “doe alstublieft …”. 見せてください betekent dus “laat het alstublieft zien” of, in deze vertaling, “laat me zien”. Het verschilt van 見てください — “kijk alstublieft”; 見せる laat iets aan iemand zien, terwijl 見る zelf kijken betekent. Samen vormt どのくらい壊れているか een ingebedde vraag: “hoe erg het beschadigd is”. Het partikel か markeert die vraag als onderdeel van de grotere zin. Daarna volgt het verzoek 見せてください: “laat me zien hoe erg het beschadigd is”. De zin vraagt om de toestand of ernst van de schade te tonen en gebruikt daarvoor een beleefde verzoeksvorm.

5. 私が交換するか、修理を手伝えます。

   Ik kan het vervangen of helpen het te repareren.

   私が

   ik (als onderwerp)

   交換する

   vervangen

   か

   of

   修理

   reparatie

   手伝えます

   kan helpen

   Uitgebreide uitleg

   私が betekent hier “ik” als uitvoerder. 私 is de eerste-persoonsverwijzing; が markeert het onderwerp van de betreffende handeling. De vertaling identificeert die uitvoerder expliciet als de spreker. Een nuttig patroon is Xが…する = “X doet …”. 交換する betekent hier “vervangen”. De basisvorm is 交換する; する maakt van 交換 een werkwoordelijke uitdrukking. De vorm is niet verleden tijd: de Japanse niet-verleden vorm kan in de context een voorgenomen of mogelijke handeling aanduiden. In deze zin wordt de betekenis door de vertaling als “vervangen” vastgelegd. か verbindt hier een alternatief met wat eraan voorafgaat: Aか、B = “A of B”. Het staat direct na 交換する, dus het eerste alternatief is “vervangen”; het volgende alternatief begint met 修理. 修理 betekent “reparatie” of “repareren”, afhankelijk van de constructie. In het aangeleverde fragment is het een zelfstandig naamwoord: 修理を is “een reparatie” als object van de volgende handeling. Het is dus niet zelf de vorm “helpen”. 手伝えます betekent “kan helpen”. De basisvorm is 手伝う (“helpen”); de potentiële vorm is 手伝える (“kunnen helpen”), en de beleefde vorm daarvan is 手伝えます. In 修理を手伝えます helpt de spreker met de reparatie: を markeert 修理 als het object of de activiteit waarbij hulp wordt geboden. Voorbeeld: 準備を手伝えます。 — “Ik kan helpen met de voorbereiding.” Samen vormen de delen de twee mogelijkheden 交換するか (“vervangen of”) en 修理を手伝えます (“ik kan helpen met de reparatie”). De volledige bedoelde betekenis is daarom: “Ik kan het vervangen of helpen het te repareren.”

6. 修理したら大丈夫かどうか、確認したほうがいいです。

   We moeten kijken of een reparatie standhoudt.

   修理

   reparatie

   したら

   als/wanneer ... gedaan is

   大丈夫

   in orde

   かどうか

   of ... of niet

   確認したほうがいいです

   beter nagaan

   Uitgebreide uitleg

   修理 betekent hier “reparatie” en is het zelfstandig naamwoord voor een herstelhandeling. Het kan met する worden gecombineerd: 修理する = repareren. In deze zin vormt 修理 samen met したら de uitdrukking 修理したら. したら is de たら-vorm van する in een voorwaardelijke of temporele constructie. 修理したら betekent hier “als/wanneer men het heeft gerepareerd” of natuurlijker “na het repareren”. De vorm zegt niet wie de reparatie uitvoert; de uitvoerder blijft in het Japans onuitgesproken. Voorbeeld: 終わったら、教えてください。 = “Laat het me weten als het klaar is.” 大丈夫 betekent hier “in orde” of “goed blijven”. Het is een な-woord dat als beschrijving kan functioneren. In 修理したら大丈夫 gaat het om de toestand na de reparatie: of het dan in orde zal zijn. Het is niet hetzelfde als 安全 (“veilig”): 大丈夫 is breder en kan afhankelijk van de context ook “geen probleem” betekenen. かどうか maakt van de voorafgaande mededeling een indirecte ja-neevraag: “of … of niet”. 修理したら大丈夫かどうか betekent hier “of het na het repareren in orde blijft”, in overeenstemming met de vaste vertaling. Voorbeeld: 来るかどうか分かりません。 = “Ik weet niet of die persoon komt.” 確認したほうがいいです gebruikt het aanbevelingspatroon werkwoord + たほうがいいです. Als geheel betekent het “we kunnen beter nagaan” of “we doen er goed aan na te gaan”. 確認した is de た-vorm van 確認する (“controleren, nagaan”); in dit patroon drukt die vorm geen verleden tijd uit, maar maakt hij deel uit van het advies. です maakt de formulering beleefd. In de vaste Nederlandse vertaling is de impliciete handelende groep “we”. Voorbeeld: 先に確認したほうがいいです。 = “We kunnen het beter eerst controleren.” De zin wordt opgebouwd als 修理したら (“na het repareren”) + 大丈夫かどうか (“of het in orde blijft”) + 確認したほうがいいです (“we kunnen beter nagaan”). Als geheel betekent hij: “We moeten nagaan of een reparatie standhoudt.”

7. 余計な仕事を増やして、すみません。

   Het spijt me dat ik extra werk heb veroorzaakt.

   余計な

   extra

   仕事

   werk

   増やして

   hebben vermeerderd

   すみません

   het spijt me

   Uitgebreide uitleg

   余計な betekent hier “extra” in de ongewenste zin van werk dat erbij komt. Het is de な-vorm van het な-bijvoeglijk naamwoord 余計だ; vóór een zelfstandig naamwoord staat 余計な. Vergelijk 必要な仕事 (“nodig werk”): beide vormen verbinden een な-bijvoeglijk naamwoord met een zelfstandig naamwoord. 仕事 betekent “werk” of “taak”. Het is een zelfstandig naamwoord en kan ook in andere combinaties voorkomen, bijvoorbeeld 仕事をする = “werken / werk doen”. In deze zin is 仕事 het directe object van 増やす: het werk wordt vermeerderd. 増やして is de te-vorm van het werkwoord 増やす (“vermeerderen”, “doen toenemen”, “erbij laten komen”). De te-vorm verbindt deze handeling met wat volgt. Hier geeft 余計な仕事を増やして、すみません de betekenis “Het spijt me dat ik extra werk heb veroorzaakt.” 増やす is transitief: iemand of iets doet iets toenemen. Het intransitieve verwante werkwoord 増える betekent dat iets zelf toeneemt, bijvoorbeeld 仕事が増える = “het werk neemt toe”. すみません is een vaste beleefde verontschuldiging: “het spijt me” of “sorry”. In deze zin staat het na de te-vorm en vormt het samen met de voorafgaande handeling een verontschuldiging voor het veroorzaken van extra werk. De vorm is beleefd en bruikbaar in alledaagse situaties. Samen vormen 余計な仕事 (“extra werk”) en 増やして (“door het te vermeerderen / doordat ik het heb laten toenemen”) de reden voor de verontschuldiging. De hele uiting betekent daarom: “Het spijt me dat ik extra werk heb veroorzaakt.”

8. 次はすぐに教えてください。

   Zeg het me de volgende keer meteen.

   次は

   de volgende keer

   すぐに

   meteen

   教えてください

   zeg het me alstublieft

   Uitgebreide uitleg

   次は betekent hier “de volgende keer”. 次 is het zelfstandig naamwoord “volgende keer” of algemener “de volgende”. De partikel は markeert dit als het onderwerp van gesprek: “wat de volgende keer betreft”. In deze vaste zin gaat het dus om een volgende gelegenheid, niet om een concrete volgende persoon of een volgend voorwerp. すぐに betekent “meteen” of “onmiddellijk”. すぐ drukt nabijheid of directheid uit; met に wordt het bijwoordelijk gebruikt om aan te geven dat iets direct gebeurt. Bijvoorbeeld: すぐに来てください。 — “Kom alstublieft meteen.” 教えてください is een beleefde vraag om informatie te geven: “zeg het me alstublieft” of, afhankelijk van de inhoud, “leg het me alstublieft uit”. De woordenboekvorm is 教える (“leren, onderwijzen; vertellen”). Hier staat de te-vorm 教えて vóór ください; dit patroon, werkwoord in de te-vorm + ください, maakt een beleefd verzoek. ください betekent in dit patroon niet zelfstandig een volledige inhoud, maar verzacht het verzoek. Het object “me” wordt in het Japans niet uitgesproken; de vaste vertaling maakt duidelijk dat de spreker bedoelt dat de aangesprokene het aan de spreker vertelt. Samen vormen de delen: 次は (“de volgende keer”) + すぐに (“meteen”) + 教えてください (“zeg het me alstublieft”). De volledige betekenis is: “Zeg het me de volgende keer meteen.” De formulering is beleefd en geschikt voor een rechtstreeks verzoek.

9. 私たちで解決できます。

   We kunnen het oplossen.

   私たちで

   door/met ons

   解決

   oplossing

   できます

   kunnen

   Uitgebreide uitleg

   私たちで betekent hier “met/door ons”: 私たち is de eerste persoon meervoud, “wij/ons”, en で markeert de groep die de handeling uitvoert. Deze partikel kan ook het middel of de manier markeren. Een herbruikbaar patroon is groep + で + handeling, bijvoorbeeld 二人で行きます。 — “We gaan met z’n tweeën.” 解決 betekent “oplossing” of, in deze combinatie, “oplossen”. Het is een zelfstandig naamwoord dat samen met する de werkwoordelijke uitdrukking 解決する vormt: “oplossen”. In de zin staat het vóór できます, waardoor de combinatie 解決できます ontstaat. できます is de beleefde vorm van できる, “kunnen” of “mogelijk zijn”. In 解決できます drukt het uit dat het oplossen mogelijk is: “kunnen oplossen”. De beleefde vorm past bij een neutrale, beleefde mededeling. Bijvoorbeeld: 説明できます。 — “Ik kan het uitleggen.” Samen vormen 私たちで en 解決できます de betekenis “We kunnen het oplossen.” 私たちで geeft aan wie de oplossing tot stand kan brengen, 解決 benoemt het oplossen en できます zegt dat dit mogelijk is. De Japanse zin laat het object van “oplossen” ongenoemd; de vaste Nederlandse vertaling maakt duidelijk dat dit object als “het” wordt begrepen.