Omgaan met gemorste koffie op documenten | Leer japans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. この書類にコーヒーをこぼしました。

   Ik heb koffie over deze documenten gemorst.

   この

   deze

   書類

   documenten

   コーヒー

   koffie

   こぼしました

   gemorst

   Uitgebreide uitleg

   この verwijst in deze zin naar iets dat als nabij of als de relevante situatie gepresenteerd wordt en staat vóór het zelfstandig naamwoord. Samen met 書類 betekent het hier “deze documenten”. Het is een aanwijzend woord; het drukt niet op zichzelf een bepaald aantal uit. 書類 betekent hier “documenten” of “papieren”. Het Japanse zelfstandig naamwoord markeert in deze vorm niet verplicht enkelvoud of meervoud; de vaste vertaling maakt hier de meervoudige lezing duidelijk. Een nuttig patroon is この + zelfstandig naamwoord: “dit/deze …”. コーヒー is het leenwoord voor “koffie”. Het staat hier voor de vloeistof die gemorst is. De vorm verandert in deze zin niet door getal. こぼしました is de beleefde verleden vorm van het transitieve werkwoord こぼす, “iets morsen”. De vorm is opgebouwd uit de stam こぼし en ました, dat een beleefde handeling in het verleden uitdrukt. In de vaste vertaling is de handelende persoon “ik”; het Japanse onderwerp staat niet expliciet in de zin. Een herbruikbaar voorbeeld is 水をこぼしました。 — “Ik heb water gemorst.” Het patroon この書類に geeft aan dat de documenten het doel of oppervlak van de handeling zijn. コーヒーを markeert de koffie als wat gemorst wordt, en こぼしました zegt dat de spreker die handeling in het verleden heeft verricht. Samen ontstaat: “Ik heb koffie over deze documenten gemorst.” De beleefde verleden vorm past bij een neutrale, beleefde mededeling.

2. シミが広がる前に、書類をカップから離してください。

   Leg ze weg van het kopje voordat de vlek zich verspreidt.

   シミ

   vlek

   広がる

   zich verspreiden; groter worden

   前に

   voordat

   書類

   documenten

   カップ

   kopje

   離してください

   zet weg; houd op afstand

   Uitgebreide uitleg

   シミ betekent hier “vlek”, in de context de koffievlek op de documenten. Het is een zelfstandig naamwoord. Een bruikbaar patroon is N の シミ voor “een vlek van/op N”; bijvoorbeeld シャツのシミ betekent “een vlek op een shirt”. 広がる is “zich verspreiden” of “groter worden”. De vorm is hier de woordenboekvorm en beschrijft wat er met de vlek gebeurt: de vlek breidt zichzelf uit. Dit is een intransitief werkwoord; vergelijk 広げる, “iets verspreiden of uitspreiden”, waarbij iemand een object als oorzaak behandelt. Voorbeeld: 雨でシミが広がる。 — “Door de regen verspreidt de vlek zich.” 前に betekent “voordat” in deze zin. 前 betekent letterlijk “ervoor/voorkant” of “eerder”, en N の前に kan ook “voor N” betekenen. Met een werkwoord in de woordenboekvorm, zoals 広がる前に, geeft het de handeling aan die eerder moet plaatsvinden: “voordat de vlek zich verspreidt”. Voorbeeld: 寝る前に歯をみがきます。 — “Ik poets mijn tanden voordat ik ga slapen.” 書類 betekent “documenten” of “papieren”. Het is een zelfstandig naamwoord en staat hier met を, omdat het de zaak is die wordt verplaatst. In de vaste vertaling verwijst ze naar deze documenten; de voorafgaande context ondersteunt dat er koffie op deze documenten is gemorst. Voorbeeld: 書類を確認します。 — “Ik controleer de documenten.” カップ betekent “kopje” of “beker”. Het is een zelfstandig naamwoord dat uit een andere taal is overgenomen en in het Japans met katakana wordt geschreven. In カップから geeft から het vertrekpunt aan: weg van of vanaf het kopje. Voorbeeld: カップから手を離す。 — “Ik haal mijn hand van het kopje.” 離してください betekent hier “zet [ze] weg van” of “houd [ze] op afstand”. Het werkwoord 離す betekent “iets losmaken, verwijderen of op afstand brengen”; de vorm 離してください bestaat uit de stam 離し, て en ください. V-てください is een beleefd verzoek om de handeling uit te voeren. In deze zin is 書類を het object en カップから het vertrekpunt: breng de documenten weg van het kopje. Voorbeeld: 危ないので、そこから離してください。 — “Omdat het gevaarlijk is, haal het daar weg.” De zin bouwt zo op: シミが広がる前に betekent “voordat de vlek zich verspreidt”; 書類を markeert de documenten als wat moet worden verplaatst; en カップから離してください vraagt beleefd om ze van het kopje weg te zetten. Als geheel betekent de uiting: “Leg ze weg van het kopje voordat de vlek zich verspreidt.”

3. 一番上のページはもうびしょびしょです。

   De bovenste pagina is al doorweekt.

   一番上の

   bovenste

   ページ

   pagina

   もう

   al

   びしょびしょ

   doorweekt

   です

   is

   Uitgebreide uitleg

   一番上の geeft hier aan welke pagina bedoeld wordt: de pagina die het hoogst ligt, dus de bovenste pagina. 一番 wordt vaak gebruikt om de hoogste graad aan te geven, bijvoorbeeld 一番大きい = “het grootst”. 上 betekent hier “boven/omhoog”; in 一番上のページ verbindt の deze bepaling met ページ. ページ is het zelfstandige naamwoord voor “pagina”. Het staat hier na de bepaling 一番上の, zodat de combinatie “de bovenste pagina” betekent. Voorbeeld: 次のページ betekent “de volgende pagina”. もう betekent hier “al”: de toestand is op het bedoelde moment reeds ingetreden. Het betekent in deze zin niet “nog” of “opnieuw”. Voorbeeld: もう終わりました。 = “Het is al afgelopen.” びしょびしょ beschrijft dat iets helemaal nat of doorweekt is. Het is een mimetische beschrijving van een toestand en kan met です als beleefde predicatie worden gebruikt: 服がびしょびしょです。 = “De kleren zijn doorweekt.” です maakt de uitspraak beleefd en functioneert hier als koppelwerkwoord bij de voorafgaande toestand. In びしょびしょです betekent het samen “is doorweekt”. Het is niet zelf het woord voor “doorweekt”. Samen vormen 一番上のページ en は een onderwerp-topickombinatie: は markeert de pagina als gespreksonderwerp, en de pagina is hier ook datgene waarvan de toestand wordt beschreven. Daarna geven もう en びしょびしょです aan dat die pagina al doorweekt is. De volledige betekenis is dus: “De bovenste pagina is al doorweekt.”

4. そのページは、触る前に平らに置いて乾かしてください。

   Laat de pagina plat drogen voordat je hem vastpakt.

   その

   die/dat

   ページ

   pagina

   触る

   aanraken

   前に

   voordat

   平らに

   plat

   置いて

   neerleggen en

   乾かしてください

   laat het drogen, alstublieft

   Uitgebreide uitleg

   その staat vóór een zelfstandig naamwoord en betekent hier “die/dat”, dus het wijst naar de bedoelde pagina. De vorm verandert niet naar getal of grammaticaal geslacht. Een herbruikbaar patroon is その + zelfstandig naamwoord: その本 = “dat boek”. ページ betekent hier “pagina”. Het is een leenwoord dat in het Japans als één zelfstandig naamwoord wordt gebruikt. In そのページ vormt het samen met その de woordgroep “die pagina”. 触る betekent “aanraken” of “vastpakken”. Dit is de woordenboekvorm; in 触る前に staat deze vorm vóór 前に om een handeling aan te duiden die als tijdsreferentie dient. 触る前に betekent dus “voordat [iemand] de pagina aanraakt”. Voorbeeld: 食べる前に手を洗います。 = “Ik was mijn handen voordat ik eet.” 前に betekent in dit patroon “voordat”. 前 betekent letterlijk “ervoor/voor”, en に markeert hier het tijdspunt of de tijdsrelatie. Het patroon werkwoord in woordenboekvorm + 前に is bruikbaar voor “voordat …”. 平らに betekent “plat” in de vorm waarin het de manier of toestand bij de volgende handeling beschrijft. De basisvorm is 平らだ; 平らに is de adverbiale vorm van het beschrijvende woord. Vergelijk 平らな紙 = “plat papier”, waarin 平らな vóór een zelfstandig naamwoord staat. In deze zin zegt 平らに dat de pagina plat moet komen te liggen. 置いて betekent “neerleggen en …” of “plaatsen en …”. De basisvorm is 置く = “neerleggen/plaatsen”; 置いて is de te-vorm. Die verbindt deze handeling met de daaropvolgende handeling: eerst de pagina neerleggen, daarna laten drogen. Voorbeeld: 本を机に置いてください。 = “Leg het boek alstublieft op het bureau.” 乾かしてください betekent hier “laat de pagina drogen, alstublieft” of natuurlijker “laat hem drogen, alstublieft”. De basisvorm is 乾かす, een transitief werkwoord met de betekenis “iets drogen/laten drogen”; 乾かして is de te-vorm en ください maakt daarvan een beleefd verzoek. De vertaling identificeert de pagina als datgene wat moet drogen en later wordt vastgepakt. Dit is niet dezelfde vorm als 乾く (“droog worden”): 乾かす drukt uit dat iemand iets laat drogen. De volledige opbouw is そのページは (“wat die pagina betreft”) + 触る前に (“voordat [iemand] haar aanraakt”) + 平らに置いて (“leg haar plat neer en”) + 乾かしてください (“laat haar alstublieft drogen”). は markeert そのページ als onderwerp van gesprek. Samen betekent de zin: “Laat de pagina plat drogen voordat je hem vastpakt.” De beleefde vorm maakt dit tot een beleefde instructie.

5. そのページをきれいに印刷し直しましょうか。

   Zal ik een schone kopie van die pagina afdrukken?

   その

   die

   ページ

   pagina

   きれいに

   netjes; schoon

   印刷し直しましょうか

   Zal ik opnieuw afdrukken?

   Uitgebreide uitleg

   その betekent hier “die” en staat vóór ページ in het patroon そのページ = “die pagina”. Het is een aanwijzend woord; その zelf verandert niet om enkelvoud of meervoud uit te drukken. Het aantal wordt in het Japans door de context of door extra telwoorden duidelijk, niet door deze vorm. Een vergelijkbaar patroon is このページ = “deze pagina”. ページ is het leenwoord voor “pagina”. Het staat na その in het patroon そのページ. Voor een meervoudige betekenis wordt in het Japans niet automatisch een aparte meervoudsvorm van ページ gebruikt; het aantal volgt uit de context of uit een extra telwoord. きれいに is de bijwoordelijke vorm van het な-bijvoeglijk naamwoord きれい, “schoon” of “netjes”. Voor een handeling beschrijft het hoe iets gebeurt: きれいに印刷する betekent “netjes of schoon afdrukken”. In deze zin draagt het bij aan de betekenis “een schone kopie”. De vorm きれいに eindigt op に omdat het woord hier een werkwoord nader bepaalt; het is niet het zelfstandig naamwoord ページ dat deze vorm krijgt. 印刷し直しましょうか bestaat uit 印刷する, “afdrukken”, plus 直す in de constructie ～し直す, “iets opnieuw doen”. De vorm 印刷し is de verbindingsvorm van 印刷する vóór 直す. Zo geeft 読み直す bijvoorbeeld “opnieuw lezen”. Het opnieuw doen zit dus in 直す, niet in 印刷 zelf. ましょうか is de beleefde vorm voor een voorstel, hier opgevat als “zal ik …?”. Het onderwerp “ik” wordt in het Japans niet uitgesproken, maar de Nederlandse vertaling maakt duidelijk dat de spreker zichzelf als uitvoerder aanbiedt. Het vraagteken maakt van het voorstel een vraag. Het patroon [werkwoordstam]ましょうか kan opnieuw worden gebruikt, bijvoorbeeld もう一度確認しましょうか。 = “Zal ik het nog eens controleren?” Samen vormen そのページをきれいに印刷し直しましょうか。 de structuur そのページを + きれいに + 印刷し直す + ましょうか: “Zal ik die pagina netjes/schoon opnieuw afdrukken?” を markeert そのページ als datgene waarop de handeling gericht is. De uiting is een beleefd aanbod om een nieuwe, schone afdruk van die pagina te maken.

6. 文字がにじむかもしれないので、そのほうが安全です。

   Dat zou veiliger zijn, omdat de tekst misschien kan uitlopen.

   文字

   tekst; tekens

   にじむ

   uitlopen; vervagen

   かもしれない

   misschien; mogelijk

   ので

   omdat; aangezien

   そのほう

   die optie; die manier

   安全

   veilig

   Uitgebreide uitleg

   文字 betekent hier “tekst” of “tekens”. Het kan naar geschreven tekens als geheel verwijzen, niet alleen naar één afzonderlijk teken. Voorbeeld: 文字を大きくします。 — “Ik maak de tekst groter.” にじむ is een werkwoord voor uitlopen of vervagen, bijvoorbeeld wanneer inkt zich verspreidt. Het is hier de gewone vorm en staat na 文字が; 文字 is daarmee het onderwerp van het verschijnsel. Voorbeeld: インクがにじみます。 — “De inkt loopt uit.” かもしれない drukt onzekerheid uit: “misschien” of “het is mogelijk dat”. Het volgt hier op de gewone vorm にじむ: にじむかもしれない betekent “misschien loopt het uit”. Het zegt dus niet dat het uitlopen zeker zal gebeuren. Voorbeeld: 明日は雨かもしれません。 — “Morgen regent het misschien.” ので verbindt een reden met een gevolg en betekent hier “omdat” of “aangezien”. De voorafgaande bijzin 文字がにじむかもしれないので geeft de reden voor wat daarna komt. Zo wordt de reden-gevolgrelatie expliciet gemaakt. そのほう betekent ongeveer “die optie” of “die manier”. In deze context verwijst het naar de optie die in het gesprek aan de orde is. ほう kan zo een keuze of handelwijze als geheel aanduiden. Het daaropvolgende が markeert deze optie als datgene wat veiliger is. 安全 betekent “veilig”. Het is zowel een zelfstandig naamwoord als een な-bijvoeglijk woord. In 安全です staat het als predicaat; voor een zelfstandig naamwoord staat bijvoorbeeld 安全な方法 — “een veilige methode”. De vergelijkende betekenis “veiliger” komt in そのほうが安全です voort uit de vergelijking tussen de besproken opties, niet uit een speciale vergrotende vorm van 安全. Voorbeeld: こちらの道が安全です。 — “Deze weg is veiliger.” Samen betekent 文字がにじむかもしれないので “omdat de tekst misschien kan uitlopen”. Daarna geeft そのほうが安全です de conclusie dat die optie veiliger is. De volledige uiting betekent dus: “Dat zou veiliger zijn, omdat de tekst misschien kan uitlopen.”

7. このページが乾く間に、乾いたページを分けておきます。

   Ik leg de droge pagina's apart terwijl deze pagina droogt.

   この

   deze

   ページ

   pagina

   乾く

   drogen

   間に

   terwijl

   乾いた

   droog

   分けておきます

   apart leggen

   Uitgebreide uitleg

   この staat vóór een zelfstandig naamwoord en betekent hier “deze”: het wijst naar een pagina die in de situatie als nabij of relevant wordt aangewezen. Het is zelf niet het woord voor “pagina”; dat woord is ページ. ページ betekent “pagina”. Japans markeert bij dit zelfstandig naamwoord niet verplicht enkelvoud of meervoud. In このページ geeft de vertaling hier één “deze pagina”, terwijl 乾いたページ volgens de vaste vertaling als “de droge pagina’s” wordt opgevat; het aantal komt dus uit de context, niet uit een aparte meervoudsvorm van ページ. 乾く is het intransitieve werkwoord “drogen” of “droog worden”: iets droogt zelf. Een nuttig contrast is 乾かす, “iets drogen”, waarbij iemand of iets anders het voorwerp droogt. In このページが乾く markeert が de pagina als datgene wat droogt. 間に geeft een tijdsrelatie aan: “terwijl” of “gedurende de tijd dat”. Het volgt hier op 乾く, zodat このページが乾く間に letterlijk de periode betekent waarin deze pagina droogt. Het zelfstandig naamwoord 間 betekent “tijd/periode”; に maakt die periode het tijdspunt of tijdsbestek voor de handeling. 乾いた is de vorm van 乾く die vóór een zelfstandig naamwoord staat en hier “droog” betekent: 乾く → 乾いた. In 乾いたページ beschrijft het de pagina’s als al droog. Dit is iets anders dan 乾いている, dat vaak de toestand “droog zijn” of “droog staan” uitdrukt; de precieze keuze hangt van de bedoelde aspectuele betekenis af. 分けておきます bestaat uit 分ける “scheiden/apart leggen”, de て-vorm 分けて, en おく. Deze combinatie geeft aan dat de handeling vooraf of met het oog op de daaropvolgende situatie wordt uitgevoerd en dat het resultaat zo wordt achtergelaten. ます maakt de werkwoordsvorm beleefd; het is niet zelf de betekenis “apart”. Het patroon Vておく is breed herbruikbaar, bijvoorbeeld 準備しておきます = “ik bereid het alvast voor”. Samen vormt このページが乾く間に de tijdsbepaling “terwijl deze pagina droogt”. Daarna is 乾いたページを het object “de droge pagina’s”, waarbij を het object van 分ける markeert. 分けておきます zegt dat de spreker ze apart legt en ze zo laat. De volledige betekenis is daarom: “Ik leg de droge pagina’s apart terwijl deze pagina droogt.”

8. 次は飲み物を別のテーブルに置いてください。

   Zet de drankjes de volgende keer op een andere tafel.

   次は

   de volgende keer

   飲み物

   drankjes

   別の

   andere

   テーブル

   tafel

   置いてください

   zet alstublieft

   Uitgebreide uitleg

   次は betekent hier “de volgende keer”. 次 is “volgende” in de betekenis van wat daarna komt; は markeert dit als het tijdsthema. In een andere context kan 次 ook verwijzen naar “het volgende” of “de volgende”, maar hier geeft de vaste vertaling een volgend moment aan. 飲み物 betekent “drankje” of “drank”. Het is een zelfstandig naamwoord: 飲む betekent “drinken” en 物 betekent “ding”, maar in 飲み物 functioneert het geheel als het woord voor iets om te drinken. Het meervoud wordt in het Japans vaak niet apart gemarkeerd; de Nederlandse vertaling “drankjes” volgt hier uit de bedoelde context. 別の betekent “andere” of “een andere”. 別 drukt onderscheid uit en の verbindt dit woord met het zelfstandig naamwoord dat erop volgt. Het patroon 別の + zelfstandig naamwoord is herbruikbaar, bijvoorbeeld: 別の方法 — “een andere methode”. テーブル betekent “tafel”. Dit is een leenwoord en wordt in het Japans in katakana geschreven. In 別のテーブル bepaalt 別の welke tafel bedoeld wordt: “een andere tafel”. 置いてください is een beleefd verzoek: “zet alstublieft” of “leg alstublieft neer”. De basisvorm van het werkwoord is 置く (“zetten”, “plaatsen” of “neerleggen”). De vorm 置いて is de te-vorm; met ください vormt die een beleefd verzoek: werkwoord in te-vorm + ください. Bijvoorbeeld: ここに置いてください。 — “Zet het hier alstublieft neer.” Samen is de structuur: 次は (de volgende keer) + 飲み物を (de drankjes als object) + 別のテーブルに (naar/op een andere tafel) + 置いてください (zet ze alstublieft neer). Het partikel を markeert 飲み物 als het object van 置く, en に markeert hier de plaats waar de drankjes neergezet moeten worden. De volledige betekenis is: “Zet de drankjes de volgende keer op een andere tafel.” De uitvoerder van het verzoek wordt in het Japans niet expliciet genoemd; de zin richt het beleefde verzoek tot de aangesprokene.