Buitengesloten zijn en om hulp vragen | Leer japans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 私はアパートに入れません。

   Ik kan mijn appartement niet in.

   私は

   ik

   アパート

   appartement

   入れません

   kan niet naar binnen

   Uitgebreide uitleg

   私は betekent hier “ik” als onderwerp/thema van de zin. 私 is de eerste persoon enkelvoud; は markeert het gespreksonderwerp. Het is niet zelf een werkwoordsvorm. Een vergelijkbare basisopbouw is 私は学生です — “Ik ben student.” アパート is het zelfstandig naamwoord “appartement”. Het is een leenwoord in het Japans en verandert hier niet naar enkelvoud of meervoud. In deze zin wordt het met に verbonden: アパートに geeft de plaats aan waar iemand naar binnen gaat. Bijvoorbeeld: 部屋に入ります — “Ik ga de kamer binnen.” 入れません geeft hier “kan niet naar binnen” aan. De basisvorm van het relevante werkwoord is 入る (“naar binnen gaan”); de gewone beleefde vorm is 入ります. 入れます is de beleefde mogelijke vorm (“kan naar binnen gaan”), en de ontkenning daarvan is 入れません (“kan niet naar binnen gaan”). De uitgang ません maakt de beleefde vorm negatief. Bijvoorbeeld: ドアから入れません — “Ik kan niet door de deur naar binnen.” Samen vormen de delen 私は アパートに 入れません: “Ik kan mijn appartement niet in.” 私は markeert de persoon over wie de uitspraak gaat, アパートに noemt de bestemming van de beweging naar binnen, en 入れません zegt dat die persoon dat niet kan. De Japanse zin gebruikt niet noodzakelijk een apart bezittelijk woord voor “mijn”; de vaste vertaling maakt hier duidelijk dat het om het appartement van de spreker gaat. Deze beleefde negatieve vorm is geschikt voor een neutrale, beleefde mededeling.

2. 予備の鍵をどこかに持っていますか。

   Heb je ergens een reservesleutel?

   予備

   reserve-

   鍵

   sleutel

   どこかに

   ergens

   持っていますか

   heb je bij je?

   Uitgebreide uitleg

   予備 betekent hier “reserve-” en staat vóór het zelfstandig naamwoord om aan te geven dat het om een reserve-exemplaar gaat. In 予備の鍵 verbindt の de bepaling met het zelfstandig naamwoord: “een reservesleutel”. Dit patroon is herbruikbaar, bijvoorbeeld 予備の電池 = “reservebatterijen”. 鍵 betekent “sleutel”. Het is hier het zelfstandig naamwoord dat als object van de vraag fungeert. を markeert dat object: 鍵を = “een sleutel hebben” in combinatie met het werkwoord verderop. どこかに betekent “ergens”. どこか is een onbepaalde plaatsaanduiding (“een of andere plek”), en に markeert hier de plaats waar iets zich bevindt. Samen met 持っていますか vraagt dit waar de sleutel zich eventueel bevindt of wordt bewaard; de vertaling geeft dat natuurlijk weer als “ergens”. 持っていますか komt van 持つ, “hebben, bij zich dragen of vasthouden”. De vorm 持っている bestaat uit de te-vorm 持って plus いる; bij dit werkwoord kan die combinatie een huidige toestand van bezit of het bij zich hebben uitdrukken. De beleefde vorm is 持っています, en か maakt er een vraag van: “heb je het?” of “heb je het bij je?”. In deze zin is de bedoelde betekenis “heb je [ergens] een reservesleutel?”. De volledige opbouw is 予備の鍵を (“een reservesleutel”, als object) + どこかに (“ergens”) + 持っていますか (“heb je?”). Samen betekent de zin: “Heb je ergens een reservesleutel?” Japans zet het object en de plaatsbepaling vóór het werkwoord, terwijl het Nederlands die informatie meestal anders in de zin ordent.

3. 私は持っていませんが、大家さんが持っているかもしれません。

   Nee, ik heb er geen, maar mijn verhuurder heeft er misschien een.

   私は

   ik (als thema)

   持っていません

   heb niet

   が

   maar

   大家さん

   verhuurder

   持っている

   hebben

   かもしれません

   misschien

   Uitgebreide uitleg

   私は betekent hier “ik” als thema van de eerste bewering. は markeert het thema; het is niet simpelweg altijd hetzelfde als が, dat onder andere het grammaticale onderwerp kan markeren. Hier gaat de eerste bewering over het bezit van de spreker. 持っていません betekent hier “heb er niet”. De vorm is de beleefde negatieve vorm van 持っている, de bezitsuitdrukking van het werkwoord 持つ (“hebben”, en in andere contexten ook “vasthouden” of “dragen”). Voorbeeld: 鍵を持っていません。 — “Ik heb geen sleutel bij me.” が verbindt hier twee tegengestelde delen en betekent “maar”. De spreker heeft er geen, terwijl de verhuurder er mogelijk wel een heeft. が kan in andere zinnen ook een andere grammaticale functie hebben; hier wordt de verbindende betekenis door de context en de vertaling ondersteund. 大家さん betekent hier “verhuurder” of “huisbaas”. 大家 verwijst naar de eigenaar of verhuurder van de woning, en さん is een beleefde aanspreekvorm. Volgens de vaste vertaling gaat het hier om de verhuurder van de spreker. 持っている betekent hier “heeft er een”. Dit is 持って — de te-vorm van 持つ — plus いる. Bij dit werkwoord beschrijft de combinatie een toestand van bezit, niet noodzakelijk een handeling die nu wordt uitgevoerd. Het contrast met 持っていません is positief tegenover negatief: “heeft” tegenover “heeft niet”. かもしれません voegt onzekerheid toe: “misschien” of “zou kunnen”. In 持っているかもしれません maakt het de bewering over de verhuurder onzeker. Voorbeeld: 明日来るかもしれません。 — “Misschien komt hij/zij morgen.” Samen vormen de delen: 私は持っていません — “ik heb er geen”, が — “maar”, 大家さんが持っている — “de verhuurder heeft er een”, en かもしれません — “misschien”. De volledige betekenis is: “Nee, ik heb er geen, maar mijn verhuurder heeft er misschien een.”

4. 今、大家さんに電話してみてください。

   Bel je verhuurder nu eens.

   今

   nu

   大家さん

   verhuurder

   電話してみてください

   probeer te bellen

   Uitgebreide uitleg

   今 betekent hier “nu”: het plaatst de gevraagde handeling in het huidige moment. Het kan ook in andere contexten “tegenwoordig” betekenen, maar hier past de tijdsaanduiding “nu” bij de vaste vertaling. 大家さん betekent “verhuurder” of “huisbaas”. 大家 is het zelfstandige woord voor de eigenaar/verhuurder van een woning; さん is een beleefde aanspreekvorm die achter persoonsaanduidingen staat. Het is hier 大家さん die gebeld moet worden, niet de spreker. 電話してみてください is een beleefde aansporing: “probeer te bellen” of natuurlijker in deze zin: “bel eens”. 電話する is het werkwoord “bellen”; in 電話して staat de verbindingsvorm van する. Daarna voegt みる in de vorm みて het idee toe dat iemand iets probeert of het eens doet. Het slot ください maakt daarvan een beleefd verzoek. Het patroon werkwoord in de て-vorm + みてください is herbruikbaar, bijvoorbeeld: 食べてみてください。 — “Probeer het eens te eten.” Samen betekent de zin: “Bel je verhuurder nu eens.” 今 geeft het moment aan, 大家さんに markeert de persoon naar wie de handeling gericht is, en 電話してみてください vraagt de aangesprokene beleefd om te proberen die persoon te bellen. De constructie is beleefd, maar de bedoeling blijft een directe aansporing.

5. 電話をかけている間、中で待ってもいいですか。

   Mag ik binnen wachten terwijl ik bel?

   電話をかけている

   aan het bellen zijn

   間

   terwijl; gedurende

   中

   binnen; binnenkant

   待って

   wachten

   もいいですか

   mag dat?; is dat goed?

   Uitgebreide uitleg

   電話をかけている komt hier overeen met “aan het bellen zijn”. De basisvorm is 電話をかける: iemand opbellen of telefoneren. かけている gebruikt de ている-vorm om een lopende handeling aan te geven: de spreker is op dat moment aan het bellen. Voorbeeld: 今、友だちに電話をかけています。 = “Ik ben nu een vriend aan het bellen.” 間 wordt hier gelezen als あいだ en betekent “terwijl” of “gedurende de tijd dat”. In het patroon Vている間 staat de handeling van de bijzin gedurende die periode centraal. Voorbeeld: 母が料理をしている間、私は本を読みます。 = “Terwijl mijn moeder kookt, lees ik een boek.” 中 betekent hier “binnen” of “aan de binnenkant”. In 中で geeft で de plaats aan waar de handeling gebeurt; samen betekent dit “binnen”. De vaste vertaling maakt duidelijk dat het om binnen wachten gaat, zonder een specifieker vertrek of gebouw te benoemen. Voorbeeld: 中で待ってください。 = “Wacht alstublieft binnen.” 待って is de て-vorm van 待つ, “wachten”. Deze vorm verbindt 待つ met het volgende patroon もいいですか; hij is hier dus niet op zichzelf een bevel. De combinatie Vてもいいですか vraagt toestemming: “mag ik V-en?” Voorbeeld: ここに座ってもいいですか。 = “Mag ik hier zitten?” もいいですか vormt samen met de voorafgaande 待って de toestemmingvraag 待ってもいいですか. いい betekent hier dat iets toegestaan of aanvaardbaar is, en ですか maakt er een beleefde vraag van. Het gaat in deze zin om toestemming om te wachten, niet om een bewering dat wachten noodzakelijk is. Samen vormt 電話をかけている間 de tijdsbepaling “terwijl ik aan het bellen ben”. 中で bepaalt de plaats “binnen”, en 待ってもいいですか vraagt “mag ik wachten?”. De volledige betekenis is daarom: “Mag ik binnen wachten terwijl ik bel?” De voorafgaande context ondersteunt dezelfde lezing van 電話をかける als iemand opbellen, maar de Japanse zin zelf identificeert niet wie de gesprekspartner is.

6. どうぞ、しばらく中に入ってください。

   Kom maar even binnen.

   どうぞ

   alstublieft; ga uw gang

   しばらく

   een tijdje; even

   中

   binnenkant; binnen

   入ってください

   kom binnen, alstublieft

   Uitgebreide uitleg

   どうぞ maakt een uitnodiging vriendelijk en geeft de ander ruimte om te handelen: “alstublieft” of “gaat uw gang”. Het staat hier niet voor een concrete handeling op zichzelf; de handeling volgt in 入ってください. しばらく is een bijwoord voor een beperkte, niet precies aangegeven tijdsduur. In deze zin past het bij “even” of “een tijdje”. Voorbeeld: しばらく待ってください。 — “Wacht u even.” 中 betekent hier “binnen” of “de binnenkant”. Het is een zelfstandig naamwoord met de ruimtelijke betekenis “binnen”; in 中に markeert に de plaats of richting die bij 入る hoort. 外 betekent daarentegen “buiten”. Het losse woord 中 bepaalt op zichzelf niet welk concreet gebouw of vertrek bedoeld wordt. 入ってください bestaat uit de te-vorm 入って van 入る (“binnengaan”) plus ください. 入る is de basisvorm; 入ってください is een beleefd verzoek: “gaat u binnen” of “kom binnen”. De te-vorm van dit werkwoord is dus 入って, niet een zelfstandig werkwoord met een andere basisvorm. Vergelijk: 見てください。 — “Kijkt u alstublieft.” Samen geven de delen de betekenis: どうぞ + しばらく + 中に + 入ってください = “Kom maar even binnen.” De zin nodigt de aangesprokene beleefd uit om voor enige tijd naar binnen te gaan.

7. 外は寒いです。

   Buiten is het koud.

   外

   buiten

   寒い

   koud

   です

   beleefde zinsafsluiting

   Uitgebreide uitleg

   外 betekent hier “buiten” en staat als onderwerp/thema van de beschrijving. In het Japans kan 外 ook “de buitenkant” of “buitenzijde” betekenen; de vaste vertaling maakt hier de plaats “buiten” duidelijk. Voorbeelden: 外です。 = “Het is buiten.” en 外は静かです。 = “Buiten is het stil.” 寒い betekent hier “koud” en is een zogenoemd i-adjectief: de vorm eindigt op い. De woordenboekvorm is eveneens 寒い; in andere tijden en ontkenningen verandert juist dit adjectief, bijvoorbeeld 寒くない = “niet koud” en 寒かった = “het was koud”. Een ander veelgebruikt temperatuurwoord is 暑い = “heet/warm” voor weer of lucht. Voorbeeld: 今日は寒いです。 = “Vandaag is het koud.” です maakt de zin beleefd. Na een i-adjectief zoals 寒い voegt です vooral beleefdheid toe; het is niet nodig om de basisbetekenis “koud” te vormen. De beleefde vorm is dus 寒いです, tegenover de informelere vorm 寒い. Voorbeeld: 外は静かです。 = “Buiten is het stil.” Samen geeft 外は寒いです。 de structuur 外は (“wat buiten betreft/buiten”) + 寒いです (“is koud”, beleefd). De volledige betekenis is: “Buiten is het koud.”

8. 私は何があったか説明して、鍵について聞きます。

   Ik leg uit wat er is gebeurd en vraag naar de sleutel.

   私は

   ik

   何があったか

   wat er is gebeurd

   説明して

   leg uit

   鍵

   sleutel

   について

   over; naar

   聞きます

   vraag

   Uitgebreide uitleg

   私は betekent hier “ik” als onderwerp/thema van de zin. 私 is de eerste persoon; は markeert het besproken onderwerp. Het is niet op zichzelf een aanwijzing over het aantal gesprekspartners. 何があったか betekent “wat er is gebeurd”. 何 is het vraagwoord “wat”. あった is de verleden vorm van ある, “er zijn/gebeuren”; in deze uitdrukking verwijst het naar wat er is gebeurd. か maakt van de vraag een ingebedde vraag. Het patroon 何があったか説明する betekent dus “uitleggen wat er is gebeurd”, niet een rechtstreekse vraag aan de luisteraar. 説明して is de て-vorm van 説明する, “uitleggen”. Hier verbindt de vorm twee handelingen: eerst uitleggen wat er is gebeurd en daarna vragen naar de sleutel. De て-vorm is in deze zin dus een verbindingsvorm, niet zelfstandig een bevel. Een bruikbaar patroon is Aして、Bします: “A doen en vervolgens B doen”. 鍵 betekent “sleutel”. Het is een zelfstandig naamwoord. In een andere context kan het bijvoorbeeld in 鍵を使います staan: “Ik gebruik de sleutel.” Daar markeert を de sleutel als object van het gebruiken. について geeft het onderwerp aan waarover men spreekt of waarnaar men informeert. Na 鍵 vormt het 鍵について, “over de sleutel” of, met een werkwoord als 聞く, “naar de sleutel”. Het patroon Nについて聞く betekent “naar N vragen/informeren”. 聞きます betekent hier “vraag” of “informeer”. De basisvorm is 聞く; 聞きます is de beleefde niet-verleden vorm. Hetzelfde werkwoord kan afhankelijk van de context ook “luisteren” of “horen” betekenen, maar met について heeft het hier de betekenis “naar iets vragen/informeren”. Samen vormen de delen: 私は (“ik”) + 何があったか説明して (“leg uit wat er is gebeurd”) + 鍵について聞きます (“vraag naar de sleutel”). De hele uiting betekent daarom: “Ik leg uit wat er is gebeurd en vraag naar de sleutel.”

9. 待っている間に何か必要なら、私に言ってください。

   Zeg het me als je tijdens het wachten iets nodig hebt.

   待っている

   wachten

   間に

   tijdens

   何か

   iets

   必要

   nodig

   なら

   als dat zo is

   私に

   aan mij

   言ってください

   zeg alstublieft

   Uitgebreide uitleg

   待っている betekent hier “aan het wachten zijn”. De basisvorm is 待つ (“wachten”); 待っている bestaat uit de te-vorm 待って plus いる en beschrijft een lopende handeling of toestand. Voorbeeld: 彼は待っている。 — “Hij wacht.” 間に geeft een periode aan waarin iets gebeurt: “terwijl” of “tijdens”. In 待っている間に betekent het geheel “tijdens het wachten”. Een herbruikbaar patroon is [handeling of toestand] 間に. 何か betekent hier “iets”. 何 betekent “wat”; met か vormt het 何か, “iets”. Voorbeeld: 何か食べますか。 — “Wil je iets eten?” 必要 betekent hier “nodig”. Het is een zelfstandig naamwoord en een woord dat een noodzakelijkheid uitdrukt; met だ kan het een predicaat vormen: 必要だ — “het is nodig”. In 必要なら staat de voorwaardelijke vorm なら: “als het nodig is”. In combinatie met 何か krijgt de volledige uitdrukking de betekenis “als je iets nodig hebt”. なら maakt hier de voorwaarde: “als ...”. Het kan na een zelfstandig naamwoord of een overeenkomstige nominale predicatie staan, zoals in 必要なら — “als het nodig is”. Het drukt op zichzelf geen specifiek aantal of een specifieke identiteit uit. 私に betekent “aan mij” of “tegen mij”. 私 betekent “ik/mij”; に markeert hier de ontvanger van de mededeling. 私 verandert niet van vorm om deze rol aan te geven; に geeft de rol aan. Voorbeeld: 私に言ってください。 — “Zeg het tegen mij, alstublieft.” 言ってください is een beleefd verzoek: “zeg alstublieft”. De basisvorm is 言う (“zeggen”); 言って is de te-vorm, gevolgd door ください, dat in dit patroon een beleefd verzoek vormt. Het object of de inhoud die gezegd moet worden kan uit de context blijken; in deze zin is dat de behoefte die in het voorwaardelijke deel wordt genoemd. Samen vormt 待っている間に何か必要なら de voorwaarde “als je tijdens het wachten iets nodig hebt”. 私に言ってください betekent “zeg het tegen mij, alstublieft”, waarbij それ-achtige inhoud in het Nederlands overeenkomt met de eerder genoemde behoefte, ook al staat er in het Japans geen afzonderlijk woord voor “het”. De volledige betekenis is: “Zeg het me als je tijdens het wachten iets nodig hebt.”