Schuilen voor de regen en een paraplu lenen | Leer japans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 強い風で私の傘が壊れました。

   Mijn paraplu is kapotgegaan door de harde wind.

   強い

   sterk; hard

   風

   wind

   私の

   mijn

   傘

   paraplu

   壊れました

   is kapotgegaan

   Uitgebreide uitleg

   強い betekent hier “hard” bij 風: het beschrijft de kracht van de wind. Dit is de i-adjectiefvorm met de basisvorm 強い (“sterk, hard”); voor een zelfstandig naamwoord blijft de vorm 強い, bijvoorbeeld 強い雨 = “harde regen”. Een bruikbaar tegenovergesteld woord is 弱い (“zwak”), zoals in 弱い風 = “zwakke wind”. 風 betekent “wind”. Het is een zelfstandig naamwoord. In 強い風 betekent de combinatie “harde wind”; in een andere voorbeeldzin betekent 風が吹きます “de wind waait”. 私の betekent hier “mijn”. 私 betekent “ik” of “mij” als zelfstandig voornaamwoord, en の verbindt 私 met het daaropvolgende zelfstandig naamwoord. Het patroon XのY kan “X's Y” of “Y van X” betekenen: 私の傘 = “mijn paraplu”. の betekent in deze combinatie niet zelfstandig “mijn”. 傘 betekent “paraplu”. Het is een zelfstandig naamwoord. In 私の傘 is 私 degene aan wie de paraplu verbonden is en is 傘 het bedoelde voorwerp. Als voorbeeld kan 彼の傘 “zijn paraplu” betekenen. 壊れました betekent hier “is kapotgegaan”. De basisvorm is het intransitieve werkwoord 壊れる (“kapotgaan”). 壊れました is de beleefde verleden vorm: de stam 壊れ wordt gecombineerd met ました. Omdat 壊れる intransitief is, beschrijft deze vorm dat iets kapotgaat; de transitieve vorm 壊す betekent “iets kapotmaken”. Voorbeeld: 子どもが時計を壊しました = “Het kind heeft het horloge kapotgemaakt.” で volgt in 強い風で op de oorzaak en geeft hier “door” aan. が markeert in 私の傘が壊れました 私の傘 als datgene waaraan de gebeurtenis overkomt. De volledige opbouw is dus 強い風で (“door de harde wind”) + 私の傘が (“mijn paraplu”) + 壊れました (“is kapotgegaan”): “Mijn paraplu is kapotgegaan door de harde wind.”

2. びしょぬれになる前に、屋根の下に来てください。

   Kom onder de beschutting staan voordat je doorweekt raakt.

   びしょぬれになる

   doorweekt raken

   前に

   voordat

   屋根

   dak

   下

   onderkant; beneden

   来てください

   kom alstublieft

   Uitgebreide uitleg

   びしょぬれになる betekent hier «doorweekt raken». びしょぬれ beschrijft een toestand waarin iets of iemand volledig nat is; なる betekent «worden/raken» en maakt dus een verandering naar die toestand uit. De vorm なる is de niet-verleden vorm; in bijvoorbeeld びしょぬれになりました wordt dezelfde verandering beleefd en beleefd in het verleden weergegeven. Voorbeeld: 服がびしょぬれになった。 — «Mijn kleren zijn doorweekt geraakt.» 前に betekent hier «voordat». Het zelfstandig naamwoord 前 betekent «voorkant» of «ervoor/voorafgaande tijd»; met に vormt het na een gebeurtenis of handeling een tijdspatroon: [gebeurtenis] 前に = «voordat [gebeurtenis]». In びしょぬれになる前に staat het werkwoordelijke deel vóór 前に, dus de betekenis is «voordat je doorweekt raakt». Voorbeeld: 寝る前に歯を磨きます。 — «Ik poets mijn tanden voordat ik ga slapen.» 屋根 betekent «dak». Dit is een zelfstandig naamwoord en blijft in deze vorm onveranderd; de relatie met de omgeving wordt door de volgende woorden uitgedrukt. 屋根の下 betekent letterlijk «onder het dak»: の verbindt 屋根 met 下, en 下 betekent hier «onderkant/onder». In deze combinatie geeft 下 de plaats onder iets aan, niet alleen een algemene richting naar beneden. Voorbeeld: 木の下で休みます。 — «Ik rust onder een boom.» Dit is een nieuw voorbeeld van hetzelfde patroon, niet een beschrijving van de vaste situatie. 来てください is een beleefde aansporing: «kom alstublieft». 来て is de て-vorm van 来る («komen»); met ください vormt die een beleefd verzoek om de handeling uit te voeren. Het gaat hier dus om komen naar de bedoelde beschutte plaats, zonder dat de vorm zelf een specifieke bestemming benoemt. Voorbeeld: こちらに来てください。 — «Komt u alstublieft hierheen.» Samen bestaat de zin uit de tijdsbepaling びしょぬれになる前に («voordat je doorweekt raakt»), de plaatsbepaling 屋根の下に («onder het dak») en het verzoek 来てください («kom alstublieft»). De vaste vertaling geeft de natuurlijke volledige betekenis: «Kom onder de beschutting staan voordat je doorweekt raakt.»

3. 雨は見たときよりも強く降っています。

   De regen is heviger dan het leek.

   雨

   regen

   見た

   zag

   とき

   tijd; moment

   よりも

   dan; vergeleken met

   強く

   heviger; sterker

   降っています

   valt; regent

   Uitgebreide uitleg

   雨 betekent hier “regen”. Het staat met は als onderwerp van gesprek: 雨は = “wat de regen betreft”. 雨 is een zelfstandig naamwoord; は markeert hier het topic, niet een extra betekenis als “de”. 見た is de verleden vorm van 見る (“zien; bekijken”). In 見たとき betekent het “toen [iemand] zag/keek”. Japans laat het onderwerp van 見た weg; de zin bepaalt hier niet wie precies keek. De vorm 見た beschrijft dus een eerdere handeling, niet noodzakelijk “leek” als afzonderlijk Japans werkwoord. とき betekent “tijd” of “moment”. In 見たとき vormt het met de voorafgaande bepaling de herbruikbare structuur V-たとき = “toen …”. Voorbeeld: 家に帰ったとき、雨が降っていました。 = “Toen ik thuiskwam, regende het.” よりも geeft het vergelijkingspunt aan: “dan; vergeleken met”. Het staat hier na 見たとき: “dan op het moment dat [iemand] keek”. も versterkt de vergelijking, maar verandert het vergelijkingspunt niet. 強く is de bijwoordelijke vorm van het bijvoeglijk naamwoord 強い (“sterk”). 強い wordt 強く wanneer het een werkwoord beschrijft. Bij regen betekent “sterk vallen” natuurlijk “hevig regenen”. Vergelijk: 風が強い = “De wind is sterk” en 風が強く吹く = “De wind waait krachtig.” 降っています komt van 降る (“vallen”, voor regen of sneeuw: “regenen/sneeuwen”) en gebruikt -ています. Hier beschrijft die vorm een momenteel voortgaande toestand: “valt nu” of “het regent nu”. De beleefde vorm is 降っています; de gewone vorm is 降っている. Samen wordt de structuur 雨は [vergelijkingspunt] よりも 強く 降っています: “De regen valt heviger dan op het moment dat [iemand] keek.” In overeenstemming met de vaste vertaling is de natuurlijke volledige betekenis: “De regen is heviger dan het leek.”

4. 私の予備の傘を借りてもいいです。

   Je kunt mijn extra paraplu lenen.

   私の

   mijn

   予備の

   extra; reserve-

   傘

   paraplu

   借りてもいいです

   mag lenen

   Uitgebreide uitleg

   私の betekent hier “mijn”. 私 is “ik/mij”, en の koppelt een bezitter aan wat volgt: 私の傘 = “mijn paraplu”. Het voornaamwoord 私 wordt niet naar geslacht of getal verbogen. 予備の betekent “extra” of “reserve-”. 予備 is een zelfstandig naamwoord met de betekenis “reserve”; met の beschrijft het het volgende zelfstandig naamwoord. Het zegt hier dat de paraplu als reserve beschikbaar is, niet dat er een bepaald aantal wordt genoemd. 傘 betekent “paraplu”. Het is hier het voorwerp dat geleend wordt. In het Japans staat het meervoud vaak niet apart gemarkeerd; in deze zin gaat het volgens de vertaling om één paraplu. 借りてもいいです drukt toestemming uit: “mag lenen” of natuurlijker “kan lenen”. De basisvorm is 借りる (“lenen”, in de zin van iets van iemand lenen). In 借りてもいい wordt de vorm 借りて gecombineerd met もいい: V-てもいい betekent “het is toegestaan om V te doen”. です maakt de uitdrukking beleefd. Een ontkenning verandert de betekenis: 借りてはいけません betekent “je mag niet lenen”. Samen vormen de delen: 私の予備の傘 = “mijn extra paraplu”, en 借りてもいいです = “mag lenen / kunt lenen”. Het onderwerp van “lenen” staat niet uitgeschreven; met de vaste Nederlandse vertaling is de bedoelde betekenis dat de aangesprokene toestemming krijgt om mijn extra paraplu te lenen. De volledige zin betekent dus: “Je kunt mijn extra paraplu lenen.”

5. 本当にその傘は必要ないですか。

   Weet je zeker dat je die niet nodig hebt?

   本当に

   echt; werkelijk

   その

   die; dat

   傘

   paraplu

   必要ない

   niet nodig

   ですか

   is het zo?; vraagvorm

   Uitgebreide uitleg

   本当に staat vooraan en versterkt de hele vraag: “echt” of “werkelijk”. Het is een bijwoord. Bijvoorbeeld: 本当に大丈夫ですか。 betekent “Gaat het echt goed?” その betekent hier “die/dat” en staat vóór het zelfstandig naamwoord dat het bepaalt. De vorm verandert niet voor enkelvoud of meervoud. In その傘 verwijst het naar “die paraplu”; de precieze ruimtelijke reden voor その wordt door de zin niet verder vastgelegd. 傘 betekent “paraplu”. Het is het zelfstandige naamwoord in その傘. Bijvoorbeeld: 傘があります。 betekent “Er is een paraplu.” 必要ない geeft aan dat iets niet nodig of niet noodzakelijk is. 必要 betekent “nodig/noodzakelijk” en ない maakt hier de ontkenning: “niet nodig”. De vorm ない is de ontkennende predicatieve vorm; een beleefde variant is bijvoorbeeld 必要ではありません. ですか maakt de uiting beleefd vragend. です geeft een beleefde predicatie, en か markeert de vraag. In deze vaste zin staat ですか na 必要ない, dus de vraag gaat over de bewering dat de paraplu niet nodig is. Samen vormt その傘は必要ないですか de vraag “Is die paraplu niet nodig?” Het onderwerpsthema その傘 wordt met は gemarkeerd. Het Japanse origineel noemt geen afzonderlijk “jij”, maar in deze context wordt gevraagd of de aangesprokene die paraplu werkelijk niet nodig heeft; daarom past de vaste vertaling “Weet je zeker dat je die niet nodig hebt?” De volledige opbouw is: 本当に (“echt”) + その傘は (“wat die paraplu betreft”) + 必要ないですか (“is die niet nodig?”). Zo ontstaat de beleefde vraag naar de noodzaak van de paraplu.

6. レインコートがあるので、私は大丈夫です。

   Ik heb een regenjas, dus ik red me wel.

   レインコート

   regenjas

   があるので

   omdat er … is

   私は

   ik; wat mij betreft

   大丈夫です

   het gaat goed; ik red me wel

   Uitgebreide uitleg

   レインコート betekent hier “regenjas”. Het is een zelfstandig naamwoord en een leenwoord in katakana. Voor hergebruik kun je een ander zelfstandig naamwoord vóór がある zetten: 傘がある kan, afhankelijk van de context, betekenen “er is een paraplu” of “ik heb een paraplu”. があるので bevat がある en ので. ある is de basisvorm voor het bestaan of aanwezig zijn van niet-levende dingen; bij bezit kan het in context ook “hebben” betekenen. De beleefde vorm is あります, maar vóór ので staat hier de gewone vorm ある: あるので betekent “omdat er … is” of “omdat ik … heb”. が markeert wat aanwezig is. Voorbeeld: 時間があるので、行きます。 — “Omdat ik tijd heb, ga ik.” 私は betekent hier “ik” als gespreksthema: letterlijk “wat mij betreft”. 私 is het woord voor “ik” en は markeert het thema. In het Japans kan zo’n persoonlijk onderwerp worden weggelaten als het al duidelijk is; hier wordt de spreker expliciet genoemd. 大丈夫です betekent hier “het gaat goed” en, in combinatie met de reden ervoor, “ik red me wel”. 大丈夫 is een na-adjectief (ook: een adjectivisch zelfstandig naamwoord). De beleefde predicatieve vorm is 大丈夫です; de gewone vorm is 大丈夫だ. Voorbeeld: もう大丈夫です。 — “Het gaat nu weer goed.” Samen vormen レインコートがあるので (“omdat ik een regenjas heb”) en 私は大丈夫です (“ik red me wel”) de volledige betekenis: “Ik heb een regenjas, dus ik red me wel.”

7. 明日、その傘を返せます。

   Ik kan die morgen terugbrengen.

   明日

   morgen

   その

   die/dat

   傘

   paraplu

   返せます

   kan terugbrengen

   Uitgebreide uitleg

   明日 betekent hier “morgen”. Het is een tijdsbepaling en staat vooraan; het zegt wanneer de handeling mogelijk is. Het Japanse woord verandert niet mee met de persoon of het aantal van het onderwerp. Voorbeeld: 明日、行きます。 — “Morgen ga ik.” その is een aanwijzend woord dat vóór een zelfstandig naamwoord staat. Samen met 傘 betekent het hier “die paraplu”. De precieze referent wordt door de vaste zin en vertaling niet verder benoemd. Vergelijk この傘 (“deze paraplu”) en あの傘 (“die paraplu daar”); de keuze hangt af van de aanwijzende context. 傘 betekent “paraplu”. Het is een zelfstandig naamwoord; in deze zin is het het voorwerp dat wordt teruggebracht. Het partikel を na 傘 markeert het lijdend voorwerp: その傘を is “die paraplu” als datgene waarop de handeling gericht is. Voorbeeld: 傘を持っています。 — “Ik heb een paraplu bij me.” 返せます komt van 返す, “iets terugbrengen” of “iets teruggeven”. De vorm 返せる is de mogelijkheidvorm van dit werkwoord: “kunnen terugbrengen/teruggeven”; 返せます is daarvan de beleefde niet-verleden vorm. De vorm drukt hier uit dat de spreker het kan doen, niet dat het al gebeurd is. Voorbeeld: 本を返せます。 — “Ik kan het boek terugbrengen.” De volledige opbouw is 明日、その傘を返せます: “Morgen kan ik die paraplu terugbrengen.” Het onderwerp staat in het Japans niet in de zin, maar de vaste vertaling maakt duidelijk dat de spreker “ik” is. De volgorde is letterlijk: tijdsbepaling + aangewezen voorwerp + handeling met mogelijkheid. 返せます is beleefd en geschikt voor een neutrale, alledaagse mededeling.

8. 家に帰る途中は、濡れないようにしてください。

   Blijf gewoon droog op weg naar huis.

   家

   huis

   帰る

   terugkeren

   途中

   onderweg

   濡れない

   niet nat worden

   ようにしてください

   zorg ervoor dat …

   Uitgebreide uitleg

   家 betekent hier “huis” in de vaste uitdrukking 家に帰る: naar huis gaan. 家 is een zelfstandig naamwoord; に markeert hier de bestemming. Voorbeeld: 家に行きます。 — “Ik ga naar huis.” 帰る betekent hier “naar huis teruggaan/naar huis gaan”. De woordenboekvorm is 帰る; in deze zin staat de vorm die ook voor een niet-verleden gebeurtenis of gewoonte wordt gebruikt. Deze vorm drukt op zichzelf niet uit dat de spreker al thuis is. Voorbeeld: 六時に帰ります。 — “Ik ga om zes uur naar huis.” 途中 betekent “onderweg” of “halverwege”. In 家に帰る途中 vormt het een zelfstandig naamwoordelijk patroon: “onderweg naar huis”. 家に帰る bepaalt waarheen de weg leidt; 途中 benoemt de periode of het traject tijdens die weg. Voorbeeld: 駅へ行く途中で友達に会いました。 — “Onderweg naar het station ontmoette ik een vriend.” 濡れない betekent hier “niet nat worden”. De basisvorm is 濡れる, “nat worden”; 濡れない is de ontkennende niet-verleden vorm. Het is dus de persoon die onderweg is die droog moet blijven, zonder dat de zin die persoon met een afzonderlijk Japans voornaamwoord noemt. Voorbeeld: 雨で服が濡れました。 — “Mijn kleren zijn nat geworden door de regen.” ようにしてください is een beleefde verzoekconstructie met de strekking “zorg ervoor dat …” of “probeer ervoor te zorgen dat …”. Na een ontkennende vorm, zoals 濡れないようにしてください, betekent zij “zorg ervoor dat je niet nat wordt” of natuurlijker in het Nederlands: “blijf droog”. ください maakt het verzoek beleefd; ように verbindt het gewenste resultaat met dat verzoek. Voorbeeld: 忘れないようにしてください。 — “Zorg ervoor dat je het niet vergeet.” Samen is 家に帰る途中は “onderweg naar huis” en is 濡れないようにしてください “zorg ervoor dat je niet nat wordt”. De volledige betekenis is daarom: “Blijf gewoon droog op weg naar huis.” は zet de voorafgaande situatie — de weg naar huis — als onderwerp of kader van het verzoek neer.