Sneeuw en gladde stoepen | Leer japans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 昨夜はたくさん雪が降りました。

   Het heeft vannacht veel gesneeuwd.

   昨夜

   gisteravond / vannacht

   たくさん

   veel

   雪

   sneeuw

   降りました

   viel (neerslag)

   Uitgebreide uitleg

   昨夜 betekent hier “vannacht” of, vanuit een later vertelmoment, “gisteravond/-nacht”. Het is een tijdsbepaling: 昨夜は zet die periode als onderwerp van gesprek neer. は is hier niet zelf in de geselecteerde frase opgenomen; het markeert 昨夜 als het besproken tijdskader. たくさん betekent “veel” en staat vóór 雪 om een grote hoeveelheid sneeuw aan te geven. Het is hier een bijwoordelijke hoeveelheidbepaling. Voorbeelden: たくさん食べました。 — “Ik heb veel gegeten.” たくさん kan dus ook bij een werkwoord staan. 雪 betekent “sneeuw”. In deze zin is het de neerslag die valt. Het woord kan in andere zinnen ook naar sneeuw als laag of materiaal verwijzen; hier gaat het om sneeuwval. 降りました betekent hier “viel” in de betekenis “er viel neerslag”. De vorm is de beleefde verleden vorm van 降る (“vallen”, bij neerslag ook “vallen/neerdalen”): 降る → 降りました. De beleefde tegenwoordige vorm is 降ります; de gewone, niet-beleefde verleden vorm is 降った. Bij regen of sneeuw is 降る het gebruikelijke werkwoord, niet een algemeen werkwoord voor iemand of iets dat naar beneden valt. Voorbeeld: 雨が降ります。 — “Het regent.” Samen vormen de delen 昨夜は たくさん 雪が 降りました: “Vannacht heeft het veel gesneeuwd.” De tijdsbepaling geeft aan wanneer dit gebeurde, たくさん geeft de hoeveelheid aan, 雪が markeert sneeuw als datgene wat viel, en 降りました maakt de gebeurtenis beleefd en verleden tijd.

2. 今朝は歩道が凍っているかもしれません。

   De stoepen kunnen vanochtend glad zijn.

   今朝

   vanochtend

   歩道

   stoep

   凍っている

   bevroren zijn

   かもしれません

   misschien; kunnen

   Uitgebreide uitleg

   今朝 betekent hier “vanochtend”. 朝 is “ochtend”; 今 maakt daarvan “deze ochtend”. In combinatie met は wordt 今朝 het tijdsonderwerp: “wat vanochtend betreft”. Voorbeeld: 今朝は忙しいです。 — “Vanochtend ben ik druk.” 歩道 betekent “stoep” of “voetpad”. Het is een zelfstandig naamwoord; het Japans markeert hier geen enkelvoud of meervoud, zodat de vertaling “de stoepen” ook mogelijk is zonder dat het Japans een aantal noemt. Voorbeeld: 歩道を歩きます。 — “Ik loop op de stoep.” 凍っている betekent hier “bevroren zijn”. De vorm komt van 凍る (“bevriezen”): 凍って is de vorm vóór いる, en いる geeft hier een toestand aan die het gevolg is van het bevriezen. Het gaat dus om de toestand van de stoep, niet om de handeling “bevriezen” die op dat moment bezig is. Voorbeeld: 水が凍っています。 — “Het water is bevroren.” かもしれません drukt mogelijkheid of onzekerheid uit: “misschien” of “kan … zijn”. Het staat na de bewering waarover onzekerheid bestaat en is een beleefde vorm. Het maakt de uitspraak niet stellig. Voorbeeld: 明日は雪かもしれません。 — “Morgen kan het sneeuwen.” Samen vormt 今朝は歩道が凍っているかもしれません。 de structuur [tijd] は [toestand] が かもしれません: “Vanochtend kan de stoep bevroren zijn.” Bevroren voetpaden kunnen in deze context glad zijn; daarom geeft de vaste vertaling het praktische gevolg weer als “De stoepen kunnen vanochtend glad zijn.”

3. それなら、もっと滑りにくいブーツを履いたほうがいいです。

   Dan moet ik laarzen met meer grip aantrekken.

   それなら

   dan, in dat geval

   もっと

   meer, nog

   滑りにくい

   minder gemakkelijk uitglijdend

   ブーツ

   laarzen

   履いたほうがいいです

   beter aantrekken

   Uitgebreide uitleg

   それなら betekent hier “als dat zo is / dan in dat geval”. Het verwijst naar een eerder genoemde voorwaarde of situatie; op zichzelf noemt het niet welke persoon iets doet. もっと betekent “meer” of “nog”. Het versterkt hier 滑りにくい: de eigenschap wordt in hogere mate gewenst. Een bruikbaar patroon is もっと + beschrijving = “meer/nog …”. 滑りにくい beschrijft laarzen waarin je minder gemakkelijk uitglijdt. Het bestaat uit 滑る (“uitglijden”) en 〜にくい (“moeilijk om … te doen / niet gemakkelijk …”). De vorm 滑りにくい is dus een beschrijving van hoe gemakkelijk uitglijden is; 滑る is de basisvorm. Voorbeeld: この靴は歩きにくい。 — “Met deze schoenen is het moeilijk lopen.” ブーツ betekent “laarzen”. Het is een zelfstandig naamwoord en wordt hier gecombineerd met de voorafgaande beschrijving: 滑りにくいブーツ = “laarzen waarin je minder gemakkelijk uitglijdt”. 履いたほうがいいです drukt een aanbeveling uit: “het is beter om aan te trekken”. Het werkwoord is 履く, gebruikt voor onder meer schoenen, laarzen en andere kledingstukken die je aan het onderlichaam draagt. 履いた is de verleden vorm van 履く; vóór ほうがいい vormt die vorm het patroon werkwoord in de verleden vorm + ほうがいい = “het is beter om …”. です maakt de formulering beleefd. Voorbeeld: 早く寝たほうがいいです。 — “Je kunt beter vroeg gaan slapen.” Samen geeft それなら、もっと滑りにくいブーツを履いたほうがいいです。 de betekenis: “Als dat zo is, kan ik beter laarzen aantrekken waarin ik minder gemakkelijk uitglijd.” In de vaste Nederlandse vertaling is de niet-uitgedrukte handelende persoon “ik”; het Japans laat die persoon in deze zin weg. De zin formuleert een beleefde aanbeveling voor een geschiktere keuze in de genoemde situatie.

4. あなたも、いつもより気をつけて歩いたほうがいいです。

   Je moet ook voorzichtiger lopen dan normaal.

   あなたも

   jij ook

   いつもより

   dan normaal

   気をつけて

   voorzichtig

   歩いたほうがいいです

   je kunt beter lopen

   Uitgebreide uitleg

   あなたも betekent hier “jij ook”. あなた is de vorm voor “jij/u”, en も voegt de betekenis “ook” toe. Het woord verwijst in deze zin naar de aangesprokene, zoals ook in de vaste vertaling. いつもより geeft de vergelijkingsnorm aan: いつも betekent “altijd” of “zoals gewoonlijk”, en より markeert waarmee iets wordt vergeleken. Samen betekent dit hier “dan normaal” of “meer dan gewoonlijk”. De vergelijking hoort bij de manier waarop men moet lopen: voorzichtiger dan normaal. 気をつけて komt van het werkwoord 気をつける, “opletten” of “voorzichtig zijn”. 気をつけて is de verbindende vorm en beschrijft hier hoe het lopen moet gebeuren: terwijl men goed oplet en voorzichtig is. Een voorbeeld: 足元に気をつけて歩いてください。 — “Loop alstublieft voorzichtig en let op waar u loopt.” 歩いたほうがいいです gebruikt het werkwoord 歩く, “lopen”. In de adviesconstructie werkwoord in de た-vorm + ほうがいい betekent dit “je kunt beter ...” of “het is beter om ...”. 歩いた ziet er hier uit als een verleden vorm, maar binnen deze constructie drukt die vorm een aanbeveling uit en niet noodzakelijk een eerdere handeling. です maakt de formulering beleefd. Een voorbeeld: 早く寝たほうがいいです。 — “Je kunt beter vroeg gaan slapen.” De delen bouwen de zin van links naar rechts op: “jij ook” + “dan normaal” + “voorzichtig oplettend” + “kunt beter lopen”. De volledige betekenis is daarom: “Je moet ook voorzichtiger lopen dan normaal.” De Nederlandse vertaling gebruikt “moet”, terwijl ほうがいいです in het Japans de aanbeveling als beleefd advies formuleert.

5. バスは遅れると思いますか。

   Denk je dat de bussen vertraging zullen hebben?

   バス

   bus

   遅れる

   vertraging hebben; te laat komen

   と … 思いますか

   denk je dat …?

   Uitgebreide uitleg

   バス betekent hier “bus” of, afhankelijk van de context, “bussen”. Het Japans markeert in deze vorm geen enkelvoud of meervoud. Het woord is een zelfstandig naamwoord; in een andere zin kan bijvoorbeeld バスが来ます。 betekenen: “De bus komt.” 遅れる betekent hier dat de bus vertraging heeft of te laat komt. Dit is de woordenboekvorm van het werkwoord. De vorm 遅れる kan in een niet-verleden context ook naar de toekomst verwijzen; daarom past hier “vertraging zullen hebben”. Een bruikbare tegenstelling is 早い (“vroeg” of “snel”), maar dat is een ander woord en geen vorm van 遅れる. と markeert hier de inhoud die iemand denkt: wat ervoor staat, wordt als gedachte geciteerd. 思いますか is de beleefde vraagvorm van 思う (“denken/vinden”): 思います is “(ik) denk” en 思いますか vraagt “denk je …?”. Samen met de voorafgaande inhoud ontstaat het patroon [zin] と 思いますか — “denk je dat [zin]?”. か maakt er een vraag van. In de volledige zin maakt は van バス het gespreksonderwerp: “Wat de bus betreft …”. バスは遅れる betekent “de bus zal vertraging hebben / te laat komen”, en バスは遅れると思いますか vraagt of de aangesprokene denkt dat dit zo zal zijn. De vaste Nederlandse vertaling geeft deze bedoelde lezing weer: “Denk je dat de bussen vertraging zullen hebben?”

6. たぶん、雪が降ると車の流れが遅くなるからです。

   Waarschijnlijk, omdat het verkeer langzaam rijdt als er sneeuw ligt.

   たぶん

   waarschijnlijk

   雪

   sneeuw

   降る

   vallen (van neerslag)

   車

   auto

   流れ

   stroom; verloop

   遅くなる

   langzamer worden

   からです

   omdat het zo is

   Uitgebreide uitleg

   たぶん betekent hier “waarschijnlijk” en maakt de hele uitspraak minder stellig. Het staat vooraan en kan dus de volgende redengevende uitspraak als geheel kwalificeren. 雪 betekent “sneeuw”. In 雪が降る markeert が het verschijnsel dat als onderwerp van 降る wordt voorgesteld: sneeuw valt. 降る is de woordenboekvorm en betekent bij neerslag “vallen”. De vorm blijft hier ongemarkeerd voor tijd of beleefdheid; in een beleefde tegenwoordige of toekomstige context kan dezelfde vorm voorkomen. Voorbeeld: 雨が降る。 — “Het regent / Het zal regenen.” 雪が降ると geeft de voorwaarde of het moment aan: “als/wanneer er sneeuw valt”. と verbindt een toestand met een voorspelbaar of regelmatig gevolg. Het beschrijft hier dus het gevolg dat volgt wanneer er sneeuw valt, niet een losstaande tegenstelling. 車 betekent “auto” of, in deze context, “verkeer van auto’s”. Het woord zelf draagt hier geen meervoudsmarkering; de context bepaalt of één auto of autoverkeer bedoeld is. In combinatie met の流れ vormt het 車の流れ: “de stroom van auto’s”, natuurlijk vertaald als “het verkeer”. 流れ betekent “stroom” of “verloop”. Het is een zelfstandig naamwoord en komt hier na 車の: 車の流れ betekent letterlijk “de stroom van auto’s”. の verbindt het eerste zelfstandig naamwoord met het tweede en geeft hier aan waarvan die stroom bestaat of waarmee die verbonden is. 遅くなる betekent “langzamer worden”. Het bestaat uit 遅い (“langzaam”) en なる (“worden”): vóór なる krijgt het i-adjectief 遅い de verbindingsvorm 遅く. Vergelijk: 早い → 早くなる, “sneller worden”. Voorbeeld: 道が遅くなる is niet natuurlijk voor verkeer; 車の流れが遅くなる betekent wel “de verkeersstroom wordt langzamer”. In 車の流れが遅くなる markeert が de verkeersstroom als datgene waarvan de toestand verandert. Het gaat dus om een verandering naar een lagere snelheid, niet alleen om de algemene eigenschap dat het verkeer langzaam is. からです geeft de reden en sluit de uitspraak beleefd af: “omdat dat zo is” of eenvoudiger “omdat ...”. De reden staat ervoor: 雪が降ると車の流れが遅くなるからです betekent “omdat het verkeer langzamer wordt wanneer er sneeuw valt”. です maakt de uitleg beleefd; het voegt hier geen afzonderlijke concrete gebeurtenis toe. Samen betekent de zin: “Waarschijnlijk, omdat het verkeer langzamer rijdt als er sneeuw ligt.” In een natuurlijkere, meer letterlijke opbouw: “Waarschijnlijk komt dat doordat de verkeersstroom langzamer wordt wanneer er sneeuw valt.”

7. 出かける前に、交通アプリを確認します。

   Voor ik vertrek, kijk ik in de vervoersapp.

   出かける

   vertrekken; uitgaan

   前に

   voordat; ervoor

   交通アプリ

   vervoersapp

   確認します

   controleren; nakijken

   Uitgebreide uitleg

   出かける betekent hier “vertrekken” of “ergens naartoe gaan”. Het is de gewone vorm van het werkwoord; de vorm op -る kan in deze zin vóór 前に staan. Voorbeeld: 家を出かける is niet de natuurlijke manier om “het huis verlaten” te zeggen; daarvoor gebruik je bijvoorbeeld 家を出る. Dat onderscheid is nuttig: 出かける legt de nadruk op op pad gaan, terwijl 出る ook letterlijk “naar buiten gaan” of “verlaten” kan betekenen. 前に betekent “voordat”. 前 betekent op zichzelf “voorkant” of “ervoor”, en met に vormt het na een werkwoord de tijdspatroon werkwoord in de gewone vorm + 前に: “voordat …”. Voorbeeld: 寝る前に、本を読みます。 — “Voordat ik ga slapen, lees ik een boek.” De gebeurtenis vóór 前に gebeurt dus eerst. 交通アプリ is een samenstelling van 交通 (“verkeer; vervoer”) en アプリ (“applicatie; app”). Samen betekent het hier “vervoersapp”, dus een app met informatie over vervoer of verkeer. Japanse samenstellingen worden niet noodzakelijk als losse woorden vertaald; beide delen dragen hier bij aan de betekenis. 確認します betekent hier “controleren” of “nakijken”. Het werkwoord is 確認する; 確認します is de beleefde niet-verleden vorm. Het deel します is de beleefde vorm van する (“doen”), maar in deze vaste combinatie betekent de hele uitdrukking “controleren”, niet alleen “doen”. Voorbeeld: 予定を確認します。 — “Ik controleer het programma.” De vorm 確認しました betekent “heeft gecontroleerd” of “controleerde”, dus verleden tijd. De delen worden samengevoegd als 出かける前に (“voordat ik vertrek”) + 交通アプリを (“de vervoersapp”, met を als markering van wat gecontroleerd wordt) + 確認します (“controleer ik”). De hele zin betekent daarom: “Voor ik vertrek, kijk ik in de vervoersapp.” De beleefde stijl van 確認します maakt de formulering geschikt voor een neutrale, verzorgde mededeling.

8. それで、時間を節約できるかもしれません。

   Dat kan je tijd besparen.

   それで

   daarmee; daardoor

   時間

   tijd

   節約できる

   kunnen besparen

   かもしれません

   misschien

   Uitgebreide uitleg

   それで verwijst hier naar de vooraf genoemde handeling of het daardoor verkregen middel: “daarmee” of “daardoor”. Het verbindt de vorige informatie met dit gevolg. In een ander verband kan dezelfde vorm ook “en toen” betekenen, maar hier past de gevolgrelatie bij de vaste vertaling en de context. 時間 betekent “tijd”. Dit is een zelfstandig naamwoord; in 時間を markeert を dat tijd het directe object is van wat erop volgt. Een bruikbaar patroon is 時間を + werkwoord, bijvoorbeeld 時間を使います — “ik gebruik tijd”. 節約できる betekent hier “kunnen besparen”. 節約する is de basisvorm “besparen”; できる voegt de mogelijkheid of bekwaamheid toe: 節約できる = “kunnen besparen”. Het is dus niet alleen de handeling van besparen, maar de mogelijkheid dat dit lukt. Voorbeeld: お金を節約できます。 — “We kunnen geld besparen.” かもしれません maakt de uitspraak onzeker en beleefd: “misschien” of “zou kunnen”. Het staat na de vorm waarop de onzekerheid betrekking heeft; hier volgt het op 節約できる, zodat de spreker zegt dat het mogelijk is dat tijd besparen lukt. De beleefde vorm is かもしれません; de informelere vorm is かもしれない. Samen vormt 時間を節約できる de inhoud “tijd kunnen besparen”. それで koppelt die mogelijkheid aan de voorafgaande informatie over het controleren van de vervoersapp, en かもしれません verzacht de zekerheid. De volledige betekenis is daarom: “Daarmee zou je misschien tijd kunnen besparen” — in de vaste Nederlandse vertaling: “Dat kan je tijd besparen.”