De juiste rij vinden | Leer japans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. すみません、ここで合っていますか。

   Pardon, is dit de juiste rij?

   すみません

   Pardon; neem me niet kwalijk

   ここで

   hier

   合っていますか

   klopt het?

   Uitgebreide uitleg

   すみません is een vaste beleefde uitdrukking voor “pardon” of “neem me niet kwalijk”. Hier dient ze om iemand beleefd aan te spreken voordat de vraag volgt. Een bruikbaar voorbeeld is: すみません、駅はどこですか。 — “Pardon, waar is het station?” ここで bestaat uit ここ (“hier”) en het partikel で. で markeert hier de plaats of situatie waarop de controle betrekking heeft: “hier, op deze plek/ in deze rij”. Het aanwijzende woord ここ verwijst naar de plaats vanuit het perspectief van de spreker; de vorm zelf legt geen specifiek soort plaats vast. Voor andere plaatsen kun je bijvoorbeeld そこで (“daar”) gebruiken. 合っていますか komt van 合う, “kloppen” of “overeenkomen”. De vorm 合っている beschrijft een toestand die het gevolg is van overeenkomen en betekent hier “kloppen” of “juist zijn”; います is daarin de beleefde vorm van いる. De vraaguitgang か maakt er een beleefde ja-neevraag van. In deze context vraagt de spreker dus of deze rij de juiste is, niet of er letterlijk iets fysiek “samenkomt”. Een verwante ontkenning is 合っていませんか (“klopt het niet?”), maar dat is een andere vraagvorm. Samen betekent de uiting: “Pardon, is dit de juiste rij?” すみません opent de beleefde vraag, ここで koppelt de controle aan de plek waar de spreker staat, en 合っていますか vraagt of die keuze klopt. De vaste vertaling en de aansluitende context maken duidelijk dat het hier om een rij voor een informatiebalie gaat.

2. この列は案内カウンター用です。

   Deze rij is voor de informatiebalie.

   この

   deze

   列

   rij

   案内カウンター

   informatiebalie

   用

   voor gebruik; bestemd voor

   です

   is

   Uitgebreide uitleg

   この staat vóór een zelfstandig naamwoord en betekent hier “deze”. Het woord zelf verandert niet voor enkelvoud of meervoud; de vorm verwijst naar iets dat in de situatie als nabij of relevant wordt aangewezen. Patroon: この + zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: この本は新しいです。— “Dit boek is nieuw.” 列 betekent hier “rij” en wordt in deze betekenis gelezen als れつ. Het gaat om de rij als plaats waar mensen wachten, niet om een willekeurige lijn of reeks. Voorbeeld: 列に並びます。— “Ik ga in de rij staan.” 案内カウンター is een samenstelling van 案内 (“informatie, begeleiding”) en カウンター (“balie”). Samen betekent het “informatiebalie”. De samenstelling wordt hier als één soort bestemming gebruikt. Voorbeeld: 案内カウンターで聞きます。— “Ik vraag het bij de informatiebalie.” 用 drukt uit waarvoor iets bestemd is of gebruikt wordt. Na een zelfstandig naamwoord vormt het een patroon als N用 = “voor N bestemd” of “voor gebruik door/met N”. In 案内カウンター用 bepaalt het dus het doel van de rij: zij is bestemd voor de informatiebalie. Voorbeeld: 仕事用の机です。— “Het is een bureau voor werk.” です is de beleefde koppelvorm aan het einde van een nominale of beschrijvende mededeling. Hier koppelt het de rij aan haar bestemming; het is dus niet zelf het woord “rij” of “voor”. Voorbeeld: これは受付です。— “Dit is de receptie.” Samen is この列 “deze rij”, en 案内カウンター用 specificeert waarvoor die rij bestemd is. です maakt daarvan een beleefde mededeling: “Deze rij is voor de informatiebalie.”

3. 会員カードを更新する必要があります。

   Ik moet mijn lidmaatschapskaart verlengen.

   会員カード

   lidmaatschapskaart

   更新する

   verlengen; vernieuwen

   必要があります

   nodig zijn

   Uitgebreide uitleg

   会員カード betekent hier “lidmaatschapskaart”. 会員 betekent “lid” en カード betekent “kaart”; samen vormen ze een zelfstandig naamwoord. を markeert dit geheel als het directe object van de handeling. In de vaste vertaling gaat het om de kaart van de spreker: “mijn lidmaatschapskaart”. 更新する betekent hier “verlengen” in de context van een kaart. 更新 is een zelfstandig naamwoord met de betekenis “vernieuwing” of “actualisering”, en する maakt hiervan het werkwoord “vernieuwen/actualiseren”. De woordenboekvorm 更新する kan in de constructie 更新する必要があります vóór 必要があります staan. Voorbeeld: 登録を更新する。 — “De registratie vernieuwen.” In 会員カードを更新する is 会員カード het object en 更新する de handeling: “de lidmaatschapskaart verlengen”. Het partikel を geeft die objectrelatie aan. 必要があります drukt uit dat iets nodig is. 必要 betekent “noodzaak” of “nodig”, en あります is de beleefde vorm van ある, “er zijn” voor een zaak of situatie. Na een werkwoord in de woordenboekvorm ontstaat het herbruikbare patroon V-る必要があります: “het is nodig om V te doen”, of natuurlijker “ik moet V doen”. De vorm 更新する zelf geeft hier geen persoon of aantal aan; de noodzaak wordt met deze constructie uitgedrukt. De hele zin wordt opgebouwd als 会員カードを (“de lidmaatschapskaart” als object) + 更新する (“verlengen”) + 必要があります (“het is nodig”). Samen betekent 会員カードを更新する必要があります。: “Ik moet mijn lidmaatschapskaart verlengen.” De Japanse zin noemt de handelende persoon niet expliciet; de vaste Nederlandse vertaling geeft hier de bedoelde spreker als “ik” weer. De beleefde vorm maakt de formulering geschikt voor een neutrale, beleefde mededeling.

4. では、青い看板のそばの列に並んだほうがいいです。

   Dan moet u in de rij bij het blauwe bord gaan staan.

   では

   dan

   青い

   blauw

   看板

   bord

   そば

   bij; in de buurt van

   列

   rij

   並んだ

   in de rij gaan staan

   ほうがいいです

   kan beter

   Uitgebreide uitleg

   では markeert hier een overgang naar een advies: “dan” of “in dat geval”. Het verwijst naar de situatie uit de context, maar zegt op zichzelf niet wie de bedoelde persoon is. 青い betekent hier “blauw” en staat vóór het zelfstandig naamwoord dat het beschrijft. Het is een i-adjectief; de woordenboekvorm is eveneens 青い. Een nuttig contrast is 青い看板 “een blauw bord” tegenover 白い看板 “een wit bord”. 看板 betekent “bord” of “uithangbord”. In deze zin gaat het om het bord dat als herkenningspunt dient. Het zelfstandig naamwoord verandert hier niet van vorm. そば betekent “de buurt van” of “vlak bij”. In 青い看板のそば betekent の dat de buurt wordt verbonden met 青い看板: “in de buurt van het blauwe bord”. Een herbruikbaar patroon is Xのそば “bij/in de buurt van X”. 列 betekent “rij”, bijvoorbeeld een rij wachtende mensen. 列に geeft met に de plaats of positie aan waarmee 並ぶ verbonden wordt: in de rij staan. 並んだ is de verleden vorm van 並ぶ, “in de rij gaan/staan” of “in een rij staan”. In 並んだほうがいいです staat deze vorm in een vaste adviesconstructie; de vorm betekent daar niet eenvoudigweg dat het in het verleden gebeurde. Het nuttige patroon is V-たほうがいいです “het is beter om V te doen”. Voorbeeld: 早く寝たほうがいいです。— “U kunt beter vroeg gaan slapen.” ほうがいいです geeft een aanbeveling: “kan beter” of “het is beter om”. Het onderwerp van de aanbeveling wordt in het Japans vaak weggelaten wanneer het uit de situatie blijkt. De beleefde vorm です maakt de formulering beleefd; de constructie zelf drukt advies uit, geen harde verplichting. Samen vormen 青い看板のそばの列 “de rij bij het blauwe bord”. 列に並んだ “in die rij gaan staan” wordt met ほうがいいです tot een advies verbonden, en では geeft de overgang vanuit de eerdere situatie aan. De volledige betekenis is daarom: “Dan kunt u beter in de rij bij het blauwe bord gaan staan.”

5. もう少しで間違った場所で待つところでした。

   Ik heb bijna op de verkeerde plek gewacht.

   もう少しで

   bijna; het scheelde weinig

   間違った

   verkeerd

   場所

   plek; plaats

   待つところでした

   stond op het punt te wachten

   Uitgebreide uitleg

   もう少しで betekent hier “bijna” of “het scheelde weinig”. In combinatie met een vorm als 〜ところでした geeft het aan dat een gebeurtenis bijna zou plaatsvinden. Het is dus niet simpelweg een hoeveelheid “nog een beetje”. Voorbeeld: もう少しで忘れるところでした。 — “Ik was het bijna vergeten.” 間違った is de attributieve vorm van 間違う (“zich vergissen; verkeerd zijn”) en staat vóór 場所 om die plaats te beschrijven. In 間違った場所 betekent het “de verkeerde plaats”. De uitgang -た markeert hier de vorm die vóór een zelfstandig naamwoord staat; hij maakt 場所 niet meervoudig. Een nuttig contrast is 正しい場所 — “de juiste plaats”. 場所 betekent “plaats” of “plek”. Het is een zelfstandig naamwoord en kan zowel een concrete locatie als een aangewezen plek aanduiden. In deze zin gaat het, volgens de vaste vertaling en de context over rijen, om de plek waar de spreker zou wachten. 待つところでした bestaat uit 待つ (“wachten”) en ところでした. 待つ is de woordenboekvorm van het werkwoord. Het patroon werkwoord in woordenboekvorm + ところだ betekent dat iemand op het punt staat iets te doen; de verleden vorm 〜ところでした plaatst dat bijna-moment in het verleden. Met もう少しで ontstaat hier: “ik stond bijna op het punt om te wachten”. In natuurlijk Nederlands wordt dat “ik heb bijna op de verkeerde plek gewacht”. Het onderwerp van 待つ wordt in het Japans niet uitgesproken; de vaste vertaling maakt hier de spreker (“ik”) expliciet. Samen vormt de zin: もう少しで + 間違った場所で + 待つところでした. で markeert de plaats waar de handeling zou plaatsvinden: “op de verkeerde plek”. De volledige betekenis is: “Ik heb bijna op de verkeerde plek gewacht.”

6. 二つの列が近いので、分かりにくいです。

   Het is verwarrend omdat beide rijen dicht bij elkaar zijn.

   二つ

   twee

   列

   rij

   近い

   dichtbij

   ので

   omdat

   分かりにくい

   verwarrend

   です

   beleefde afsluiting

   Uitgebreide uitleg

   二つ betekent hier “twee” en geeft het aantal aan. Met の vormt het 二つの列: “twee rijen”. 二つ is een algemene Japanse telvorm voor zaken; de zin gebruikt het hier om twee exemplaren aan te duiden. 列 betekent hier “rij”. Het kan bijvoorbeeld een rij mensen of objecten aanduiden. In 二つの列 is 列 het zelfstandig naamwoord dat door 二つの wordt bepaald. 近い betekent hier “dicht bij elkaar zijn”. Dit is de gewone niet-verleden vorm van het bijvoeglijk naamwoord. In de beleefde predicatie wordt niet 近い zelf veranderd: です wordt eraan toegevoegd, zoals in 近いです. Voor een reden blijft de gewone vorm staan in 近いので. ので verbindt een reden met een gevolg en betekent hier “omdat”. Na een bijvoeglijk naamwoord kan het rechtstreeks volgen: 近いので = “omdat [ze] dicht bij elkaar zijn”. Het onderwerp wordt hier door 二つの列が aangewezen. 分かりにくい betekent hier “verwarrend” of “moeilijk te begrijpen”. Het is opgebouwd uit de stam 分かり van 分かる (“begrijpen; duidelijk worden”) en にくい, dat na een werkwoordstam “moeilijk om te …” uitdrukt. Een vergelijkbaar patroon is 読みやすい = “gemakkelijk te lezen”; やすい drukt daar gemak uit. です is hier een beleefde afsluiting na het bijvoeglijk naamwoord 分かりにくい. Samen vormen ze 分かりにくいです, “het is verwarrend”. De volledige opbouw is 二つの列が (“de twee rijen” als onderwerp) + 近いので (“omdat ze dicht bij elkaar zijn”) + 分かりにくいです (“is het verwarrend”). Volgens de vaste vertaling betekent de hele zin: “Het is verwarrend omdat beide rijen dicht bij elkaar zijn.”

7. もっと人が来る前に、移動します。

   Ik verplaats me voordat er meer mensen komen.

   もっと

   meer

   人

   mensen; persoon

   来る

   komen

   前に

   voordat; vóór

   移動します

   verplaats me

   Uitgebreide uitleg

   もっと betekent hier “meer” en versterkt 人: samen gaat het om meer mensen dan er nu zijn. Het is geen werkwoordsvorm; hetzelfde woord kan ook andere woorden versterken, bijvoorbeeld もっとゆっくり — “langzamer.” 人 betekent “persoon” of, in deze context, “mensen”. Het meervoud wordt in het Japans vaak niet door een aparte uitgang gemarkeerd; de context en もっと maken hier de meervoudige lezing natuurlijk. De uitspraak is niet dat een bepaald aantal mensen zal komen. 来る is de woordenboekvorm “komen”. De vorm blijft hier in de niet-verleden vorm, omdat 前に een gebeurtenis vóór een andere gebeurtenis plaatst: 来る前に betekent “voordat [ze] komen”. Een beleefde hoofdzin zou bijvoorbeeld zijn: 友だちが来る前に、出発します。 — “Voordat mijn vriend(en) komen, vertrek ik.” 前に betekent “voordat” wanneer het na een werkwoord in de woordenboekvorm staat. Letterlijk verwijst 前 naar “ervoor/vooraf”, en に markeert de tijdsrelatie. Het patroon werkwoord + 前に is dus herbruikbaar: 寝る前に — “voordat ik ga slapen.” In deze zin verbindt 来る前に het komen van meer mensen met de daaropvolgende handeling. 移動します betekent hier “ik verplaats me” of “ik ga naar een andere plek”. 移動する is de woordenboekvorm; 移動します is de beleefde niet-verleden vorm van het werkwoord. します markeert hier dus de beleefde werkwoordsvorm en niet een zelfstandig los “doen” in de vertaling. Het Japanse werkwoord markeert in deze vorm niet afzonderlijk “ik”; het onderwerp is weggelaten, terwijl de vaste Nederlandse vertaling de spreker als degene die zich verplaatst weergeeft. Samen vormt もっと人が来る前に de tijdsbepaling “voordat er meer mensen komen”. もっと人が来る betekent “er komen meer mensen”, met 人が als datgene dat komt. Daarna volgt 移動します, “ik verplaats me”. De volledige betekenis is daarom: “Ik verplaats me voordat er meer mensen komen.”

8. 今はあの列のほうが短いです。

   Die rij is nu korter.

   今は

   nu

   あの

   die daar

   列

   rij

   のほうが

   de ...-kant/-optie, in vergelijking

   短い

   kort

   です

   is

   Uitgebreide uitleg

   今は betekent hier “nu” en markeert het tijdstip waarover de mededeling gaat. 今 is het woord “nu”; は maakt dit tijdselement tot thema van de zin, niet tot grammaticaal onderwerp. Voorbeeld: 今は忙しいです。 — “Nu ben ik druk.” あの betekent “die daar” en verwijst naar iets op afstand van de spreker en/of de aangesprokene. Het staat vóór het zelfstandig naamwoord dat het nader bepaalt. De vorm あの verandert hier niet op basis van het bepaalde zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: あの店 — “die winkel daar”. 列 betekent hier “rij”, in de zin van een rij mensen of objecten. Het is een zelfstandig naamwoord; de context bepaalt welk soort rij bedoeld is. Voorbeeld: 列に並びます。 — “Ik ga in de rij staan.” のほうが maakt een vergelijking: de genoemde optie of kant wordt als de meer toepasselijke van de vergeleken mogelijkheden aangewezen. のほう betekent letterlijk ongeveer “de kant/optie”, en が markeert die optie als datgene waaraan de daaropvolgende eigenschap wordt toegekend. In deze zin is あの列のほうが dus “die rij daar is, vergeleken met de andere mogelijkheid, ...”. Het is niet het woord 列 dat de vergelijking uitdrukt, maar de constructie のほうが. Voorbeeld: こちらのほうが安いです。 — “Deze optie is goedkoper.” 短い betekent hier “kort” en beschrijft de rij. Dit is de woordenboekvorm van het Japanse i-adjectief 短い; in de beleefde predicatie blijft de adjectiefvorm 短い staan en volgt です. De tegenovergestelde vorm is 長い — “lang”. Voorbeeld: この道は短いです。 — “Deze weg is kort.” です maakt de uitspraak beleefd en functioneert hier als beleefde predicatie na het i-adjectief 短い. Het voegt niet zelf de betekenis “kort” toe; die betekenis komt van 短い. Bij een i-adjectief is 短いです de beleefde vorm voor “is kort”. Samen betekent 今は あの列のほうが 短いです。: “Die rij daar is nu korter.” 今は stelt het tijdskader in; あの列のほうが kiest die rij als de vergeleken optie; en 短いです zegt beleefd dat zij kort is. Door のほうが wordt in deze context de vergelijkende betekenis “korter” duidelijk, hoewel 短い zelf de basisbetekenis “kort” heeft.