Iemand met zware tassen voor laten gaan | Leer japans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. すみません、私の前にどうぞ。

   Pardon, u mag voor mij gaan.

   すみません

   pardon

   私

   ik; mij

   前

   voorkant; vóór

   どうぞ

   gaat u gang; alstublieft

   Uitgebreide uitleg

   すみません is hier een beleefde manier om iemands aandacht te vragen voordat de spreker iets zegt; afhankelijk van de situatie kan het ook “sorry” betekenen. In deze vaste zin past “pardon” als beleefde opening. 私 betekent “ik” of, in een andere grammaticale rol, “mij”. De vorm zelf verandert hier niet om dat onderscheid te tonen; de rol blijkt uit de constructie eromheen. In de vertaling is de spreker de persoon vóór wie de ander mag gaan. 前 betekent letterlijk “voorkant” of “ervoor”. Met に in 前に wordt dit een plaats- of richtingsaanduiding: “voor” of “naar voren”. Het zelfstandig naamwoord 前 is dus niet hetzelfde als een Nederlands voorzetsel; に helpt de relatie met de handeling uit te drukken. Bijvoorbeeld: 駅の前にいます。 betekent “Ik ben voor het station.” どうぞ is een vaste beleefde uitnodiging, ongeveer “gaat u gang” of “alstublieft”. Het kan iemand toestemming geven om iets te doen of iets aan te nemen. Hier ondersteunt het de uitnodiging om naar voren te gaan; het is geen zelfstandig werkwoord met een vervoeging. Samen vormen 私の前に en どうぞ de beleefde uitnodiging “gaat u maar voor mij”. の verbindt 私 met 前 en maakt daarvan “mijn voorkant/plaats vóór mij”; de vaste vertaling maakt duidelijk dat dit in deze situatie bedoeld is als “voor mij”. De volledige utterance betekent daarom: “Pardon, u mag voor mij gaan.”

2. 本当にいいんですか。あなたの場所を取りたくありません。

   Weet u het zeker? Ik wil uw plaats niet innemen.

   本当に

   echt

   いい

   goed

   んですか

   is het ...?

   あなたの

   uw

   場所

   plaats

   取りたくありません

   wil niet innemen

   Uitgebreide uitleg

   本当に betekent hier “echt” of “werkelijk”. Het versterkt de vraag: de spreker vraagt of het inderdaad in orde is. Een herbruikbaar voorbeeld is: 本当に大丈夫ですか。 — “Is het echt goed?” いい betekent hier “goed” en krijgt in いいんですか de betekenis “in orde”. De vorm いい is een onregelmatige vorm die ook in vaste uitdrukkingen voorkomt; bijvoorbeeld いいです betekent “het is goed” of “dat is prima”. んですか is de vraagvorm van de verklarende constructie のですか, waarbij の in deze vorm tot ん wordt verkort. Na いい ontstaat いいんですか: “is het echt goed?” of “weet u het zeker?” In deze zin vraagt de spreker om bevestiging, niet alleen om een neutrale ja-neevraag. あなたの bestaat uit あなた (“u/jij”) en の, dat een relatie zoals bezit of toebehoren aangeeft. Hier verwijst het volgens de vaste vertaling naar “uw”: あなたの場所 is “uw plaats”. あなた en の veranderen hier niet wegens geslacht of meervoud; de beleefdheid van “u” komt vooral uit de context en de rest van de formulering. 場所 betekent “plaats” of “plek”. In deze context gaat het om de plaats die aan de gesprekspartner toebehoort, passend bij de vertaling “uw plaats”. Een bruikbaar voorbeeld is: ここは私の場所です。 — “Dit is mijn plaats.” 取りたくありません betekent hier “wil niet innemen”. De basisvorm van het werkwoord is 取る, “nemen”. De wensvorm wordt 取りたい, “willen nemen”; de ontkenning daarvan is 取りたくない, “niet willen nemen”, en de beleefde ontkenning is 取りたくありません. De vorm たくありません hoort dus bij de wensconstructie en maakt de negatieve wens beleefd. Een voorbeeld is: それを取りたくありません。 — “Ik wil dat niet nemen.” Samen vormen 本当にいいんですか en あなたの場所を取りたくありません de betekenis: “Weet u het zeker? Ik wil uw plaats niet innemen.” を markeert あなたの場所 als datgene waarop 取りたくありません gericht is. De eerste zin vraagt om bevestiging; de tweede geeft de reden of terughoudendheid van de spreker beleefd weer.

3. 大丈夫です。バッグが重そうです。

   Het is goed, uw tassen zien er zwaar uit.

   大丈夫です

   Het is goed.

   バッグ

   tassen

   重そうです

   lijken zwaar

   Uitgebreide uitleg

   大丈夫です betekent hier dat het goed is of geen probleem vormt. 大丈夫 is een な-bijvoeglijk woord met betekenissen zoals “in orde” of “veilig”; hier betekent het “goed”. です maakt de formulering beleefd. Een bruikbaar voorbeeld is 大丈夫です。 — “Het is goed.” バッグ betekent hier “tassen”. Japanse zelfstandige naamwoorden hebben vaak geen aparte enkelvouds- of meervoudsvorm. De vaste vertaling maakt in deze context het meervoud en het bezit expliciet: “uw tassen”; バッグ zelf bevat geen aparte vorm voor “uw” of voor het meervoud. Een gelabeld oefenvoorbeeld is バッグがあります。 — “Er is een tas” of “Er zijn tassen”; het aantal moet daar uit de context blijken. が markeert バッグ als het onderwerp: de tassen zijn datgene waarvan vervolgens een indruk wordt gegeven. 重そうです betekent hier dat de tassen er zwaar uitzien. De relevante basisvorm is 重い (“zwaar”); in 重そうです wordt bij dit i-bijvoeglijk woord de uitgang い vervangen door そう om een indruk op basis van zichtbare of andere aanwijzingen uit te drukken. です houdt de formulering beleefd. Vergelijk 重いです — “Het is zwaar” — met 重そうです — “Het ziet er zwaar uit.” Samen vormen バッグが重そうです de betekenis “Uw tassen zien er zwaar uit”: バッグ is het onderwerp, が markeert dat onderwerp, en 重そうです geeft de waargenomen indruk ervan. Met 大丈夫です ontstaat de volledige, beleefde uiting: “Het is goed. Uw tassen zien er zwaar uit.”

4. ありがとうございます。

   Dat waardeer ik.

   ありがとうございます。

   Dank u; dat waardeer ik.

   Uitgebreide uitleg

   ありがとうございます。 is een vaste, beleefde manier om iemand te bedanken. In deze zin betekent de hele uitdrukking: “Dat waardeer ik” of natuurlijker “Dank u.” ありがとう is de dankbetuiging zelf. De vorm ありがとうございます maakt die dankbetuiging beleefder en geschikter tegenover iemand die je niet informeel aanspreekt. Voor een informelere situatie bestaat ook ありがとう zonder het beleefde gedeelte. Het beleefde element verandert hier niet de deelnemer of de tijd: de spreker bedankt de ander in het huidige gesprek. Als vaste uitdrukking kun je het patroon ありがとうございます。 zelfstandig gebruiken nadat iemand iets doet waarvoor je dankbaar bent. Bijvoorbeeld: ありがとうございます。 — “Dank u.” Samen vormt de uitdrukking dus één beleefde dankbetuiging: de spreker geeft aan de ander te waarderen wat die heeft gedaan of aangeboden.

5. カウンターでは1分しかかかりません。

   Ik ben maar een minuut bij de balie.

   カウンター

   balie

   では

   bij …

   1分しか

   maar één minuut

   かかりません

   duurt niet

   Uitgebreide uitleg

   カウンター betekent hier “balie” of “counter”: de plaats waar de handeling plaatsvindt. Het is een zelfstandig naamwoord. Een bruikbaar voorbeeld is カウンターで待ちます。 — “Ik wacht bij de balie.” では kadert de plaats of situatie in: “bij/op de balie” of “wat de balie betreft”. で markeert hier de plaats waar iets gebeurt; は geeft aan dat juist deze plaats als kader wordt genomen. De combinatie is dus niet één zelfstandig woord, maar een herbruikbaar patroon: [plaats]では… — “op/bij [plaats] …”. 1分しか betekent hier “maar één minuut”. 1分 is een tijdsduur; しか beperkt die duur tot één minuut en staat bij een ontkennende predicaatvorm. Het getal zelf zegt één minuut; しか voegt de beperking “slechts” toe. Een vergelijkbaar voorbeeld is 10分しかありません。 — “Er zijn maar tien minuten.” かかりません is de beleefde niet-verleden ontkenning van かかる, “tijd kosten” of “duren”. De vormketen is かかる → かかりません: de beleefde negatieve vorm. In deze zin betekent かかりません op zichzelf niet simpelweg “duurt niet”; samen met しか ontstaat de constructie Xしかかかりません, “het duurt slechts X”. Zonder しか zou 1分かかりません betekenen dat het geen minuut duurt, terwijl 1分しかかかりません zegt dat één minuut de beperkte duur is. Samen geeft de zin de betekenis: “Bij de balie duurt het maar één minuut.” De Japanse zin laat het onderwerp van de handeling weg; de kern is de tijdsduur, met カウンターでは als plaatskader en 1分しかかかりません als mededeling dat er slechts één minuut nodig is. De vaste Nederlandse vertaling geeft dit weer vanuit de verblijfsduur van de spreker bij de balie: “Ik ben maar een minuut bij de balie.” De vorm ません maakt de uitspraak beleefd.

6. 私はもう少し待てます。

   Ik kan nog wat langer wachten.

   私は

   ik, als gespreksonderwerp

   もう少し

   nog een beetje; iets langer

   待てます

   kan wachten

   Uitgebreide uitleg

   私は bestaat uit 私 (“ik”) en de topicmarkeerder は. は markeert het gespreksonderwerp; het is niet automatisch een onderwerpmarkeerder in de strikte grammaticale zin. Hier geeft de vaste vertaling aan dat dit onderwerp de spreker is. Een bruikbaar patroon is 私は + ... (“wat mij betreft / ik ...” als gespreksonderwerp). もう少し betekent hier “nog een beetje” en bepaalt de extra mate of duur van het wachten. もう voegt het idee “nog” toe, terwijl 少し “een beetje” betekent. Samen kan dit bij een werkwoord zoals 待つ “nog iets langer” uitdrukken. Voorbeeld: もう少し待ってください。 — “Wacht alstublieft nog een beetje.” 待てます komt van 待つ (“wachten”). De vorm volgt de mogelijke vorm en is beleefd in de niet-verleden tijd: 待つ → 待てる (“kunnen wachten”) → 待てます (“kan/kunnen wachten”, beleefd). De vorm zegt dus niet alleen dat iemand wacht, maar dat wachten mogelijk is of lukt. Voorbeeld: ここで待てます。 — “Ik kan hier wachten.” Samen vormen de delen 私は + もう少し + 待てます: “Ik kan nog wat langer wachten.” De Japanse zin gebruikt daarvoor geen apart woord dat letterlijk “langer” betekent; もう少し geeft aan dat de duur met een kleine extra hoeveelheid wordt verlengd. 待てます maakt duidelijk dat de spreker dat wachten kan volhouden of uitvoeren in de bedoelde situatie.

7. お時間を取らせないようにします。

   Ik zal ervoor zorgen dat ik u niet ophoud.

   お時間

   uw tijd

   取らせない

   niet laten nemen; niet ophouden

   ようにします

   ervoor zorgen dat het zo is

   Uitgebreide uitleg

   お時間 betekent hier “uw tijd”. 時間 is “tijd”; お- is een beleefde voorvoegselvorm die hier respectvol naar de tijd van de aangesprokene verwijst. In de volledige uitdrukking staat daarna het objectpartikel を: お時間を. 取らせない betekent hier “niet laten nemen” en idiomatisch “niet ophouden”. De basisvorm is 取る (“nemen”); 取らせる is de causatieve vorm: “laten nemen”. De negatieve vorm 取らせない maakt daarvan “niet laten nemen”. In combinatie met お時間を gaat het niet om letterlijk iets nemen, maar om iemand tijd laten besteden of tijd laten verliezen. Een vergelijkbaar patroon is 時間を取らせる — “iemand tijd laten kosten/oponthouden”. ようにします drukt uit dat de spreker zich ervoor inzet dat iets zo gebeurt: “ervoor zorgen dat …” of “het zo proberen te regelen dat …”. ように verbindt het gewenste resultaat met します (“doen/maken”). Een bruikbaar patroon is [zin in de gewenste toestand] ようにします, bijvoorbeeld 忘れないようにします — “Ik zal ervoor zorgen dat ik het niet vergeet.” Samen vormen de delen お時間を取らせないようにします: de spreker zal ervoor zorgen dat de aangesprokene geen tijd hoeft te besteden of verliezen aan de spreker. Daarom is de natuurlijke vertaling: “Ik zal ervoor zorgen dat ik u niet ophoud.”