Je plek in de rij laten vrijhouden | Leer japans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. ちょっとお願いできますか？

   Kun je me even helpen?

   ちょっと

   even; een beetje

   お願い

   verzoek; gunst

   できますか

   kunt u/kun je …?

   Uitgebreide uitleg

   ちょっと betekent hier “even” en verzacht het verzoek. Het kan ook letterlijk “een beetje” betekenen. Voorbeeld: ちょっと待ってください。 — “Wacht u even, alstublieft.” お願い betekent hier “een verzoek” of “een gunst”. Het is een zelfstandig naamwoord in een beleefde verzoekformule; het moet hier niet worden beschreven als een vervoegde vorm van お願いする. In お願いできますか draagt het bij aan de betekenis “zou ik u om een gunst mogen vragen?” Voorbeeld: お願いがあります。 — “Ik heb een verzoek.” できますか bestaat uit de beleefde vorm できます van できる (“kunnen; in staat zijn”) en het vraagpartikel か. Het vraagt of iets mogelijk is of gedaan kan worden. In deze uiting wordt het onderwerp niet expliciet genoemd; de vaste vertaling maakt duidelijk dat de aangesprokene om hulp wordt gevraagd. Voorbeeld: これができますか。 — “Kunt u dit doen?” Samen vormt ちょっとお願いできますか？ een beleefd verzoek. ちょっと verzacht de vraag, en お願いできますか vraagt op beleefde wijze om een gunst. Met de gegeven vertaling is de volledige betekenis: “Kun je me even helpen?”

2. 何が必要ですか？

   Wat heb je nodig?

   何

   wat

   必要

   nodig

   ですか

   is het…?

   Uitgebreide uitleg

   何 betekent hier “wat” en vraagt naar de onbekende zaak die nodig is. Het is een vraagwoord; de vorm verandert niet voor enkelvoud of meervoud. Een herbruikbaar patroon is 何が必要ですか？ — “Wat is er nodig?” of, zoals in de vaste vertaling, “Wat heb je nodig?” 必要 betekent “nodig” of “noodzakelijk”. Het is hier de kern van de uitdrukking 必要です, letterlijk een beleefde formulering voor “nodig zijn”. De vorm 必要 zelf draagt geen tijds- of persoonsuitgang. Voor een ontkenning kan bijvoorbeeld 必要ではありません worden gebruikt: “het is niet nodig”. ですか maakt de uitdrukking beleefd vragend. です is de beleefde vorm die hier de bewering “nodig zijn” afrondt; か markeert de zin als vraag. Een vergelijkbaar patroon is これは必要ですか？ — “Is dit nodig?” Samen vormt 何が必要ですか？ de vraag “Wat heb je nodig?” In het Japans staat 何 als gevraagd onderwerp vóór が, terwijl 必要ですか zegt dat die onbekende zaak nodig is. De vaste Nederlandse vertaling geeft de bedoelde lezing als een vraag aan de aangesprokene; de Japanse zin noemt die persoon niet expliciet.

3. 私がトイレに行っている間、私の場所を取っておいてもらえますか？

   Kun je mijn plek vrijhouden terwijl ik naar het toilet ga?

   私が

   ik

   トイレ

   toilet

   行っている

   gaan; hier: onderweg zijn

   間

   terwijl / tijdens

   私の

   mijn

   場所

   plek

   取っておいて

   vrijhouden

   もらえますか？

   kun je ...?

   Uitgebreide uitleg

   私が betekent hier “ik” als onderwerp van de bijzin. 私 is de eerste persoon; が markeert het onderwerp in deze constructie. Het zegt niet op zichzelf iets over het onderwerp van de hoofdzin. Voorbeeld: 私が行きます。 — “Ik ga.” トイレ betekent “toilet”. In トイレに markeert に de bestemming: “naar het toilet”. De combinatie トイレに行く betekent “naar het toilet gaan”. 行っている komt van 行く (“gaan”). 行って is de te-vorm en いる vormt hier de constructie voor een voortgaande handeling of toestand. In deze tijdsbepaling wordt de vorm, passend bij de vaste vertaling, weergegeven als “naar het toilet ga” of “onderweg ben”. Afhankelijk van de context kan 行っている ook aangeven dat iemand ergens naartoe is gegaan en daar weg is. Voorbeeld: 父は買い物に行っている。 — “Mijn vader is boodschappen doen” of “Mijn vader is naar de winkel.” 間 betekent “tijd waarin” of “terwijl”. Na een bijzin zoals 私がトイレに行っている間 maakt het een tijdsrelatie: “terwijl ik naar het toilet ga”. Het patroon is [bijzin] 間, bijvoorbeeld 彼が寝ている間 — “terwijl hij slaapt”. 私の betekent “mijn”. 私 is hier verbonden met の, dat een relatie tussen de spreker en het volgende zelfstandig naamwoord aangeeft. In 私の場所 gaat het dus om “mijn plek”; 私の zelf betekent niet “mijn plek” zonder het volgende woord. 場所 betekent “plek” of “plaats”. Hier duidt het op de plek die de spreker als zijn of haar plek aanduidt. Voorbeeld: この場所は静かです。 — “Deze plek is rustig.” 取っておいて bevat 取る (“nemen” of “pakken”) en ておく. ておく geeft aan dat je iets vooraf doet of een bepaalde toestand voor later behoudt. In deze zin betekent 場所を取っておく daarom “een plek reserveren en die behouden”, niet alleen een plek eenmaal nemen. 取っておいて is hier de te-vorm van deze combinatie; de beleefde vraag volgt pas in もらえますか. Voorbeeld: 席を取っておいて。 — “Houd een stoel vrij.” もらえますか？ gebruikt de potentiële vorm van もらう (“ontvangen”) in een beleefde vraag. Na een te-vorm, zoals 取っておいてもらえますか, vraagt de spreker of de luisteraar die handeling voor de spreker wil doen. In deze context is de natuurlijke betekenis dus “kun je ... vrijhouden?”; het is geen gewone vraag of iemand iets kan ontvangen. Samen vormt 私がトイレに行っている間 de tijdsbepaling “terwijl ik naar het toilet ga”. Daarna beschrijft 私の場所を取っておいて de gevraagde handeling: de plek van de spreker reserveren en behouden. もらえますか？ maakt daar een beleefd verzoek aan de gesprekspartner van. De volledige betekenis is: “Kun je mijn plek vrijhouden terwijl ik naar het toilet ga?”

4. できますが、列が動き始めたら、すぐ戻ってきてください。

   Dat kan, maar kom alsjeblieft snel terug als de rij begint door te schuiven.

   できますが

   dat kan, maar

   列

   rij

   動き始めたら

   als het begint te bewegen

   すぐ

   meteen; snel daarna

   戻ってきてください

   kom alstublieft terug

   Uitgebreide uitleg

   できますが komt van できる, “kunnen” of “mogelijk zijn”. できます is de beleefde niet-verleden vorm; hier betekent het “dat kan”. が verbindt dit in deze zin met de daaropvolgende tegenstelling en betekent natuurlijk “maar”. Een herbruikbaar patroon is できますが、… = “dat kan, maar …”. 列 betekent hier “rij” of “wachtende rij”. Dit zelfstandig naamwoord verandert niet van vorm om enkelvoud of meervoud aan te geven; de context bepaalt de omvang. In 列が動く markeert が de rij als onderwerp: “de rij beweegt” of “schuift door”. 動き始めたら betekent hier “als de rij begint door te schuiven”. 動く is het basiswerkwoord “bewegen”. De vorm 動き staat vóór 始める; samen vormen ze 動き始める, “beginnen te bewegen”. In 動き始めたら staat deze combinatie in de たら-vorm. Die geeft hier vooral het moment aan waarop iets gebeurt: “als” of “zodra”. すぐ betekent “meteen” of “snel daarna”. Hier geeft het aan dat het terugkomen kort nadat de rij begint te bewegen moet gebeuren. Het is een bijwoord en verandert niet mee met het werkwoord. 戻ってきてください is een beleefd verzoek: “kom alstublieft terug”. 戻る betekent “teruggaan” of “terugkeren”. 戻って is de て-vorm. Daarna staat きて, de て-vorm van 来る (“komen”); 戻ってくる betekent daardoor “terugkomen”, met beweging naar het relevante punt of de gesprekssituatie toe. ください na een て-vorm maakt er een beleefd verzoek van. 戻ってください kan ook “ga alstublieft terug” betekenen, terwijl 戻ってきてください het komen-terug naar het relevante punt explicieter maakt. Samen opgebouwd: できますが geeft eerst toe dat iets mogelijk is, 列が動き始めたら bepaalt het moment, すぐ zegt dat de volgende handeling snel moet gebeuren, en 戻ってきてください formuleert het beleefde verzoek. De hele uiting betekent: “Dat kan, maar kom alsjeblieft snel terug als de rij begint door te schuiven.”

5. すぐ戻ります。

   Ik ben zo terug.

   すぐ

   zo; meteen

   戻ります

   terugkomen

   Uitgebreide uitleg

   すぐ betekent hier “zo” of “meteen”: de terugkeer gebeurt op korte termijn. Het kan ook in andere zinnen “direct” betekenen; de precieze tijdsnuance komt uit de context. 戻ります is de beleefde vorm van 戻る, “terugkeren” of “terugkomen”. De uitgang ます markeert hier beleefd taalgebruik; de vorm geeft niet op zichzelf een apart Nederlands onderwerp aan. Japans laat het onderwerp vaak weg. In deze vaste vertaling is dat onderwerp de spreker: “ik”. 戻ります heeft de niet-verleden vorm. In deze zin verwijst die naar een nabije voorgenomen of verwachte handeling, niet naar het feit dat de spreker al terug is. Een bruikbaar patroon is: すぐ + beleefde vorm van een werkwoord = “meteen/zo …”. Samen betekent すぐ戻ります: “Ik ben zo terug” of letterlijker “Ik kom zo terug”. De zin is kort en beleefd en zegt dat de spreker binnenkort terugkeert; hij noemt niet expliciet waarheen.

6. 列が動いたら、前に進んで、あなたの場所を取っておきます。

   Als de rij doorschuift, ga ik naar voren en houd ik je plek vrij.

   列

   rij

   動いたら

   als (de rij) doorschuift

   前に

   naar voren

   進んで

   ga verder

   あなた

   je

   場所

   plek

   取っておきます

   vrijhouden

   Uitgebreide uitleg

   列 betekent hier “rij”, dus de opeenvolgende mensen of posities waarin men wacht. Een bruikbaar voorbeeld is 列に並びます。 — “Ik ga in de rij staan.” 動いたら komt van 動く (“bewegen; opschuiven”). De vorm 動いた is de verleden vorm; met ら vormt die hier een voorwaarde: 動いたら = “als het opschuift”. In deze zin is de rij, volgens de vaste vertaling, wat opschuift. Een voorbeeld is 着いたら、電話してください。 — “Bel me als je aankomt.” 前に bestaat uit 前 (“voorkant; voren”) en に, dat hier de richting of bestemming markeert: “naar voren”. 前 kan ook “ervoor” of “eerder” betekenen; de omliggende beweging bepaalt hier de ruimtelijke betekenis. 進んで komt van 進む (“vooruitgaan; verdergaan”). Dit is de て-vorm, die hier de handeling met de volgende handeling verbindt: “ga naar voren en …”. De vorm op zichzelf geeft niet aan wie de handeling uitvoert; dat wordt uit de zinssituatie begrepen. Bijvoorbeeld: まっすぐ進んでください。 — “Ga rechtdoor, alstublieft.” あなた is het voornaamwoord “jij/je”. In あなたの場所 markeert の de betrekking: “jouw plek”. Het voornaamwoord verandert hier niet door het aantal of geslacht van de aangesprokene. In alledaags Japans kan de naam van de aangesprokene of helemaal geen voornaamwoord natuurlijker zijn, maar in deze vaste zin wordt “jouw” expliciet uitgedrukt. 場所 betekent “plaats” of “plek”. In deze zin gaat het om de plek die aan de aangesprokene toebehoort binnen de rij. Een voorbeeld is ここが私の場所です。 — “Dit is mijn plek.” 取っておきます is een combinatie van 取る (“nemen; innemen”) en ておく. 取って is de て-vorm van 取る; おきます is de beleefde vorm van 置く in deze vaste hulpconstructie. Vておく betekent dat men iets vooraf doet en het resultaat voor later bewaart of in stand houdt. Daarom betekent 場所を取っておきます hier niet alleen “een plek nemen”, maar “de plek vrijhouden”. ます maakt de uiting beleefd en presenteert de handeling als voorgenomen of als toezegging vanuit het perspectief van de spreker. Bijvoorbeeld: 席を取っておきます。 — “Ik houd een zitplaats vrij.” Samen vormt 列が動いたら、前に進んで、あなたの場所を取っておきます。 de structuur als [voorwaarde], [handeling] en [vooraf geregeld resultaat]: “Als de rij doorschuift, ga ik naar voren en houd ik je plek vrij.” が markeert hier 列 als datgene wat opschuift. Het onderwerp van de werkwoorden in het tweede deel wordt niet opnieuw genoemd; de vaste vertaling maakt duidelijk dat de spreker daar “ik” is. あなたの場所 is het object van 取っておきます, en ておく voegt het idee toe dat die plek voor later wordt gereserveerd.

7. ありがとうございます。急いですぐ戻ります。

   Dank je. Ik schiet op en kom meteen terug.

   ありがとうございます

   Dank je.

   急いで

   zich haasten; opschieten

   すぐ

   meteen

   戻ります

   terugkomen

   Uitgebreide uitleg

   ありがとうございます is een vaste beleefde uitdrukking voor “dank je/dank u”. ありがとう is de kortere, minder formele vorm; ございます maakt de uitdrukking beleefder. De uitdrukking zelf verandert hier niet mee met persoon of aantal. 急いで komt van het werkwoord 急ぐ (“zich haasten, opschieten”). 急いで is de て-vorm. In deze zin verbindt die vorm het haast maken met de volgende handeling: de spreker haast zich en keert daarna terug. In een verzoek kan dezelfde vorm in 急いでください voorkomen: “Haast u alstublieft.” すぐ geeft aan dat iets onmiddellijk of zonder veel tijd ertussen gebeurt. Het zegt hier dat het terugkomen meteen plaatsvindt, niet alleen dat de spreker snel beweegt. Bijvoorbeeld: すぐ戻ります betekent “Ik kom meteen terug.” 戻ります komt van 戻る (“terugkomen, teruggaan”). 戻ります is de beleefde niet-verleden vorm. In deze context verwijst die vorm naar een voorgenomen toekomstige handeling: “ik kom terug”. 戻る kan ook in andere tijden of stijlen worden vervoegd, bijvoorbeeld 戻った (“kwam terug”) en 戻ってください (“kom alstublieft terug”). Het werkwoord betekent terugkeren naar een eerdere of relevante plaats; het betekent niet specifiek “naar huis gaan”, waarvoor vaak 帰る wordt gebruikt. Samen vormen de delen een beleefde boodschap: eerst bedankt de spreker de ander, daarna zegt de spreker dat die zich haast en onmiddellijk terugkomt. Het onderwerp van de werkwoorden wordt in het Japans niet uitgesproken, maar de vaste vertaling identificeert het hier als de spreker. De beleefde werkwoordsvorm maakt de boodschap geschikt voor een respectvolle of neutrale omgangssituatie.