De woning controleren voor vertrek | Leer japans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 出かける前に、アパートを確認しましょう。

   Voordat we weggaan, moeten we het appartement controleren.

   出かける

   weggaan

   前に

   voordat; eerder dan

   アパート

   appartement

   確認しましょう

   laten we controleren

   Uitgebreide uitleg

   出かける betekent hier “weggaan” of “uitgaan”. Dit is de woordenboekvorm van 出かける; die vorm staat onder andere voor een handeling die als geheel wordt genoemd, bijvoorbeeld in een patroon met 前に. 前に betekent hier “voordat”. Na een werkwoord staat het patroon werkwoord in de woordenboekvorm + 前に: 寝る前に betekent bijvoorbeeld “voordat ik ga slapen”. Het gaat hier dus om de volgorde: eerst controleren, daarna weggaan. アパート is een zelfstandig naamwoord voor “appartement”. De vorm verandert hier niet door aantal of grammaticaal geslacht. Met を wordt het appartement gemarkeerd als het directe object van de controlehandeling. 確認しましょう betekent “laten we controleren” of, in deze context, “we moeten controleren”. Het komt van 確認する, “controleren”, met ましょう, de beleefde vorm waarmee de spreker een gezamenlijk voorstel of een gezamenlijke aansporing uitdrukt. Vergelijk 確認します (“ik/wij controleren” als beleefde mededeling) met 確認しましょう (“laten we controleren”). Samen vormt 出かける前に de tijdsbepaling “voordat we weggaan”. Daarna geeft アパートを確認しましょう aan wat de gezamenlijke handeling is: het appartement controleren. De volledige betekenis is dus: “Voordat we weggaan, moeten we het appartement controleren.”

2. コンロはもう消しました。

   Ik heb het fornuis al uitgezet.

   コンロ

   fornuis

   もう

   al

   消しました

   uitgezet

   Uitgebreide uitleg

   コンロ betekent hier ‘fornuis’ of ‘kookplaat’. Het is een zelfstandig naamwoord voor een kooktoestel; het precieze type wordt hier niet gespecificeerd. もう betekent hier ‘al’ en geeft aan dat de handeling vóór dit moment is uitgevoerd. Een bruikbaar contrast is まだ (‘nog’): まだ消していません。 betekent bijvoorbeeld ‘Ik heb het nog niet uitgezet.’ 消しました is de beleefde verleden vorm van 消す, ‘uitzetten’, ‘doven’ of ‘uitdoen’, afhankelijk van het object. De vorm wordt gevormd uit 消し plus ました: 消す → 消しました. De vorm zelf markeert beleefdheid en verleden tijd; samen met もう wordt de handeling hier als al uitgevoerd weergegeven. 消す is een overgankelijk werkwoord: de uitvoerder zet iets uit, en het object kan met を worden gemarkeerd. Voorbeeld: 電気を消しました。 — ‘Ik heb het licht uitgedaan.’ Het onderwerp van 消しました wordt in het Japans vaak weggelaten wanneer het uit de context duidelijk is; de vaste vertaling maakt hier ‘ik’ de bedoelde uitvoerder. In コンロは is コンロ het gespreksonderwerp. は markeert het thema, niet noodzakelijk het grammaticale onderwerp. Hetzelfde zelfstandig naamwoord kan in een expliciete objectconstructie met を staan: コンロを消しました。 — ‘Ik heb het fornuis uitgezet.’ Samen betekent コンロはもう消しました。: ‘Ik heb het fornuis al uitgezet.’ コンロは stelt het fornuis als thema voor, もう betekent ‘al’, en 消しました geeft de beleefde handeling in de verleden tijd weer. De beleefde vorm past bij een neutrale, praktische mededeling.

3. 窓は全部閉まっていますか？

   Zijn alle ramen dicht?

   窓

   raam; venster

   全部

   allemaal; alle

   閉まっています

   dicht zijn; gesloten staan

   Uitgebreide uitleg

   窓 betekent hier ‘raam’. Het is een zelfstandig naamwoord; het meervoud wordt in het Japans vaak niet apart gemarkeerd. In deze zin kan de Nederlandse vertaling daarom ‘raam’ of ‘ramen’ geven; 全部 maakt duidelijk dat de volledige relevante verzameling bedoeld is. 全部 betekent ‘allemaal’ of ‘alle’. Het staat hier bij 窓 en geeft aan dat niet slechts één raam wordt bevraagd. Een bruikbaar patroon is [zelfstandig naamwoord] は 全部 ..., bijvoorbeeld 荷物は全部届きました。 — ‘Alle bagage is aangekomen.’ 閉まっています betekent hier ‘dicht zijn’ of ‘gesloten staan’. De vorm gaat terug op het werkwoord 閉まる (‘dichtgaan’), niet op 閉める (‘iets sluiten’). 閉まっています is de beleefde vorm van 閉まっている: de toestand ‘dicht zijn’ wordt op het moment van spreken beschreven. Het deel -ています geeft hier dus een voortgezette toestand weer, niet noodzakelijk een handeling die de spreker zelf heeft uitgevoerd. Vergelijk 窓を閉めます。 — ‘Ik sluit het raam.’ は markeert 窓 als gespreksonderwerp: ‘wat de ramen betreft’. か aan het einde markeert de zin als vraag; de vorm 閉まっています maakt die vraag beleefd. Samen vormen de woorden het patroon 窓は全部閉まっていますか？: ‘Zijn alle ramen dicht?’

4. 寝室の窓はまだ開いています。

   Het slaapkamerraam staat nog open.

   寝室

   slaapkamer

   窓

   raam

   まだ

   nog

   開いています

   openstaan

   Uitgebreide uitleg

   寝室 betekent hier ‘slaapkamer’. Het is een zelfstandig naamwoord; in 寝室の窓 verbindt の twee zelfstandige naamwoorden: letterlijk ‘het raam van de slaapkamer’, dus ‘slaapkamerraam’. Bijvoorbeeld: 台所の窓 = ‘keukenraam’. 窓 betekent ‘raam’. In deze zin is het het onderwerp van de beschrijving. Het partikel は na 窓 markeert het onderwerp of thema: 窓は betekent hier ‘wat het raam betreft’. まだ betekent ‘nog’ en geeft aan dat een toestand tot nu toe voortduurt. Het zegt hier dat het raam nog steeds open is. Een veelgebruikt contrast is まだ ‘nog’ tegenover もう ‘al/reeds’. 開いています beschrijft de toestand ‘openstaan’ of ‘open zijn’. De vorm komt van het intransitieve werkwoord 開く (‘opengaan’). In 開いている geeft -ている hier niet alleen een handeling aan die bezig is, maar de toestand die het gevolg is van het opengaan: het raam verkeert in een open toestand. De beleefde vorm 開いています eindigt op ます. Dit verschilt van het transitieve 開ける (‘iets openen’): 窓が開いています = ‘het raam staat open’, terwijl 窓を開けます = ‘ik open het raam’. Samen vormen 寝室の窓はまだ開いています。 de betekenis: ‘Het slaapkamerraam staat nog open.’ 寝室の窓 is het onderwerp, は markeert dat onderwerp, まだ voegt ‘nog’ toe, en 開いています beschrijft de aanhoudende open toestand. De beleefde stijl maakt de zin geschikt voor neutrale, beleefde communicatie.

5. 私が閉めて、バルコニーのドアに鍵をかけます。

   Ik zal het sluiten en de balkondeur op slot doen.

   私が

   ik

   閉めて

   sluiten en …

   バルコニー

   balkon

   ドア

   deur

   鍵をかけます

   op slot doen

   Uitgebreide uitleg

   私が betekent hier “ik” als degene die de handeling uitvoert. 私 is de vorm voor “ik”; が markeert het onderwerp, vaak met nadruk op wie de handeling verricht. In een andere zin kan hetzelfde patroon bijvoorbeeld 彼が来ます zijn: “Hij komt.” 閉めて betekent hier “sluiten en dan …”. Het is de te-vorm van 閉める (“sluiten”). De te-vorm verbindt deze handeling met de volgende handeling; hij geeft hier dus niet op zichzelf een volledig verleden tijdsbegrip. Een bruikbaar patroon is Aを閉めて、Bをします: “A sluiten en daarna B doen.” Het voorwerp van 閉めて staat niet in deze uiting; de vaste vertaling maakt duidelijk dat het om “het” gaat. バルコニー betekent “balkon”. Dit is een zelfstandig naamwoord. In バルコニーのドア verbindt の het eerste zelfstandig naamwoord met het tweede: letterlijk iets als “de deur van het balkon”, natuurlijk vertaald als “de balkondeur”. ドア betekent “deur”. Samen met バルコニーの vormt het バルコニーのドア: “de balkondeur”. の geeft hier een relatie tussen twee zelfstandige naamwoorden aan; het hoeft niet uitsluitend bezit te betekenen. 鍵をかけます betekent “op slot doen”. 鍵 betekent “sleutel” of, in deze vaste verbinding, het slot afsluiten; を markeert wat bij de handeling hoort. かけます is de beleefde niet-verleden vorm van かける in deze uitdrukking. Leer de combinatie daarom als 鍵をかける — “op slot doen” — en niet als een vrije optelsom van alleen de afzonderlijke woorden. De vorm ます maakt de formulering beleefd; op zichzelf zegt zij hier niet dat de handeling al gebeurd is. De structuur is 私が [閉めて]、[バルコニーのドアに鍵をかけます]: “Ik sluit het en doe de balkondeur op slot.” 閉めて verbindt de eerste handeling met de tweede. に na ドア markeert hier het doel waarop het slot wordt aangebracht: de deur wordt op slot gedaan. De hele uiting is beleefd geformuleerd en gebruikt de tegenwoordige/niet-verleden beleefde vorm om het voornemen of de aangekondigde handeling uit te drukken, zoals in de vaste Nederlandse vertaling “Ik zal …”.

6. 廊下の電気がまだついています。

   De lichten in de gang zijn nog aan.

   廊下

   gang

   電気

   licht(en)

   まだ

   nog

   ついています

   aan zijn

   Uitgebreide uitleg

   廊下 betekent hier ‘gang’ of ‘hal’. Het is een zelfstandig naamwoord; in 廊下の電気 verbindt の dit woord met 電気: letterlijk ‘het licht van de gang’, natuurlijker vertaald als ‘het licht in de gang’. Voorbeeld: 廊下を歩きます。 — ‘Ik loop door de gang.’ 電気 betekent hier ‘licht’ in de zin van een elektrische lamp of verlichting. Het Nederlandse meervoud ‘lichten’ in de vertaling betekent niet dat de Japanse vorm zelf een meervoudsuitgang heeft; 電気 verandert hier niet van vorm voor enkelvoud of meervoud. Voorbeeld: 電気を消します。 — ‘Ik doe het licht uit.’ まだ betekent hier ‘nog’ en geeft aan dat een toestand tot dit moment voortduurt. In deze zin staat het bij een bevestigende vorm: het licht is nog steeds aan. Het is iets anders dan もう, dat vaak ‘al’ of ‘niet meer’ aanduidt afhankelijk van de zin. ついています is de beleefde vorm van ついている, van het werkwoord つく. In deze context betekent つく dat een lamp aangaat of brandt; ついている beschrijft de daaruit voortgekomen toestand: ‘aan zijn’ of ‘aanstaan’. De vorm います is hier dus geen zelfstandig ‘zijn’ met een persoon als onderwerp, maar onderdeel van de constructie ている. De uitgang ます maakt de uitdrukking beleefd. Voorbeeld: 部屋の電気がついています。 — ‘Het licht in de kamer is aan.’ Samen vormt 廊下の電気が het onderwerp: ‘het licht in de gang’. まだ zegt dat de toestand voortduurt, en ついています zegt welke toestand dat is. De volledige betekenis is daarom: ‘Het licht in de gang is nog aan.’

7. では、私が消します。

   Dus zet ik ze uit.

   では

   dan / in dat geval

   私が

   ik

   消します

   zet uit

   Uitgebreide uitleg

   では kondigt hier een gevolgtrekking of overgang aan: “dan” of “in dat geval”. Het verwijst naar de situatie dat de lichten nog aan zijn, maar het woord zelf benoemt die situatie niet. Een vergelijkbaar patroon is では、始めます。 — “Dan begin ik.” 私が betekent hier “ik”, met が als onderwerpmarkering. が legt de nadruk op wie de handeling uitvoert: “dan zet ík ze uit”. Het zegt niet op zichzelf dat er meer dan één mogelijke uitvoerder is; de nadruk hangt van de context af. 私 is de vorm voor “ik”; in andere situaties kan een spreker het onderwerp ook weglaten wanneer het al duidelijk is. 消します is de beleefde niet-verleden vorm van 消す. In deze zin betekent 消す “uitdoen” of “uitzetten”, passend bij een licht; het kan in andere contexten ook “wissen” of “blussen” betekenen. De vormketen is 消す (basisvorm) → 消します (beleefde vorm). Het onderwerp van 消す is degene die iets uitdoet, terwijl het uitgedane voorwerp hier niet apart in de Japanse zin staat. De vaste vertaling maakt duidelijk dat dit voorwerp de lichten zijn: “ze”. Voorbeeld: 電気を消します。 — “Ik doe het licht uit.” Samen vormen de delen: “Dan zet ik ze uit.” では geeft de overgang aan, 私が markeert de uitvoerder en 消します beschrijft de beleefde handeling van het uitzetten. Het object “ze” wordt in het Japans niet uitgesproken, maar is uit de vaste vertaling en de context begrijpelijk als de lichten. De beleefde vorm past bij neutrale, verzorgde gesproken taal.

8. これで全部のはずです。

   Dat zou alles moeten zijn.

   これで

   hiermee; zo

   全部

   alles

   のはずです

   zou moeten zijn

   Uitgebreide uitleg

   これで betekent hier "hiermee" of "zo". これ wijst naar iets dat voor de spreker nabij of relevant is, zonder dat de zin op zichzelf precies benoemt waarnaar het verwijst. で geeft hier de basis, het middel of de toestand aan waarmee een resultaat wordt beoordeeld. Het patroon これで + resultaat is bruikbaar voor "hiermee is ..." of "zo is ...". Voorbeeld: これで終わりです。 — "Hiermee is het afgelopen." 全部 betekent "alles" of "het geheel". In deze zin is het het nominale deel dat als volledig wordt beoordeeld; het hoeft niet als een afzonderlijk onderwerp te worden geanalyseerd. Een verwante vorm is 全部で, "in totaal", maar で heeft daar een andere functie dan in これで. のはずです drukt een verwachting of redelijke conclusie uit: "zou moeten zijn". はず is een zelfstandig naamwoord voor wat volgens de beschikbare informatie verwacht wordt; の verbindt het voorafgaande nominale deel ermee. です maakt de uitdrukking beleefd. Het patroon X のはずです betekent dat X naar verwachting het geval is, zonder absolute zekerheid. Voorbeeld: 彼は来るはずです。 — "Hij zou moeten komen." Samen vormt これで全部のはずです。 de betekenis: "Dat zou alles moeten zijn." これで geeft de basis of huidige toestand aan, 全部 zegt wat volgens die beoordeling compleet is, en のはずです markeert de verwachte conclusie. De beleefde vorm past bij een neutrale mededeling.

9. 遅くなりすぎる前に行きましょう。

   Laten we gaan voordat het te laat wordt.

   遅くなりすぎる

   te laat worden

   前に

   voordat; voor het moment waarop

   行きましょう

   laten we gaan

   Uitgebreide uitleg

   遅くなりすぎる betekent hier dat het te laat wordt. 遅くなる is de vorm “laat worden”; 遅い betekent “laat” of “langzaam”, en なる betekent “worden”. すぎる wordt achter een vorm geplaatst om “te veel” of “te …” uit te drukken: 遅くなりすぎる = “te laat worden”. 前に betekent “voordat” wanneer het na een werkwoordsvorm staat. Het patroon is werkwoord in de gewone vorm + 前に: 寝る前に = “voordat je gaat slapen”. In deze zin verwijst het naar het moment waarop het te laat wordt. 行きましょう komt van 行く, “gaan”. De uitgang -ましょう is een beleefde voorstelvorm: de spreker stelt voor dat de betrokkenen samen gaan. Het is dus niet alleen een mededeling over gaan, maar “laten we gaan”. Vergelijk 行きます (“ik ga” of “ik zal gaan”, afhankelijk van de context) met 行きましょう (“laten we gaan”). Samen vormen de delen 遅くなりすぎる前に (“voordat het te laat wordt”) en 行きましょう (“laten we gaan”). De volledige betekenis is daarom: “Laten we gaan voordat het te laat wordt.”