Een restaurant kiezen voor de lunch | Leer japans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 昼食はどの店にしますか？

   Welke plek zullen we voor de lunch kiezen?

   昼食

   lunch

   どの

   welke

   店

   winkel; zaak

   にしますか

   zullen we kiezen?

   Uitgebreide uitleg

   昼食 betekent hier ‘lunch’. Het is een zelfstandig naamwoord; een veelgebruikte alledaagse vorm is お昼ご飯, eveneens ‘lunch’. Voorbeeld: 昼食を食べます。 — ‘Ik eet lunch.’ どの betekent ‘welke’ en staat vóór een zelfstandig naamwoord. Het verandert niet naar gelang het zelfstandig naamwoord dat erop volgt. Voorbeeld: どの店に行きますか。 — ‘Naar welke zaak gaat u?’ 店 betekent hier ‘zaak’ of ‘eetgelegenheid’; buiten deze context kan het ook een winkel aanduiden. Het is het zelfstandig naamwoord dat door どの wordt bepaald. Voorbeeld: この店は便利です。 — ‘Deze zaak is handig.’ にしますか bevat にする, een patroon voor iets kiezen of een beslissing vastleggen. する is de basisvorm en します de beleefde niet-verleden vorm; か maakt de voorafgaande vorm tot een vraag. In 店にしますか geeft に samen met する aan welke optie men als keuze vastlegt. Voorbeeld: これにします。 — ‘Ik kies dit.’ Samen betekent 昼食はどの店にしますか？: ‘Welke plek zullen we voor de lunch kiezen?’ 昼食は markeert 昼食 als onderwerp van gesprek of thema, niet noodzakelijk als grammaticaal onderwerp; どの店 betekent ‘welke zaak/eetgelegenheid’; en にしますか vraagt beleefd welke optie men kiest.

2. 近くて便利なところにしましょう。

   Laten we een plek kiezen die dichtbij en handig is.

   近くて

   dichtbij en

   便利な

   handig

   ところ

   plek

   にしましょう

   laten we kiezen

   Uitgebreide uitleg

   近くて betekent hier “dichtbij en”. Het is de te-vorm van het i-adjectief 近い (“dichtbij”). De te-vorm verbindt deze beschrijving met de volgende: 近くて便利な = “dichtbij en handig”. Vergelijk: 近い = “dichtbij”, 近くて = “dichtbij en …”. 便利な betekent hier “handig” of “praktisch”. 便利 is een na-adjectief: vóór een zelfstandig naamwoord gebruikt het な, dus 便利なところ = “een handige/praktische plek”. Dit verschilt bijvoorbeeld van een i-adjectief, zoals 近いところ, waarin geen な staat. ところ betekent hier “plek” of “plaats”. In combinatie met de voorafgaande beschrijvingen verwijst 近くて便利なところ naar “een plek die dichtbij en handig is”. ところ kan in andere contexten ook “punt” of “moment” betekenen, maar die betekenissen passen hier niet bij de vaste vertaling. にしましょう betekent hier “laten we kiezen” of “laten we het daarbij houden”. Het bestaat uit にする (“iets als keuze/besluit nemen”) en de beleefde voorstelvorm しましょう van する. In het patroon Nにしましょう wordt N de gekozen optie, bijvoorbeeld: この店にしましょう。 — “Laten we dit restaurant kiezen.” Het is geen bevel aan één persoon, maar een voorstel voor een gezamenlijke keuze. Samen vormen de delen 近くて便利なところにしましょう。 de betekenis: “Laten we een plek kiezen die dichtbij en handig is.” De beschrijvingen 近くて便利な staan vóór ところ, en にしましょう stelt die plek vervolgens als keuze voor.

3. この通りの店には簡単なランチメニューがあります。

   De zaak in deze straat heeft een eenvoudig lunchmenu.

   この

   deze

   通り

   straat

   店

   zaak

   には

   in/op ... (als onderwerp)

   簡単な

   eenvoudig

   ランチメニュー

   lunchmenu

   あります

   is er; is aanwezig

   Uitgebreide uitleg

   この betekent hier “deze” en wijst samen met het daaropvolgende 通り naar de straat die in de vertaling als “deze straat” wordt bedoeld. Het is een aanwijzend woord; het verandert niet omdat 通り een bepaalde grammaticale categorie zou hebben. Een vergelijkbaar patroon is この店 = “deze zaak”. 通り betekent hier “straat”. In この通り vormt het met het aanwijzende woord één naamwoordgroep: “deze straat”. Het kan in andere contexten ook naar een weg of straat als type plaats verwijzen; hier bepaalt de combinatie met この en de vaste vertaling de lezing “deze straat”. 店 betekent hier “zaak” of “winkel”. In この通りの店 staat の tussen twee naamwoorden: de zaak die bij deze straat hoort, dus “de zaak in deze straat”. の drukt hier een relatie tussen naamwoorden uit en is niet zelf een los werkwoordelijk element. には bestaat hier uit に plus de onderwerp-/contrastmarkeerder は. に markeert de plaats waar iets aanwezig is, terwijl は die plaats als gespreksonderwerp neerzet. Samen geeft この通りの店には de structuur “in de zaak in deze straat ...”. Dit is een plaatsconstructie; de betekenis “deze zaak heeft ...” ontstaat doordat daarna een aanwezigheidswerkwoord volgt. 簡単な betekent hier “eenvoudig”. De vorm 簡単な staat vóór het naamwoord ランチメニュー en verbindt een beschrijvend woord met dat naamwoord. 簡単 is de basisvorm van dit beschrijvende woord; vóór een naamwoord gebruikt het de verbindingsvorm 簡単な. Dat betekent hier dat het lunchmenu eenvoudig is, niet dat er een bepaald aantal lunchgerechten wordt genoemd. ランチメニュー is een samengesteld leenwoord met de betekenis “lunchmenu”. Het functioneert als één naamwoordgroep in deze zin. In combinatie met 簡単な betekent 簡単なランチメニュー “een eenvoudig lunchmenu”. あります betekent hier dat iets aanwezig of beschikbaar is. De basisvorm is ある; あります is de beleefde niet-verleden vorm. ある wordt gebruikt voor niet-levende zaken, zoals een menu. Voor een levend wezen gebruikt het Japans doorgaans いる, niet ある; bijvoorbeeld 店に人がいます = “Er zijn mensen in de zaak.” De zin bouwt dus op als この通りの店 (“de zaak in deze straat”) + には (die plaats als gespreksonderwerp markeren) + 簡単なランチメニュー (“een eenvoudig lunchmenu”) + あります (“is aanwezig”). Als geheel betekent hij: “De zaak in deze straat heeft een eenvoudig lunchmenu.”

4. 公園の近くのカフェのほうが静かかもしれません。

   Het café bij het park is misschien rustiger.

   公園

   park

   近く

   buurt; nabijheid

   カフェ

   café

   のほうが

   is meer ... dan de andere optie

   静か

   stil; rustig

   かもしれません

   misschien

   Uitgebreide uitleg

   公園 betekent hier “park”. Het is een zelfstandig naamwoord. In 公園の近く verbindt の dit zelfstandig naamwoord met 近く: “de nabijheid van het park” of natuurlijker “bij het park”. 近く betekent hier “in de buurt”. Het kan als zelfstandig naamwoord optreden in een patroon als Xの近く (“bij/in de buurt van X”). Het verwijst dus naar nabijheid, niet naar een algemene eigenschap van het café. カフェ betekent “café” en is het zelfstandig naamwoord waarvan de locatie wordt beschreven. De opeenvolging 公園の近くのカフェ betekent letterlijk ongeveer “het café van de nabijheid van het park”, maar natuurlijk Nederlands is “het café bij het park”. Het tweede の verbindt de plaatsbepaling met カフェ. のほうが markeert de gekozen of vergeleken optie: “deze optie is meer ...” of “X is eerder ... dan de andere optie”. In dit patroon wordt 公園の近くのカフェ als de ene optie naar voren gebracht; de andere optie wordt niet in deze zin genoemd. ほう kan ook als zelfstandig naamwoord “kant” of “optie” worden opgevat, maar in deze vaste vergelijking is de keuze tussen opties de nuttige betekenis. 静か betekent hier “rustig” of “stil”. Dit is een な-bijvoeglijk woord: vóór een zelfstandig naamwoord krijgt het de vorm 静かな, bijvoorbeeld 静かなカフェ (“een rustig café”). In de gegeven zin staat het niet direct vóór een zelfstandig naamwoord; het wordt gevolgd door かもしれません. かもしれません drukt onzekerheid uit: “misschien” of “zou kunnen”. De beleefde vorm staat aan het einde van de zin. Na een な-bijvoeglijk woord verschijnt hier de vorm 静かかもしれません; het betekent dus niet dat rustigheid zeker is. Samen betekent 公園の近くのカフェのほうが静かかもしれません。: “Het café bij het park is misschien rustiger.” De plaatsbepaling identificeert het café, のほうが presenteert dat café als de meer rustige optie, en かもしれません maakt de vergelijking onzeker. De zin is beleefd en voorzichtig geformuleerd.

5. でも、そこはもっと遠いです。

   Maar dat is verder weg.

   でも

   maar

   そこ

   dat / daar

   もっと

   verder

   遠い

   ver weg

   Uitgebreide uitleg

   でも betekent hier “maar” en zet deze zin tegenover wat eerder genoemd is. Het is een verbindend woord voor contrast. Voorbeeld: でも、今日は休みです。 — “Maar vandaag is het vrij.” そこ is een aanwijzend woord voor een plaats of zaak op enige afstand van de spreker; in deze vertaling verwijst het naar “dat”. De precieze referent wordt door de vaste zin niet verder benoemd. De vorm blijft そこ, ongeacht het grammaticale geslacht of aantal van de bedoelde plaats of zaak. もっと betekent “meer” en versterkt hier 遠い: het maakt de vergelijking expliciet. Het staat vóór het woord dat de hogere graad uitdrukt. Voorbeeld: もっと近い店 — “een dichterbij gelegen winkel” (letterlijk: “een meer nabije winkel”). 遠い betekent “ver weg” en is hier de vorm voor “verder weg”. De basisvorm is 遠い; de vergelijkende betekenis ontstaat in deze zin door もっと, niet doordat 遠い zelf van vorm verandert. Het tegenovergestelde is 近い (“dichtbij”). Voorbeeld: 駅はここから遠いです。 — “Het station is vanaf hier ver weg.” です maakt de mededeling beleefd. Samen met 遠い vormt het 遠いです, “is ver weg”; de beleefdheid verandert de plaatsaanduiding niet. Samen betekent でも、そこはもっと遠いです。: “Maar dat is verder weg.” でも geeft het contrast aan, そこは maakt “dat/daar” tot het besproken onderwerp, en もっと遠いです zegt beleefd dat die plaats verder weg is dan het eerder besproken vergelijkingspunt.

6. 近くの店には予約が必要ですか？

   Hebben we voor de plek hier in de buurt een reservering nodig?

   近くの

   in de buurt gelegen

   店

   winkel

   には

   voor/in (de betreffende plek)

   予約

   reservering

   が必要ですか

   is nodig?

   Uitgebreide uitleg

   近くの betekent hier “dichtbij gelegen”. 近く verwijst naar de nabije omgeving; met の wordt het een bepaling vóór een zelfstandig naamwoord: 近くの店 = “een winkel/zaak die dichtbij is”. Het is niet hetzelfde als 遠い (“ver weg”); 近い is het bijvoeglijke woord voor “dichtbij”, terwijl 近く in deze constructie de vorm “nabijheid/in de buurt” is. 店 betekent hier “winkel” of “zaak”. De context maakt duidelijk dat het gaat om de bedoelde plek in de buurt, maar specificeert niet welk soort zaak het is. Bijvoorbeeld: 近くの店を探します。 — “Ik zoek een zaak in de buurt.” には bestaat uit に en は. に markeert hier de plaats waarop de uitspraak betrekking heeft, en は maakt die plaats tot het onderwerp van bespreking: “wat betreft/in die zaak”. De combinatie kan een relevante locatie tegenover een andere locatie afbakenen; ze betekent niet op zichzelf “naar” of “in” als volledige vertaling. 予約 betekent “reservering”. Het is een zelfstandig naamwoord en kan bijvoorbeeld met する worden gebruikt: 予約します。 — “Ik reserveer.” In de gegeven zin is 予約 niet de handelende persoon, maar datgene waarvan wordt gevraagd of het nodig is. In が必要ですか markeert が wat noodzakelijk is. 必要 betekent “nodig” of “noodzakelijk”; です geeft een beleefde predicatie, en か maakt er een vraag van. Het patroon Xが必要ですか。 betekent “Is X nodig?” Hier is X 予約, dus de vraag gaat over de noodzaak van een reservering. 必要 beschrijft de noodzaak; het zelfstandig naamwoord 予約 is niet de basisvorm van 必要. Samen vormen de delen 近くの店 (“de zaak in de buurt”), には (“wat die zaak betreft”) en 予約が必要ですか (“is een reservering nodig?”) de volledige betekenis: “Hebben we voor de plek hier in de buurt een reservering nodig?” Het Japanse onderwerp van “hebben we nodig” wordt niet afzonderlijk genoemd; de zin vraagt rechtstreeks of een reservering voor die nabijgelegen zaak noodzakelijk is.

7. たぶん必要ありません。この時間なら、たいてい席を見つけられます。

   Waarschijnlijk niet. Rond deze tijd kunnen we meestal een tafel vinden.

   たぶん

   waarschijnlijk

   必要ありません

   niet nodig zijn

   この

   deze

   時間

   tijd

   なら

   als het om … gaat

   たいてい

   meestal

   席

   tafel of zitplaats

   見つけられます

   kunnen vinden

   Uitgebreide uitleg

   たぶん betekent hier “waarschijnlijk” en drukt een voorzichtige inschatting uit. Het staat vooraan en heeft betrekking op de mededeling die volgt. 必要ありません betekent dat iets niet nodig is. 必要 betekent “nodig/noodzakelijk”; ありません is de beleefde ontkenning van あります (“er is/zijn”). Samen vormt dit de beleefde uitdrukking “niet nodig zijn”. In deze context gaat het volgens de vertaling om een reservering: die is waarschijnlijk niet nodig. Voorbeeld: 予約は必要ありません。 — Een reservering is niet nodig. この betekent “deze” en staat vóór het zelfstandig naamwoord dat het aanwijst. Het is een aanwijzend woord en verandert hier niet van vorm voor grammaticaal geslacht of getal. 時間 betekent “tijd”. In この時間 betekent het “deze tijd” of, natuurlijker in deze context, “rond dit tijdstip”. なら maakt van het voorafgaande een voorwaarde of kader: “als het om … gaat” of “als het … is”. Hier geeft この時間なら het tijdstip als kader: “rond deze tijd”. Voorbeeld: 明日なら大丈夫です。 — Als het morgen is, is het goed. たいてい betekent “meestal” of “doorgaans”. Het geeft aan dat iets in de meeste gevallen geldt, zonder absolute zekerheid. 席 betekent in de kern “zitplaats” of “plaats”. De vaste vertaling geeft het hier weer als “tafel”, dus als een plaats om in een eetgelegenheid te zitten; het Japanse woord zelf betekent niet uitsluitend “tafel”. 見つけられます betekent hier “kunnen vinden”. De basisvorm is 見つける (“vinden”); 見つけられる is de mogelijke vorm (“kunnen vinden”), en 見つけられます is daarvan de beleefde vorm. Deze vorm drukt mogelijkheid uit, niet verplichting. Het onderwerp is niet uitgesproken; de vaste Nederlandse vertaling maakt duidelijk dat het om “we” gaat. Voorbeeld: 空いている店を見つけられます。 — We kunnen een winkel vinden waar plaats is. Samen betekent たぶん必要ありません “waarschijnlijk niet nodig”. Daarna stelt この時間なら het relevante tijdstip als kader, en たいてい席を見つけられます zegt dat we dan meestal een tafel of zitplaats kunnen vinden. De volledige betekenis is: “Waarschijnlijk niet. Rond deze tijd kunnen we meestal een tafel vinden.”

8. それでは、この通りの店にしましょう。

   Dan kiezen we de plek in deze straat.

   それでは

   dan; in dat geval

   この

   deze

   通り

   straat

   店

   zaak; eetgelegenheid

   にしましょう

   laten we kiezen voor; laten we ervan maken

   Uitgebreide uitleg

   それでは opent een overgang naar een beslissing: “dan” of “in dat geval”. Het verwijst hier naar de keuze die nu wordt voorgesteld. Voorbeeld: それでは、始めましょう。 — “Dan laten we beginnen.” この betekent “deze” en staat vóór het zelfstandig naamwoord dat het aanwijst. Deze vorm verandert niet naar getal of grammaticaal geslacht; het Japans drukt die categorieën hier niet met この uit. Voorbeeld: この本 — “dit boek”. 通り betekent hier “straat”. Als zelfstandig naamwoord kan het ook een route of doorgaande weg aanduiden; de precieze betekenis volgt uit de context. In この通り vormt この samen met 通り de woordgroep “deze straat”. の verbindt この通り met het daaropvolgende zelfstandig naamwoord. In deze zin maakt het van “deze straat” een bepaling bij 店: letterlijk ongeveer “een zaak van/in deze straat”. Een vergelijkbaar patroon is 駅の店 — “de zaak bij het station”. 店 betekent hier “zaak” of, gezien de vaste vertaling en de context, een eetgelegenheid. Het is een zelfstandig naamwoord; het draagt zelf geen Nederlandse meervouds- of geslachtsmarkering. Voorbeeld: 店を探します。 — “Ik zoek een zaak.” にしましょう is de beleefde voorstelvorm van する “doen/maken”, met に voor de gekozen uitkomst. Het patroon Nにしましょう betekent “laten we voor N kiezen” of “laten we er N van maken”. しましょう is de beleefde volitieve vorm van する en stelt hier een gezamenlijke keuze voor, niet alleen een beschrijving van een toekomstige handeling. Voorbeeld: これにしましょう。 — “Laten we hiervoor kiezen.” Samen bouwen de delen de betekenis op: それでは geeft “dan/in dat geval”; この通りの店 is “een zaak in deze straat”; en にしましょう maakt daarvan het voorstel “laten we daarvoor kiezen”. De hele uiting betekent dus natuurlijk: “Dan kiezen we de plek in deze straat.”

9. そうすれば、食べる時間がもっとあります。

   Dan hebben we meer tijd om te eten.

   そうすれば

   dan; als we dat doen

   食べる

   eten

   時間

   tijd

   もっと

   meer

   あります

   is er; is beschikbaar

   Uitgebreide uitleg

   そうすれば verwijst naar een voorafgaande handeling of situatie en betekent hier: “als dat zo gebeurt” of “als we dat doen”. De vorm -ば maakt een voorwaarde; samen leidt dit tot het gevolg dat daarna wordt genoemd. In de gegeven vertaling is dat gevolg verbonden met “dan”. 食べる is de woordenboekvorm van het werkwoord “eten”. In 食べる時間 staat deze niet als zelfstandig gezegde, maar vóór 時間 en beschrijft hij waarvoor de tijd dient: “tijd om te eten”. De niet-verleden vorm kan in zo’n bepaling ook een toekomstige of algemene handeling aanduiden. Voorbeeld: 朝ご飯を食べる時間があります。 — “We hebben tijd om te ontbijten.” 時間 betekent “tijd” en is hier het belangrijke zelfstandig naamwoord in de constructie 時間がある: letterlijk “er is tijd”, idiomatisch “iemand heeft tijd”. Het partikel が markeert hier wat er aanwezig of beschikbaar is. もっと betekent “meer” en verhoogt hier de hoeveelheid beschikbare tijd. Het vergelijkt de situatie met een andere, eerder bedoelde hoeveelheid; het zegt op zichzelf niet hoeveel tijd er precies is. あります is de beleefde niet-verleden vorm van ある, “bestaan” of “aanwezig/beschikbaar zijn”. Bij iets als tijd drukt ある uit dat die tijd beschikbaar is, waardoor de zin in het Nederlands natuurlijk als “we hebben tijd” wordt vertaald. Het Japanse onderwerp wordt hier niet uitgesproken; de vaste vertaling maakt duidelijk dat het om “we” gaat. Samen vormen de delen: そうすれば (“dan/als we dat doen”) + 食べる時間 (“tijd om te eten”) + もっと (“meer”) + あります (“is beschikbaar”). De volledige betekenis is: “Dan hebben we meer tijd om te eten.”