Een afspraak maken bij de kliniek als je ziek bent | Leer japans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 私は今日、せきが出ていて、疲れています。

   Ik hoest vandaag en voel me moe.

   私は

   ik (als gespreksonderwerp)

   今日

   vandaag

   せき

   hoest

   出ていて

   aanwezig zijn en …

   疲れています

   moe zijn

   Uitgebreide uitleg

   私は bestaat uit 私 (“ik”) en は, dat het gespreksonderwerp markeert. 私 verwijst hier, volgens de vaste vertaling, naar de spreker. Japans markeert bij dit voornaamwoord niet grammaticaal of het om één of meerdere personen gaat. は is niet hetzelfde als が: は kadert het gespreksonderwerp, terwijl が vaak het grammaticale onderwerp of nieuwe informatie sterker markeert. Voorbeeld: 私は学生です。 — “Ik ben student.” 今日 betekent hier “vandaag” en geeft het tijdstip van de beschreven toestand aan. Het kan zonder aparte voorzetselachtige markering vooraan in de zin staan. Voorbeeld: 今日は休みです。 — “Vandaag ben ik vrij.” In dat voorbeeld markeert は het tijdsonderwerp. せき is het zelfstandig naamwoord “hoest”. In せきが出ていて staat het met が, omdat het als onderwerp wordt gepresenteerd bij de uitdrukking 出る. せきが出る betekent letterlijk ongeveer “hoest komt naar buiten” en wordt natuurlijk gebruikt voor “hoesten” of “last hebben van hoest”. Voorbeeld: せきが出ます。 — “Ik hoest.” De vorm せき zelf verandert hier niet voor enkelvoud of meervoud. 出ていて hangt samen met 出る, “naar buiten komen” of “optreden”. De vormketen is 出る → 出て → 出ていて: de vorm 出ていて verbindt dit deel met het volgende en beschrijft een aanhoudende of bestaande toestand. Hier gaat het om aanwezige hoest, waarna de zin verdergaat met de vermoeidheid. Voorbeeld: 雨が降っていて、寒いです。 — “Het regent en het is koud.” 疲れています komt van 疲れる, “moe worden” of “vermoeid raken”. 疲れている beschrijft de daaruit voortgekomen toestand: “moe zijn”. います is hier de beleefde vorm van いる; de beleefdheid zit dus in います, terwijl 疲れて de vorm van 疲れる is. De volledige vorm 疲れています is beleefd en kan voor verschillende personen worden gebruikt; Japanse werkwoorden passen zich hier niet aan het geslacht of de persoon van de spreker aan. Voorbeeld: 今日は疲れています。 — “Vandaag ben ik moe.” Samen betekent de zin: 私は今日 — “wat mij betreft, vandaag”; せきが出ていて — “ik hoest / heb hoest”; en 疲れています — “ik ben moe”. De vaste vertaling geeft de bedoelde eerste persoon aan: “Ik hoest vandaag en voel me moe.” De verbinding met て maakt van de hoest en de vermoeidheid twee samenhangende beschrijvingen. De beleefde stijl maakt de zin geschikt voor een neutrale of beleefde mededeling, bijvoorbeeld in contact met een kliniek.

2. クリニックに電話して、予約をお願いしたほうがいいです。

   Je moet de kliniek bellen en om een afspraak vragen.

   クリニック

   kliniek

   電話して

   bellen en …

   予約

   afspraak

   お願いしたほうがいいです

   je kunt het best vragen

   Uitgebreide uitleg

   クリニック betekent hier “kliniek”. Het is een zelfstandig naamwoord. Een vergelijkbaar woord is 病院 (ziekenhuis), maar dat is niet noodzakelijk dezelfde soort instelling. 電話して betekent hier “bellen en …”. 電話する is het basiswerkwoord: 電話 + する betekent “telefoneren/bellen”. して is de て-vorm van する; die verbindt deze handeling met de volgende handeling. In deze zin gaat het om eerst telefonisch contact opnemen en daarna om een afspraak vragen. 予約 betekent “afspraak” of “reservering”. In 予約をお願いする is 予約 het gevraagde object, gemarkeerd door を: men vraagt de kliniek om een afspraak. 予約 kan afhankelijk van de context ook een reservering betekenen. お願いしたほうがいいです is een adviesconstructie: “je kunt het beter vragen” of “je moet er beter om vragen”. お願いする is het basiswerkwoord voor “een verzoek doen” of beleefd “vragen”. In deze constructie staat daarvan de vorm お願いした, gevolgd door ほうがいいです. Het patroon werkwoord in de た-vorm + ほうがいいです geeft aan dat een handeling volgens de spreker de betere keuze is. です maakt de uitdrukking beleefd; het maakt van お願いした hier geen gewone mededeling over het verleden. Het doel wordt aangegeven door クリニックに: に markeert hier de plaats of instantie waarmee men telefonisch contact opneemt. 予約を markeert wat men vraagt. Samen vormen 電話して、予約をお願いしたほうがいいです de herbruikbare structuur “je kunt beter bellen en om een afspraak vragen”. De hele zin betekent daarom: “Je moet de kliniek bellen en om een afspraak vragen.” De vorm geeft advies over een samengestelde handeling: bellen met de kliniek en vervolgens een afspraak verzoeken.

3. 電話するとき、何と言えばいいですか。

   Wat moet ik zeggen als ik bel?

   電話する

   bellen

   とき

   wanneer; als

   何

   wat

   言えばいいですか

   wat moet ik zeggen?

   Uitgebreide uitleg

   電話する betekent hier ‘bellen’. Het is de woordenboekvorm van het werkwoord; 電話した betekent ‘belde/heeft gebeld’ en 電話している kan ‘aan het bellen zijn’ betekenen. In 電話するとき staat deze niet-verleden vorm vóór とき om het moment of de situatie ‘wanneer ik bel’ aan te duiden. とき betekent ‘moment’ of ‘tijdstip’ en maakt hier van de voorafgaande handeling een tijdsbepaling: ‘wanneer/als …’. Een bruikbaar voorbeeld is 出かけるとき、電話します。 — ‘Als ik wegga, bel ik.’ 何 betekent ‘wat’. In combinatie met 何と vraagt het naar de inhoud van wat iemand moet zeggen; と markeert die inhoud als het gezegde of de woorden die uitgesproken worden. Het gaat hier dus om ‘wat [moet ik] zeggen’, niet om een onbepaalde persoon. 言えばいいですか bevat de woordenboekvorm 言う (‘zeggen’) in de voorwaardelijke vorm 言えば, gevolgd door いい (‘goed’). De combinatie 言えばいい betekent in deze vraag idiomatisch ‘wat is het goed om te zeggen?’ of natuurlijker ‘wat moet ik zeggen?’. ですか maakt de vraag beleefd. Een herbruikbaar voorbeeld is 受付で何と言えばいいですか。 — ‘Wat moet ik bij de receptie zeggen?’ Samen vormt 電話するとき de voorwaarde of situatie ‘wanneer ik bel’, en 何と言えばいいですか de vraag naar de juiste woorden. De volledige betekenis is daarom: ‘Wat moet ik zeggen als ik bel?’

4. クリニックの人に、具合が悪くて、医師に診てもらいたいと伝えてください。

   Zeg tegen hen dat je je niet goed voelt en graag een dokter wilt zien.

   クリニックの人に

   tegen de mensen van de kliniek

   具合

   lichamelijke toestand; hoe iemand zich voelt

   悪くて

   slecht zijnde; en/omdat

   医師

   arts

   診てもらいたい

   graag onderzocht willen worden

   伝えてください

   zeg het alstublieft

   Uitgebreide uitleg

   クリニックの人に geeft aan tot wie de boodschap gericht is: tegen de mensen van de kliniek. に markeert hier de persoon of personen tot wie de mededeling gericht is, niet een plaats. の verbindt クリニック met 人: letterlijk mensen van de kliniek. 具合 betekent hier iemands lichamelijke toestand of hoe iemand zich voelt. In 具合が悪い betekent de combinatie dat iemand zich niet goed voelt. 具合 is daarin het onderwerp dat met が wordt gemarkeerd. 悪くて is de て-vorm van het i-adjectief 悪い. In de combinatie 具合が悪くて verbindt deze vorm het slechte lichamelijke gevoel met het volgende deel; afhankelijk van de context kan de verbinding een reden of achtergrond aangeven. Voorbeeld: 今日は具合が悪くて、休みます。 — Omdat ik me vandaag niet goed voel, neem ik vrij. 医師 betekent arts en is een formeel of neutraal woord. Het meer alledaagse woord 医者 betekent ook dokter; in deze zin is 医師 de gekozen vorm. 診てもらいたい drukt uit dat de spreker door een arts onderzocht of behandeld wil worden. 診る is het medische werkwoord voor onderzoeken of beoordelen; 診て is de て-vorm. もらう geeft in deze constructie aan dat de spreker de handeling voor zichzelf wil laten doen, en たい maakt daarvan een wens: もらいたい, graag willen laten doen. De persoon die onderzoekt wordt hier door 医師に aangegeven: 医師に診てもらいたい. Voorbeeld: 専門家に見てもらいたいです。 — Ik wil het graag door een deskundige laten bekijken. In een medische context past 診る; bij een voorwerp of document is 見る meestal het gewone werkwoord voor bekijken. 伝えてください is een beleefd verzoek. 伝える betekent meedelen of doorgeven; 伝えて is de て-vorm, en ください maakt daarvan een verzoek: zeg of geef het alstublieft door. Het onderwerp van 伝える is hier niet expliciet genoemd: de aangesprokene moet de boodschap doorgeven. Voorbeeld: 彼に伝えてください。 — Zeg het alstublieft tegen hem. Samen vormt de zin een beleefd verzoek aan de mensen van de kliniek: geef door dat de spreker zich niet goed voelt en graag door een arts onderzocht wil worden. De delen zijn クリニックの人に (tegen de mensen van de kliniek), 具合が悪くて (zich niet goed voelend en daarmee verbonden), 医師に診てもらいたいと (dat de spreker door een arts onderzocht wil worden) en 伝えてください (zeg dat alstublieft). Het partikel と markeert hier de inhoud die moet worden doorgegeven.

5. 予約できる時間も聞きたいです。

   Ik wil ook vragen welke tijden beschikbaar zijn.

   予約

   reservering

   できる

   mogelijk zijn

   時間

   tijd(en)

   聞きたいです

   wil vragen

   Uitgebreide uitleg

   予約 betekent hier een reservering of afspraakboeking. Het is een zelfstandig naamwoord; in combinatie met する betekent 予約する “reserveren”. できる is de vorm die “kunnen” of “mogelijk zijn” uitdrukt. In 予約できる gaat het om iets dat gereserveerd kan worden: “beschikbaar om te reserveren”. De combinatie 予約できる時間 betekent dus “tijden waarop een afspraak mogelijk is”. 時間 betekent “tijd” en kan, afhankelijk van de context, naar een tijdstip of naar tijdsblokken verwijzen. Hier gaat het volgens de vertaling om de beschikbare tijden voor de afspraak. Een bruikbaar voorbeeld is 時間を聞きます — “Ik vraag naar de tijd.” 聞きたいです bestaat uit 聞く (“vragen” of “luisteren”), de wensvorm 聞きたい (“willen vragen/luisteren”), en het beleefde です. Hier betekent het “wil vragen”; het is niet dezelfde vorm als een neutrale mededeling 聞きます (“ik vraag”). De wensvorm wordt gemaakt met de stam 聞き plus たい; bijvoorbeeld 見たいです betekent “wil zien”. Samen vormt 予約できる時間 een bepaling bij wat de spreker wil vragen. Het partikel も betekent hier “ook”: naast de al besproken hulp of afspraak wil de spreker ook naar de beschikbare tijden vragen. De hele zin betekent daarom: “Ik wil ook vragen welke tijden beschikbaar zijn.”

6. そうすれば、クリニックの人があなたに合う予約を見つけやすくなります。

   Dat helpt hen een afspraak te vinden die voor jou goed uitkomt.

   そうすれば

   als dat gebeurt; dan

   クリニック

   kliniek

   人

   persoon; medewerker

   あなたに

   voor jou

   合う

   passen bij; geschikt zijn voor

   予約

   afspraak

   見つけやすくなります

   wordt gemakkelijker te vinden

   Uitgebreide uitleg

   そうすれば komt van そうする (“het zo doen”) met de voorwaardelijke vorm -ば. Hier verwijst そう naar de relevante voorafgaande handeling: “als dat gebeurt” of natuurlijker “dan”. De vorm legt een voorwaarde en het daaropvolgende gevolg met elkaar in verband. クリニック is een leenwoord voor “kliniek”. In クリニックの人 verbindt の de kliniek met 人: het gaat hier om de persoon of personen van de kliniek, dus het kliniekpersoneel. 人 kan enkelvoud of meervoud betekenen; het Japans markeert dat hier niet apart. あなたに bestaat uit あなた (“jij”) en het partikel に. Bij 合う markeert に degene voor wie iets geschikt is: あなたに合う betekent “bij jou passen” of “geschikt zijn voor jou”. Het voornaamwoord あなた verandert niet naar geslacht of getal. Voorbeeld: あなたに合う服 — “kleding die bij jou past”. 合う is de woordenboekvorm en betekent hier “passen bij” of “geschikt zijn voor”. In あなたに合う予約 staat deze niet-verleden vorm vóór 予約 en beschrijft ze welke afspraak bedoeld wordt. 合う (“passen”) is niet hetzelfde werkwoord als 合わせる (“iets aanpassen of op elkaar afstemmen”). 予約 is een zelfstandig naamwoord voor een reservering of afspraak. In deze context gaat het om een afspraak die voor jou geschikt is; het woord zelf geeft geen bepaald aantal aan. Een veelgebruikt patroon is 予約をする, “een afspraak maken” of “reserveren”. 見つけやすくなります drukt een verandering uit. 見つける is de basisvorm van “vinden”; de stam 見つけ krijgt -やすい om “gemakkelijk te ...” te vormen. 見つけやすくなる betekent dus “gemakkelijker te vinden worden”, en なります is de beleefde niet-verleden vorm van なる (“worden”). Voorbeeld: この機能で情報が見つけやすくなります。 — “Door deze functie wordt informatie gemakkelijker te vinden.” Samen is de structuur: そうすれば、クリニックの人が [あなたに合う予約を] 見つけやすくなります。 Het kliniekpersoneel wordt dan geholpen om een afspraak te vinden die bij jou past. Natuurlijk vertaald: “Als dat gebeurt, wordt het voor de mensen van de kliniek gemakkelijker om een afspraak te vinden die voor jou goed uitkomt.”

7. 今からクリニックに電話します。

   Ik ga de kliniek nu bellen.

   今から

   vanaf nu; nu

   クリニック

   kliniek

   電話します

   bellen

   Uitgebreide uitleg

   今から betekent hier dat de handeling vanaf dit moment begint: “nu” of “vanaf nu”. 今 is “nu”; から geeft een beginpunt aan. Voorbeeld: 今から始めます。 — “Ik begin nu.” クリニック is het zelfstandig naamwoord “kliniek”. Het is een leenwoord dat in het Japans in katakana wordt geschreven. In deze zin is het de plaats of instantie die de spreker telefonisch wil bereiken. 電話します betekent hier “bellen”. De basisvorm is 電話する; de vorm します is de beleefde niet-verleden vorm van する in deze samenstelling. Dezelfde vorm kan, afhankelijk van de context, een handeling in het heden of een nabije toekomstige/intentionele handeling uitdrukken. Voorbeeld: 病院に電話します。 — “Ik bel het ziekenhuis.” Tussen クリニック en 電話します staat に: クリニックに電話します. Bij 電話する markeert に de persoon of instantie die men belt. Het onderwerp van 電話します wordt niet uitgedrukt; de vaste Nederlandse vertaling maakt duidelijk dat het hier om de spreker gaat. Samen vormen de delen 今から + クリニックに + 電話します de betekenis: “Ik ga de kliniek nu bellen.” De beleefde formulering past bij een neutrale, alledaagse mededeling over contact opnemen met de kliniek.

8. 症状をメモしておけば、はっきり説明できます。

   Schrijf je symptomen op, zodat je ze duidelijk kunt uitleggen.

   症状

   symptomen

   メモしておけば

   als je het noteert

   はっきり

   duidelijk

   説明できます

   kunt uitleggen

   Uitgebreide uitleg

   症状 betekent hier ‘symptomen’. Het is een zelfstandig naamwoord; in 症状を markeert を dat de symptomen het object zijn van de handeling. Het meervoud blijkt hier uit de Nederlandse vertaling en hoeft in het Japans niet door een aparte meervoudsvorm te worden aangegeven. Voorbeeld: 症状を話します。 — ‘Ik vertel over mijn symptomen.’ メモしておけば bouwt voort op メモする, ‘noteren’. De vorm して is de verbindingsvorm van する; おく geeft aan dat iets vooraf wordt gedaan of in die toestand wordt gehouden, en ば maakt er een voorwaarde van. Samen betekent dit hier: ‘als je het noteert’ of ‘als je het vooraf hebt genoteerd’. Het onderwerp is niet uitgedrukt; de vaste vertaling richt deze voorwaarde aan de aangesprokene. Voorbeeld: 住所をメモしておけば、忘れません。 — ‘Als je het adres noteert, vergeet je het niet.’ はっきり is een bijwoord met de betekenis ‘duidelijk’. Het beschrijft hier hoe de uitleg kan worden gegeven. Het kan ook gebruikt worden voor iets dat helder waarneembaar of ondubbelzinnig is, bijvoorbeeld はっきり見えます。 — ‘Het is duidelijk zichtbaar.’ 説明できます komt van 説明する, ‘uitleggen’. 説明できる is de mogelijkheidvorm: ‘kunnen uitleggen’; できます is daarvan de beleefde niet-verleden vorm. De vorm zegt dus dat de uitleg mogelijk is, niet alleen dat iemand uitlegt. Vergelijk 説明します — ‘ik leg het uit’ — met 説明できます — ‘ik kan het uitleggen’. Voorbeeld: 症状を説明できます。 — ‘Ik kan de symptomen uitleggen.’ De volledige structuur is 症状を メモしておけば、はっきり 説明できます: ‘als je de symptomen noteert, kun je ze duidelijk uitleggen.’ Het eerste deel geeft de voorafgaande voorwaarde; het tweede deel geeft het mogelijke resultaat. Het object van 説明できます wordt in het Japans niet opnieuw uitgesproken, maar de vaste vertaling maakt duidelijk dat het om dezelfde symptomen gaat.