Medicijninstructies lezen | Leer japans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. この薬を薬局で受け取りました。

   Ik heb dit medicijn bij de apotheek opgehaald.

   この

   dit/deze

   薬

   medicijn

   薬局

   apotheek

   受け取りました

   opgehaald/ontvangen

   Uitgebreide uitleg

   この verwijst naar iets dat de spreker als “dit” aanduidt en staat vóór het zelfstandig naamwoord: この + zelfstandig naamwoord. Het is hier dus niet zelfstandig gebruikt; het bepaalt 薬. 薬 betekent hier “medicijn”. Het woord kan afhankelijk van de context ook algemener naar een geneesmiddel of drug verwijzen. In この薬 vormt het samen met この de woordgroep “dit medicijn”. 薬局 betekent “apotheek”. Het achtervoegsel 局 maakt hier deel uit van het vaste woord; de vorm 薬局 is dus het relevante zelfstandige naamwoord, niet alleen 薬 in een andere betekenis. 受け取りました komt van 受け取る, “ontvangen” of “in ontvangst nemen”. De vorm 受け取りました is de beleefde verleden tijd: de handeling is als voltooid voorgesteld en beleefd uitgedrukt. In deze zin past de concrete betekenis “ophalen/in ontvangst nemen” bij de vaste vertaling. Een bruikbaar patroon is 名詞を受け取る (“iets ontvangen/ophalen”). Het onderwerp van het Japanse werkwoord staat hier niet uitgedrukt; de vaste vertaling maakt duidelijk dat dit onderwerp “ik” is. を markeert この薬 als het directe object van 受け取りました: het medicijn is wat in ontvangst wordt genomen. 薬局で gebruikt で om de plaats aan te geven waar de handeling plaatsvindt; het gaat dus om de apotheek als locatie van het ophalen, niet om een extra object. Samen vormen de delen この薬を (“dit medicijn”), 薬局で (“bij/in de apotheek”) en 受け取りました (“heb ik opgehaald”): “Ik heb dit medicijn bij de apotheek opgehaald.”

2. 薬剤師は飲み方を説明しましたか。

   Heeft de apotheker de gebruiksaanwijzing uitgelegd?

   薬剤師

   apotheker

   飲み方

   manier van innemen

   説明しました

   heeft uitgelegd

   か

   vraagmarkering

   Uitgebreide uitleg

   薬剤師 betekent hier “apotheker”. Het is een zelfstandig naamwoord voor de professional die geneesmiddelen verstrekt en er uitleg over kan geven. Voorbeeld: 薬剤師に聞きました。 — “Ik heb het aan de apotheker gevraagd.” 飲み方 betekent hier “de manier waarop je iets inneemt”. Het bestaat uit 飲む (“drinken; innemen”) en 方 (かた, “manier”); 飲み方 is dus een zelfstandig naamwoord voor een wijze van innemen. Het patroon werkwoordstam + 方 kan ook andere manieren aanduiden, bijvoorbeeld 使い方 — “manier van gebruiken”. 説明しました betekent “heeft uitgelegd” of, in deze vraag, “legde uit”. De basisvorm is 説明する (“uitleggen”); 説明しました is de beleefde verleden vorm: 説明し + ました. Het onderwerp van 説明する is degene die de uitleg geeft, hier 薬剤師. か staat aan het einde en maakt van de zin een vraag. De beleefde vorm 説明しましたか vraagt dus of de handeling heeft plaatsgevonden. か is iets anders dan が, dat onder andere als onderwerpmarkeerder kan functioneren. In de volledige zin markeert は 薬剤師 als onderwerp van gesprek: “Wat de apotheker betreft …”. 飲み方を markeert 飲み方 als datgene waarover uitleg wordt gegeven; を markeert hier het directe object van 説明する. Samen vormen 薬剤師は飲み方を説明しましたか。 en de vaste vertaling: “Heeft de apotheker uitgelegd hoe je het moet innemen?”

3. ラベルには、食後に飲むように書いてあります。

   Op het etiket staat dat ik het na de maaltijd moet innemen.

   ラベル

   etiket

   食後

   na de maaltijd

   飲む

   innemen

   ように書いてあります

   er staat dat ... moet

   Uitgebreide uitleg

   ラベル betekent hier “etiket”. Het is een zelfstandig naamwoord; in ラベルには wordt het etiket als onderwerp van gesprek en als plaatsaanduiding gemarkeerd. Het meervoud wordt niet apart gemarkeerd. 食後 betekent “na de maaltijd”: 食 verwijst hier naar eten of een maaltijd en 後 naar de tijd erna. Het bruikbare contrast 食前 betekent “vóór de maaltijd”. In 食後に markeert に de tijdsrelatie: “na de maaltijd”. Voorbeeld: 食後に飲みます。 — “Ik neem het na de maaltijd in.” 飲む is de woordenboekvorm van het werkwoord “drinken” of, bij medicijnen, “innemen”. Hier gaat het volgens de vertaling om het innemen van een medicijn. Het object en de handelende persoon worden in het Japans niet expliciet genoemd. De vorm 飲む staat hier niet als zelfstandig hoofdwerkwoord, maar in de constructie 飲むように. ように書いてあります drukt uit dat iets opgeschreven staat als instructie om iets te doen. Na een werkwoord in de woordenboekvorm kan Vように書いてあります worden hergebruikt als “er staat geschreven dat men V moet doen” of “er staat dat je V moet doen”. 書いてあります bestaat uit 書く “schrijven” en あります; het benadrukt de bestaande geschreven toestand. De vertaling “moet” geeft hier de instructie weer, niet een afzonderlijk Japans woord voor verplichting. Samen is de structuur ラベルには、食後に飲むように書いてあります: ラベルには maakt het etiket tot het onderwerp van gesprek en geeft de plaats aan, 食後に geeft de tijdsrelatie aan, en 飲むように書いてあります zegt dat daar de instructie om het middel in te nemen geschreven staat. De volledige betekenis is daarom: “Op het etiket staat dat ik het na de maaltijd moet innemen.”

4. それなら、朝食前に飲まないでください。

   Dan moet je het niet vóór het ontbijt innemen.

   それなら

   dan / in dat geval

   朝食

   ontbijt

   前に

   vóór

   飲まないでください

   neem het niet in

   Uitgebreide uitleg

   それなら betekent hier “dan / in dat geval”. Het verwijst naar de voorafgaande informatie en leidt de volgende instructie in. Het patroon それなら、… kan ook zelfstandig worden gebruikt voor “als dat zo is, dan …”. 朝食 is “ontbijt”. Dit is een zelfstandig naamwoord; een vergelijkbaar woord is 昼食 (“lunch”), maar dat is niet dezelfde betekenis. In 朝食前 staat het voor het tijdspunt dat als referentie wordt gebruikt. 前に betekent “vóór”. Na een zelfstandig naamwoord vormt X前に een tijdsaanduiding: “vóór X”. Hier is 朝食前に dus “vóór het ontbijt”; het に markeert het tijdstip waarop de handeling niet moet plaatsvinden. Een vergelijkbaar patroon is 寝る前に (“vóór het slapen / voordat je gaat slapen”), waarbij vóór een werkwoord de vorm 寝る staat. 飲まないでください is een beleefde negatieve instructie: “neem het niet in”. De relevante werkwoordsvorm is 飲まない, de negatieve vorm van 飲む (“drinken; in deze context een medicijn innemen”). 飲まないでください bestaat uit die negatieve vorm plus ください, en vraagt beleefd om iets niet te doen. Vergelijk 飲んでください (“neem het in / drink het alstublieft”): daar wordt 飲む eerst de verbindingsvorm 飲んで, waarna ください volgt. De vertaling en de context maken hier duidelijk dat 飲む op het medicijn slaat; het object wordt in deze zin niet apart genoemd. Samen geeft 朝食前に het moment “vóór het ontbijt”, en 飲まないでください de beleefde negatieve instructie. Met de inleidende voorwaarde それなら ontstaat de volledige betekenis: “Dan moet je het niet vóór het ontbijt innemen.”

5. 薬の量について、よく分かりません。

   Ik weet niet zeker welke dosis ik moet innemen.

   薬

   medicijn

   量

   hoeveelheid; dosis

   について

   over; met betrekking tot

   よく

   goed; duidelijk

   分かりません

   ik weet het niet; ik begrijp het niet

   Uitgebreide uitleg

   薬 betekent hier ‘medicijn’ of ‘medicatie’. Het is een zelfstandig naamwoord. Een nuttig patroon is 薬を飲む: ‘medicijnen innemen’. In deze zin staat 薬 niet als degene die iets doet, maar als het eerste deel van 薬の量. 量 betekent ‘hoeveelheid’; bij medicatie kan het, zoals in de vaste vertaling, ‘dosis’ betekenen. De vorm is hier onveranderd; Japans markeert meervoud niet verplicht op deze manier. Een herbruikbaar contrast is 量が多い ‘de hoeveelheid is groot’ tegenover 量が少ない ‘de hoeveelheid is klein’. In 薬の量 verbindt の twee zelfstandige naamwoorden: het eerste begrenst of specificeert het tweede. 薬の量 betekent dus ‘de hoeveelheid/dosis van het medicijn’. の drukt hier geen zelfstandige Nederlandse bezitter uit die noodzakelijk een persoon is. について betekent ‘over’ of ‘met betrekking tot’. Het markeert hier het onderwerp waarover de spreker iets niet goed weet; het is niet het grammaticale onderwerp dat zelf iets doet. Het patroon Xについて分かりません betekent ‘ik weet niet goed hoe het met X zit’ of ‘ik begrijp X niet goed’. よく staat hier vóór 分かりません. Hoewel よく in bevestigende zinnen vaak ‘goed’ betekent, betekent het in deze negatieve combinatie ‘goed/duidelijk’ in de zin van ‘voldoende duidelijk’. よく分かりません betekent daarom ‘ik begrijp het niet goed’ of ‘ik weet het niet zeker’; het betekent hier niet dat de spreker de dosis goed kent. 分かりません is de beleefde negatieve vorm van 分かる, ‘begrijpen’ of ‘weten/begrijpen hoe iets zit’. De beleefde bevestigende vorm is 分かります; de gewone negatieve vorm is 分からない. 分かりません geeft hier geen persoon- of getalsinformatie over wie precies weet of niet weet; de vaste vertaling maakt de spreker tot ‘ik’. Samen vormt 薬の量について ‘over de hoeveelheid/dosis van het medicijn’, en よく分かりません ‘ik weet het niet goed/zeker’. In de bedoelde lezing betekent de hele uiting: ‘Ik weet niet zeker welke dosis ik moet innemen.’ De Japanse formulering legt daarbij de nadruk op onzekerheid over de medicijnhoeveelheid; de omliggende context gaat eveneens over hoe het medicijn moet worden ingenomen.

6. ラベルが分かりにくい場合は、薬局に電話してください。

   Bel de apotheek als het etiket niet duidelijk is.

   ラベル

   etiket

   分かりにくい

   moeilijk te begrijpen; onduidelijk

   場合は

   als het geval zich voordoet dat

   薬局

   apotheek

   電話してください

   bel alstublieft

   Uitgebreide uitleg

   ラベル betekent hier “etiket”. Het is een zelfstandig naamwoord; hetzelfde woord kan ook voor andere labels of aanduidingen worden gebruikt. 分かりにくい beschrijft dat iets moeilijk te begrijpen of te onderscheiden is. De vorm is opgebouwd uit 分かる (“begrijpen; duidelijk worden”) en 〜にくい (“moeilijk om te ...”): V-stam + にくい is een herbruikbaar patroon, bijvoorbeeld 読み + にくい (“moeilijk te lezen”). Hier gaat het om het etiket als iets dat niet gemakkelijk begrijpelijk is. 場合は betekent “als het geval zich voordoet dat ...”. 場合 is een zelfstandig naamwoord voor een geval of situatie, en は markeert die situatie als voorwaarde of onderwerp van de verdere mededeling. Een bruikbaar patroon is ...場合は、... = “als ... het geval is, ...”. 薬局 betekent “apotheek”. Het is een zelfstandig naamwoord voor de plaats of instelling waar medicijnen worden verstrekt; het woord zegt op zichzelf niets over een specifiek aantal apotheken. 電話してください is een beleefd verzoek: “bel alstublieft”. 電話する betekent “telefoneren/bellen”; in 電話してください staat het werkwoord in de て-vorm plus ください, een veelgebruikt patroon voor een beleefde aansporing: V-てください = “doe alstublieft ...”. Dit is dus niet alleen het zelfstandig naamwoord 電話, maar de volledige uitdrukking voor bellen. Samen vormt ラベルが分かりにくい場合は de voorwaardelijke situatie “als het etiket niet duidelijk is” en geeft 薬局に電話してください de instructie “bel de apotheek alstublieft”. Het geheel betekent: “Bel de apotheek als het etiket niet duidelijk is.”

7. それは、推測するより安全です。

   Dat is veiliger dan raden.

   それは

   dat

   推測する

   raden

   より

   dan (bij een vergelijking)

   安全

   veilig

   Uitgebreide uitleg

   それは bestaat uit それ en de themamarkeerder は. それ betekent hier “dat” en verwijst naar iets dat in de situatie al bekend is; de zin zelf specificeert niet waarnaar. は markeert それ als gespreksthema; het is niet op zichzelf een subjectmarkeerder. 推測する betekent hier “raden” of “iets afleiden zonder het zeker te weten”. Dit is de woordenboekvorm van het werkwoord. 推測 is een zelfstandig naamwoord voor een schatting of gevolgtrekking, en する maakt er een werkwoord van. Hetzelfde patroon zie je bijvoorbeeld in 予測する — “voorspellen”. Voorbeeld: 数字から結果を推測する。 — “Ik leid de uitkomst uit de cijfers af.” より markeert hier het vergelijkingspunt. In het patroon Aより + bijvoeglijke bepaling betekent het dat iets de genoemde eigenschap sterker heeft dan A. In deze zin is 推測する A: de veiligheid wordt vergeleken met raden. より zelf vervoegt niet. 安全 betekent “veilig”. Het is een zogenoemd な-adjectief; als beleefd naamwoordelijk gezegde staat het hier als 安全です — “is veilig”. In deze zin krijgt 安全 geen aparte vergelijkingsvervoeging: より zorgt ervoor dat de betekenis “veiliger” wordt. Voorbeeld: この道は安全です。 — “Deze weg is veilig.” De zin bouwt dus op van het thema それは, via het vergelijkingspunt 推測するより (“dan raden”), naar 安全です (“is veiliger”). Als geheel betekent hij: “Dat is veiliger dan raden.”

8. 薬を飲む前に、薬剤師があなたに正しい量を教えてくれます。

   De apotheker kan je de juiste dosis vertellen voordat je het inneemt.

   薬

   medicijn

   飲む

   innemen; drinken

   前に

   voordat; eerder dan

   薬剤師

   apotheker

   あなたに

   aan jou

   正しい

   juist

   量

   hoeveelheid; dosis

   教えてくれます

   vertelt het je

   Uitgebreide uitleg

   薬 betekent hier “medicijn”. Het is een zelfstandig naamwoord. In het Japans kan 薬 ook in samenstellingen voorkomen, bijvoorbeeld 薬剤師 (“apotheker”); dat is een apart woord, niet een vervoegde vorm van 薬. 飲む is de basisvorm “innemen” of, afhankelijk van het object, “drinken”. In deze zin gaat het door 薬 om medicijnen innemen. De vorm 飲む is de niet-verleden vorm in een gewone, niet-beleefde stijl. In de vaste uitdrukking 薬を飲む markeert を het medicijn als datgene wat wordt ingenomen. 前に betekent “voordat” wanneer het na een werkwoord of zelfstandig naamwoord staat. Hier vormt 薬を飲む前に dus het patroon [handeling] + 前に: “voordat [handeling]”. 前 betekent op zichzelf “voor” in temporele of ruimtelijke zin; に maakt hier de tijdsrelatie expliciet. 薬剤師 betekent “apotheker”. Het is het onderwerp van het hoofdgedeelte en wordt daarom gevolgd door が. Het woord is een zelfstandig naamwoord; het verandert niet door getal of beleefdheid. あなたに betekent “aan jou”. あなた is een persoonlijk voornaamwoord voor de aangesprokene en に markeert hier de ontvanger van de informatie. De vorm zegt alleen welke grammaticale rol de aangesprokene heeft; de naam of precieze identiteit van die persoon wordt niet verder gespecificeerd. 正しい betekent hier “juist” of “correct”. Het beschrijft 量, dus samen betekent 正しい量 “de juiste dosis/hoeveelheid”. Dit is een i-adjectief: voor een zelfstandig naamwoord staat de vorm 正しい; als predicaat kan bijvoorbeeld 正しいです “is juist” betekenen. 量 betekent “hoeveelheid”; bij medicijnen is de natuurlijke vertaling “dosis”. Het zelfstandig naamwoord zelf geeft niet aan om welke meeteenheid het gaat. De combinatie 正しい量 maakt duidelijk dat het om de correcte hoeveelheid gaat. 教えてくれます komt van 教える (“vertellen”, “uitleggen” of “leren”) met de hulpconstructie くれる. 教えて is de te-vorm van 教える; くれます is de beleefde niet-verleden vorm van くれる. Samen drukt 教えてくれる uit dat iemand informatie aan de spreker of een bij de spreker betrokken persoon geeft. In deze zin wordt die ontvanger expliciet genoemd met あなたに. De beleefde vorm 教えてくれます past bij een beleefde mededeling en kan, afhankelijk van de context, een toekomstige of gebruikelijke handeling weergeven; de vaste vertaling geeft hier “kan ... vertellen”. De zin begint met de voorwaarde/tijdsbepaling 薬を飲む前に: voordat de medicatie wordt ingenomen. Daarna volgt 薬剤師が als onderwerp, あなたに als ontvanger en 正しい量を als datgene waarover informatie wordt gegeven. Het geheel betekent: “De apotheker kan je de juiste dosis vertellen voordat je het inneemt.”