Een gezonde dagelijkse routine | Leer japans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. もっと健康的な毎日の習慣にしたいです。

   Ik wil een gezondere dagelijkse routine.

   健康的な

   gezond; gezondheidsbevorderend

   もっと

   meer; nog meer

   毎日の

   dagelijks; van elke dag

   習慣

   gewoonte; routine

   にしたいです

   er ... van willen maken

   Uitgebreide uitleg

   もっと betekent hier “meer” en versterkt 健康的な: samen gaat het om een routine die gezonder is dan de huidige of een eerdere optie. Het woord kan ook “nog meer” betekenen wanneer iets al in zekere mate aanwezig is. Voorbeeld: もっと水を飲みます。 — “Ik drink meer water.” 健康的な betekent hier “gezond” of “gezond voor je gezondheid” en beschrijft 習慣. De vorm is gebaseerd op 健康的だ; vóór een zelfstandig naamwoord gebruikt dit type beschrijvend woord de vorm 健康的な. In combinatie met もっと betekent de hele beschrijving “gezonder”. Voorbeeld: 健康的な食事を選びます。 — “Ik kies een gezonde maaltijd.” 毎日の betekent “dagelijks” of letterlijk “van elke dag” en bepaalt welk soort 習慣 wordt bedoeld. 毎日 betekent “elke dag” en kan ook zelfstandig of als tijdsaanduiding worden gebruikt; de vorm 毎日の verbindt het met een zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: 毎日の運動は大切です。 — “Dagelijkse beweging is belangrijk.” 習慣 betekent “gewoonte” of “routine”: iets wat iemand geregeld doet. Het woord kan zowel een persoonlijke gewoonte als een algemenere vaste praktijk aanduiden. Voorbeeld: これは私の習慣です。 — “Dit is mijn gewoonte.” In にしたいです geeft に de gewenste uitkomst aan, terwijl する “doen” of “maken” betekent. Samen betekent 〜にする “iets in een bepaalde toestand brengen” of “iets ervan maken”. したい is de wensvorm van する (する → したい), dus “willen doen/maken”; です maakt de uiting beleefd. Het onderwerp van de wens staat niet in het Japans, maar de vaste vertaling maakt hier “ik” duidelijk. Voorbeeld: 部屋をきれいにしたいです。 — “Ik wil de kamer schoonmaken.” Samen vormen de delen もっと + 健康的な + 毎日の + 習慣 + にしたいです de betekenis: “Ik wil er een gezondere dagelijkse routine van maken.” De Japanse uiting laat het onderwerp weg, terwijl de vaste vertaling de spreker als degene die dit wil identificeert.

2. 続けられる小さな変化から始めましょう。

   Begin met kleine veranderingen die je kunt volhouden.

   続けられる

   kunnen volhouden

   小さな

   klein

   変化

   verandering

   から始めましょう

   laten we beginnen met

   Uitgebreide uitleg

   続けられる betekent hier “kunnen volhouden” of “kunnen voortzetten” en beschrijft 変化: het gaat om veranderingen die men kan blijven uitvoeren. Dit is de potentiële vorm van 続ける (“voortzetten, volhouden”): 続ける → 続けられる. Het Japanse onderwerp wordt niet uitgedrukt; de vaste vertaling maakt voor deze zin duidelijk dat het om veranderingen gaat die jij kunt volhouden. Voorbeeld: この習慣を続けられます。 — “Ik kan deze gewoonte volhouden.” 小さな betekent “klein” en staat vóór 変化. Dit is een vaste attributieve vorm die direct vóór een zelfstandig naamwoord wordt gebruikt. Het is niet simpelweg de gewone verbogen vorm van 小さい en ook niet een な-bijvoeglijk naamwoord met een weggelaten な; vergelijk in deze positie 小さい変化 (“een kleine verandering”) met 小さな変化 (“een kleine verandering”). Hier beschrijft het de beperkte omvang of mate van de verandering, niet een afzonderlijk aantal. 変化 betekent “verandering”. Het kan een veranderingsproces of het ontstane resultaat aanduiden; hier verwijst het naar veranderingen die klein zijn en kunnen worden volgehouden. Als zelfstandig naamwoord kan het bijvoorbeeld onderwerp zijn in 状況が変化する — “De situatie verandert.” Dat is een andere vorm dan het causatieve 変化させる (“doen veranderen”), en die causatieve vorm staat niet in de bronzin. から始めましょう bestaat hier uit から, dat het vertrekpunt “vanaf” of “met” markeert, en 始めましょう. 始める betekent “beginnen” of “starten”; 始めましょう is de beleefde voorstelvorm “laten we beginnen”. Na 変化 geeft から dus aan waarmee het voorgestelde beginpunt wordt gevormd. Samen vormen 続けられる小さな変化 en から始めましょう de betekenis: “Laten we beginnen met kleine veranderingen die je kunt volhouden.”

3. 仕事中にもっと水を飲めます。

   Ik kan op mijn werk meer water drinken.

   仕事中に

   tijdens het werk

   もっと

   meer

   水

   water

   飲めます

   kan drinken

   Uitgebreide uitleg

   仕事中に betekent hier “tijdens het werk”. 仕事 betekent “werk” en 中 geeft aan dat iets gedurende die activiteit of periode gebeurt. De partikel に markeert hier het tijdstip of de periode waarin de handeling plaatsvindt. Een bruikbaar patroon is [periode]中に + handeling: 休み中に本を読みます。 — “Tijdens de vakantie lees ik een boek.” もっと betekent “meer” of “in grotere hoeveelheid”. Het staat vóór datgene waarvan de hoeveelheid wordt verhoogd. In deze zin verhoogt het de hoeveelheid water die wordt gedronken; het betekent hier niet “opnieuw”. 水 betekent “water”. Dit zelfstandig naamwoord kan zonder lidwoord worden gebruikt, omdat het Japans geen Nederlands-achtige bepaalde en onbepaalde lidwoorden heeft. De combinatie もっと水 betekent hier “meer water”. 飲めます betekent hier “kan drinken”. De basisvorm is 飲む (“drinken”); 飲める is de potentiële vorm (“kunnen drinken”), en 飲めます is daarvan de beleefde vorm. De vorm drukt dus mogelijkheid of vermogen uit, niet eenvoudigweg de handeling “drinken”. Bijvoorbeeld: ここで水が飲めます。 — “Hier kun je water drinken.” Samen vormen de delen: 仕事中に (“tijdens het werk”) + もっと (“meer”) + 水 (“water”) + 飲めます (“kan drinken”). De volledige betekenis is: “Ik kan op mijn werk meer water drinken.” De context sluit aan bij het idee van een kleine verandering die je kunt volhouden, maar de Japanse zin zelf zegt alleen dat deze mogelijkheid bestaat.

4. 午後にもっと元気が出るかもしれません。

   Dat kan je 's middags misschien meer energie geven.

   午後

   middag; namiddag

   もっと

   meer

   元気

   energie; vitaliteit

   出る

   naar buiten komen; tevoorschijn komen

   かもしれません

   misschien; het kan zijn dat

   Uitgebreide uitleg

   午後 betekent hier “middag” of “namiddag”. Met に vormt het een tijdsbepaling: 午後に = “'s middags” of “in de middag”. Een vergelijkbaar tijdspatroon is 夕食のあとに = “na het avondeten”. もっと betekent “meer” en verhoogt hier de mate van 元気: er wordt dus meer energie of vitaliteit bedoeld. Het staat vóór het woord waarop de toename betrekking heeft. Bijvoorbeeld: もっと水を飲みます。 = “Ik drink meer water.” 元気 betekent in deze zin energie, vitaliteit of je energiek voelen. Het kan ook als zelfstandig naamwoord of als beschrijvend woord worden gebruikt, afhankelijk van de constructie. In 元気が出る is 元気 hetgene dat “naar buiten komt” of ontstaat; de vaste combinatie betekent natuurlijker “energie krijgen” of “je energie terugkrijgen”. 出る is de basisvorm en betekent onder andere “naar buiten komen”, “tevoorschijn komen” of “ontstaan”. Het is een intransitief werkwoord: iets komt zelf tevoorschijn, in plaats van dat iemand het rechtstreeks naar buiten brengt. In de combinatie 元気が出る krijgt het de betekenis “energie krijgen” of “weer energie hebben”. De verleden vorm is 出た (“kwam tevoorschijn” / “kwam naar buiten”), en de beleefde vorm is 出ます. かもしれません drukt voorzichtige mogelijkheid uit: “misschien” of “het kan zijn dat”. De gewone, niet-beleefde vorm is かもしれない; かもしれません is de beleefde variant. Het geheel komt na de voorafgaande inhoud en maakt de bewering onzeker, niet stellig. Samen vormen 午後に en もっと元気が出る de inhoud “'s middags meer energie krijgen”. かもしれません voegt de mogelijkheid toe. In de gegeven vertaling wordt dat: “Dat kan je 's middags misschien meer energie geven.” De Japanse zin zegt dus voorzichtig dat er in de middag mogelijk meer energie ontstaat of wordt verkregen.

5. 夕食のあとも運動したほうがいいですか。

   Moet ik na het avondeten ook sporten?

   夕食

   avondeten

   のあと

   na ...

   も

   ook

   運動した

   gesport

   ほうがいいですか

   is het beter om ...?

   Uitgebreide uitleg

   夕食 betekent hier ‘avondeten’ en is een zelfstandig naamwoord. Het kan ook in andere combinaties staan, bijvoorbeeld 夕食を食べる = ‘avondeten eten’. In deze zin is het het tijdstip waarnaar verwezen wordt. のあと betekent ‘na …’. の verbindt 夕食 met あと (‘erna’), zodat 夕食のあと letterlijk ‘na het avondeten’ vormt. Hetzelfde patroon is bijvoorbeeld 授業のあと = ‘na de les’. も betekent hier ‘ook’. Het voegt ‘na het avondeten’ toe aan een al aanwezige of besproken mogelijkheid; het betekent niet op zichzelf ‘meer’ of ‘opnieuw’. 運動した bevat het werkwoord 運動する, ‘sporten’ of ‘bewegen’. 運動した is de gewone verleden vorm van する in deze vaste constructie: 運動する → 運動した. In combinatie met ほうがいい gaat die vorm niet alleen over een afgesloten sportmoment; samen drukken ze uit dat het beter zou zijn om te sporten. Een eenvoudig voorbeeld is 毎日運動したほうがいいです = ‘Je kunt beter elke dag sporten.’ ほうがいいですか vraagt of iets beter is en wordt vaak gebruikt om advies te vragen. Na een werkwoord staat doorgaans de gewone verleden vorm + ほうがいい: 休んだほうがいいです = ‘Je kunt beter rusten.’ De vraagvorm ほうがいいですか maakt daarvan ‘Is het beter om …?’; です maakt de formulering beleefd. Samen vormen 夕食のあとも ‘ook na het avondeten’ en 運動したほうがいいですか ‘is het beter om te sporten?’. Het Japanse onderwerp staat niet uitgedrukt. In de vaste Nederlandse vertaling is dat de spreker: ‘Moet ik na het avondeten ook sporten?’ De zin vraagt dus beleefd om advies over sporten na het avondeten.

6. 短い散歩から始めるとよさそうです。

   Een korte wandeling zou een haalbare start zijn.

   短い

   kort

   散歩

   wandeling

   から始める

   beginnen met

   よさそうです

   lijkt goed

   Uitgebreide uitleg

   短い betekent hier “kort” en staat vóór 散歩 om die wandeling te beschrijven. De basisvorm is ook 短い; dit bijvoeglijke woord krijgt vóór een zelfstandig naamwoord geen aparte vorm voor enkelvoud of meervoud. Voorbeeld: 短い休憩を取ります。 — “Ik neem een korte pauze.” 散歩 betekent “wandeling” of “wandelen” als activiteit. Het is een zelfstandig naamwoord en kan samen met する ook “een wandeling maken” vormen: 散歩します。 — “Ik ga wandelen.” から始める drukt uit dat je ergens mee of vanaf een bepaald beginpunt start. から markeert het vertrekpunt en 始める is het werkwoord “beginnen”; de basisvorm is 始める. Na een zelfstandig naamwoord, zoals in 散歩から始める, betekent het patroon “met ... beginnen”. Voorbeeld: 朝は水から始めます。 — “’s Ochtends begin ik met water.” よさそうです betekent hier “lijkt goed”. De vorm そう geeft een indruk op basis van wat men ziet of beoordeelt: よい/いい wordt vóór そう de vorm よさそう, niet *いいそう* in deze betekenis. です maakt de uiting beleefd. Voorbeeld: この方法はよさそうです。 — “Deze methode lijkt goed.” Samen vormt de zin: 短い + 散歩 = “een korte wandeling”; 散歩から始める = “met een wandeling beginnen”; en よさそうです = “lijkt goed”. De volledige betekenis is dus: “Het lijkt goed om met een korte wandeling te beginnen”, in overeenstemming met de vaste vertaling dat dit een haalbare start zou zijn. De formulering is beleefd en voorzichtig: ze presenteert dit als een beoordeling, niet als een bevel.

7. 行くのを忘れないように、靴をドアのそばに置いておけます。

   Ik kan mijn schoenen bij de deur zetten, zodat ik eraan denk om te gaan.

   行く

   gaan

   行くのを忘れないように

   zodat ik niet vergeet te gaan

   靴

   schoenen

   ドア

   deur

   そば

   buurt; nabijheid

   置いておけます

   kan vooraf neerzetten en laten staan

   Uitgebreide uitleg

   行く betekent hier ‘gaan’. Dit is de woordenboekvorm van het werkwoord. Een beleefde vorm is 行きます; de ontkenning is 行かない. In 行くの maakt の de handeling ‘gaan’ tot iets waarover je kunt spreken. In 行くのを忘れないように maakt 行くのを忘れない duidelijk dat de spreker niet wil vergeten om te gaan. 忘れる betekent ‘vergeten’, en 忘れない is de ontkennende vorm. Het patroon werkwoord + のを忘れない betekent ‘niet vergeten om iets te doen’. ように geeft hier het beoogde doel aan: ‘zodat’ of ‘om ervoor te zorgen dat’. De weggelaten persoon wordt door de vaste vertaling als de spreker ingevuld. Voorbeeld: 薬を飲むのを忘れないように。 — ‘Vergeet niet je medicijn in te nemen.’ 靴 betekent hier ‘schoenen’. Japanse zelfstandige naamwoorden krijgen niet automatisch een aparte meervoudsuitgang; de context bepaalt onder meer of het om één exemplaar of meerdere gaat. In deze zin gaat het volgens de vaste vertaling om de schoenen van de spreker. ドア is het leenwoord voor ‘deur’. そば betekent ‘de buurt’ of ‘de nabijheid’. Samen met の en に vormt ドアのそばに de plaatsbepaling ‘bij de deur’: の verbindt ‘deur’ met ‘nabijheid’, en に markeert de plaats waar iets wordt neergezet of gelaten. Voorbeeld: 椅子を窓のそばに置きます。 — ‘Ik zet de stoel bij het raam.’ 置いておけます is opgebouwd uit 置く (‘zetten’, ‘leggen’ of ‘plaatsen’), de verbindingsvorm 置いて, en おく. 置いておく betekent iets vooraf plaatsen en het daar laten, zodat het later in die toestand beschikbaar is. De mogelijkheidvorm is 置いておける; 置いておけます is daarvan de beleefde vorm en betekent hier ‘kan vooraf neerzetten en laten staan’. Het benadrukt dus meer dan alleen de mogelijkheid om iets te plaatsen. Voorbeeld: 必要な物を机の上に置いておきます。 — ‘Ik leg de nodige spullen alvast op het bureau.’ Samengevoegd geeft 行くのを忘れないように het doel aan, 靴を het voorwerp, ドアのそばに de plaats, en 置いておけます de mogelijkheid om de schoenen daar vooraf neer te zetten en te laten staan. De volledige betekenis is: ‘Ik kan mijn schoenen bij de deur zetten, zodat ik eraan denk om te gaan.’

8. それなら現実的で、続けやすそうです。

   Dat klinkt realistisch en gemakkelijk vol te houden.

   それなら

   als dat zo is / dan

   現実的

   realistisch

   続けやすそうです

   lijkt gemakkelijk vol te houden

   Uitgebreide uitleg

   それなら betekent hier “als dat zo is / dan”: それ verwijst naar de vooraf genoemde situatie of het voorstel, en なら maakt daar een voorwaarde of uitgangspunt van. Het zegt op zichzelf niet wie de handeling uitvoert. 現実的 betekent “realistisch” of “haalbaar”. Dit is een な-adjectief: vóór een zelfstandig naamwoord krijgt het bijvoorbeeld de vorm 現実的な計画 (“een realistisch plan”). In deze zin staat 現実的で; で verbindt deze beschrijving met de volgende beschrijving: “realistisch en …”. 続けやすそうです combineert drie nuttige delen. 続ける is het werkwoord “doorgaan” of “iets volhouden”. De vorm 続けやすい bestaat uit de stam 続け plus やすい en betekent “gemakkelijk vol te houden”; hetzelfde patroon werkt met andere werkwoorden, bijvoorbeeld 読みやすい (“gemakkelijk te lezen”). そうです na een adjectief drukt een indruk op basis van wat men ziet of beoordeelt uit: 続けやすそうです betekent dus “lijkt gemakkelijk vol te houden”. De beleefde vorm です maakt de uitspraak beleefd; zij verandert de kernbetekenis niet. Als geheel verbindt それなら de voorwaarde met twee beoordelingen: de bedoelde aanpak is realistisch en wekt de indruk dat men haar gemakkelijk kan volhouden. Daarom past de vertaling “Dat klinkt realistisch en gemakkelijk vol te houden.”