Samen een eerlijke schoonmaakroutine maken | Leer japans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 私たちの掃除のやり方はうまくいっていなくて、キッチンはいつも散らかっています。

   Onze schoonmaakroutine werkt niet, en de keuken wordt steeds rommeliger.

   私たちの

   van ons / onze

   掃除

   schoonmaak

   やり方

   manier van doen

   うまくいっていなくて

   niet goed werken en

   キッチン

   keuken

   いつも

   altijd

   散らかっています

   rommelig zijn

   Uitgebreide uitleg

   私たちの betekent hier “van ons/onze”. 私たち is een persoonlijk voornaamwoord voor “wij/ons”; の verbindt dit met een zelfstandig naamwoord en drukt een relatie zoals bezit of toebehoren uit. In 私たちの掃除のやり方 staat dus eerst “onze” en daarna nog een tweede の: “de manier waarop wij schoonmaken”. 掃除 betekent “schoonmaak” of “schoonmaken”. Als zelfstandig naamwoord kan het met する een werkwoordelijke uitdrukking vormen: 掃除する betekent “schoonmaken”. Voorbeeld: 毎日掃除します。 — “Ik maak elke dag schoon.” やり方 betekent “manier van doen” of “methode”. Het is een bruikbaar patroon: Xのやり方 = “de manier om X te doen” of “de manier waarop X wordt gedaan”. Voorbeeld: このやり方でやってください。 — “Doe het op deze manier.” In de bron verwijst 掃除のやり方 specifiek naar de schoonmaakmethode, niet naar schoonmaak als resultaat. は maakt 私たちの掃除のやり方 tot het thema waarover de zin spreekt. Het volgende deel beschrijft die methode; は markeert hier dus het thema en niet noodzakelijk een grammaticaal onderwerp. うまくいっていなくて bevat de vaste uitdrukking うまくいく, “goed verlopen” of “werken”. うまく is hier een bijwoord met de betekenis “goed”; いく betekent in deze uitdrukking niet letterlijk alleen “gaan”. De vorm うまくいっている beschrijft dat iets goed werkt of goed verloopt. De negatieve vorm うまくいっていない betekent dat dit niet zo is. In うまくいっていなくて is de negatieve toestand verbonden met de volgende mededeling door て — hier ongeveer “en”. Voorbeeld: この方法はうまくいっています。 — “Deze methode werkt goed.” キッチン is het leenwoord voor “keuken”. Het staat na het eerste deel als het thema van het volgende deel. De tweede は markeert dus “de keuken” als het thema waarover nu verder wordt gesproken. いつも betekent “altijd” of “steeds”. Het geeft aan dat de beschreven toestand telkens of voortdurend geldt. Het is sterker dan よく, dat meestal “vaak” betekent. Voorbeeld: 彼はいつも忙しいです。 — “Hij is altijd druk.” 散らかっています betekent hier “rommelig zijn”. De vorm komt van het intransitieve werkwoord 散らかる, “rommelig worden” of “in wanorde raken”, met ている: 散らかっている. In deze combinatie beschrijft ている vooral de voortdurende toestand die uit het rommelig worden is ontstaan. ます maakt de vorm beleefd. Omdat 散らかる intransitief is, wordt de keuken hier als rommelig beschreven; de zin zegt niet wie haar rommelig heeft gemaakt. Voorbeeld: 部屋が散らかっています。 — “De kamer is rommelig.” Het verwante transitieve 散らかす betekent “iets rommelig maken” en legt de handeling bij een veroorzaker. Samen vormen de delen 私たちの掃除のやり方は — “wat onze manier van schoonmaken betreft” — en うまくいっていなくて — “die werkt niet goed en”. Daarna volgt キッチンはいつも散らかっています: “de keuken is steeds rommelig”. De volledige betekenis volgens de vaste vertaling is: “Onze schoonmaakroutine werkt niet, en de keuken wordt steeds rommeliger.”

2. 私たちのどちらも、わざとやっているわけではないと思います。

   Ik denk niet dat een van ons dit expres doet.

   私たちのどちらも

   geen van ons beiden

   わざと

   expres

   やっている

   aan het doen zijn

   わけではない

   het is niet zo dat

   と思います

   ik denk

   Uitgebreide uitleg

   私たちのどちらも verwijst hier naar geen van de twee betrokken personen: 私たち betekent “wij/ons”, の verbindt dit met どちらも, en どちらも betekent in een ontkende zin “beiden niet” of natuurlijker “geen van beiden”. どちら betekent op zichzelf “welke van de twee”; in een bevestigde zin kan どちらも “beiden” betekenen, terwijl het met een ontkende bewering “geen van beide” oplevert. わざと betekent “expres” of “opzettelijk”. Het is een bijwoord dat de bedoeling bij de handeling aangeeft. Een nuttig contrast is わざと “expres” tegenover うっかり “per ongeluk/onoplettend”. Voorbeeld: わざと壊した。 — “Ik heb het expres kapotgemaakt.” Dit is een nieuw voorbeeld, niet een uitspraak uit de gegeven zin. やっている is hier een vorm van やる, “doen”. Ze bestaat uit de te-vorm やって plus いる; in deze context beschrijft 〜ている een handeling die momenteel plaatsvindt of als huidige activiteit geldt. In informele taal wordt やっている vaak verkort tot やってる. Het onderwerp van deze handeling is dezelfde twee-persoonsgroep die in 私たちのどちらも wordt aangeduid. わけではない is een ontkennende constructie met de betekenis “het is niet zo dat …” of “niet dat …”. Hier ontkent ze de bewering dat de twee personen het expres aan het doen zijn. De ontkenning betekent dus niet dat zij helemaal niets doen; ze ontkent specifiek de voorgestelde bedoeling “expres”. と思います betekent “ik denk” of, als beleefde formulering, “ik denk dat”. と markeert de inhoud van de gedachte, en 思います is de beleefde vorm van 思う, “denken/vinden”. Het onderwerp van 思います staat niet uitgeschreven; de vaste vertaling geeft dit weer als “ik”. Samen vormen de delen: 私たちのどちらも bepaalt de twee betrokken personen, わざと geeft de bedoeling “expres” aan, やっている beschrijft de handeling, en わけではない ontkent dat die handeling expres gebeurt. と思います maakt er een persoonlijke inschatting van: “Ik denk niet dat een van ons dit expres doet.”

3. 特に食器とコンロについて、もっとはっきりした基準が必要かもしれません。

   Misschien hebben we een duidelijkere norm nodig, vooral voor de afwas en het fornuis.

   特に

   vooral

   食器

   servies; vaatwerk

   コンロ

   fornuis; kookplaat

   について

   wat betreft

   もっとはっきりした

   duidelijker

   基準

   norm; criterium

   必要かもしれません

   misschien nodig zijn

   Uitgebreide uitleg

   特に betekent hier ‘vooral’ en legt extra nadruk op het zinsdeel dat erop volgt. Het kan ook vóór een ander zinsdeel staan om dat specifiek uit te lichten. 食器 betekent hier ‘de afwas’ of ‘het servies’: voorwerpen zoals borden en kopjes, in deze context als huishoudelijke taak of categorie. Het is een zelfstandig naamwoord. Bijvoorbeeld: 食器を洗います。 — ‘Ik was de afwas.’ コンロ is een zelfstandig naamwoord voor een fornuis of kookplaat. Het is een leenwoord en krijgt in het Japans geen aparte meervoudsvorm; de context bepaalt of één toestel of een soort toestel wordt bedoeld. Hier wordt het, samen met 食器, genoemd als onderwerp waarop de norm betrekking heeft. について volgt op het zelfstandig naamwoord waarover men spreekt. 食器とコンロについて betekent ‘wat betreft de afwas en het fornuis’. と verbindt de twee genoemde zelfstandige naamwoorden met ‘en’. Het patroon Xについて is herbruikbaar voor ‘over/met betrekking tot X’. もっとはっきりした betekent ‘duidelijker’. もっと geeft een hogere mate aan dan een eerder of huidig vergelijkingspunt. はっきりした is de vorm van de beschrijvende uitdrukking die vóór het zelfstandig naamwoord 基準 staat en ‘duidelijk’ beschrijft. Bijvoorbeeld: もっと簡単な方法 — ‘een eenvoudigere methode’. 基準 betekent ‘norm’ of ‘criterium’: een maatstaf waarmee men kan bepalen wat als passend of voldoende geldt. In もっとはっきりした基準 gaat het om een duidelijkere maatstaf, niet om een nieuwe concrete handeling. Bijvoorbeeld: 明確な基準が必要です。 — ‘Er is een duidelijke norm nodig.’ 必要かもしれません drukt uit dat iets mogelijk noodzakelijk is. 必要 betekent ‘nodig/noodzakelijk’. かもしれません is de beleefde vorm van かもしれない en maakt de uitspraak voorzichtig: ‘misschien’. Het onderdeel ません maakt deze uitdrukking hier niet negatief; de hele vorm betekent niet ‘misschien niet nodig’, maar ‘misschien nodig’. In combinatie met 基準が wordt gezegd dat een duidelijkere norm misschien nodig is. De delen worden samen: 食器とコンロについて geeft aan waarop de maatstaf betrekking heeft, terwijl もっとはっきりした基準が必要かもしれません zegt dat zo’n duidelijkere norm mogelijk nodig is. Volgens de vaste vertaling is de bedoelde deelnemer ‘we’: ‘Misschien hebben we een duidelijkere norm nodig, vooral voor de afwas en het fornuis.’ Het Japans laat dit onderwerp weg; de vertaling en de context ondersteunen hier de interpretatie ‘we’.

4. いつも同じ人がモップをかけなくてもいいように、毎週担当を交代できます。

   We zouden de taken elke week kunnen afwisselen, zodat niet steeds dezelfde persoon dweilt.

   いつも

   altijd; steeds

   同じ

   zelfde

   人

   persoon

   モップをかけ

   dweilen

   なくてもいいように

   zodat het niet hoeft

   毎週

   elke week

   担当

   taak; verantwoordelijkheid

   交代できます

   kunnen afwisselen

   Uitgebreide uitleg

   いつも betekent hier “steeds” of “altijd”: het geeft aan dat iets telkens opnieuw zo is. Voorbeeld: いつも同じ店に行きます。 = “Ik ga altijd naar dezelfde winkel.” 同じ betekent “hetzelfde” of “dezelfde”. Het beschrijft hier 人, dus “dezelfde persoon”. Het verandert in deze vorm niet naar geslacht of getal. Voorbeeld: 同じ問題です。 = “Het is hetzelfde probleem.” 人 betekent “persoon” of “mens”. In deze zin verwijst het samen met 同じ naar de persoon die dweilt; de zin zegt niet welke persoon dat concreet is. Het meervoud wordt in het Japans niet verplicht met een aparte vorm gemarkeerd; de context bepaalt of het om één of meer personen gaat. モップをかけ is het werkwoordelijke deel van モップをかける, “dweilen met een mop”. De vorm かけ is de stam die vóór なくてもいい staat; de volledige negatieve vorm is モップをかけなくてもいい, “niet hoeven te dweilen”. Voorbeeld: 床にモップをかけます。 = “Ik dweil de vloer.” なくてもいいように bouwt voort op de negatieve vorm ない: かけない wordt vóór てもいい de vorm かけなくてもいい, “niet hoeven te dweilen” of “het is niet nodig om te dweilen”. ように maakt er een doel- of regelingsconstructie van: “zodat …”. Het gaat hier dus om een regeling waarbij het niet steeds nodig is dat dezelfde persoon dweilt. 毎週 betekent “elke week”. 毎 geeft een terugkerend interval aan, zoals in 毎日 (“elke dag”). Voorbeeld: 毎週会議があります。 = “Er is elke week een vergadering.” 担当 betekent “verantwoordelijkheid” of “de taak waarvoor iemand verantwoordelijk is”. In 担当を交代する gaat het om het afwisselen van die verantwoordelijkheid, niet om het simpelweg verwisselen van een voorwerp. Voorbeeld: 今週は私が担当です。 = “Deze week ben ik verantwoordelijk.” 交代できます bestaat uit 交代する, “afwisselen” of “elkaars beurt overnemen”, plus できます, de beleefde vorm van できる (“kunnen”). 交代できます betekent hier “kunnen afwisselen” of “kunnen rouleren”. De beleefde vorm maakt de mededeling geschikt voor een voorstel of praktische afspraak. Samen betekent de zin: “We zouden de taken elke week kunnen afwisselen, zodat niet steeds dezelfde persoon dweilt.” いつも同じ人がモップをかけなくてもいいように geeft het doel van de regeling aan. Daarna geven 毎週担当を交代できます de terugkerende frequentie en de mogelijkheid tot roulatie aan. De vertaling drukt できます natuurlijk uit als “zouden kunnen”.

5. それは公平だと思いますが、私は浴室の掃除よりもゴミ出しのほうが好きです。

   Dat klinkt eerlijk, hoewel ik liever de vuilnis buitenzet dan de badkamer schoonmaak.

   それは

   wat dat betreft

   公平

   eerlijk

   だと思いますが

   ik denk dat het zo is, maar

   私は

   wat mij betreft

   浴室

   badkamer

   掃除

   schoonmaak

   よりも

   dan; in vergelijking met

   ゴミ出し

   de vuilnis buitenzetten

   ほうが好きです

   vind ik prettiger

   Uitgebreide uitleg

   それは verwijst hier, in aansluiting op het voorafgaande voorstel, naar die voorgestelde regeling of aanpak en maakt die tot thema: “wat dat betreft”. それ is een aanwijzend voornaamwoord; het drukt hier niet op zichzelf een grammaticale onderwerpvorm uit. は markeert het thema, dat in deze zin ook als onderwerp van de beoordeling kan worden opgevat. 公平 betekent hier “eerlijk” of “rechtvaardig”. Met だ vormt het een predicatieve uitspraak: 公平だ = “het is eerlijk”. 公平 is een na-adjectivisch woord; だ draagt hier de verbindende predicatieve vorm, niet 公平 zelf. だと思いますが bestaat uit だと思います en het aansluitende が. と思います is de beleefde vorm van と思う, “denken” of “vinden”; de vorm vóór と geeft de inhoud van die gedachte aan. Hier betekent het geheel “ik denk dat het eerlijk is, maar/hoewel”. が verbindt deze uitspraak met de daaropvolgende voorkeur en geeft hier een zachte tegenstelling aan. 私は maakt de spreker het thema van het tweede deel: “wat mij betreft” of “ik”. 私 is de persoonlijke vorm “ik”; は markeert het thema. In het Japans kan het persoonlijke voornaamwoord vaak worden weggelaten, maar hier wordt de spreker expliciet genoemd als degene met de voorkeur. 浴室 betekent “badkamer”. Het is een zelfstandig naamwoord. In 浴室の掃除 verbindt の dit zelfstandig naamwoord met het volgende: 浴室の掃除 betekent “het schoonmaken van de badkamer”. 掃除 betekent “schoonmaak” of “schoonmaken”. In deze zin is het een zelfstandig naamwoord binnen 浴室の掃除, dus niet op zichzelf een vervoegde werkwoordsvorm. Een vergelijkbaar patroon is 部屋の掃除, “het schoonmaken van de kamer” (voorbeeld). よりも markeert het eerste lid van een vergelijking: “dan” of “vergeleken met”. Het staat hier na 浴室の掃除, terwijl de voorkeur daarna wordt genoemd. も geeft in deze vaste vergelijking extra nadruk aan het vergelijkingspunt. ゴミ出し betekent “het buitenzetten van de vuilnis” of “de vuilnis wegbrengen”. Dit zelfstandige naamwoord benoemt die huishoudelijke taak. Het bestaat uit ゴミ (“vuilnis”) en 出し, de stamvorm die in deze samenstelling van 出す (“naar buiten brengen” of “zetten”) komt. De volledige vorm ゴミ出し wordt als taaknaam gebruikt. Voorbeeld: 今日はゴミ出しです。 — “Vandaag moet de vuilnis buitengezet worden.” ほうが好きです betekent hier “vind ik prettiger” of “heb ik liever”. In het patroon AよりもBのほうが好きです is B de voorkeur en A het vergelijkingspunt: “Ik vind B liever dan A.” ほう betekent in dit soort vergelijking letterlijk “kant”; samen met のが好きです vormt het de constructie waarmee de voorkeur voor B wordt uitgedrukt. 好きです is een beleefde predicatie met 好き (“prettig vinden” of “leuk vinden”), geen vervoegde werkwoordsvorm. Samen ontstaat het patroon AよりもBのほうが好きです: “Ik heb B liever dan A.” Hier is A 浴室の掃除 (“de badkamer schoonmaken”) en B ゴミ出し (“de vuilnis buitenzetten”). Het eerste deel それは公平だと思いますが zegt: “Ik denk dat dat eerlijk is, maar/hoewel”. De volledige betekenis is daarom: “Dat klinkt eerlijk, hoewel ik liever de vuilnis buitenzet dan de badkamer schoonmaak.”

6. 好みは尊重できますが、嫌な仕事もやはり分担する必要があります。

   Voorkeuren zijn prima, maar de vervelende klussen moeten nog steeds worden verdeeld.

   好み

   voorkeur; smaak

   尊重できます

   kunnen respecteren

   嫌な

   onaangenaam; vervelend

   仕事

   werk; klus

   やはり

   nog steeds; toch

   分担する

   verdelen

   必要があります

   nodig zijn

   Uitgebreide uitleg

   好み betekent hier persoonlijke voorkeur of smaak. Het is een zelfstandig naamwoord; bijvoorbeeld 好みが違います。 betekent: “De voorkeuren verschillen.” Het kan dus ook buiten deze zin over smaak of voorkeur in bredere zin gaan. 尊重できます is de beleefde vorm van 尊重できる: “kunnen respecteren”. 尊重する betekent “respecteren”, en できる maakt daarvan een mogelijkheid of vermogen: “kunnen respecteren”. In deze zin gaat het om het erkennen van iemands voorkeuren. Het is niet dezelfde vorm als 尊重します, dat eenvoudig “respecteer” of “zal respecteren” betekent. 嫌な is de vorm van het bijvoeglijke woord 嫌だ die vóór een zelfstandig naamwoord staat. Hier betekent het “onaangenaam” of “vervelend”. De vorm 嫌な仕事 beschrijft dus het werk als onaangenaam. Een zelfstandig gebruikt voorbeeld is それは嫌です。 — “Dat vind ik onaangenaam / Dat wil ik niet.” 仕事 betekent “werk” of, afhankelijk van de context, “klus”. In deze zin verwijst het naar werk dat verdeeld moet worden; de vertaling “vervelende klussen” maakt de praktische lezing duidelijk. Een bruikbaar voorbeeld is 仕事を分担します。 — “We verdelen het werk.” やはり geeft aan dat iets ondanks de voorafgaande omstandigheid blijft gelden: “nog steeds” of “toch”. Hier blijft de noodzaak bestaan, ook al kunnen voorkeuren worden gerespecteerd. Het woord kan voor nadruk staan bij een conclusie of bij iets dat men verwachtte. 分担する is een werkwoordelijke uitdrukking voor werk onder meerdere mensen verdelen en ieder een deel laten doen. 分担 is het zelfstandig naamwoord “verdeling van taken” en する maakt er een werkwoord van. Bijvoorbeeld: 家事を分担します。 — “We verdelen de huishoudelijke taken.” 必要があります betekent “nodig zijn” of “er is een noodzaak om”. De constructie werkwoord in de woordenboekvorm + 必要があります drukt uit dat het nodig is die handeling te verrichten; daarom staat hier 分担する必要があります: “het is nodig om te verdelen”. 必要です is een kortere variant met dezelfde kernbetekenis, maar zonder het voorafgaande werkwoord. Samen vormen de delen de structuur 好みは尊重できますが — “voorkeuren zijn prima, maar” — gevolgd door 嫌な仕事もやはり分担する必要があります — “ook vervelend werk moet nog steeds worden verdeeld”. も bij 嫌な仕事 vervangt hier de gebruikelijke objectmarkeerder を en voegt dit werk toe als iets dat eveneens verdeeld moet worden; het markeert dus niet het grammaticale onderwerp. De volledige zin zegt: “Voorkeuren zijn prima, maar de vervelende klussen moeten nog steeds worden verdeeld.”

7. それを書いておけば、あとで不満がたまるのを防げます。

   Als we het opschrijven, kunnen we voorkomen dat er later ergernis ontstaat.

   それを

   dat

   書いておけば

   als we het opschrijven

   あとで

   later

   不満

   ergernis

   たまる

   zich ophopen

   防げます

   kunnen voorkomen

   Uitgebreide uitleg

   それを verwijst hier naar iets dat wordt opgeschreven; de vertaling ondersteunt de betekenis “dat/het”. それ is een aanwijzend voornaamwoord en を markeert het directe object. Het Japanse voornaamwoord zelf geeft niet aan wie het bedoelde object heeft genoemd. 書いておけば komt van 書く (“schrijven”). 書いておく betekent dat men iets schrijft en het resultaat met het oog op later klaarhoudt; -ば maakt daarvan een voorwaarde: “als we het opschrijven” of, met de voorbereidende nuance, “als we het vooraf opschrijven”. De vorm geeft op zichzelf geen persoon of aantal aan; de vertaling maakt hier “we” passend. Voorbeeld: 名前を書いておけば、忘れません。 — “Als je de naam opschrijft, vergeet je hem niet.” あとで betekent “later” of “daarna”: het verwijst naar een later moment dan het opschrijven. Voorbeeld: あとで確認します。 — “Ik controleer het later.” 不満 is een zelfstandig naamwoord voor ontevredenheid of ergernis over een situatie. In deze zin is het datgene wat zich kan ophopen; 不満 is geen werkwoordsvorm. Een verwant maar niet identiek woord is 満足 (“tevredenheid”); dat is geen automatische vervanging in deze zin. たまる is een intransitief werkwoord: iets hoopt zich op of stapelt zich op. De vorm is hier de woordenboekvorm en staat in de bijzin 不満がたまる, letterlijk “ontevredenheid hoopt zich op”. Voorbeeld: 仕事がたまる。 — “Het werk stapelt zich op.” 防げます is de beleefde vorm van de mogelijke vorm van 防ぐ (“voorkomen”, “tegenhouden”): 防ぐ → 防げる → 防げます. Daardoor betekent het hier “kunnen voorkomen”. De vorm 防ぐ beschrijft het voorkomen zelf; 防げます voegt de mogelijkheid of haalbaarheid toe. Voorbeeld: 事故を防げます。 — “We kunnen ongelukken voorkomen.” Samen vormt 不満がたまるのを防げます de structuur “kunnen voorkomen dat de ontevredenheid zich ophoopt”. のを maakt de voorafgaande gebeurtenis tot het object van 防ぐ. De voorwaardelijke opening それを書いておけば geeft vervolgens de voorwaarde: als we dat opschrijven, kunnen we later ophopende ergernis voorkomen. De hele uiting betekent dus: “Als we het opschrijven, kunnen we voorkomen dat er later ergernis ontstaat.”

8. 簡単な表を作って、しばらく試してから見直しましょう。

   Laten we een eenvoudig schema maken en het bekijken nadat we het een tijdje hebben geprobeerd.

   簡単な

   eenvoudig

   表

   schema

   作って

   maken en…

   しばらく

   een tijdje

   試してから

   nadat we het hebben geprobeerd

   見直しましょう

   laten we het herzien

   Uitgebreide uitleg

   簡単な betekent hier ‘eenvoudig’ en staat vóór het zelfstandig naamwoord 表. 簡単 is een な-bijvoeglijke naamwoordachtige vorm: vóór een zelfstandig naamwoord krijgt het な. Na het onderwerp of aan het einde van een zin kan dezelfde woordstam bijvoorbeeld als 簡単です verschijnen: ‘het is eenvoudig’. Een voorbeeld: 簡単な方法 betekent ‘een eenvoudige methode’. 表 betekent hier ‘schema’ of ‘tabel’: een overzicht waarin informatie wordt geordend. Het woord kan afhankelijk van de context beide Nederlandse vertalingen hebben; in deze zin past ‘schema’ bij de vaste vertaling. Een voorbeeld: 表を見る betekent ‘een schema/tabel bekijken’. 作って is de te-vorm van 作る, ‘maken’. De te-vorm verbindt deze handeling met wat erop volgt: 作って、… betekent hier ‘maken en vervolgens …’. De laatste klinker van 作る verandert in deze vorm volgens het patroon 作る → 作って. Een voorbeeld: これを作ってください betekent ‘maak dit alstublieft’. しばらく betekent ‘een tijdje’ of ‘geruime tijd’. Het geeft hier de duur aan van de periode waarin men iets probeert. Een voorbeeld: しばらく待ちます betekent ‘ik wacht een tijdje’. 試してから bestaat uit 試す, ‘proberen of uitproberen’, de te-vorm 試して, en から, ‘na’. De constructie Vてから geeft aan dat de handeling van het hoofdwerkwoord pas plaatsvindt nadat V is afgerond: 試してから見直す betekent ‘na het uitproberen herzien’. Het object van 試す wordt in de Japanse zin niet herhaald; volgens de vaste vertaling gaat het om het eerder genoemde schema. Een voorbeeld: 読んでから答えます betekent ‘ik antwoord nadat ik het heb gelezen’. 見直しましょう is de beleefde voorstelvorm van 見直す, ‘herzien, opnieuw bekijken en zo nodig verbeteren’. 見直す → 見直しましょう drukt uit: ‘laten we herzien’. ましょう is hier geen verleden tijd, maar een voorstel voor een gezamenlijke handeling; de grammaticale vorm noemt niet zelfstandig hoeveel personen deelnemen. Een voorbeeld: 計画を見直しましょう betekent ‘laten we het plan herzien’. Samen vormt 簡単な表を作って het eerste deel: ‘laten we een eenvoudig schema maken’. Daarna bepaalt しばらく試してから de volgorde en duur: men probeert het een tijdje uit en doet pas daarna de volgende handeling. 見直しましょう maakt van die volgende handeling een gezamenlijk voorstel. De volledige betekenis is daarom: ‘Laten we een eenvoudig schema maken en het bekijken nadat we het een tijdje hebben geprobeerd.’

9. 厳しすぎると感じたら、言い争う代わりに調整できます。

   Als het te streng voelt, kunnen we het aanpassen in plaats van ruzie te maken.

   厳しすぎる

   te streng

   と感じたら

   als je het zo ervaart

   言い争う

   ruzie maken

   代わりに

   in plaats van

   調整できます

   kunnen aanpassen

   Uitgebreide uitleg

   厳しすぎる betekent hier dat iets te streng is. 厳しい is een i-adjectief: de vorm 厳しすぎる combineert de stam 厳し met すぎる (“te veel/overmatig”). Het is dus sterker dan alleen 厳しい (“streng”). Bij andere i-adjectieven werkt hetzelfde patroon, bijvoorbeeld 高すぎる = “te duur/te hoog”. と感じたら betekent “als je dat zo ervaart” of “als je vindt dat…”. と markeert hier de inhoud van het voelen, namelijk 厳しすぎる; 感じた is de verleden vorm van 感じる (“voelen, ervaren”), en たら maakt daarvan een voorwaarde: “als/wanneer …”. De verleden vorm in deze constructie betekent niet noodzakelijk dat het hele gesprek in het verleden plaatsvindt. Het Japanse onderwerp van 感じたら is niet afzonderlijk genoemd; de Nederlandse vertaling maakt de aangesprokene tot de persoon die het zo ervaart. 言い争う betekent “ruzie maken” of “met elkaar bekvechten”. Dit is de woordenboekvorm van het werkwoord 言い争う, samengesteld met het element 言い (“zeggen”) en 争う (“strijden”), maar het geheel moet als één werkwoord worden geleerd. Hier staat het vóór 代わりに, waardoor het de activiteit aanduidt die men niet kiest. 代わりに betekent “in plaats van”. Na een werkwoord in de woordenboekvorm vormt V-代わりに het patroon “in plaats van V te doen”. Bijvoorbeeld: 歩く代わりに、バスに乗ります。 = “In plaats van te lopen, neem ik de bus.” 調整できます betekent “kunnen aanpassen”. 調整する is het basiswerkwoord “aanpassen, bijstellen”; できます is de beleefde vorm van de mogelijkheid (できる) van dit werkwoordelijke patroon. Het drukt uit dat aanpassen mogelijk is, niet dat het al noodzakelijkerwijs gebeurd is. De Japanse vorm noemt geen onderwerp; volgens de vaste Nederlandse vertaling gaat het hier om “we”. De zin bouwt daarom zo op: 厳しすぎると感じたら = “als je het te streng vindt”, 言い争う代わりに = “in plaats van ruzie te maken”, en 調整できます = “kunnen we het aanpassen”. Samen betekent de volledige uiting: “Als het te streng voelt, kunnen we het aanpassen in plaats van ruzie te maken.” De beleefde vorm できます maakt de formulering geschikt voor een beleefde, gezamenlijke bespreking.

10. 目標は完璧な仕組みではなく、家を今よりきれいにすることです。

    Het doel is een schoner huis, geen perfect systeem.

    目標

    doel

    完璧な

    perfect

    仕組み

    systeem

    ではなく

    niet ..., maar ...

    家

    huis

    今より

    dan nu; vergeleken met nu

    きれいにする

    schoner maken

    ことです

    het is ... doen

    Uitgebreide uitleg

    目標 betekent hier “doel”. Het is een zelfstandig naamwoord; met は wordt het als thema van de uitspraak gemarkeerd: “Wat het doel betreft ...”. は markeert hier dus het thema en niet noodzakelijk het grammaticale onderwerp. Voorbeeld: 目標は毎日読むことです。 — “Het doel is elke dag lezen.” 完璧な betekent hier “perfect”. 完璧 is een zelfstandig naamwoordachtig bijvoeglijk woord (een な-adjectief); vóór een zelfstandig naamwoord krijgt het de vorm 完璧な: 完璧な仕組み, “een perfect systeem”. Het beschrijft dus 仕組み, niet 目標. 仕組み betekent hier “systeem” of “werkwijze”. Het kan ook een mechanisme of de manier waarop iets werkt aanduiden; in deze zin gaat het, volgens de vertaling, om een systeem. Samen vormen 完璧な仕組み de eerste invulling van wat het doel niet is. ではなく maakt een ontkennende tegenstelling: “niet ..., maar/in plaats daarvan ...”. Het is de verbindende vorm van ではない, de ontkenning van de koppelwerkwoordconstructie. Hier wordt 完璧な仕組み verbonden met de daaropvolgende doelomschrijving, zonder dat er nog een apart woord voor “maar” nodig is. 家 betekent “huis”. In 家を markeert を het huis als het directe object van de handeling die volgt. Het zelfstandig naamwoord blijft hier onveranderd; Japanse zelfstandige naamwoorden krijgen in deze vorm geen meervoudsuitgang. 今より betekent “vergeleken met nu” of letterlijk “dan nu”. より geeft de vergelijkingstandaard aan. Het is dus niet きれい zelf die een aparte vergelijkende vorm krijgt: 今より maakt duidelijk waarmee de toestand wordt vergeleken. Voorbeeld: 去年より忙しいです。 — “Ik ben drukker dan vorig jaar.” きれいにする betekent hier “schoner maken”. きれい is een な-adjectief dat in deze context de toestand “schoon” aanduidt. De vorm きれいに is de bijwoordelijke vorm, en met する vormt zij het patroon Xを [adjectief]-にする: “X in die toestand brengen” of “X zo maken”. する is het werkwoord “doen/maken”; de constructie betekent hier dus dat men het huis in een schonere toestand brengt. きれい kan in andere contexten ook “mooi” betekenen, maar de vaste vertaling ondersteunt hier “schoon”. ことです bestaat uit こと en です. こと maakt een werkwoordelijke omschrijving tot een zelfstandig naamwoordachtige eenheid; きれいにすること is zo “het schoner maken”. です is vervolgens de beleefde vorm van het koppelwerkwoord. De hele combinatie きれいにすることです betekent daarom natuurlijk: “het doel is het huis schoner te maken”. Samen is de structuur: 目標は [完璧な仕組みではなく] [家を今よりきれいにすることです]. Eerst wordt gezegd dat het doel geen perfect systeem is; daarna wordt de bedoelde doelomschrijving gegeven: het huis schoner maken dan het nu is. De vaste vertaling vat dit natuurlijk samen als: “Het doel is een schoner huis, geen perfect systeem.”