Rustig over geluidsoverlast praten | Leer japans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 隣の家の音楽で、最近何晩も眠れません。

   De muziek naast de deur houdt me de laatste tijd al enkele nachten wakker.

   隣の家

   het huis naast de deur

   音楽

   muziek

   で

   door; vanwege

   最近

   de laatste tijd

   何晩も

   meerdere nachten

   眠れません

   kan niet slapen

   Uitgebreide uitleg

   隣の家 betekent hier “het huis naast de deur” of “het naburige huis”. 隣 betekent “naastgelegen” en 家 betekent “huis”; の verbindt beide en maakt van 隣 de bepaling bij 家. Het patroon AのB kan vaak worden weergegeven als “B van A” of “B dat bij A hoort”. 音楽 betekent “muziek”. Hier is de muziek de oorzaak van het niet kunnen slapen; het woord zelf zegt niet wie de muziek maakt. Een nuttig contrast is 音 “geluid”, terwijl 音楽 specifiek “muziek” betekent. で volgt hier op 隣の家の音楽 en markeert de oorzaak: “door” of “vanwege”. In andere zinnen kan で ook een middel of plaats markeren, maar hier gaat het om de omstandigheid die het slapen verhindert. 最近 betekent “de laatste tijd” en verwijst naar een recente periode. Het is geen werkwoordsvorm en geeft op zichzelf geen exact aantal dagen of nachten aan. 何晩も betekent hier “meerdere nachten” of “al enkele nachten”. 何晩 bevat 何 “hoeveel/welke” en 晩 “nacht”; も geeft hier nadruk aan de omvang: het is niet slechts één nacht. Het exacte aantal wordt niet genoemd. 何晩 zonder も kan bijvoorbeeld in een vraag naar het aantal nachten voorkomen. 眠れません betekent “kan niet slapen”. Dit is de beleefde negatieve vorm van 眠れる “kunnen slapen”; 眠れる is de mogelijkheidspotentiaal van 眠る “slapen”. Dat verschilt van 眠りません, de gewone beleefde ontkenning van 眠る, die niet op zichzelf onvermogen uitdrukt. In deze zin gaat het dus om niet kunnen slapen door de muziek, niet om een expliciete keuze om niet te slapen. Samen vormen 隣の家の音楽で en 眠れません de kern “door de muziek uit het naburige huis kan ik niet slapen”. 最近 maakt daarvan “de laatste tijd”, en 何晩も voegt toe dat dit gedurende meerdere nachten gebeurt. De hele uiting betekent: “Door de muziek uit het huis naast de deur kan ik de laatste tijd al enkele nachten niet slapen.”

2. それなら、もっと大きな問題になる前に、隣の人たちと話したほうがいいです。

   Dan moeten we met hen praten voordat het een groter conflict wordt.

   それなら

   dan; in dat geval

   もっと

   meer

   大きな

   groot

   問題

   probleem

   なる

   worden

   前に

   voordat; voor het moment dat

   隣

   naastgelegen

   人たち

   mensen

   話した

   praten

   ほうがいいです

   het is beter om

   Uitgebreide uitleg

   それなら betekent hier “dan, in dat geval”. それ verwijst naar de voorafgaande situatie als geheel; なら stelt die situatie als voorwaarde of uitgangspunt voor wat volgt. Een bruikbaar patroon is それなら、… = “Als dat zo is, dan …”. もっと betekent “meer” en versterkt hier 大きな: iets wordt niet zomaar groot, maar groter dan het nu is of dan een eerder bedoelde toestand. Het is een bijwoord, geen zelfstandig naamwoord. 大きな betekent hier “groot”. Het staat vóór 問題 en beschrijft dat zelfstandig naamwoord. 大きな is een attributieve vorm die vóór een zelfstandig naamwoord wordt gebruikt; 大きい is de gewone vorm die ook als gezegde kan staan, bijvoorbeeld 問題が大きい (“het probleem is groot”). In もっと大きな問題 gaat het om “een groter probleem”. 問題 is het zelfstandig naamwoord “probleem”. In deze zin kan de Nederlandse vertaling “conflict” de concrete situatie verduidelijken, maar de Japanse vorm zelf betekent breder “probleem”. Een herbruikbaar voorbeeld is 新しい問題 — “een nieuw probleem”. なる betekent “worden” of “tot iets worden”. In 大きな問題になる markeert 問題 met に de toestand die ontstaat: “een probleem worden”. Het onderwerp van なる wordt in de Japanse zin niet uitgesproken; de vaste vertaling maakt de bedoelde ontwikkeling expliciet als “het wordt een groter conflict”. 前に betekent “voordat” of letterlijk “voor het moment waarop”. 前 is “voorkant” of “ervoor”; met に vormt het hier de tijdsuitdrukking …前に = “voordat …”. Het werkwoordelijke deel ervoor staat in de vorm die de gebeurtenis aanduidt: 問題になる前に = “voordat het een probleem wordt”. 隣 betekent “naastgelegen” of “de naastgelegen omgeving”. In 隣の人たち verbindt の dit met 人たち: “de mensen naast de deur / de naastgelegen mensen”. De context en vertaling ondersteunen hier de lezing van mensen met wie de spreker contact moet opnemen; de Japanse vorm zelf specificeert niet verder welke relatie zij hebben. 人たち betekent “mensen” of “een groep mensen”. 人 is “persoon/mens”; たち geeft aan dat het om die persoon of groep samen met anderen gaat. Hier staat het geheel na と, zodat 隣の人たちと betekent “met de mensen naast de deur”. 話した komt van 話す, “praten” of “spreken”. De vorm 話した is de verleden-vorm van 話す, maar in 話したほうがいいです drukt zij niet simpelweg verleden tijd uit. Deze constructie gebruikt de た-vorm om een aanbevolen handeling te noemen: V-たほうがいいです = “het is beter om V te doen” of “je/we kunnen beter V doen”. ほうがいいです betekent “het is beter om …”. In combinatie met 話した vormt het één aanbevelingspatroon: 話したほうがいいです = “het is beter om te praten”. です maakt de uitdrukking beleefd. De vertaling met “moeten” geeft hier de praktische strekking van het advies weer; de Japanse vorm is grammaticaal een aanbeveling. Samen begint de zin met それなら, dat de voorafgaande situatie als uitgangspunt neemt. Daarna geeft もっと大きな問題になる前に een tijdsgrens: voordat de situatie een groter probleem wordt. 隣の人たちと話したほうがいいです zegt vervolgens dat praten met de naastgelegen mensen de betere handelwijze is. In zijn geheel betekent de zin: “Dan kunnen we beter met hen praten voordat het een groter conflict wordt.”

3. 大げさに聞こえたくありません。音が大きいことに気づいていないかもしれないからです。

   Ik wil niet overdreven klinken, want misschien merken ze niet dat het hard staat.

   大げさに

   overdreven

   聞こえたくありません

   niet willen klinken

   音

   geluid

   大きい

   hard; luid

   気づいていない

   niet merken

   かもしれない

   misschien

   からです

   omdat

   Uitgebreide uitleg

   大げさに komt van het な-bijvoeglijk naamwoord 大げさだ, “overdreven”. De vorm 大げさに maakt er een bijwoord van: het beschrijft hoe iets klinkt. Bijvoorbeeld: 大げさに言わないでください。 — “Zeg het alstublieft niet overdreven.” 聞こえたくありません gebruikt 聞こえる, “klinken” of “hoorbaar zijn”, niet 聞く, “horen/luisteren”. De vorm 聞こえたい betekent “willen klinken”; de beleefde ontkenning 聞こえたくありません betekent “niet willen klinken”. Samen met 大げさに ontstaat 大げさに聞こえたくありません: “Ik wil niet overdreven klinken.” 音 betekent hier “geluid”. Het is een zelfstandig naamwoord. Een bruikbaar voorbeeld is 音が聞こえます。 — “Ik hoor geluid” of “Er is geluid hoorbaar.” 大きい betekent hier dat het geluid hard of luid is. Het is een い-bijvoeglijk naamwoord; de vorm blijft 大きい wanneer hij direct voor こと staat. De combinatie 音が大きい betekent letterlijk “het geluid is groot”, maar betekent in deze context “het geluid is hard”. De tegenovergestelde beschrijving is 小さい; bij geluid kan dat “zacht” of “niet luid” betekenen. 気づいていない komt van 気づく, “merken” of “beseffen”. 気づいている beschrijft dat iemand het heeft gemerkt of zich ervan bewust is; de ontkenning 気づいていない betekent hier “niet merken” of “zich er niet van bewust zijn”. Het onderwerp wordt in het Japans weggelaten; volgens de vaste vertaling gaat het om de betrokken andere mensen. かもしれない drukt onzekerheid uit: “misschien” of “het is mogelijk dat”. In 気づいていないかもしれない maakt het de hele voorafgaande bewering onzeker: “misschien merken ze het niet”. Het is geen stellige bewering dat ze het inderdaad niet merken. からです geeft een reden en sluit vaak een beleefde uitleg af: “omdat …” of “dat komt doordat …”. Het voorafgaande 音が大きいことに気づいていないかもしれない wordt door こと als een feitelijke inhoud behandeld: “misschien merken ze niet dat het geluid hard is”. De delen worden als volgt verbonden: 音が大きい betekent “het geluid is hard”; 音が大きいこと maakt daarvan “het feit dat het geluid hard is”; 気づいていないかもしれない betekent “misschien merken ze dat niet”; en からです geeft dit als reden. De volledige betekenis is daarom: “Ik wil niet overdreven klinken, want misschien merken ze niet dat het hard staat.”

4. まず、壁が薄くて、早く寝る必要があると伝えてください。

   Begin met te zeggen dat de muren dun zijn en dat je vroeg moet slapen.

   まず

   om te beginnen

   壁

   muur

   薄くて

   dun en

   早く

   vroeg

   寝る

   slapen

   必要がある

   nodig zijn

   伝えてください

   zeg het alstublieft

   Uitgebreide uitleg

   まず betekent hier “om te beginnen” en staat vooraan als aanwijzing voor de eerste stap. Het is een bijwoord; het beschrijft niet de tijd van het slapen. Voorbeeld: まず名前を書いてください。 — Schrijf eerst uw naam op. 壁 betekent “muur”. In 壁が薄くて krijgt het met が de rol van onderwerp: volgens de vaste vertaling gaat het om muren die dun zijn. Het Japanse zelfstandig naamwoord zelf markeert hier geen enkelvoud of meervoud. 薄くて is de verbindende vorm van het bijvoeglijk naamwoord 薄い (“dun”). Bij een i-bijvoeglijk naamwoord wordt de uitgang い vóór て vervangen door くて: 薄い → 薄くて. Zo kan deze beschrijving met het volgende deel worden verbonden. De vorm kan afhankelijk van de context “dun en” of “omdat het dun is” verbinden; in deze zin is de bedoelde inhoud dat de muren dun zijn. 早く komt van 早い (“vroeg”, en in andere contexten ook “snel”). Hier betekent het “vroeg”, omdat het bij 寝る hoort: vroeg slapen. De vorm 早く is de bijwoordelijke vorm van 早い. Voorbeeld: 早く来てください。 — Kom alstublieft vroeg. 寝る is de woordenboekvorm van het werkwoord “slapen”. In 寝る必要がある staat die vorm vóór 必要がある om “nodig zijn om te slapen” of “moeten slapen” uit te drukken. Het onderwerp van dit slapen is in de Japanse zin niet uitgesproken; de vaste vertaling geeft hier “je” aan. 必要がある betekent letterlijk dat er noodzaak is en vormt hier samen met 寝る de constructie V-る必要がある: “moeten V-en” of “het is nodig om V te doen”. 必要 is het zelfstandig naamwoord “noodzaak” en ある betekent in deze constructie dat die noodzaak bestaat. Voorbeeld: 予約する必要があります。 — Het is nodig om te reserveren. 伝えてください is een beleefd verzoek: “zeg het alstublieft” of “vertel het alstublieft”. De basisvorm is 伝える (“meedelen”, “vertellen”); 伝えて is de te-vorm en ください maakt daarvan een verzoek. Het verzoek richt zich op de aangesprokene. Voorbeeld: 彼に伝えてください。 — Zeg het alstublieft tegen hem. De inhoud vóór と is wat er meegedeeld moet worden: 壁が薄くて、早く寝る必要がある — “dat de muren dun zijn en dat je vroeg moet slapen”. Daarna volgt 伝えてください, dus de hele zin betekent: “Begin met te zeggen dat de muren dun zijn en dat je vroeg moet slapen.”

5. 静かにする時間について、建物のルールにも触れたほうがいいですか。

   Zullen we de huisregels voor de stille uren noemen?

   静かにする

   stil zijn; het stil houden

   時間

   tijd; uren

   について

   over; met betrekking tot

   建物

   gebouw

   ルール

   regels

   にも

   ook

   触れたほうがいいですか

   zullen we het noemen?

   Uitgebreide uitleg

   静かにする betekent hier “stil zijn” of “het stil houden”. 静か is een な-bijvoeglijk woord; vóór する wordt het 静かに. De constructie Xにする betekent dat iets in toestand X wordt gebracht of gehouden. Bijvoorbeeld: 部屋を静かにする betekent “de kamer stil houden”. 時間 betekent “tijd” en krijgt hier de betekenis “uren” binnen de context van stille uren. Het is een zelfstandig naamwoord; het meervoud wordt niet door een aparte vorm aangegeven. Bijvoorbeeld: 時間があります betekent “Er is tijd” of “Ik heb tijd”, afhankelijk van de context. について betekent “over” of “met betrekking tot”. Het volgt op het onderwerp waarover men spreekt: Nについて話す betekent “over N spreken”. Hier maakt 静かにする時間について het onderwerp “de tijd om stil te zijn” of “de stille uren”. 建物 betekent “gebouw”. Het is een zelfstandig naamwoord. In deze zin specificeert het samen met het volgende woord welke regels bedoeld zijn: de regels van het gebouw. ルール is een leenwoord en betekent “regels”. Samen met 建物 vormt het de betekenis “regels van het gebouw” of, volgens de vaste vertaling, “huisregels”. Het zelfstandig naamwoord verandert hier niet van vorm. にも bestaat uit に en も. に markeert hier het punt waarop de handeling betrekking heeft, en も voegt de betekenis “ook” toe. Daardoor worden de regels als een extra onderwerp naast de stille uren genoemd: ook de regels kunnen ter sprake komen. 触れたほうがいいですか gebruikt 触れる in de betekenis “noemen” of “ter sprake brengen”, niet in de letterlijke betekenis “aanraken”. 触れる is de woordenboekvorm; 触れた is de た-vorm. In de constructie V-たほうがいい betekent die vorm dat het beter is om iets te doen of dat men het zou moeten doen. ですか maakt er een beleefde vraag van. Het onderwerp staat niet in het Japans; de vaste Nederlandse vertaling ondersteunt hier de lezing “Zullen we ... noemen?” Patroon: V-たほうがいいですか betekent ongeveer “Is het beter om V te doen?” of, in een passende context, “Zullen we V doen?” Bijvoorbeeld: 先に連絡したほうがいいですか。— “Is het beter dat we eerst contact opnemen?” De onderdelen worden dus als volgt verbonden: 静かにする時間について introduceert het onderwerp “de stille uren”; 建物のルール geeft de regels van het gebouw aan; にも zegt dat deze regels er óók bij komen; en 触れたほうがいいですか vraagt of het beter is ze te noemen. Als geheel betekent de zin: “Zullen we de huisregels voor de stille uren ook noemen?”

6. 協力してくれない場合だけです。最初は、友好的に注意を促すほうが適切です。

   Alleen als ze niet willen meewerken. In het begin is een vriendelijke herinnering redelijker.

   協力してくれない

   niet meewerken

   場合

   geval; wanneer

   だけです

   alleen ...

   最初は

   in het begin

   友好的に

   vriendelijk

   注意を促す

   iemand ergens op attenderen

   ほうが適切です

   is passender

   Uitgebreide uitleg

   協力してくれない betekent hier “niet willen meewerken”. De basis is 協力する (“meewerken”); して is de verbindingsvorm van する. くれる geeft aan dat iemand iets ten gunste van de spreker of diens groep doet. In de negatieve vorm してくれない wordt dat hier, overeenkomstig de vertaling, “niet willen meewerken”. Samen met het volgende 場合 vormt dit de voorwaarde “als ze niet meewerken”. 場合 betekent “geval” en wordt gebruikt in het patroon X場合, “in het geval dat X” of “als X”. Hier maakt 協力してくれない場合 de voorwaardelijke bijzin: “als ze niet meewerken”. だけです beperkt de uitspraak tot die voorwaarde: だけ betekent “alleen”, en です maakt de formulering beleefd. De eerste zin is daardoor verkort: “Alleen als ze niet willen meewerken.” Het onderwerp wordt in het Japans niet opnieuw genoemd; de vaste Nederlandse vertaling geeft het weer met “ze”. 最初は betekent “in het begin”. 最初 betekent “begin” of “eerste fase”, en は markeert dit als het kader van de zin. Hier verwijst het naar de aanvankelijke aanpak, niet noodzakelijk naar één telbare eerste gebeurtenis. 友好的に betekent “op een vriendelijke manier”. 友好的 betekent “vriendelijk” of “welwillend”, en に maakt hiervan een bijwoordelijke vorm: het beschrijft hoe de handeling wordt uitgevoerd. Een vergelijkbaar patroon is 丁寧に話す, “beleefd spreken”. 注意を促す betekent “iemand ergens op attenderen” of “de aandacht ergens op vestigen”. 注意 betekent “aandacht” of “oplettendheid”, terwijl 促す betekent “aansporen” of “bevorderen”. Samen vormen ze een formele manier om te zeggen dat iemand ertoe wordt gebracht ergens op te letten. Voorbeeld: 標識が注意を促す。 — “Een bord vestigt de aandacht ergens op.” ほうが適切です betekent “is passender” of “is redelijker”. 適切 betekent “passend” of “geschikt”, en です geeft een beleefde predicatie. Het patroon V-ほうが適切です geeft aan dat een bepaalde handelwijze geschikter wordt geacht. ほう verwijst hier naar de handelwijze die met 注意を促す wordt beschreven. Voorbeeld: 早めに連絡するほうが適切です。 — “Het is passender om vroeg contact op te nemen.” Samen betekent 最初は、友好的に注意を促すほうが適切です: “In het begin is het passender om op een vriendelijke manier iemands aandacht ergens op te vestigen.” De volledige uiting zegt dus eerst dat de genoemde situatie alleen geldt wanneer men niet wil meewerken, en voegt daarna toe dat een vriendelijke herinnering in het begin passender is.

7. 次の日に仕事があるときは、夜の遅い時間にヘッドホンを使ってもらうよう提案できるかもしれません。

   Misschien kunnen we voorstellen dat ze later op de avond een koptelefoon gebruiken als we de volgende dag moeten werken.

   次の日

   de volgende dag

   仕事

   werk

   ある

   er zijn; aanwezig zijn

   ときは

   als; wanneer

   夜

   avond; nacht

   遅い

   laat

   時間

   tijd; tijdstip

   ヘッドホン

   koptelefoon

   使ってもらうよう

   zodat iemand het gebruikt

   提案できる

   kunnen voorstellen

   かもしれません

   misschien

   Uitgebreide uitleg

   次の日 betekent hier “de volgende dag”. 日 is “dag”, en 次の日 is een bruikbare uitdrukking voor de dag die daarop volgt. Voorbeeld: 次の日に会いましょう。 — “Laten we elkaar de volgende dag ontmoeten.” 仕事 betekent hier “werk”. In 仕事がある wordt met ある uitgedrukt dat er werk aanwezig of gepland is; in natuurlijk Nederlands kan dat “werk hebben” worden. ある wordt gebruikt voor het bestaan of aanwezig zijn van iets niet-levends. Voorbeeld: 明日は仕事があります。 — “Morgen heb ik werk.” ときは betekent “als” of “wanneer”. とき betekent “tijdstip” of “moment”, en は markeert die situatie als het besproken geval. 次の日に仕事があるときは betekent dus “als er de volgende dag werk is”. 夜 betekent “avond” of “nacht”, afhankelijk van de context. 遅い betekent “laat” en beschrijft hier 時間; 遅い is dus het bijvoeglijke woord, niet een vorm van 時間. 時間 betekent “tijd”, “tijdsduur” of “tijdstip”. Samen betekent 夜の遅い時間に “op een laat tijdstip in de avond”. Het partikel に markeert dat tijdstip. ヘッドホン is een leenwoord voor “koptelefoon”. Het is hier het object van 使う, gemarkeerd door を. 使ってもらうよう bevat 使って, de て-vorm van 使う (“gebruiken”), gevolgd door もらうよう. De constructie Vて + もらう drukt uit dat iemand de spreker of een betrokken persoon een gunst verleent door V te doen. Met よう wordt de gewenste handeling verbonden met een werkwoord als 提案する: Vて + もらうよう提案する betekent “voorstellen dat iemand V doet”. Hier gaat het dus om voorstellen dat de andere persoon of personen de koptelefoon gebruiken. 提案できる betekent “kunnen voorstellen”. 提案する is “voorstellen”; できる is hier het element dat mogelijkheid uitdrukt in de vorm 提案 + できる, niet een potentiële vorm van het werkwoord できる zelf. Voorbeeld: 別の方法を提案できます。 — “Ik kan een andere methode voorstellen.” かもしれません betekent “misschien” en drukt onzekerheid uit over wat eraan voorafgaat. Het is de beleefde vorm van かもしれない. Daarom betekent 提案できるかもしれません “misschien kunnen we voorstellen”. De zin bouwt zo op: 次の日に仕事があるときは geeft de voorwaarde “als er de volgende dag werk is”; 夜の遅い時間に geeft het late tijdstip; ヘッドホンを使ってもらうよう提案できる betekent “kunnen voorstellen dat zij de koptelefoon gebruiken”; en かもしれません maakt daarvan “misschien kunnen we”. Samen betekent de zin: “Misschien kunnen we voorstellen dat ze later op de avond een koptelefoon gebruiken als we de volgende dag moeten werken.”

8. それなら現実的な妥協案になりますし、相手を直接責めることにもなりません。

   Dat zou een praktisch compromis zijn en het beschuldigt hen niet rechtstreeks.

   それなら

   als dat zo is

   現実的な

   praktisch; realistisch

   妥協案

   compromisvoorstel

   なります

   wordt; komt neer op

   相手

   de andere partij

   直接

   rechtstreeks

   責める

   beschuldigen; verwijten

   ことにもなりません

   komt ook niet neer op

   Uitgebreide uitleg

   それなら betekent hier “als dat zo is” of “in dat geval”. それ verwijst naar de eerder besproken mogelijkheid; なら maakt daarvan de voorwaarde. Een bruikbaar patroon is Xなら、… = “als X het geval is, …”. 現実的な betekent hier “praktisch” of “realistisch”. 現実的 is een な-bijvoeglijk woord; vóór een zelfstandig naamwoord krijgt het な, zoals in 現実的な案 (“een praktisch voorstel”). Voorbeeld: 現実的な方法を選びます。 — “Ik kies een praktische methode.” 妥協案 betekent “compromisvoorstel”: 妥協 betekent “compromis” en 案 “voorstel” of “plan”. Samen duidt het op een plan dat voor de betrokken partijen aanvaardbaar kan zijn. なります is de beleefde niet-verleden vorm van なる, “worden” of “uitkomen op”. Hier beschrijft die vorm het voorgestelde resultaat: het zou een praktisch compromis worden. Het patroon Xになります kan bijvoorbeeld “het wordt X” betekenen: 静かな場所になります。 — “Het wordt een rustige plek.” 相手 betekent hier “de andere partij” of “de betrokken ander”. Het kan, afhankelijk van de context, naar een persoon of een partij tegenover de spreker verwijzen; de vaste vertaling geeft hier “hen”. 直接 betekent “rechtstreeks”. Het is een bijwoord dat aangeeft dat iets zonder omweg of tussenpersoon gebeurt. Voorbeeld: 直接話します。 — “Ik praat rechtstreeks.” 責める betekent hier “beschuldigen” of “verwijten”. Dit is de woordenboekvorm van het werkwoord. Voorbeeld: 相手を責めません。 — “Ik beschuldig de andere partij niet.” ことにもなりません bevat de constructie V-ることになる in ontkende, beleefde vorm, met も. V-ることになる kan aangeven dat iets als gevolg of uitkomst geldt; V-ることにもならない betekent hier dat iets ook niet als die uitkomst geldt. Het voorafgaande 責める wordt als handeling verpakt: 相手を直接責めることにもなりません betekent dat het ook niet neerkomt op de andere partij rechtstreeks beschuldigen. も betekent hier “ook”, omdat dit een tweede genoemd gevolg is. Geheel samengevoegd: それなら zet de voorwaarde “in dat geval” neer. 現実的な妥協案になりますし zegt dat het dan een praktisch compromisvoorstel zou worden; し verbindt dit met een bijkomend punt. 相手を直接責めることにもなりません zegt dat dit ook niet neerkomt op de andere partij rechtstreeks beschuldigen. De volledige betekenis is: “Als dat zo is, zou het een praktisch compromis zijn en zou het hen ook niet rechtstreeks beschuldigen.”

9. 今晩、落ち着いて話せる時間を選んで、隣の人たちと話すことができます。

   Ik kan vanavond een rustig moment uitkiezen om met hen te praten.

   今晩

   vanavond

   落ち着いて

   rustig

   話せる

   kunnen praten

   時間

   tijd; moment

   選んで

   kiezen en dan

   隣

   naastgelegen; ernaast

   人たち

   mensen

   話す

   praten

   ことができます

   kunnen (iets doen)

   Uitgebreide uitleg

   今晩 betekent hier “vanavond”. Het is een tijdsaanduiding voor de avond van vandaag. Een vergelijkbare vorm is 今朝 (“vanochtend”); 明晩 betekent “morgenavond”. 落ち着いて is de te-vorm van 落ち着く (“rustig worden; tot rust komen”) en beschrijft hier hoe er gesproken kan worden: op een kalme manier. De te-vorm verbindt dit met het volgende deel. Bijvoorbeeld: 落ち着いて話してください。 — “Praat alstublieft rustig.” 話せる komt van 話す (“praten; spreken”) en is de potentiële vorm: “kunnen praten”. Het gaat dus niet alleen om de handeling van praten, maar om de mogelijkheid daartoe. De gewone niet-verleden vorm 話す betekent “praten”, terwijl 話せない “niet kunnen praten” betekent. 時間 betekent “tijd” of, in deze context, “moment”. In 時間を選ぶ is het het moment dat wordt uitgekozen. Bijvoorbeeld: 時間があります。 — “Ik heb tijd.” 選んで is de te-vorm van 選ぶ (“kiezen”). Hier verbindt die vorm opeenvolgende handelingen: eerst een geschikt moment kiezen en vervolgens kunnen praten. De vorm op zichzelf betekent niet “en dan” in elke context; de precieze verbinding komt uit de omliggende zin. 隣 betekent “naastgelegen” of “ernaast”. In 隣の人たち verwijst het naar mensen die zich ernaast bevinden; の verbindt de plaatsaanduiding met 人たち. 人たち betekent “mensen” en gebruikt たち om een groep mensen aan te duiden. In deze zin wordt die groep met と verbonden: 隣の人たちと betekent “met de mensen ernaast”. 話す is de woordenboekvorm van “praten” en staat hier na 時間を選んで als de handeling die men kan uitvoeren. Het verschil met het eerdere 話せる is belangrijk: 話す noemt de handeling, terwijl 話せる de mogelijkheid om die handeling uit te voeren uitdrukt. ことができます is een constructie voor mogelijkheid of bekwaamheid. Een werkwoord in de gewone vorm plus ことができます maakt van de handeling iets dat men “kan doen”: 話すことができます — “kunnen praten”. In deze zin vormt 話すこと het inhoudelijke deel bij できます; が markeert datgene wat mogelijk is. Gecombineerd betekent de zin: “Vanavond kan ik een rustig moment uitkiezen om met de mensen ernaast te praten.” 今晩 plaatst de situatie in de avond. 落ち着いて話せる時間を選んで geeft aan dat er een moment wordt gekozen waarop rustig praten mogelijk is. Daarna specificeert 隣の人たちと話すことができます dat de spreker met die mensen kan praten. De beleefde vorm できます maakt de formulering geschikt voor een neutrale, beleefde mededeling.

10. 落ち着いたタイミングで話せば、たいてい小さな問題が個人的な問題になるのを防げます。

    Een rustig moment voorkomt meestal dat een klein probleem persoonlijk wordt.

    落ち着いた

    rustig

    タイミング

    moment

    話せば

    als je kunt praten

    たいてい

    meestal

    小さな

    klein

    問題

    probleem

    個人的な

    persoonlijk

    なる

    worden

    防げます

    kan voorkomen

    Uitgebreide uitleg

    落ち着いた betekent hier dat iets rustig of kalm is. Het is de attributieve vorm van 落ち着く (tot rust komen, rustig worden): 落ち着いたタイミング is dus “een rustig moment”. De vorm 落ち着いた is hier geen bewering dat het moment vroeger rustig wás; de vorm staat vóór een zelfstandig naamwoord en beschrijft dat zelfstandig naamwoord. タイミング is een leenwoord voor een geschikt moment of tijdstip. In combinatie met で — 落ち着いたタイミングで — geeft het de omstandigheid aan waarin iets gebeurt: “op een rustig moment” of “wanneer het rustig uitkomt”. 話せば komt van 話す (spreken, praten). De vorm is 話せる (kunnen praten) plus de voorwaardelijke vorm -ば: 話せば betekent letterlijk “als men kan praten”. In deze zin geeft dat de voorwaarde “als men op dat moment kan praten” weer; het onderwerp is niet uitgedrukt. Bijvoorbeeld: 落ち着いて話せば、伝わります。 — “Als je rustig praat, komt het over.” たいてい betekent “meestal” en beperkt de uitspraak: het resultaat geldt doorgaans, niet zonder uitzondering. Het is een bijwoord en verandert niet mee met een zelfstandig naamwoord. 小さな betekent hier “klein” en staat vóór 問題 om dat probleem te beschrijven. 小さな is een vaste attributieve vorm van dit woord; het is niet de vorm van een werkwoord. Een bruikbaar contrast is 大きな問題 — “een groot probleem”. 問題 betekent “probleem” of “kwestie”. In 小さな問題 is het een klein probleem; later in de zin staat hetzelfde woord opnieuw in 個人的な問題, met de betekenis “een persoonlijk probleem”. 個人的な betekent “persoonlijk” en beschrijft het daaropvolgende zelfstandig naamwoord. 個人的 is een な-achtig beschrijvend woord; vóór een zelfstandig naamwoord krijgt het な: 個人的な問題. Zonder het zelfstandig naamwoord kan men bijvoorbeeld zeggen それは個人的です — “Dat is persoonlijk.” なる betekent “worden”. In 問題が個人的な問題になる geeft het een verandering aan: een probleem wordt een persoonlijk probleem. De vorm なる is hier de niet-verleden vorm; de vorm die eraan voorafgaat, 個人的な, beschrijft het resultaat van die verandering. Bijvoorbeeld: 状況が変わる。 — “De situatie verandert.” Tussen 問題になる en 防げます staat のを. の maakt de voorafgaande gebeurtenis — “dat een probleem persoonlijk wordt” — tot iets waarnaar を kan verwijzen. Daardoor heeft 防げます niet alleen 問題 als object: wat voorkomen wordt, is de hele gebeurtenis 小さな問題が個人的な問題になる. 防げます komt van 防ぐ (voorkomen, verhinderen). 防げる is de mogelijkheidvorm “kunnen voorkomen”, en 防げます is daarvan de beleefde niet-verleden vorm. De beleefdheid zit dus in ます; de mogelijkheid zit in 防げ-. Bijvoorbeeld: 事故を防げます。 — “Je kunt een ongeluk voorkomen.” Samen vormen de delen: 落ち着いたタイミングで話せば = “als men op een rustig moment kan praten”; たいてい = “meestal”; 小さな問題が個人的な問題になるのを = “dat een klein probleem een persoonlijk probleem wordt”; en 防げます = “kan men voorkomen”. De volledige betekenis is: “Als men op een rustig moment kan praten, kan men meestal voorkomen dat een klein probleem persoonlijk wordt.” De vaste Nederlandse vertaling geeft dezelfde bedoelde strekking weer: een rustig moment voorkomt doorgaans dat een klein probleem persoonlijk wordt.