Een recept aanpassen met vervangende ingrediënten | Leer japans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. レシピには生のバジルが必要ですが、乾燥ハーブしかありません。

   Het recept vraagt om verse basilicum, maar we hebben alleen gedroogde kruiden.

   レシピ

   recept

   生の

   vers; rauw

   バジル

   basilicum

   必要

   nodig; noodzakelijk

   ですが

   maar; echter

   乾燥ハーブ

   gedroogde kruiden

   しかありません

   er is alleen

   Uitgebreide uitleg

   レシピ betekent hier “recept”. In レシピには wordt het recept als kader aangegeven: voor het recept geldt dat verse basilicum nodig is. に legt de relatie met het recept, terwijl は dat geheel als onderwerp van gesprek markeert. Dit is niet hetzelfde als zeggen dat レシピ het grammaticale onderwerp van de behoefte is. 生の beschrijft バジル en betekent hier “verse” of, afhankelijk van het product, “rauwe”. 生 heeft hier een zelfstandignaamwoordachtige vorm; の verbindt die met het volgende zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: 生の魚を食べます。 — “Ik eet rauwe vis.” バジル is het zelfstandig naamwoord “basilicum”, geschreven in katakana. Samen met 生の betekent 生のバジル hier “verse basilicum”. 必要 betekent “nodig” of “noodzakelijk”. In 必要です staat het in een beleefde predicatieve vorm; de gewone vorm is 必要だ. Voor een zelfstandig naamwoord staat bijvoorbeeld 必要な道具 (“het benodigde gereedschap”). Voorbeeld: この道具が必要です。 — “Dit gereedschap is nodig.” 必要 zelf geeft niet aan wie iets nodig heeft; dat volgt uit de zin of context. ですが verbindt de eerste mededeling met een tegenstelling en betekent hier “maar”. Het bestaat uit de beleefde copula です en が als verbindend element. Voorbeeld: 便利ですが、高いです。 — “Het is handig, maar het is duur.” 乾燥ハーブ is het zelfstandig naamwoord “gedroogde kruiden”. 乾燥 verwijst naar droging of een gedroogde toestand en ハーブ betekent “kruiden”. Samen is het de productaanduiding voor gedroogde kruiden, tegenover de genoemde verse basilicum. しかありません is een herbruikbare constructie voor “er is alleen …” of, bij beschikbare zaken, “we hebben alleen …”. しか beperkt de keuze of hoeveelheid tot wat ervoor staat en vereist in deze betekenis een negatieve vorm. ありません is de beleefde negatieve vorm van ある (“aanwezig zijn” of “er zijn”). Voorbeeld: 水しかありません。 — “Er is alleen water.” De delen worden als volgt samengevoegd: レシピには stelt het recept als kader voor; 生のバジルが必要です zegt dat verse basilicum nodig is; ですが introduceert de tegenstelling; en 乾燥ハーブしかありません zegt dat alleen gedroogde kruiden beschikbaar zijn. De volledige betekenis is: “Het recept vraagt om verse basilicum, maar we hebben alleen gedroogde kruiden.” Het onderwerp van ありません staat niet expliciet in het Japans; in de vaste vertaling wordt dit weergegeven als “we hebben”.

2. それでも作れます。味が少し違うだけです。

   We kunnen het nog steeds maken; de smaak wordt alleen een beetje anders.

   それでも

   toch; desondanks

   作れます

   kunnen maken

   味

   smaak

   少し

   een beetje

   違う

   anders zijn; verschillen

   だけです

   het is alleen maar

   Uitgebreide uitleg

   それでも betekent hier “toch” of “desondanks”. Het verwijst naar de omstandigheid uit de context en leidt de conclusie in dat het gerecht alsnog gemaakt kan worden. Voorbeeld: それでも行きます。— “Toch ga ik.” 作れます betekent hier “kunnen maken”. Het is de beleefde vorm van de mogelijkheid uit 作る (“maken”): 作る → 作れる → 作れます. In deze vaste zin levert de vertaling het bedoelde onderwerp “we”; de Japanse vorm zelf markeert geen expliciet onderwerp. Ter vergelijking: 作ります betekent in beleefde stijl “maken” zonder de mogelijkheid uit te drukken. Voorbeeld: この料理は作れます。— “Dit gerecht kan worden gemaakt.” 味 betekent hier “smaak” en is een zelfstandig naamwoord. Het kan bijvoorbeeld met いい (“goed”) of 濃い (“sterk; intens”) worden gecombineerd om een smaak te beschrijven. Voorbeeld: 味がいいです。— “De smaak is goed.” 少し betekent “een beetje” of “enigszins”. Hier geeft het aan dat het verschil in smaak beperkt is. Het staat vóór de beschrijving waarvan het de mate aangeeft. Voorbeeld: 少し違います。— “Het is een beetje anders.” 違う betekent hier “anders zijn” of “verschillen”. Het is hier de gewone vorm; in beleefde stijl wordt dat 違います. Met 味が is de betekenis dat de smaak verschilt. Voorbeeld: この二つは違います。— “Deze twee zijn verschillend.” だけです bestaat uit だけ (“alleen; slechts”) en de beleefde vorm です. Samen beperkt het de bewering tot wat eraan voorafgaat: “het is alleen maar ...”. Hier wordt dus gezegd dat het relevante verschil is dat de smaak een beetje anders is. Voorbeeld: 少し違うだけです。— “Het is alleen een beetje anders.” Samen vormt それでも作れます de conclusie “toch kunnen we het maken”. Daarna geeft 味が少し違うだけです de beperking: “de smaak is alleen een beetje anders”. De volledige uiting betekent daarom: “We kunnen het nog steeds maken; de smaak wordt alleen een beetje anders.”

3. 乾燥ハーブを早めに加えて、ソースの中で柔らかくなるようにしたほうがいいですか。

   Zullen we de gedroogde kruiden eerder toevoegen, zodat ze zacht worden in de saus?

   乾燥ハーブ

   gedroogde kruiden

   早めに

   eerder; wat vroeger

   加えて

   toevoegen

   ソース

   saus

   中で

   in; binnen

   柔らかくなる

   zacht worden

   ようにしたほうがいいですか

   is het beter om ervoor te zorgen dat…?

   Uitgebreide uitleg

   乾燥ハーブ betekent hier “gedroogde kruiden”. 乾燥 betekent “droogte/drogen” en staat in deze samenstelling vóór ハーブ als bepaling: 乾燥ハーブ = kruiden die gedroogd zijn. Het is dus niet het woord ハーブ zelf dat een vorm voor “gedroogd” draagt. 早めに betekent “wat eerder dan gebruikelijk of gewenst”. Het komt van het bijvoeglijke woord 早い (“vroeg/snel”); 早め geeft het idee “aan de vroege kant”, en に maakt daarvan een bijwoord. Vergelijk 早く (“vroeg/snel”) met 早めに (“wat eerder”). 加えて is de te-vorm van het werkwoord 加える (“toevoegen”). De te-vorm verbindt deze handeling hier met wat erop volgt: iets eerder toevoegen en het vervolgens in de saus zacht laten worden. Voor een andere tijd of beleefdheidsvorm verandert het werkwoord, bijvoorbeeld 加えます = “voegt toe / zal toevoegen”. ソース is het leenwoord voor “saus”. De vorm verandert hier niet voor getal of grammaticaal geslacht. In deze zin wordt de saus als plaats of omgeving van de volgende verandering genoemd. 中で bestaat uit 中 (“binnenkant; midden”) en het plaatsmarkerende partikel で. で markeert hier de plaats of omgeving waar een gebeurtenis of verandering plaatsvindt: ソースの中で = “in de saus”. の verbindt ソース met 中: letterlijk “de binnenkant van de saus”. 柔らかくなる betekent “zacht worden”. 柔らかい is het basiswoord “zacht”; bij なる krijgt het i-bijvoeglijke woord de vorm 柔らかく. Het patroon Xくなる betekent dat iets de toestand X krijgt, bijvoorbeeld 水が温かくなる = “Het water wordt warm.” In deze context is het bedoelde onderwerp de gedroogde kruiden, hoewel het Japanse onderwerp niet uitdrukkelijk is geschreven. ようにしたほうがいいですか vraagt of het beter is om iets zo te regelen dat het gewenste resultaat optreedt. 柔らかくなるようにする betekent “het zo regelen dat het zacht wordt” of “ervoor zorgen dat het zacht wordt”. In したほうがいい staat した, de verleden vorm van する, in het vaste patroon Vたほうがいい voor een aanbeveling: “het is beter om V te doen”. ですか maakt de vraag beleefd. Het geheel is dus een beleefde vraag om advies, niet een vaststelling dat men het zeker zal doen. Samen vormt 乾燥ハーブを早めに加えて de handeling “de gedroogde kruiden eerder toevoegen”. ソースの中で柔らかくなるように beschrijft het beoogde resultaat: “zodat ze in de saus zacht worden”. Met したほうがいいですか wordt dat een adviesvraag: “Zullen we de gedroogde kruiden eerder toevoegen, zodat ze zacht worden in de saus?”

4. 早めに加えて、量を減らしましょう。乾燥ハーブは味が強く出ることがあります。

   Voeg ze eerder toe en gebruik er minder van, want gedroogde kruiden kunnen sterker smaken.

   早めに

   eerder

   加えて

   toevoegen

   量

   hoeveelheid

   減らしましょう

   laten we verminderen

   乾燥ハーブ

   gedroogde kruiden

   味

   smaak

   強く出る

   sterker naar voren komen

   ことがあります

   kan soms gebeuren

   Uitgebreide uitleg

   早めに betekent hier dat iets eerder dan anders of relatief vroeg gebeurt. Het is de bijwoordelijke vorm van 早め (“wat vroeg; eerder”). In deze context gaat het, volgens de vertaling en de voorafgaande vraag, om de kruiden eerder in het kookproces toevoegen. 加えて is de te-vorm van 加える (“toevoegen”). De te-vorm verbindt deze handeling met wat volgt: “voeg toe en …”. Het voorwerp staat hier niet uitgeschreven; uit de context en de vaste vertaling blijkt dat het om de gedroogde kruiden gaat. Voorbeeld: 砂糖を加えて混ぜます。 — “Ik voeg suiker toe en meng het.” 量 betekent “hoeveelheid”. Het zelfstandige naamwoord krijgt hier を en is dus het object van 減らす: de hoeveelheid wordt verminderd. 量 kan ook in combinaties voorkomen, zoals 水の量 (“de hoeveelheid water”). 減らしましょう is de beleefde aansporende vorm van 減らす (“verminderen; minder maken”). De vorm -ましょう drukt een voorstel uit, zoals “laten we …”. Hier betekent het dat de hoeveelheid kruiden lager moet worden gehouden, niet dat de kruiden zelf noodzakelijk worden verwijderd. Voorbeeld: 火を弱めましょう。 — “Laten we het vuur lager zetten.” 乾燥ハーブ is een samenstelling van 乾燥 (“gedroogd; droging”) en ハーブ (“kruiden”). Samen betekent het “gedroogde kruiden”. In de tweede zin staat deze woordgroep vóór は, waardoor hij als onderwerp van gesprek wordt gemarkeerd. Dat betekent niet dat elk mogelijk kruid afzonderlijk wordt opgesomd. 味 betekent “smaak”. Hier staat het met が als datgene waarvan wordt gezegd dat het sterk naar voren komt. Het woord kan in andere contexten ook naar smaak als eigenschap of indruk verwijzen; hier gaat het om de smaak die de gedroogde kruiden geven. 強く出る combineert 強い (“sterk”) met 出る (“naar voren komen; zich tonen”). 強く is de bijwoordelijke vorm van 強い en beschrijft hoe de smaak naar voren komt. De uitdrukking betekent hier dat de smaak sterker merkbaar wordt of sterker uitkomt. Voorbeeld: 香りが強く出ます。 — “De geur komt sterk naar voren.” ことがあります bestaat uit こと (“geval; gebeurtenis”) en あります (“er zijn”). Na een werkwoordsvorm geeft deze constructie aan dat iets soms kan gebeuren of voorkomt. In 強く出ることがあります betekent dat: “het kan gebeuren dat de smaak sterker uitkomt”. Het gaat hier dus om een mogelijkheid, niet om de bewering dat dit altijd gebeurt. Samen betekent de eerste zin: “Voeg ze eerder toe en gebruik er minder van.” De tweede zin licht de reden of relevante omstandigheid toe: gedroogde kruiden kunnen een sterkere smaak geven. De Japanse tekst zet die mededeling in een aparte zin; de Nederlandse vertaling maakt de samenhang expliciet met want.

5. レシピには、なめらかな食感にするためにクリームを使うとも書いてあります。

   Het recept zegt ook dat we room moeten gebruiken voor een gladde textuur.

   レシピ

   recept

   なめらかな

   glad; zacht van textuur

   食感

   textuur in de mond

   にする

   maken tot; zorgen voor

   ために

   om ... te; voor het doel om

   クリーム

   room

   使う

   gebruiken

   とも

   ook; bovendien

   書いてあります

   er staat geschreven; het vermeldt

   Uitgebreide uitleg

   レシピ betekent hier het recept. Het is een zelfstandig naamwoord; met レシピには wordt het recept als plaats of bron van de geschreven informatie naar voren gehaald. に markeert hier de plek waarin iets staat, en は maakt die plek tot onderwerp van de mededeling. なめらかな betekent hier glad van textuur. De basisvorm is なめらかだ, een zogenoemd な-adjectief. Voor een zelfstandig naamwoord gebruikt het de vorm なめらかな: なめらかな食感. 食感 is de textuur die je bij het eten of drinken ervaart. Het is een zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: この料理は食感がやわらかい。 — Dit gerecht heeft een zachte textuur. にする drukt uit dat iets in een bepaalde toestand wordt gebracht of daarvoor wordt gekozen. In deze zin is なめらかな食感 het resultaat dat men wil bereiken: なめらかな食感にする — een gladde textuur creëren. Dit is iets anders dan になる, dat een toestand beschrijft die ontstaat of waarin iets terechtkomt zonder dat de nadruk op iemand die de verandering veroorzaakt ligt. ために geeft hier een doel aan: “om ... te” of “met het doel om ...”. Na een werkwoord staat daarvoor de woordenboekvorm, zoals 使うために — om te gebruiken. In deze zin staat het doel vóór de handeling die daarvoor nodig is. クリーム is een leenwoord voor room. Het is het zelfstandig naamwoord dat met を als object van de volgende handeling wordt gemarkeerd. 使う betekent gebruiken. De vorm 使う is de woordenboekvorm en kan hier na を de handeling in de inhoud van de mededeling uitdrukken. Voorbeeld: 牛乳を使う。 — Ik gebruik melk. とも bestaat hier uit と, dat de inhoud van een uitspraak markeert, en も, dat “ook” toevoegt. Het geheel markeert dus ook de uitspraak クリームを使う: het recept vermeldt die informatie naast andere informatie. と is hier niet het woord voor “en” tussen twee zelfstandige naamwoorden. 書いてあります komt van 書く (schrijven): 書いて is de て-vorm en あります vormt met die て-vorm een constructie voor iets dat geschreven is en daar als resultaat blijft staan. De beleefde vorm あります maakt de formulering beleefd. Hier betekent het dat die instructie of informatie in het recept staat; het betekent niet dat iemand op dit moment aan het schrijven is. Samen betekent なめらかな食感にするためにクリームを使う “room gebruiken om een gladde textuur te creëren”. Dat hele onderdeel wordt met と als inhoud verbonden aan 書いてあります, en も laat zien dat dit eveneens in het recept staat. De volledige zin betekent daarom: “In het recept staat ook dat we room moeten gebruiken om een gladde textuur te krijgen.”

6. 代わりにヨーグルトを使うなら、火を弱めたほうがいいです。

   Als we in plaats daarvan yoghurt gebruiken, moeten we het vuur lager zetten.

   代わりに

   in plaats daarvan

   ヨーグルト

   yoghurt

   使うなら

   als we gebruiken

   火

   het vuur

   弱めたほうがいいです

   we kunnen het beter lager zetten

   Uitgebreide uitleg

   代わりに betekent hier “in plaats daarvan”. Het verwijst naar een vervanging van het eerder genoemde ingrediënt; de vorm kan ook algemener “als alternatief” betekenen. Voorbeeld: 代わりに水を入れます。 — “In plaats daarvan voeg ik water toe.” ヨーグルト is het zelfstandig naamwoord “yoghurt”. Het staat hier als het ingrediënt dat als alternatief wordt gebruikt. 使うなら bestaat uit 使う (“gebruiken”) en なら, dat een voorwaarde inleidt: “als we gebruiken”. 使う is de woordenboekvorm; het onderwerp “we” staat niet in het Japans zelf, maar wordt door de vaste Nederlandse vertaling ondersteund. De voorwaarde staat vóór het hoofdadvies. Voorbeeld: この鍋を使うなら、先に洗ってください。 — “Als we deze pan gebruiken, was hem dan eerst.” 火 betekent in deze kookcontext “het vuur” of de vlam onder het gerecht. Het zelfstandig naamwoord betekent niet in elke context precies “warmte”; hier gaat het om de kookvlam waarvan de intensiteit lager moet worden gezet. 弱めたほうがいいです drukt een advies uit: “we kunnen het beter lager zetten”. 弱める is de basisvorm en betekent “verzwakken” of, bij vuur, “lager zetten”. 弱めた is de た-vorm van dit werkwoord. In de vaste constructie V-たほうがいい geeft die vorm een aanbeveling; hier betekent hij dus niet dat het verlagen al gebeurd is. です maakt de uitdrukking beleefd. Voorbeeld: 少し火を弱めたほうがいいです。 — “We kunnen het vuur beter iets lager zetten.” Samen betekent 代わりにヨーグルトを使うなら “als we in plaats daarvan yoghurt gebruiken”. Daarna volgt het advies 火を弱めたほうがいいです: “dan kunnen we het vuur beter lager zetten”. De volledige betekenis is dus: “Als we in plaats daarvan yoghurt gebruiken, moeten we het vuur lager zetten.”

7. そうしないと、ソースが分離して変に見えるかもしれません。

   Anders kan de saus schiften en er vreemd uitzien.

   そうしないと

   anders / als je dat niet doet

   ソース

   saus

   分離して

   schiften en

   変に

   vreemd

   見える

   eruitzien

   かもしれません

   misschien

   Uitgebreide uitleg

   そうしないと betekent hier “als je dat niet doet” en vormt de voorwaarde voor wat volgt. そう verwijst naar de vooraf besproken noodzakelijke maatregel; in deze context gaat het om het lager zetten van het vuur wanneer yoghurt wordt gebruikt. しない is de negatieve vorm van する, en と koppelt de voorwaarde aan het gevolg. Een bruikbaar patroon is そうしないと、… = “anders kan …”. ソース is het zelfstandig naamwoord voor “saus”. Het staat hier als onderwerp van de daaropvolgende beschrijving. De Japanse vorm verandert niet voor enkelvoud of meervoud. 分離して komt van het werkwoord 分離する (“scheiden”); de vorm op -て verbindt deze gebeurtenis met het volgende deel. In deze kookcontext betekent het natuurlijk “schiften”. Een voorbeeld: 油と水が分離する。 — “Olie en water scheiden zich.” 変に is de bijwoordelijke vorm van 変だ, “vreemd” of “ongewoon”. Hier beschrijft het hoe iets eruitziet: “op een vreemde manier”. De vorm 変に is niet de basisvorm van het bijvoeglijke woord, maar de vorm die vóór een werkwoord gebruikt wordt. 見える betekent “eruitzien” of “zichtbaar lijken”. In 変に見える gaat het om de indruk die de saus maakt: ze ziet er vreemd uit. 見える is een werkwoord dat een verschijning of indruk uitdrukt, niet een handeling waarbij iemand de saus bewust bekijkt. Voorbeeld: この色はきれいに見える。 — “Deze kleur ziet er mooi uit.” かもしれません drukt een mogelijkheid uit: “misschien” of “kan”. かもしれない is de niet-formele vorm; かもしれません is de beleefde vorm. Het maakt de voorspelling voorzichtig: het schiften en er vreemd uitzien wordt als mogelijk, niet als zeker, voorgesteld. Samen betekent de zin: “Anders kan de saus schiften en er vreemd uitzien.” Eerst wordt een voorwaarde gegeven (そうしないと), daarna het mogelijke gevolg: de saus kan schiften (分離して) en er vreemd uitzien (変に見える), met onzekerheid uitgedrukt door かもしれません.

8. 最後のほうでゆっくり混ぜ入れると、うまくいくはずです。

   Het zou moeten helpen om het tegen het einde langzaam erdoor te roeren.

   最後のほうで

   tegen het einde

   ゆっくり

   langzaam

   混ぜ入れる

   erdoor roeren

   うまくいく

   goed uitpakken

   はずです

   zou moeten

   Uitgebreide uitleg

   最後のほうで betekent hier “tegen het einde” of “in het laatste deel”. 最後 is “het einde” en ほう maakt de verwijzing wat ruimer: niet noodzakelijk het allerlaatste moment, maar de laatste fase. で markeert hier het tijdstip of de fase waarin de handeling plaatsvindt. ゆっくり beschrijft hoe de handeling gebeurt: langzaam en rustig. Het is een bijwoord en kan dus rechtstreeks vóór een werkwoord staan. Voorbeeld: ゆっくり話してください。 — “Spreek alstublieft langzaam.” 混ぜ入れる is een samengesteld werkwoord met 混ぜる (“mengen”) en 入れる (“erin doen”). Samen betekent het “iets al mengend ergens in doen”, dus “erdoor roeren”. De vorm 混ぜ入れる is de woordenboekvorm; in deze zin staat hij vóór と in een voorwaardelijke constructie. Het voorwerp wordt hier niet afzonderlijk genoemd; de vertaling maakt duidelijk dat het om iets gaat dat in het mengsel wordt geroerd. うまくいく is een vaste, breed bruikbare combinatie: letterlijk ongeveer “goed gaan”, en in deze zin “goed uitpakken”. うまく betekent “op een goede manier” en いく betekent hier niet simpelweg lichamelijk “gaan”, maar maakt deel uit van de uitdrukking voor het verloop van een zaak. Voorbeeld: 計画がうまくいった。 — “Het plan is goed uitgepakt.” はずです drukt een verwachting uit waarvoor de spreker reden heeft: “zou moeten” of “hoort”. はず is het verwachte gevolg of de veronderstelde uitkomst, en です maakt de formulering beleefd. Het is geen absolute garantie. Hier volgt はずです op うまくいく, waardoor de spreker verwacht dat het goed zal gaan. De eerste twee delen geven samen de omstandigheden: 最後のほうでゆっくり混ぜ入れる — “het tegen het einde langzaam erdoor roeren”. De vorm 混ぜ入れると maakt daarvan een voorwaarde met het gevolg dat daarna komt: “als je het tegen het einde langzaam erdoor roert”. Daarna geeft うまくいくはずです de verwachte uitkomst: “zou het goed moeten uitpakken”. Als geheel betekent de zin dus: “Als je het tegen het einde langzaam erdoor roert, zou het goed moeten uitpakken.”

9. うまくいったら、その代用方法を書き留めます。

   Als het goed uitpakt, schrijf ik de vervanging op.

   うまくいったら

   als het goed uitpakt

   その

   die/dat

   代用方法

   vervangingsmethode

   書き留めます

   opschrijven; noteren

   Uitgebreide uitleg

   うまくいったら Hier betekent dit “als het goed uitpakt” of “als het lukt”. De basisvorm is うまくいく (“goed gaan; lukken”). De vorm いったら is de たら-voorwaardevorm: de verleden vorm いった krijgt ら. In deze zin verwijst dat niet naar een vast verleden moment; het stelt een voorwaarde voor de toekomstige handeling. Voorbeeld: うまくいったら、知らせます。 — “Als het lukt, laat ik het weten.” その Dit is een aanwijzend woord dat vóór een zelfstandig naamwoord staat en “die/dat” betekent. Hier kwalificeert het 代用方法; de precieze verwijzing wordt door de zin niet verder benoemd. Vergelijk この (“deze”, dichter bij de spreker) en あの (“die daar”, verder van beide gesprekspartners). その kan naar iets verwijzen dat al in de gesprekssituatie of context bekend is. 代用方法 Dit zelfstandig naamwoord betekent hier “vervangingsmethode”: een methode om iets door een alternatief te vervangen. Het is een samenstelling van 代用 (“vervanging; substitutie”) en 方法 (“methode; manier”). De samenstelling benoemt dus een manier van vervangen, niet enkel een willekeurige methode. Voorbeeld: 別の材料の代用方法を考えます。 — “Ik bedenk een vervangingsmethode voor een ander ingrediënt.” 書き留めます Dit is de beleefde niet-verleden vorm van 書き留める, “opschrijven; noteren”, met de betekenis “ik zal opschrijven” in deze context. 書き留める is specifieker dan alleen 書く (“schrijven”): het gaat om iets vastleggen zodat men het later kan terugvinden. De ます-vorm drukt hier een voorgenomen handeling uit; de persoon van het onderwerp wordt niet in de Japanse werkwoordsvorm gemarkeerd. De Nederlandse vertaling maakt het onderwerp “ik” expliciet. Voorbeeld: 大事なことを書き留めます。 — “Ik noteer belangrijke dingen.” Samen betekent de zin: “Als het goed uitpakt, schrijf ik die vervangingsmethode op.” Eerst wordt met うまくいったら de voorwaarde gesteld. Daarna verwijst その naar de bedoelde methode, en 代用方法を書き留めます zegt dat de spreker die methode zal noteren. ます houdt de formulering beleefd.

10. そうすれば、次回は推測しなくて済みます。

    Dan hoeven we de volgende keer niet te raden.

    そうすれば

    als dat zo gebeurt, dan

    次回

    de volgende keer

    推測

    gissen

    しなくて済みます

    niet hoeven te doen

    Uitgebreide uitleg

    そうすれば betekent hier: “als dat zo gebeurt / als men dat doet, dan”. Het verwijst naar de eerder genoemde aanpak. そう betekent “zo”, en すれば is de voorwaardelijke vorm van する (“doen”): する → すれば. De vorm 〜ば drukt hier een voorwaarde uit; そうすれば legt dus een voorwaarde-gevolgrelatie. 次回 betekent “de volgende keer” en is een zelfstandig naamwoord voor de volgende gelegenheid. Het is een compacte, enigszins formele tijdsaanduiding; 次の回 kan dezelfde tijdsperiode omschrijven. In 次回は maakt は van “de volgende keer” het onderwerp of thema van de zin en kan het ook een contrast markeren. は maakt 次回 niet tot het grammaticale onderwerp in strikte zin. 推測 betekent hier “gissen” of “een inschatting maken”. Het is een zelfstandig naamwoord dat met する als werkwoord wordt gebruikt: 推測する = “gissen”. Een verwant maar niet identiek woord is 予想 (“voorspellen” of “verwachten”); 推測 legt meer nadruk op iets afleiden zonder zekere informatie. しなくて済みます geeft aan dat gissen niet nodig zal zijn en dus achterwege kan blijven. De relevante basisvorm is 済む (“volstaan; zonder iets hoeven te doen uitkomen”). In 〜なくて済む wordt aangegeven dat men een handeling kan nalaten: する wordt しない, en daarvan ontstaat in deze constructie しなくて済む. 済みます is de beleefde vorm van 済む. Voorbeeld: 予約しなくて済みました。 — “Ik hoefde niet te reserveren.” Samen betekent de zin: “Dan hoeven we de volgende keer niet te raden.” De Japanse zin noemt het onderwerp niet expliciet; het Nederlandse we komt uit de vaste vertaling. そうすれば koppelt de eerder genoemde aanpak aan het resultaat, 次回は markeert “de volgende keer” als thema of contrastpunt, en 推測しなくて済みます zegt dat gissen dan niet nodig is. De beleefde slotvorm ます maakt de formulering beleefd.