Beleefd praten over een tegenvallend visgerecht | Leer japans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. すみません、魚について聞いてもいいですか。少し乾いています。

   Pardon, mag ik iets over de vis vragen? Hij is een beetje droog.

   すみません

   pardon; neem me niet kwalijk

   魚

   vis

   について

   over; met betrekking tot

   聞いてもいいですか

   mag ik vragen?

   少し

   een beetje

   乾いています

   is droog

   Uitgebreide uitleg

   すみません is hier een beleefde verontschuldiging of aanspreekvorm: “pardon” of “neem me niet kwalijk”. De vorm is niet specifiek een excuus voor een bepaalde handeling; de precieze aanleiding komt uit de context. 魚 betekent “vis”. Het is hier het onderwerp waarover de spreker informatie wil vragen. Het woord kan afhankelijk van de context een vis als dier of als voedsel aanduiden; de vertaling maakt hier duidelijk dat het om de vis gaat. について vormt met het voorafgaande zelfstandig naamwoord het patroon Xについて = “over X” of “met betrekking tot X”. に en ついて functioneren hier samen als één nuttige uitdrukking; ついて moet je in deze betekenis niet los vertalen als een gewoon werkwoord. 聞いてもいいですか is het beleefde vraagpatroon werkwoord in de -te-vorm + もいいですか, letterlijk ongeveer “is het ook goed als ik ...?” en natuurlijk vertaald als “mag ik ...?”. Het werkwoord is 聞く (“vragen; luisteren”), waarvan de -te-vorm hier 聞いて is. In deze zin betekent het “vragen”, niet “luisteren”. Voorbeeld: ここで写真を撮ってもいいですか。 — “Mag ik hier een foto maken?” Dit patroon vraagt toestemming; het is niet hetzelfde als een gewone vraag naar informatie zonder toestemmingselement. 少し betekent “een beetje” of “enigszins”. Het verzacht hier de mate waarin iets droog is. Voorbeeld: 少し待ってください。 — “Wacht alstublieft even.” 乾いています betekent hier “is droog”. De basisvorm is 乾く, “droog worden” of “uitdrogen”; 乾いて is de -te-vorm en います geeft in deze combinatie een bestaande toestand aan. De vorm is beleefd. Het is dus niet het bijvoeglijk naamwoord “droog” als afzonderlijk woord, maar een werkwoordelijke uitdrukking voor de toestand dat iets droog is. Samen vormen 魚について en 聞いてもいいですか de vraag “Mag ik iets over de vis vragen?”. Daarna beperkt 少し de mate, en 乾いています beschrijft de toestand van de vis: “Hij is een beetje droog.” De volledige betekenis is: “Pardon, mag ik iets over de vis vragen? Hij is een beetje droog.”

2. 申し訳ありません。厨房に確認します。

   Het spijt me. Ik zal het aan de keuken vragen.

   申し訳ありません

   Het spijt me.

   厨房

   keuken

   確認します

   zal navragen / controleren

   Uitgebreide uitleg

   申し訳ありません betekent hier een formele verontschuldiging: “Het spijt me.” De uitdrukking is beleefder en formeler dan het kortere すみません, dat ook in de vorige zin voorkomt. Leer deze uitdrukking als een vaste manier om excuses aan te bieden; splits haar niet op als een gewone Nederlandse zin. 厨房 betekent “keuken”, hier in de context van een restaurant: de keuken of het keukenpersoneel. Het woord verwijst dus naar de plaats of de afdeling, niet noodzakelijk naar één bepaalde persoon. Voorbeeld: 厨房に伝えます。 — “Ik geef het aan de keuken door.” Dit voorbeeld introduceert een nieuwe zin en is geen extra feit uit de bron. 確認します komt van 確認する, “controleren” of “navraag doen”. します is de beleefde vorm van する; de vorm kan, afhankelijk van de context, een handeling in het heden of een voorgenomen/toekomstige handeling uitdrukken. Hier betekent zij “ik zal navraag doen”. In deze zin wordt het onderwerp niet afzonderlijk genoemd; de Nederlandse vertaling maakt duidelijk dat de spreker degene is die navraag zal doen. Voorbeeld: 予約を確認します。 — “Ik zal de reservering controleren.” Samen vormen 厨房に確認します de betekenis “ik zal het aan de keuken navragen”. に markeert hier de partij of plaats waarop de navraag gericht is. De eerste zin biedt excuses aan; daarna kondigt de spreker beleefd aan dat die persoon bij de keuken navraag zal doen. De volledige betekenis is daarom: “Het spijt me. Ik zal het aan de keuken vragen.”

3. 味はおいしいですが、食感は期待していたものと違います。

   De smaak is lekker, maar de textuur is niet zoals ik had verwacht.

   味

   smaak

   おいしい

   lekker

   ですが

   maar

   食感

   textuur

   期待していた

   had verwacht

   もの

   ding; wat

   違います

   is anders

   Uitgebreide uitleg

   味 betekent hier “smaak”. Het is een zelfstandig naamwoord. In 味は markeert は de smaak als onderwerp van gesprek; het maakt 味 niet tot het grammaticale onderwerp van おいしい. Voorbeeld: 味がいいです。 — “De smaak is goed.” おいしい is het bijvoeglijk naamwoord “lekker”. Dit is de gewone niet-verleden vorm. Met です wordt de uitdrukking beleefd; de ontkenning is おいしくないです — “het is niet lekker”. Hier zegt de zin dat de smaak lekker is. ですが verbindt de eerste mededeling met een tegenstelling en betekent hier “maar”. In deze zin volgt het op de beleefde vorm おいしいです; が voegt de tegenstelling toe. Het tweede deel gaat vervolgens over een ander aspect, namelijk de textuur. 食感 betekent “textuur” of “mondgevoel”: hoe iets aanvoelt tijdens het eten. In 食感は wordt textuur als het volgende gespreksonderwerp gemarkeerd. Het woord is een zelfstandig naamwoord en betekent hier niet “smaak”. 期待していた komt van 期待する, “verwachten” of “ergens op rekenen”. していた bestaat uit する in de vorm して plus いた; samen geeft dit een verwachting die vóór het relevante moment bestond, dus hier “had verwacht” of “verwachtte”. Het onderwerp van die verwachting wordt in deze zin niet afzonderlijk genoemd. Voorbeeld: もっと早いと思っていました。 — “Ik dacht dat het sneller zou zijn.” もの betekent hier niet simpelweg een concreet “ding”. In 期待していたもの maakt het een eerder beschreven of bedoelde zaak zelfstandig: “wat ik had verwacht”. 期待していた staat vóór もの als bepaling, zoals gebruikelijk bij een Japanse bepaling vóór een zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: 探していたものが見つかりました。 — “Ik heb gevonden wat ik zocht.” 違います komt van 違う, “anders zijn” of “verschillen”. 違います is de beleefde vorm; het is geen vorm van 変わる. In ものと違います markeert と waarmee iets wordt vergeleken: de textuur verschilt van wat verwacht werd. Voorbeeld: 写真と違います。 — “Het is anders dan op de foto.” Samen betekent 味はおいしいですが “de smaak is lekker, maar”. Daarna introduceert 食感は textuur als contrasterend gespreksonderwerp: “wat de textuur betreft”. 期待していたものと違います zegt dat die textuur verschilt van wat de spreker had verwacht. De volledige betekenis is daarom: “De smaak is lekker, maar de textuur is niet zoals ik had verwacht.”

4. 少しソースを別に添えると、よいかもしれません。

   Een beetje saus apart zou kunnen helpen.

   少し

   een beetje

   ソース

   saus

   別に

   apart

   添える

   erbij doen

   よい

   goed

   かもしれません

   misschien

   Uitgebreide uitleg

   少し betekent hier “een beetje” en geeft een kleine hoeveelheid aan. Het staat vóór ソース en beperkt dus de hoeveelheid saus. Voorbeeld: 少し水をください。 — “Geef me alstublieft een beetje water.” ソース is het leenwoord voor “saus”. De vorm verandert hier niet voor enkelvoud of meervoud; Japans heeft in deze context geen apart lidwoord nodig. ソースを maakt van saus het directe object van de handeling: de saus is wat apart wordt toegevoegd. 別に betekent hier “apart” of “afzonderlijk”. Het beschrijft de manier waarop de saus wordt toegevoegd, niet een nieuwe soort saus. In combinatie met 添える ontstaat de herbruikbare betekenis “iets er apart bij doen”. 添える is de basisvorm van het werkwoord “erbij doen” of “toevoegen”. Het wordt gebruikt voor iets dat naast of bij iets anders wordt geplaatst, bijvoorbeeld als aanvulling. In 少しソースを別に添えると staat het in de vorm vóór と; deze vorm maakt een voorwaarde of aanleiding: “als/wanneer men een beetje saus apart toevoegt”. Het onderwerp wordt in deze zin niet expliciet genoemd. よい betekent “goed” en is een formele variant van いい. In deze zin beoordeelt het de voorgestelde toevoeging als mogelijk geschikt of nuttig. Voorbeeld: これでよいです。 — “Zo is het goed.” かもしれません drukt een voorzichtige mogelijkheid uit: “misschien” of “zou kunnen”. De beleefde vorm is gebaseerd op かもしれない; ません maakt hier deel uit van deze vaste beleefde uitdrukking en maakt niet de hele mogelijkheid negatief. Samen vormt 少しソースを別に添えると de voorwaardelijke aanleiding “als er een beetje saus apart wordt toegevoegd”. よいかもしれません zegt voorzichtig dat dit goed zou kunnen zijn. De volledige bedoelde betekenis is daarom: “Een beetje saus apart zou kunnen helpen.” De formulering is beleefd en voorzichtig, niet stellig.

5. ソースをお持ちしましょうか。

   Wilt u dat ik wat saus breng?

   ソース

   saus

   お持ちしましょうか

   zal ik brengen?

   Uitgebreide uitleg

   ソース betekent hier “saus”. Het is een leenwoord dat als zelfstandig naamwoord wordt gebruikt. Een eenvoudig herbruikbaar patroon is Xを voor “X” als object van de handeling; hier is ソースを dus “de saus/saus” als datgene wat gebracht wordt. お持ちしましょうか betekent hier beleefd: “zal ik brengen?” Het belangrijke werkwoord is 持つ (“dragen; meenemen/brengen”); 持ち is de stam die in deze vorm vóór します staat. De combinatie お持ちする is een bescheiden beleefde manier om te zeggen dat de spreker iets voor de ander doet. De vorm しましょうか maakt er een aanbod of voorstel in vraagvorm van: “zal ik …?” Dit is niet hetzelfde als een gewone mededeling dat de spreker iets zal brengen. Voorbeeld: お荷物をお持ちしましょうか。 — “Zal ik uw bagage dragen?” Samen geeft ソースを plus お持ちしましょうか de betekenis: “Zal ik saus brengen?” Het object wordt met を gemarkeerd, en de spreker biedt beleefd aan om het te brengen. In deze context sluit dat aan bij het eerdere voorstel om wat saus apart te serveren en bij de voorwaarde dat de saus niet te zwaar moet zijn.

6. それなら助かりますが、重すぎないソースならお願いします。

   Dat zou helpen, zolang de saus niet te zwaar is.

   それなら

   als dat zo is

   助かります

   dat zou helpen

   重すぎない

   niet te zwaar

   ソース

   saus

   お願いします

   graag

   Uitgebreide uitleg

   それなら betekent hier “als dat zo is” of “in dat geval”. それ verwijst in deze context naar de voorafgaande voorwaarde of situatie, niet noodzakelijk naar een concreet zelfstandig naamwoord. なら maakt daarvan een voorwaardelijk kader: “als het zo zit…”. Een bruikbaar patroon is それなら、… — “als dat zo is, …”. 助かります is de beleefde niet-verleden vorm van 助かる, letterlijk ongeveer “geholpen worden” of “gered zijn”. In deze zin wordt die vorm gebruikt om waardering uit te drukken voor een voorgestelde hulp: “dat zou helpen”. De beleefde vorm is 助かります; een voorbeeld is 手伝ってくれると助かります。 — “Het zou helpen als je me helpt.” Na 助かります staat が. Hier verbindt het niet simpelweg twee gelijkwaardige mededelingen; het verzacht de overgang naar de voorwaarde die volgt. De combinatie betekent ongeveer: “Dat zou helpen, maar/alleen als…”. De hele voorwaarde volgt daarna. 重すぎない bestaat uit 重い (“zwaar”), すぎる (“te veel zijn; overmatig zijn”) en de ontkenning ない. 重すぎる betekent “te zwaar zijn”; 重すぎない betekent dus “niet te zwaar zijn”. Dit is specifieker dan 重くない, dat alleen “niet zwaar zijn” betekent. Het element すぎ is de vorm die hier aan 重い wordt toegevoegd; het zelfstandig naamwoord ソース krijgt deze vorm niet. Een vergelijkbaar voorbeeld is 辛すぎない料理 — “een gerecht dat niet te pittig is”. ソース is het zelfstandig naamwoord “saus”. In deze zin gaat het, overeenkomstig de vaste vertaling en de context, om de saus die de spreker kan brengen. Het woord verandert hier niet van vorm voor enkelvoud of meervoud. お願いします is een beleefde manier om een verzoek te doen, ongeveer “graag” of “alstublieft”. Het is de beleefde vorm van お願いする, “verzoeken” of “vragen”. In deze zin staat het na de voorwaarde en betekent het: “dan graag” of “doet u dat dan alstublieft”. Een voorbeeld is これをお願いします。 — “Deze graag.” Samen vormt 重すぎないソースならお願いします de voorwaardelijke vraag: “Als het een saus is die niet te zwaar is, dan graag.” Het bijvoeglijke deel 重すぎない staat vóór ソース en beschrijft welke saus gewenst is. Met それなら助かりますが wordt het geheel beleefd ingeleid: “Dat zou helpen, zolang de saus niet te zwaar is.”

7. 小さな器に入れたソースをお持ちして、厨房にも伝えます。

   Ik kan een klein schaaltje saus brengen en het aan de keuken laten weten.

   小さな

   klein

   器

   schaaltje

   入れた

   erin gedaan

   ソース

   saus

   お持ちして

   brengen

   厨房にも

   ook aan de keuken

   伝えます

   laat weten

   Uitgebreide uitleg

   小さな betekent hier ‘klein’ en staat vóór het zelfstandig naamwoord 器. Dit is een vaste vorm die vóór een zelfstandig naamwoord wordt gebruikt; zij heeft hier dezelfde betekenis als 小さい (‘klein’), maar is niet simpelweg de gewone verbuiging van 小さい. Ook 小さい器 is mogelijk. Voorbeeld: 小さな店 — ‘een kleine winkel’. 器 betekent hier een schaaltje of kommetje: een recipiënt waarin iets wordt gedaan. Afhankelijk van vorm en context kan het ook algemener ‘recipiënt’ of ‘serviesstuk’ betekenen. In deze zin wordt het door 小さな als klein beschreven. 入れた komt van 入れる (‘iets ergens in doen’). De vorm 入れた is de verleden vorm. In 器に入れたソース staat deze vorm vóór ソース en beschrijft zij de saus: ‘saus die in het schaaltje is gedaan’, natuurlijk ook ‘saus in het schaaltje’. に geeft hier de plaats of bestemming aan waar iets in wordt gedaan. Voorbeeld: 箱に入れた本 — ‘het boek dat in de doos is gedaan’. ソース is het leenwoord voor ‘saus’. In deze zin is het, samen met を, het lijdend voorwerp van お持ちして: de spreker brengt de saus. Het vormt ook de inhoud die in het schaaltje is gedaan. お持ちして hoort bij de beleefde dienstverleningsuitdrukking お持ちする, gebaseerd op 持つ (‘dragen, meenemen’). Dit is de verbindende vorm en koppelt het brengen aan de volgende handeling: ‘brengen en vervolgens …’. De お--vorm hoort bij de bescheiden formulering お持ちする; zij maakt dit niet tot het gewone neutrale 持って. Voorbeeld: すぐお持ちします — ‘Ik breng het meteen.’ 厨房にも bestaat uit 厨房 (‘keuken’, in het bijzonder de ruimte waar eten wordt bereid) plus に en も. に markeert hier het doel of de ontvanger van het doorgeven. も voegt dat doel toe met de betekenis ‘ook’: ‘ook aan de keuken’. 伝えます komt van 伝える (‘iets aan iemand doorgeven, meedelen’). Dit is de beleefde niet-verleden vorm; in deze context verwijst zij naar de handeling die de spreker zal uitvoeren of van plan is uit te voeren: ‘ik laat het weten’. Het onderwerp is niet uitgedrukt, maar de context en de vorm ondersteunen de spreker als uitvoerder. Voorbeeld: 担当者に伝えます — ‘Ik geef het door aan de verantwoordelijke.’ Samen betekent 小さな器に入れたソース ‘de saus die in een klein schaaltje is gedaan’, natuurlijk weergegeven als ‘saus in een klein schaaltje’. ソースをお持ちして geeft de eerste verbonden handeling aan: de spreker brengt die saus. 厨房にも伝えます geeft de tweede handeling aan: de spreker laat het ook aan de keuken weten. De volledige betekenis is: ‘Ik kan een klein schaaltje saus brengen en het aan de keuken laten weten.’ お持ちして en 伝えます vormen samen een beleefde, servicegerichte formulering.

8. もっと食べる前に、伝えておこうと思いました。

   Ik wilde het even zeggen voordat ik er meer van at.

   もっと

   meer

   食べる

   eten

   前に

   voordat

   伝えておこう

   alvast laten weten

   Uitgebreide uitleg

   もっと betekent hier “meer”, met 食べる erbij: meer eten dan eerder of dan de hoeveelheid die al gegeten is. Het zegt op zichzelf niet wat precies gegeten wordt; de Nederlandse vertaling maakt daarvan “er meer van”. Voorbeeld: もっと水を飲みます。 — “Ik drink meer water.” 食べる is de woordenboekvorm van “eten”. In deze zin staat die vorm vóór 前に om de handeling aan te geven die nog moet plaatsvinden: 食べる前に betekent “voordat [iemand] eet”. De vorm 食べる is hier dus niet verleden tijd; de tijdsrelatie komt uit de constructie met 前に. 前に betekent “voordat” wanneer het na een werkwoordsvorm staat. Het patroon V-る前に、... betekent “voordat iemand V doet, ...”. De komma markeert hier de grens tussen de voorafgaande voorwaarde in de tijd en wat de spreker vervolgens wilde doen. Voorbeeld: 寝る前に本を読みます。 — “Ik lees een boek voordat ik ga slapen.” 伝えておこう bevat het werkwoord 伝える, “meedelen” of “laten weten”. 伝えて is de verbindingsvorm van 伝える; daarna staat おく in de vorm おこう. V-ておく drukt uit dat iemand iets vooraf doet met het oog op wat daarna komt. De vorm V-ておこう geeft hier de intentie van de spreker weer: het alvast laten weten. De vertaling “even zeggen” past bij deze concrete context, maar 伝える kan ook informatie aan iemand doorgeven. Het slot と思いました komt na deze intentie. 思う betekent “denken” of “vinden”; 思いました is de beleefde verleden vorm. Samen met de voorafgaande intentievorm maakt het duidelijk dat de spreker dacht of van plan was het alvast te laten weten. Het object van “laten weten” wordt in de Japanse zin niet uitgedrukt; de vaste vertaling geeft dat weer met “het”. De delen bouwen dus op tot: もっと食べる前に — “voordat ik er meer van at” — en 伝えておこうと思いました — “wilde ik het alvast laten weten”. Als geheel: “Ik wilde het even zeggen voordat ik er meer van at.”

9. ソースを試した後も、魚がまだ乾いていたら教えてください。

   Laat het me alstublieft weten als de vis na het proberen van de saus nog steeds droog is.

   ソース

   saus

   試した

   geprobeerd

   後

   na; daarna

   魚

   vis

   まだ

   nog steeds

   乾いていた

   droog was

   たら

   als; wanneer

   教えてください

   laat het me alstublieft weten

   Uitgebreide uitleg

   ソース betekent hier “saus”. Het is een leenwoord; de vorm verandert niet voor getal. Bijvoorbeeld: ソースをかけます。 — “Ik giet saus eroverheen.” 試した is de verleden, gewone vorm van 試す (“proberen, testen”). In ソースを試した betekent het “de saus geprobeerd”. De vorm 試して is de verbindende vorm, bijvoorbeeld in 試してみます — “Ik zal het proberen.” 後 betekent in 試した後 “na”. Een gewone vorm vóór 後 geeft aan wat eerst gebeurt: 食べた後 — “na het eten”. Hier volgt も op dit geheel: 試した後も betekent “ook na het proberen” of “zelfs nadat [je] het hebt geprobeerd”. 魚 betekent “vis”. Met が wordt de vis als onderwerp van de toestand gemarkeerd. De vertaling identificeert deze vis als het onderwerp dat droog kan zijn. まだ betekent “nog steeds” en geeft aan dat een toestand voortduurt. Het staat hier vóór de beschrijving van de vis: まだ乾いていたら — “als de vis nog steeds droog is”. 乾いていた komt van 乾く (“droog worden; droog zijn”) en is de verleden vorm van 乾いている, de vorm die een bestaande toestand uitdrukt. In deze zin beschrijft het dus dat de vis droog is gebleven of droog was. Het is niet de vorm van een zelfstandig naamwoord; 乾く is het werkwoord waarvan deze vorm afkomstig is. たら maakt hier een voorwaardelijke bijzin: 乾いていたら betekent “als de vis droog is/blijkt te zijn”. De vorm kan afhankelijk van de context ook een tijdsrelatie uitdrukken, maar hier geeft de vaste vertaling duidelijk een voorwaarde aan. 教えてください is een beleefd verzoek, opgebouwd uit de verbindende vorm 教えて van 教える (“vertellen; laten weten”) plus ください (“alstublieft”). In deze zin betekent het “laat het me alstublieft weten”. Het bedoelde object “me” is in het Japans niet uitgedrukt, maar staat wel in de vaste vertaling. Samen vormen ソースを試した後も (“ook na het proberen van de saus”) en 魚がまだ乾いていたら (“als de vis nog steeds droog is”) de voorwaarde. 教えてください geeft het verzoek daarop. De volledige betekenis is: “Laat het me alstublieft weten als de vis na het proberen van de saus nog steeds droog is.”

10. 別の方法を考えられます。

    We kunnen een andere oplossing vinden.

    別の

    andere

    方法

    methode; oplossing

    考えられます

    kunnen bedenken

    Uitgebreide uitleg

    別の betekent hier “andere” en staat vóór het zelfstandig naamwoord dat het nader bepaalt. Het patroon 別の + zelfstandig naamwoord is een bruikbare manier om naar een andere optie of zaak te verwijzen. 別 betekent “anders/onderscheiden”; 別の is de vorm die vóór een zelfstandig naamwoord wordt gebruikt. 方法 betekent hier “methode” of, in deze context, natuurlijker “oplossing/manier”. Het woord kan bijvoorbeeld ook een manier van handelen aanduiden: 別の方法を使います。 — “Ik gebruik een andere methode.” Het zelfstandig naamwoord blijft in deze vorm gelijk; Japans markeert hier geen meervoud. 考えられます is de beleefde niet-verleden vorm van 考えられる, de potentiële vorm van 考える (“bedenken/overwegen”). 考える betekent “bedenken” of “overwegen”; 考えられます drukt uit dat iets mogelijk is: “kan bedenken” of “kan overwegen”. De beleefde vorm -ます maakt de formulering geschikt voor neutrale, beleefde communicatie. Vergelijk 考えます — “ik zal bedenken/ik denk na” — met 考えられます — “kan bedenken”. In 別の方法を考えられます markeert を 別の方法 als datgene waarover of waarvoor het bedenken plaatsvindt. Samen vormen de delen de betekenis “We kunnen een andere oplossing bedenken/vinden.” Het Japanse onderwerp is niet uitgedrukt; de vaste Nederlandse vertaling maakt hier duidelijk dat de bedoelde handelende groep “we” is. De zin biedt dus aan dat er een andere manier of oplossing kan worden bedacht.