Maaltijden voorbereiden voor een drukke week | Leer japans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 来週は忙しそうなので、前もっていくつか料理を作っておくと助かります。

   Volgende week ziet er druk uit, dus het zou helpen om van tevoren wat maaltijden te bereiden.

   来週

   volgende week

   忙しそう

   er druk uitzien

   ので

   omdat; aangezien

   前もって

   van tevoren

   いくつか

   enkele; een paar

   料理

   gerecht; maaltijd

   作っておく

   vooraf klaarmaken

   助かります

   dat zou helpen

   Uitgebreide uitleg

   来週 betekent hier “volgende week”. Het is een tijdsaanduiding; in deze vaste combinatie verwijst 来 naar de komende week. Met は wordt “volgende week” als onderwerp van gesprek gemarkeerd. 忙しそう betekent hier dat volgende week er druk uitziet of waarschijnlijk druk zal zijn. De basisvorm van het bijvoeglijk naamwoord is 忙しい “druk”. Voor そう valt de slot-い weg: 忙しそう. Deze vorm geeft een indruk of verwachting weer: 忙しい = “is druk”, 忙しそう = “lijkt druk”. ので verbindt een reden met wat daarop volgt en betekent hier “omdat” of “aangezien”. 忙しそうなので betekent dus “omdat het er druk uitziet”. Deze verbinding klinkt vaak wat zachter en verklarender dan een directe redengevende verbinding. 前もって is een bijwoord en betekent “van tevoren”. Het geeft aan dat iets eerder gebeurt dan het moment waarvoor het nuttig is. Voorbeeld: 前もって知らせます。 — “Ik laat het van tevoren weten.” いくつか betekent “enkele” of “een paar”. Het verwijst naar een niet precies bepaald aantal dingen; hier bepaalt het samen met 料理 dat het om meerdere gerechten of maaltijden gaat. Het noemt geen exact aantal. 料理 betekent hier, in overeenstemming met de vertaling, “maaltijd” of “gerecht”. In andere contexten kan hetzelfde woord ook koken of culinaire gerechten aanduiden. Voorbeeld: 料理を作ります。 — “Ik maak een gerecht/de gerechten.” 作っておく combineert 作る “maken” met おく in de vorm ておく. 作って is de て-vorm van 作る. 作っておく betekent dat iets vooraf wordt gemaakt om het later beschikbaar of nuttig te hebben. Het legt dus nadruk op voorbereiding voor een later doel. Voorbeeld: 明日の朝食を作っておきます。 — “Ik maak het ontbijt voor morgen alvast klaar.” 助かります is de beleefde niet-verleden vorm van 助かる. Hier betekent het “dat zou helpen” of “dat zou goed van pas komen”. In de constructie 作っておくと助かります geeft と een voorwaarde met het daaropvolgende gevolg aan: vooraf klaarmaken zou helpen. Wie precies het klaarmaken uitvoert, wordt in deze zin niet genoemd; de vorm zelf maakt ook niet expliciet wie geholpen wordt. Samen ontstaat de structuur 来週は忙しそうなので — “omdat volgende week er druk uitziet” — gevolgd door 前もっていくつか料理を作っておくと助かります — “het zou helpen om van tevoren enkele maaltijden klaar te maken”. De hele uiting betekent: “Volgende week ziet er druk uit, dus het zou helpen om van tevoren wat maaltijden te bereiden.”

2. 作り置きは役に立ちますが、毎日同じものを食べるのは避けましょう。

   Maaltijden voorbereiden helpt, maar eet niet elke dag hetzelfde.

   作り置き

   vooraf klaargemaakt eten

   役に立ちます

   is nuttig; helpt

   毎日

   elke dag

   同じ

   hetzelfde

   もの

   ding; gerecht

   食べる

   eten

   避けましょう

   laten we vermijden

   Uitgebreide uitleg

   作り置き betekent hier eten dat vooraf is klaargemaakt om later te gebruiken. Het is een zelfstandig naamwoord en een vaste samenstelling rond 作る “maken” en 置く “laten staan/voor later bewaren”; het geheel betekent niet zomaar “iets maken”, maar juist “vooraf bereiden en bewaren”. Voorbeeld: 作り置きを冷蔵庫に入れます。 — “Ik zet het vooraf klaargemaakte eten in de koelkast.” 役に立ちます is de beleefde niet-verleden vorm van 役に立つ, “nuttig zijn” of “helpen”. De vorm 立ちます behoort dus tot het werkwoord 役に立つ, niet tot een zelfstandig naamwoord ernaast. Het onderwerp is hier 作り置き: vooraf klaargemaakt eten is nuttig. Voorbeeld: この情報は役に立ちます。 — “Deze informatie is nuttig.” 毎日 betekent “elke dag” en geeft de herhaalde tijd aan. Het zegt hier dat het eten van hetzelfde gerecht zich dag na dag herhaalt; het is niet zelf een werkwoordelijke vorm. 同じ betekent “hetzelfde” of “gelijk”. In 同じもの staat het vóór het zelfstandig naamwoord en beschrijft het datgene wat hetzelfde is. 同じ gedraagt zich hier als een な-bijvoeglijk woord; vóór een zelfstandig naamwoord verschijnt in deze combinatie echter geen afzonderlijke な. Voorbeeld: 同じ店に行きます。 — “Ik ga naar dezelfde winkel.” もの betekent letterlijk “ding”, maar kan afhankelijk van de context ook naar eten of een gerecht verwijzen. In deze zin maakt 同じもの duidelijk dat het om steeds hetzelfde eten gaat. Het woord もの zelf betekent dus niet “elzelfde”; die betekenis komt van 同じ. 食べる is de gewone, niet-verleden vorm van “eten”. Hier staat deze vorm in de constructie 食べるのは: de nominaliserende の maakt van de handeling “het eten van ...” een onderwerp van bespreking, en は markeert dat onderwerp als thema. Het is daarom niet alleen een los bevel om te eten. Voorbeeld: 野菜を食べるのは大切です。 — “Groenten eten is belangrijk.” 避けましょう is de beleefde aansporingsvorm van 避ける, “vermijden”. ましょう kan letterlijk een voorstel “laten we ...” uitdrukken, maar wordt in advies ook gebruikt voor een gezamenlijke, beleefde aansporing. Het object van vermijden is hier de hele handeling 毎日同じものを食べるの: elke dag hetzelfde eten. De zin bestaat eerst uit 作り置きは役に立ちます — “Vooraf klaargemaakt eten is nuttig” — gevolgd door が, “maar”. Daarna wordt met 毎日同じものを食べるのは de handeling “elke dag hetzelfde eten” als thema genomen, en 避けましょう geeft het advies om die handeling te vermijden. Samen betekent de vaste uiting dus: “Maaltijden voorbereiden helpt, maar laten we vermijden dat we elke dag hetzelfde eten.”

3. 野菜カレーをたくさん作ろうと思っていました。

   Ik dacht eraan om een grote hoeveelheid groentecurry te maken.

   野菜カレー

   groentecurry

   たくさん

   veel; een grote hoeveelheid

   作ろうと思っていました

   van plan zijn om te maken

   Uitgebreide uitleg

   野菜カレー betekent hier groentecurry. 野菜 is “groente” en カレー is curry; samen vormen ze een zelfstandig naamwoord voor curry met groenten. Het woord 野菜 krijgt in deze combinatie geen aparte meervoudsvorm. たくさん geeft aan dat er een grote hoeveelheid bedoeld is. Het kan vóór een werkwoord staan om de hoeveelheid van de handeling te beschrijven, zoals in たくさん作る (“veel maken”). Het drukt hier hoeveelheid uit, niet een exact aantal. 作ろう is de wils- of uitnodigingsvorm van 作る (“maken”): 作る → 作ろう. In deze zin is die vorm onderdeel van 作ろうと思う, een veelgebruikt patroon voor “van plan zijn om te maken” of “eraan denken om te maken”. De vorm 作ろう staat dus niet op zichzelf als een aansporing aan iemand anders. と思っていました bestaat uit と, dat de gedachte-inhoud markeert, en de verleden vorm van 思っている (“denken; van plan zijn”). In combinatie met de wilsvorm geeft 作ろうと思っていました weer dat de spreker eerder van plan was om iets te maken of dat toen overwoog. Het zegt op zichzelf niet dat het maken daadwerkelijk heeft plaatsgevonden. De delen komen samen als 野菜カレーを (“groentecurry” als object) + たくさん作ろうと思っていました (“ik was van plan er veel van te maken”). Het volledige gebruik betekent daarom: “Ik dacht eraan om een grote hoeveelheid groentecurry te maken.”

4. 適切な量に分けて安全に保存すれば、それで大丈夫です。

   Dat werkt als je het goed in porties verdeelt en veilig bewaart.

   適切な

   passend; geschikt

   量

   hoeveelheid

   分けて

   verdelen en …

   安全に

   veilig

   保存すれば

   als je bewaart

   それで

   daarmee; zo

   大丈夫です

   dat is in orde

   Uitgebreide uitleg

   適切な betekent hier “geschikt” of “passend” en staat vóór 量 om die hoeveelheid te beschrijven. Het is de な-vorm van het bijvoeglijke naamwoord 適切だ: vóór een zelfstandig naamwoord wordt dat 適切な. Voorbeeld: 適切な方法を選びます。 — “Ik kies een geschikte methode.” 量 betekent “hoeveelheid”. Het gaat om de hoeveelheid van iets; in deze zin wordt die hoeveelheid vervolgens verdeeld. Voorbeeld: 量を確認します。 — “Ik controleer de hoeveelheid.” 分けて is de te-vorm van het werkwoord 分ける (“verdelen; opsplitsen”). De te-vorm verbindt deze handeling met de volgende handeling: 分けて保存する betekent “verdelen en bewaren”. In combinatie met 量に geeft 量に分ける hier het doel of de indeling van het verdelen aan: in geschikte porties verdelen. Voorbeeld: 食べ物を三つに分けます。 — “Ik verdeel het eten in drie delen.” 安全に betekent “veilig” of “op een veilige manier”. Het is de bijwoordelijke vorm van 安全だ / 安全な: 安全な staat vóór een zelfstandig naamwoord, terwijl 安全に een werkwoord beschrijft. Hier beschrijft het 保存する, dus het bewaren gebeurt veilig. 保存すれば is de voorwaardelijke vorm van 保存する (“bewaren; opslaan”). 保存すれば betekent “als je bewaart” of, in deze zin, “als je het bewaart”. De vorm -ば drukt een voorwaarde uit: Aすれば、B = “als je A doet, dan is B het geval”. Voorbeeld: 冷蔵庫に保存すれば、長持ちします。 — “Als je het in de koelkast bewaart, blijft het langer goed.” それで verwijst hier naar de zojuist beschreven manier van handelen als geheel: op die manier, dus door het passend te verdelen en veilig te bewaren. それ is een aanwijzend voornaamwoord en で geeft hier de manier of het middel aan. Voorbeeld: それで十分です。 — “Zo is het voldoende.” 大丈夫です betekent hier “dat is in orde” of “dat werkt”. 大丈夫 is een uitdrukking voor iets dat geen probleem vormt of aanvaardbaar is; です maakt de formulering beleefd. Samen zegt それで大丈夫です dat de beschreven aanpak volstaat. De onderdelen bouwen de zin als volgt op: 適切な量に分けて = “in geschikte porties verdelen”, 安全に保存すれば = “als je het veilig bewaart”, en それで大丈夫です = “dan is dat in orde”. De volledige betekenis is: “Dat werkt als je het in geschikte porties verdeelt en veilig bewaart.”

5. いくつかは冷凍して、残りは冷蔵庫に入れたほうがいいですか。

   Zal ik een deel invriezen en de rest in de koelkast bewaren?

   いくつかは

   een deel ervan

   冷凍して

   invriezen en

   残りは

   de rest

   冷蔵庫

   koelkast

   入れたほうがいいですか

   zal ik het erin doen?

   Uitgebreide uitleg

   いくつかは betekent hier “een deel ervan”. いくつか duidt een niet nader bepaald aantal aan; het zegt niet welk exact aantal. は maakt dit deel tot onderwerp van contrast: dit deel wordt tegenover 残りは (“de rest”) geplaatst. Een bruikbaar patroon is いくつかは …、残りは … — “een deel …, de rest …”. 冷凍して is de verbindende vorm van 冷凍する (“invriezen”). De vorm op -て verbindt deze handeling met wat erop volgt: “een deel invriezen en …”. In deze zin wordt niet de opdrachtvorm bedoeld; de vraag aan het einde bepaalt dat de hele uiting als voorstel of vraag over wat de spreker zal doen wordt gelezen. 残りは betekent “de rest”. 残り is een zelfstandig naamwoord voor wat overblijft; de basisvorm is ook 残り. In combinatie met は vormt het de contrasterende tweede groep: nadat een deel is genoemd, verwijst dit naar wat niet tot dat deel behoort. De zin specificeert niet hoeveel items die rest bevat. 冷蔵庫 betekent “koelkast”. Het is een zelfstandig naamwoord. Met に in 冷蔵庫に wordt de koelkast als bestemming aangegeven: iets wordt erin geplaatst. Bijvoorbeeld: 食べ物を冷蔵庫に入れます。 — “Ik doe het eten in de koelkast.” 入れたほうがいいですか gebruikt 入れた, de verleden vorm van 入れる (“erin doen; plaatsen”), in de constructie Vたほうがいい. Die constructie vraagt of het beter is om de handeling te verrichten, hier: “zal ik het erin doen?” of natuurlijker “kan ik het beter in de koelkast zetten?”. ほう betekent in deze constructie ongeveer “de optie/manier”; いい betekent “goed”. ですか maakt de uiting beleefd vragend. Het onderwerp van 入れた is niet afzonderlijk uitgesproken; de vaste Nederlandse vertaling maakt duidelijk dat de spreker vraagt of die zelf de rest in de koelkast zal zetten. Samen vormen de delen: いくつかは冷凍して — “een deel invriezen” — tegenover 残りは冷蔵庫に入れたほうがいいですか — “is het beter om de rest in de koelkast te doen?”. De volledige betekenis is daarom: “Zal ik een deel invriezen en de rest in de koelkast bewaren?” De Japanse formulering vraagt beleefd of die verdeling en bewaarmethode de betere keuze is.

6. いくつかの分は冷凍しましょう。

   Vries een paar porties in.

   いくつかの

   een paar

   分

   porties

   冷凍しましょう

   laten we invriezen

   Uitgebreide uitleg

   いくつかの betekent hier “een paar” en staat vóór het zelfstandig naamwoord dat het nader bepaalt. いくつか drukt een onbepaald klein aantal uit; の verbindt dit met het daaropvolgende zelfstandig naamwoord. Het is geen exact numeriek getal. 分 wordt hier gelezen als ぶん en betekent een portie of deel. Het woord kan ook “aandeel” of “deel” betekenen; in deze zin gaat het, volgens de vertaling en context, om porties die ingevroren worden. 分 krijgt hier geen aparte meervoudsvorm: het aantal wordt door いくつかの aangegeven. 冷凍しましょう betekent hier “laten we invriezen”. De basisvorm is 冷凍する “invriezen”; 冷凍します is de beleefde vorm in de tegenwoordige/toekomstige tijd, en 冷凍しましょう is de beleefde uitnodigende vorm. ましょう maakt van de handeling een voorstel waarin de spreker de ander erbij betrekt. Bijvoorbeeld: 保存しましょう。 — “Laten we het bewaren.” Samen vormen いくつかの分 en 冷凍しましょう de betekenis: “Laten we een paar porties invriezen.” De Japanse zin noemt eerst welke porties bedoeld zijn en daarna het voorstel voor de handeling.

7. どれを選べばよいか分かるように、容器に一つずつラベルを貼りましょう。

   Plak op elke bak een etiket, zodat je gemakkelijk kunt kiezen.

   どれ

   welke

   選べばよいか

   zou moeten kiezen

   分かるように

   zodat het duidelijk is

   容器

   bak; houder

   一つずつ

   één voor één

   ラベル

   etiket

   貼りましょう

   laten we plakken

   Uitgebreide uitleg

   どれ betekent hier “welke” of “welke ervan”. Het is een vraagwoord voor een keuze uit meerdere mogelijkheden. Het zelfstandig naamwoord waarnaar het verwijst wordt in deze zin niet afzonderlijk genoemd. 選べばよいか komt van 選ぶ (“kiezen”). 選べば is de ば-vorm; samen met よい drukt die uit wat passend of wenselijk is om te doen, en か sluit de ingebedde vraag af. Op zichzelf betekent dit deel ongeveer “zou moeten kiezen”; samen met どれを ontstaat どれを選べばよいか: “welke men zou moeten kiezen”. In een gewone directe vraag staat bijvoorbeeld どれを選びますか — “Welke kies je?” 分かるように betekent hier “zodat het duidelijk is” of “zodat men het kan begrijpen”. 分かる betekent “weten/begrijpen” of “duidelijk worden”, afhankelijk van de context; hier gaat het om duidelijk kunnen bepalen welke keuze men moet maken. ように verbindt dit doel met de hoofdhandeling. De combinatie 〜ように kan een doel uitdrukken: 忘れないようにメモします betekent bijvoorbeeld “Ik maak een notitie, zodat ik het niet vergeet.” 容器 betekent “houder” of “bak”, dus een voorwerp waarin iets wordt bewaard. Het is een zelfstandig naamwoord; het zegt op zichzelf niet welk specifiek soort bak bedoeld is. 一つずつ betekent “één voor één” of “elk één”. 一つ is de algemene telvorm voor één item en ずつ verdeelt de handeling gelijk over afzonderlijke items. In combinatie met 容器に en ラベルを貼る betekent dit hier dat elke bak één etiket krijgt; het betekent niet dat er maar één bak is. ラベル is een zelfstandig naamwoord en betekent “etiket”. Het is een leenwoord. In ラベルを貼る is ラベル het voorwerp dat wordt opgeplakt; を markeert dat voorwerp. 貼りましょう komt van 貼る (“plakken” of “opplakken”). De vorm 〜ましょう is de beleefde voorstelvorm: “laten we ...”. Daarom stelt 貼りましょう voor om samen etiketten op te plakken. In deze zin gaat het om het opplakken van de etiketten op de houders. Samen vormen de delen どれを選べばよいか分かるように en 容器に一つずつラベルを貼りましょう de betekenis: “Laten we op elke bak één etiket plakken, zodat duidelijk is welke keuze men moet maken.” De vaste Nederlandse vertaling geeft dezelfde praktische bedoeling weer: “Plak op elke bak een etiket, zodat je gemakkelijk kunt kiezen.” 容器に geeft de plaats of het doeloppervlak aan, ラベルを het opgeplakte voorwerp, en 一つずつ de verdeling per houder.

8. 昼食には、ご飯だけでなく、栄養のバランスがよいものも必要です。

   Ik heb voor de lunch ook iets uitgebalanceerds nodig, niet alleen rijst.

   昼食には

   voor de lunch

   ご飯

   rijst

   だけでなく

   niet alleen

   栄養

   voeding

   バランス

   balans

   よい

   goed

   もの

   iets; ding

   必要です

   nodig zijn

   Uitgebreide uitleg

   昼食には geeft het kader “voor de lunch” aan. 昼食 betekent “lunch”; に markeert hier de situatie of gelegenheid, en は maakt die tot onderwerp van contrast of bespreking. Het betekent dus niet op zichzelf dat de lunch een handelende persoon is. ご飯 betekent hier, volgens de vaste vertaling, “rijst”. Het woord kan in andere contexten ook naar een maaltijd verwijzen, maar die bredere mogelijkheid is hier niet nodig. Voorbeeld: ご飯を食べます。 — “Ik eet rijst.” だけでなく is een herbruikbaar patroon: Aだけでなく、Bも = “niet alleen A, maar ook B”. だけ beperkt tot A; でなく is de negatieve vorm van である in deze vaste constructie. In deze zin is ご飯 A. Het daaropvolgende も hoort bij het tweede deel en betekent hier “ook”: er is dus meer nodig dan alleen rijst. 栄養 betekent “voeding” of “voedingsstoffen”. Het vormt hier met の de verbinding 栄養のバランス: “de balans van de voeding”. の verbindt het eerste zelfstandig naamwoord met het tweede; het is niet zelf het woord voor “balans”. バランス betekent “balans” en is een leenwoord. In 栄養のバランス gaat het concreet om de voedingsbalans. よい betekent hier “goed”. Het is de attributieve vorm van het bijvoeglijk naamwoord よい, dat vóór een zelfstandig naamwoord staat: よいもの = “iets dat goed is”. いい is een veelgebruikte meer alledaagse variant van hetzelfde bijvoeglijk naamwoord; よい klinkt in deze vorm wat formeler. Voorbeeld: よい方法です。 — “Het is een goede methode.” もの betekent “ding” of “iets”. Hier maakt het van de voorafgaande beschrijving een zelfstandig benoemd item: 栄養のバランスがよいもの betekent “iets waarvan de voedingsbalans goed is”, natuurlijk vertaald als “iets uitgebalanceerds”. Het verwijst hier niet naar een specifiek benoemd voedingsmiddel. 必要です betekent “nodig zijn” of “noodzakelijk zijn”. 必要 is de zelfstandige/na-adjectivische vorm “nodig, noodzakelijk”, en です maakt de formulering beleefd; de gewone verklarende vorm is 必要だ. De Japanse zin noemt geen expliciet onderwerp. In de vaste Nederlandse vertaling wordt dat onderwerp als “ik” weergegeven: “ik heb ... nodig”. Voorbeeld: 休みが必要です。 — “Ik heb rust nodig.” Samen betekent de zin: 昼食には geeft de lunch als kader, en だけでなく contrasteert rijst met een extra vereiste. 栄養のバランスがよいもの is dat extra item, terwijl 必要です zegt dat het nodig is. De volledige betekenis is daarom: “Voor de lunch heb ik niet alleen rijst nodig, maar ook iets uitgebalanceerds.”

9. 食べたいものに合わせて、卵や豆、鶏肉を加えましょう。

   Voeg eieren, bonen of kip toe, afhankelijk van waar je zin in hebt.

   食べたい

   zin hebben om te eten

   もの

   ding; wat

   に合わせて

   afhankelijk van; afgestemd op

   卵

   eieren

   や

   en dergelijke

   豆

   bonen

   鶏肉

   kip

   加えましょう

   laten we toevoegen

   Uitgebreide uitleg

   食べたい betekent hier “willen eten” en staat vóór もの om te beschrijven wat iemand wil eten. Het is de たい-vorm van 食べる (“eten”): 食べる → 食べたい. Deze vorm drukt een wens uit, niet een feitelijke handeling. Voorbeeld: 水を飲みたい。 — “Ik wil water drinken.” もの betekent “ding” of “iets”. In deze combinatie maakt het van de voorafgaande beschrijving een zelfstandig naamwoord: 食べたいもの is letterlijk “het ding dat men wil eten”, natuurlijk vertaald als “wat je wilt eten” of “waar je zin in hebt”. Het verwijst hier niet noodzakelijk naar één concreet gerecht. に合わせて betekent “afgestemd op” of “afhankelijk van”. De constructie Aに合わせてB geeft aan dat B wordt aangepast aan A. Hier is A 食べたいもの: de keuze van wat wordt toegevoegd, wordt afgestemd op waar men zin in heeft. 合わせて komt van het werkwoord 合わせる, “afstemmen” of “aanpassen”; de vorm -て verbindt dit met de volgende handeling. 卵 betekent “ei” of, in deze opsomming, “eieren”. Het Japanse woord markeert op zichzelf geen enkelvoud of meervoud; de context bepaalt de passende Nederlandse vertaling. や verbindt voorbeelden in een niet-uitputtende opsomming. 卵や豆、鶏肉 noemt dus eieren, bonen en kip als mogelijke voorbeelden, zonder te zeggen dat dit de volledige lijst is. Dit verschilt van と, dat vaak een volledige opsomming presenteert. 豆 betekent “boon” of “bonen”. De vorm zelf markeert geen aantal. In deze zin is het een van de voedingsmiddelen die men kan toevoegen. 鶏肉 betekent “kippenvlees” of gewoon “kip” als voedingsmiddel. Het is een samenstelling van 鶏 (“kip”) en 肉 (“vlees”); hier gaat het om het vlees als ingrediënt, niet om een levende kip. 加えましょう betekent “laten we toevoegen” en functioneert in deze context als een beleefde aansporing: “voeg toe”. Het basiswerkwoord is 加える (“toevoegen”). -ましょう is de beleefde voorstel- of aansporingsvorm. Het voorwerp van toevoegen wordt met を gemarkeerd: 卵や豆、鶏肉を加えましょう — “voeg eieren, bonen en kip toe”. Samen betekent 食べたいものに合わせて “afhankelijk van wat je wilt eten” en 卵や豆、鶏肉を加えましょう “voeg bijvoorbeeld eieren, bonen en kip toe”. De volledige uiting is daarom: “Voeg eieren, bonen of kip toe, afhankelijk van waar je zin in hebt.”

10. 残り物に飽きたら、副菜を変えられます。

    Als de restjes saai beginnen te worden, kan ik het bijgerecht veranderen.

    残り物

    restjes; overgebleven eten

    飽きたら

    als je er genoeg van krijgt

    副菜

    bijgerecht

    変えられます

    kan veranderen

    Uitgebreide uitleg

    残り物 betekent hier “restjes” of overgebleven eten. Het is een zelfstandig naamwoord. Het hangt samen met 残る (“overblijven”) en verwijst in deze context naar eten dat van een eerdere maaltijd is overgebleven. Voorbeeld: 残り物を食べます。 — “Ik eet de restjes.” 飽きたら betekent hier “als je er genoeg van krijgt” of “als het begint te vervelen”. Het basiswerkwoord is 飽きる, “genoeg krijgen van” of “verveeld raken door”. 飽きた is de verleden vorm, en 〜たら maakt daarvan een voorwaardelijke vorm met de betekenis “als/wanneer”. Een herbruikbaar patroon is Xに飽きたら — “als je genoeg krijgt van X”. Het onderwerp staat in het Japans niet noodzakelijk in de zin; de vaste vertaling geeft hier de bedoeling weer. 副菜 betekent “bijgerecht”: een gerecht dat naast een hoofdgerecht wordt gegeten. In 副菜を変える markeert を het lijdend voorwerp. Voorbeeld: 副菜を一品加えます。 — “Ik voeg één bijgerecht toe.” 変えられます betekent hier “kan veranderen”. Het basiswerkwoord is het overgankelijke 変える (“iets veranderen”). 変えられる is hier de mogelijkheidvorm, en 変えられます is de beleefde vorm daarvan. In deze zin is de betekenis dus potentieel, niet passief: volgens de vaste vertaling kan de spreker het bijgerecht veranderen. 変わります komt van het intransitieve 変わる en betekent “verandert”; het benoemt niet iemand die iets anders maakt. Voorbeeld: 味を変えられます。 — “Je kunt de smaak veranderen.” Samen vormt 残り物に飽きたら de voorwaardelijke bijzin: “als je genoeg krijgt van de restjes” of, volgens de vaste vertaling, “als de restjes saai beginnen te worden”. Daarna geeft 副菜を変えられます de mogelijkheid aan: “kan ik het bijgerecht veranderen”. De volledige betekenis is: “Als de restjes saai beginnen te worden, kan ik het bijgerecht veranderen.”

11. 少し変えるだけで、作り置きの料理をもっと楽しめます。

    Kleine veranderingen maken voorbereide maaltijden lekkerder.

    少し

    een beetje

    変える

    veranderen

    だけで

    alleen door …

    作り置き

    vooraf bereid eten

    料理

    gerecht; maaltijd

    もっと

    meer

    楽しめます

    kunnen genieten

    Uitgebreide uitleg

    少し betekent hier “een beetje” en maakt de verandering klein in omvang. Het kan ook bij andere werkwoorden staan, bijvoorbeeld: 少し待ってください。 — “Wacht alstublieft even.” 変える betekent “veranderen” of “iets aanpassen”. Dit is de woordenboekvorm; in deze zin staat hij vóór だけで en krijgt hij de betekenis “door te veranderen”. Het is een transitief werkwoord: er is iets dat men verandert. Vergelijk 変わる, “veranderen” in de zin van zelf veranderen of veranderd raken. In de vorige zin past 副菜を変えられます bij “het bijgerecht kunnen veranderen”; daar staat de mogelijke vorm 変えられます. だけで drukt het patroon V-辞書形 + だけで uit: “alleen door V te doen” of “met alleen V”. Hier verbindt het de kleine verandering met het resultaat. Een herbruikbaar voorbeeld is 少し休むだけで、元気になります。 — “Alleen door even te rusten, voel je je beter.” 作り置き verwijst hier naar eten dat vooraf is klaargemaakt en bewaard om later te eten. Het is een zelfstandig naamwoord en kan vóór een ander zelfstandig naamwoord staan om dat nader te bepalen. Het element 作り hangt samen met 作る, “maken”, maar 作り置き moet als de vaste uitdrukking “vooraf klaargemaakt eten” worden geleerd; het betekent hier niet simpelweg “maken”. 料理 betekent hier “gerecht” of “maaltijd”, dus voedsel als bereide schotel. Het woord kan ook algemener naar koken of gerechten verwijzen, afhankelijk van de context. In 作り置きの料理 verbindt の de vooraf bereide soort met 料理: “vooraf bereide gerechten”. もっと betekent “meer” of “nog meer”. Het verhoogt hier de mate van genieten: er kan meer van de gerechten worden genoten dan zonder die kleine verandering. Een voorbeeld is もっと食べたいです。 — “Ik wil meer eten.” 楽しめます betekent hier “kan genieten”. De vorm is beleefd: 楽しむ is de woordenboekvorm “genieten”, en 楽しめる is de mogelijke vorm “kunnen genieten”; 楽しめます is daarvan de beleefde vorm. Het onderwerp wordt in het Japans niet expliciet genoemd. De zin specificeert dus niet welke persoon van de gerechten kan genieten; dat wordt door de context bepaald. Samen vormen 少し変えるだけで en 作り置きの料理をもっと楽しめます de betekenis: “Alleen door de vooraf bereide gerechten een beetje te veranderen, kan men er meer van genieten.” 作り置きの料理 is het object van 楽しめます, aangegeven door を; もっと geeft de grotere mate aan, en 楽しめます presenteert het resultaat als een mogelijkheid. De vaste Nederlandse vertaling vat dit samen als: “Kleine veranderingen maken voorbereide maaltijden lekkerder.”