Alleen kopen wat nodig is | Leer japans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 靴を買いに来ましたが、店頭に並んでいるほかの商品に気を取られています。

   Ik kwam voor schoenen, maar de andere artikelen in de winkel leiden me af.

   靴

   schoenen

   買いに来ました

   kwam om te kopen

   店頭に並んでいる

   in de winkel uitgestald zijn

   ほかの商品

   andere artikelen

   気を取られています

   word afgeleid

   Uitgebreide uitleg

   靴 betekent hier “schoenen”. Dit is een zelfstandig naamwoord; de vorm verandert niet voor enkelvoud of meervoud. In deze zin staat het met を, dat het directe object van kopen markeert. 買いに来ました gebruikt de constructie werkwoordstam + に来る voor het doel waarvoor iemand komt. 買う (“kopen”) krijgt de stam 買い, en 買いに来ました betekent dus “kwam om te kopen”. 来ました is de beleefde verleden vorm van 来る (“komen”). Het doel wordt hier door de context aangevuld: het gaat om schoenen kopen. 店頭に並んでいる beschrijft artikelen die bij de winkel of in de etalage uitgestald staan. 並ぶ betekent “in een rij staan” of “uitgestald staan”; 並んでいる benadrukt de toestand die nu bestaat. 店頭 verwijst naar het winkelgedeelte aan de voorkant of de plek waar artikelen voor klanten zichtbaar worden. に markeert hier de plaats waar die artikelen opgesteld staan. ほかの商品 betekent “andere artikelen”. ほか betekent “ander(e)” en 商品 betekent “artikel” of “handelswaar”; の verbindt de bepaling met het zelfstandig naamwoord. De combinatie verwijst hier naar artikelen die niet de schoenen zijn waarvoor de spreker kwam. Een herbruikbaar patroon is ほかの + zelfstandig naamwoord, bijvoorbeeld ほかの店 — “een andere winkel”. 気を取られています is een vaste uitdrukking voor “afgeleid worden” of “zijn aandacht laten afleiden”. De basisvorm is 気を取られる; daarin staat 気 voor aandacht of geest en is 取られる de passieve vorm van 取る (“nemen”). 気を取られています geeft een momenteel voortdurende toestand weer: de aandacht wordt op dit moment afgeleid. Het Japanse onderwerp wordt niet uitgesproken; de vaste Nederlandse vertaling maakt duidelijk dat de spreker zelf wordt afgeleid. Samen zegt de zin: de spreker is naar de winkel gekomen met het doel schoenen te kopen, maar raakt ondertussen afgeleid door andere artikelen die in de winkel uitgestald staan. が verbindt de twee delen met een tegenstelling: eerst het oorspronkelijke doel, daarna de huidige afleiding. De beleefde vormen passen bij neutraal, beleefd Japans.

2. ほかの物を買い足す前に、まず目的の物から始めましょう。

   Begin met waarvoor je gekomen bent voordat je iets anders toevoegt.

   ほかの

   andere

   物

   ding; voorwerp

   買い足す

   erbij kopen

   前に

   voordat

   まず

   eerst

   目的の物

   het beoogde voorwerp

   から

   vanaf; als uitgangspunt

   始めましょう

   laten we beginnen

   Uitgebreide uitleg

   ほかの betekent hier “andere” en staat vóór het zelfstandig naamwoord dat het nader bepaalt. In ほかの物 betekent het dus: andere dingen/voorwerpen. ほか kan ook zelfstandig worden gebruikt in de betekenis “iets anders” of “de rest”, maar hier is het met の verbonden met 物. 物 is een algemeen woord voor een ding of voorwerp. In deze zin verwijst ほかの物 naar andere spullen naast het beoogde voorwerp. Een nuttig patroon is Aの物: een voorwerp dat met A verbonden is, bijvoorbeeld 私の物 = “mijn spullen/voorwerp”. 買い足す betekent “er iets bij kopen” of “bijkopen”. Voor 前に staat het hier in de gewone vorm 買い足す; die vorm wordt gebruikt in het patroon werkwoord in de gewone vorm + 前に voor “voordat ...”. De basisvorm is eveneens 買い足す. Dit werkwoord combineert 買う (“kopen”) met 足す (“toevoegen”), maar het betekent niet simpelweg twee losse handelingen: het gaat om iets extra’s kopen naast wat al bedoeld of aanwezig is. Voorbeeld: 野菜を買い足します。 — “Ik koop nog wat groenten bij.” 前に betekent “voordat” wanneer een werkwoordelijke handeling ervoor staat: 買い足す前に = “voordat je iets bijkoopt”. 前 betekent letterlijk “ervoor/voor”, en に markeert hier het tijdspunt waarop de andere handeling nog niet heeft plaatsgevonden. Dit is iets anders dan een uitdrukking waarin 前 een fysieke positie aanduidt, zoals “voor het huis”. まず betekent “eerst” of “om te beginnen”. Het ordent de handelingen: de voorgestelde eerste stap is beginnen met het beoogde voorwerp, en pas daarna eventueel iets anders bijkopen. 目的の物 betekent hier “het beoogde voorwerp”: het voorwerp dat het doel van de aankoop is. 目的 betekent “doel” of “bedoeling”, en の verbindt dat begrip met 物. In de gegeven context is dit het voorwerp waarvoor de persoon naar de winkel kwam, namelijk de schoenen; de woordgroep zelf is echter een algemene manier om “het voorwerp van je doel” te benoemen. から geeft in 目的の物から het beginpunt aan: “vanaf het beoogde voorwerp” of natuurlijker “met het beoogde voorwerp als uitgangspunt”. Het heeft hier dus geen betekenis van een vertrekplaats. Vergelijk ここから始める — “hier beginnen”. 始めましょう komt van 始める, “beginnen”. ましょう is de beleefde aansporende vorm: “laten we ...” of, afhankelijk van de situatie, een beleefd voorstel. De vorm drukt hier uit: “laten we beginnen”. Het onderwerp wordt in het Japans niet expliciet genoemd; de vorm zegt zelf niet wie precies wordt uitgenodigd, en de vertaling maakt daarvan een algemene aansporing. Samen vormt ほかの物を買い足す前に de tijdsbepaling “voordat je andere dingen bijkoopt”. まず目的の物から bepaalt de prioriteit en het beginpunt: “begin eerst met het beoogde voorwerp”. 始めましょう maakt daarvan de beleefde aansporing “laten we beginnen”. De volledige betekenis is: “Begin met waarvoor je gekomen bent voordat je iets anders toevoegt.”

3. 靴は必要ですが、ジャケットはただ欲しくなるだけです。

   De schoenen zijn nodig, maar het jasje is alleen maar verleidelijk.

   靴

   schoenen

   必要

   nodig

   ですが

   maar

   ジャケット

   jasje

   ただ

   alleen maar

   欲しくなる

   verleidelijk worden

   だけ

   alleen maar

   Uitgebreide uitleg

   靴: betekent hier “schoenen”. Het is een zelfstandig naamwoord; 靴は maakt er het onderwerp/thema van: “wat de schoenen betreft”. Het partikel は staat niet in de afzonderlijke woordvermelding, maar bepaalt wel de zinsstructuur. 必要: betekent “nodig” of “noodzakelijk”. In 必要です krijgt dit een beleefde predicatieve vorm. 必要だ is de gewone niet-beleefde variant; 必要です is dus niet een meervoudsvorm, maar een beleefde vorm. Voorbeeld: 水が必要です。 — “Water is nodig.” ですが: verbindt deze mededeling met een tegenstelling, hier ongeveer “maar”. Het volgt op de eerste bewering en leidt de contrasterende bewering over het jasje in. ジャケット: betekent “jasje” of “jack”. Het is een zelfstandig naamwoord. In ジャケットは wordt het jasje als het volgende thema gemarkeerd; は zelf drukt niet uit dat er maar één jasje is. ただ: betekent hier “alleen maar” en beperkt de kracht van de volgende uitdrukking. In deze zin maakt het duidelijk dat het jasje niet als noodzakelijk wordt voorgesteld, maar slechts als iets dat men gaat willen. 欲しくなる: is opgebouwd uit 欲しい (“willen; verlangen naar”) en なる (“worden”). De vorm 欲しく is de verbindingsvorm van het i-adjectief 欲しい; なる geeft de verandering naar een nieuwe toestand aan. Samen betekent dit “willen gaan” of “verlangend worden”, niet simpelweg een vaststaand 欲しい. Voorbeeld: 見ていると、欲しくなります。 — “Als ik ernaar kijk, ga ik het willen.” だけ: betekent “alleen” of “slechts” en begrenst wat eraan voorafgaat. Samen met ただ vormt ただ欲しくなるだけです: “het is alleen maar iets dat je gaat willen” of natuurlijker in deze vertaling: “het is alleen maar verleidelijk”. だけ maakt de uitdrukking beperkt; het zegt hier niet dat het jasje noodzakelijk is. Geheel: 靴は必要ですが zegt dat de schoenen nodig zijn. Daarna contrasteert ジャケットはただ欲しくなるだけです daarmee: het jasje wordt niet als nodig beschreven, maar als iets dat je slechts gaat willen. De volledige betekenis is dus: “De schoenen zijn nodig, maar het jasje is alleen maar verleidelijk.”

4. では、今はジャケットを買い物かごに入れないでおきましょう。

   Houd het jasje dan voorlopig uit je mandje.

   では

   dan

   今は

   voorlopig

   ジャケット

   jasje

   買い物かご

   winkelmandje

   入れないでおきましょう

   laten we het voorlopig niet erin doen

   Uitgebreide uitleg

   では staat hier aan het begin als overgang vanuit wat eraan voorafging: “dan” of “in dat geval”. Het verbindt de eerdere beoordeling met het volgende voorstel; het betekent hier niet “is” of “in het geval van”. 今は betekent hier “voorlopig” of letterlijk “wat nu betreft”. 今 is “nu”; は markeert dit als het huidige tijdskader. Het kan dus een tijdelijke keuze aangeven zonder te beweren dat die keuze altijd zo blijft. Voorbeeld: 今は買いません。 — “Ik koop het voorlopig niet.” ジャケット is het zelfstandige naamwoord voor “jasje”. Het is een leenwoord dat in het Japans in katakana wordt geschreven. In deze zin is het jasje het voorwerp van de handeling; de vorm verandert niet voor enkelvoud of meervoud. 買い物かご betekent “winkelmandje”. Dit is een samengesteld zelfstandig naamwoord: 買い物 betekent “boodschappen doen” of “boodschappen”, en かご betekent “mand”. In deze zin is het de plaats waarin iets eventueel gelegd zou worden. 入れないでおきましょう drukt het voorstel uit om iets voorlopig niet te doen. 入れる is de basisvorm van “erin doen” of “inzetten”; 入れない is de negatieve vorm, “niet erin doen”. ないで verbindt die ontkenning met de volgende uitdrukking. おく betekent in deze constructie dat men een handeling achterwege laat of een toestand voorlopig zo laat. De beleefde voorstelvorm おきましょう betekent “laten we het zo houden” of “laten we dat doen”. Samen vormen 入れないでおきましょう dus: “laten we het er voorlopig niet in doen”. De opbouw is では + 今は + ジャケットを + 買い物かごに + 入れないでおきましょう. を markeert ジャケット als het object. に markeert bij 入れる de plaats waar iets in terechtkomt: het winkelmandje. Het voorstel is daarom dat het jasje nu niet in het winkelmandje wordt gelegd, met de mogelijkheid dat dit later anders kan zijn. De volledige betekenis is: “Houd het jasje dan voorlopig uit je mandje.”

5. この靴下は靴に合いますし、古くなった靴下の代わりにもなります。

   Deze sokken passen bij de schoenen en vervangen mijn versleten paar.

   この

   deze

   靴下

   sok

   靴

   schoen

   合います

   passen

   し

   en bovendien

   古くなった

   oud geworden

   代わり

   vervanging

   なります

   worden

   Uitgebreide uitleg

   この staat vóór een zelfstandig naamwoord en betekent hier “deze”: この + zelfstandig naamwoord wijst naar iets dat de spreker als nabij of relevant presenteert. Het woord zelf verandert niet voor getal of geslacht. 靴下 betekent hier “sokken”. Het Japans markeert meervoud bij dit woord niet verplicht; de vaste vertaling kiest daarom voor “deze sokken”. 靴 betekent “schoen”. In 靴に markeert に het object waarop de geschiktheid of overeenkomst is gericht: de sokken passen bij de schoenen. 靴に合います gebruikt de beleefde niet-verleden vorm van 合う (“passen bij”, “geschikt zijn voor”). De basisvorm is 合う; 合います is de beleefde vorm. Bijvoorbeeld: この色は部屋に合います。 — “Deze kleur past bij de kamer.” し verbindt deze mededeling met nog een mededeling en geeft hier “en bovendien” weer. Het kan na een volledige bijzin staan, zodat meerdere eigenschappen naast elkaar worden genoemd. 古くなった beschrijft het zelfstandig naamwoord erna: “oud geworden” of “versleten”. 古い betekent “oud”; なる betekent “worden”, en なった is de verleden vorm van なる. Samen betekent 古くなった dus dat iets oud is geworden, niet simpelweg dat het als oud wordt gekarakteriseerd. 代わり betekent “vervanging” of “in de plaats”. In 靴下の代わり geeft の aan waarvan iets de plaats inneemt: letterlijk “de vervanging van de sokken”. 代わり kan ook in het patroon Aの代わりに voorkomen, met de betekenis “in plaats van A”. も in 代わりにも betekent “ook”: naast het passen bij de schoenen heeft het onderwerp nog deze tweede functie. なります is de beleefde niet-verleden vorm van なる (“worden”); in deze constructie betekent het dat iets als vervanging kan dienen. Het onderwerp van beide delen is この靴下, terwijl は het als gespreksonderwerp markeert. De zin bouwt daardoor twee eigenschappen van hetzelfde onderwerp op. この靴下は markeert “deze sokken” als onderwerp, 靴に合いますし zegt dat ze bij de schoenen passen, en 古くなった靴下の代わりにもなります voegt toe dat ze ook in de plaats komen van het versleten paar. Volgens de vaste vertaling is dat “mijn versleten paar”: “Deze sokken passen bij de schoenen en vervangen mijn versleten paar.”

6. それはジャケットよりも、あなたの計画に合っています。

   Ze passen beter bij je plan dan het jasje.

   それは

   wat dat betreft; ze

   ジャケット

   jasje

   よりも

   dan; meer dan

   あなたの

   jouw

   計画

   plan

   合っています

   past bij; is geschikt voor

   Uitgebreide uitleg

   それは maakt iets tot gespreksonderwerp; は is hier de topicmarkeerder, niet noodzakelijk de grammaticale handelende persoon of het onderwerp van de geschiktheid. それ verwijst in deze zin, volgens de vaste vertaling en de context, naar de sokken: “ze”. Japans markeert in それ zelf geen enkelvoud of meervoud. De vorm noemt dus niet op zichzelf welk concreet voorwerp bedoeld is, maar hier wordt de verwijzing door de context ondersteund. ジャケット betekent hier “jasje”. Het is een zelfstandig naamwoord en staat met よりも in de vergelijking. Voor een ander kledingstuk kun je bijvoorbeeld zeggen: このシャツはジャケットよりも軽い。 — “Dit shirt is lichter dan het jasje.” Dit is een nieuw voorbeeld. よりも geeft het vergelijkingspunt aan: “dan” of “meer dan”. Het patroon AはBよりも… betekent dat A in de genoemde eigenschap sterker of geschikter is dan B. も versterkt hier de vergelijkende markering; het is geen afzonderlijke hoeveelheid “ook”. あなたの bestaat uit あなた (“jij/je”) en の, dat een relatie zoals bezit of toebehoren uitdrukt. Samen betekent het “jouw”. Het daaropvolgende zelfstandig naamwoord bepaalt wat bij jou hoort: あなたの計画 is “jouw plan”. 計画 betekent “plan”. In あなたの計画に staat に bij het doel of de maatstaf waarvoor iets geschikt is. Het patroon Nに合う betekent onder andere “bij N passen” of “geschikt zijn voor N”. Voorbeeld: この色は部屋に合います。 — “Deze kleur past bij de kamer.” Dit is een nieuw voorbeeld. 合っています komt van het werkwoord 合う, “passen”, “overeenkomen” of “geschikt zijn”. De vorm 合っている bestaat uit de te-vorm 合って plus いる; de beleefde vorm daarvan is 合っています. Hier beschrijft zij de bestaande geschiktheid tussen de sokken en het plan, niet een handeling waarbij iemand iets fysiek samenvoegt. De beleefde niet-verleden-vorm 合います kan ook “past” betekenen, terwijl 合っています de toestand of overeenkomst nadrukkelijker weergeeft. De hele zin volgt het patroon それは ジャケットよりも あなたの計画に 合っています: de sokken worden als gespreksonderwerp genomen, het jasje is het vergelijkingspunt en het plan is de maatstaf voor de geschiktheid. Daarom is de betekenis: “Ze passen beter bij je plan dan het jasje.” De vergelijking ontstaat door ジャケットよりも; 合っています zelf betekent alleen dat iets past of geschikt is, niet automatisch “beter past”.

7. 靴と靴下を買って、それから店を出ます。

   Ik neem de schoenen en sokken mee en ga daarna weg.

   靴

   schoenen

   靴下

   sokken

   買って

   kopen en

   それから

   daarna

   店

   winkel

   出ます

   weggaan

   Uitgebreide uitleg

   靴 betekent hier “schoenen”. Het is een zelfstandig naamwoord; het meervoud wordt in deze vorm niet apart gemarkeerd. De Nederlandse vertaling maakt er “de schoenen” van, maar de Japanse vorm zelf geeft geen afzonderlijk meervoudsteken. 靴下 betekent “sokken”. Dit is een zelfstandig naamwoord voor kleding die aan de voeten wordt gedragen. Ook hier verandert de vorm niet om het meervoud uit te drukken. 買って is de te-vorm van het werkwoord 買う (“kopen”). De te-vorm verbindt deze handeling met de volgende handeling: “kopen en daarna …”. In deze zin gaat het om het kopen van de genoemde schoenen en sokken. Voorbeeld: 本を買って、家に帰ります。 — “Ik koop een boek en ga naar huis.” それから betekent “daarna” of “vervolgens”. Het maakt de volgorde expliciet: wat na deze uitdrukking komt, gebeurt later dan de voorafgaande handeling. 店 betekent “winkel” of “zaak”. In deze zin is het de plaats die de spreker verlaat. Het woord op zichzelf geeft niet aan om welke specifieke winkel het gaat. 出ます is de beleefde niet-verleden vorm van 出る, “naar buiten gaan” of “vertrekken”. Met 店 betekent 店を出ます hier “de winkel verlaten”. De vorm kan, afhankelijk van de situatie, een huidige gewoonte of een toekomstige handeling uitdrukken; in deze opeenvolging wordt de handeling na het kopen bedoeld. を markeert 店 als datgene waaruit men naar buiten gaat. Samen vormen 靴と靴下を買って en それから店を出ます de volgorde: “schoenen en sokken kopen, en daarna de winkel verlaten”. と verbindt 靴 en 靴下 als de twee genoemde zaken. Het onderwerp wordt in het Japans weggelaten; de vaste vertaling maakt duidelijk dat de spreker de handelende persoon is. De volledige betekenis is: “Ik neem de schoenen en sokken mee en ga daarna weg.”

8. それなら、必要なものに絞った実用的な買い物ができます。

   Zo blijft je winkeltrip gericht en praktisch.

   それなら

   in dat geval

   必要なもの

   wat nodig is

   絞った

   gericht op; beperkt tot

   実用的な

   praktisch

   買い物

   boodschappen doen; winkelen

   できます

   kunnen doen; mogelijk zijn

   Uitgebreide uitleg

   それなら betekent hier “in dat geval” of “als dat zo is”. Het verwijst naar de voorafgaande situatie en leidt de gevolgtrekking in: dan kan de winkeltrip op een bepaalde manier verlopen. 必要なもの betekent “de dingen die nodig zijn” of natuurlijker “wat nodig is”. 必要な is een な-bijvoeglijke bepaling bij もの; もの is hier het zelfstandige naamwoord “dingen/spullen”. Het aantal of de precieze referenten wordt in deze zin niet afzonderlijk genoemd. 絞った komt van 絞る en betekent hier “beperkt tot” of “gericht op”. De vorm 絞った is de verleden vorm die vóór het volgende zelfstandig naamwoord staat: 必要なものに絞った買い物 is een winkeltrip die tot het nodige is beperkt. In deze constructie geeft に het doel of de beperking aan. Een bruikbaar patroon is Aに絞る: “zich beperken tot A”; bijvoorbeeld 必要な情報に絞ります。 — “Ik beperk het tot de nodige informatie.” 実用的な betekent “praktisch” en is een な-bijvoeglijke bepaling bij 買い物. Vóór een zelfstandig naamwoord staat de vorm 実用的な; wanneer het woord predicatief wordt gebruikt, valt な weg: これは実用的です。 — “Dit is praktisch.” 買い物 betekent “winkelen” of “een winkeltrip/aankopen doen”. Het is een zelfstandig naamwoord; in 買い物ができます wordt het opgevat als de activiteit van winkelen. Het is dus niet alleen één afzonderlijk gekocht voorwerp. できます is de beleefde vorm van できる, “kunnen” of “mogelijk zijn”. Hier zegt de vorm dat zo’n gerichte, praktische winkeltrip kan worden gedaan: 買い物ができます betekent “je kunt winkelen” of “winkelen is mogelijk”. できる neemt vaak de activiteit met が als datgene wat mogelijk is. Bijvoorbeeld: ここで買い物ができます。 — “Hier kun je winkelen.” Samen vormen de delen: それなら (“in dat geval”) + 必要なものに絞った (“tot wat nodig is beperkt/erop gericht”) + 実用的な買い物 (“praktisch winkelen”) + ができます (“kan worden gedaan”). De volledige betekenis is: “Zo kun je gericht en praktisch winkelen, beperkt tot wat nodig is.”