Duidelijk in de rij staan | Leer japans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. すみません、列はあの女性の後ろから始まっていると思います。

   Pardon, ik denk dat de rij achter die vrouw begint.

   すみません

   Pardon

   列

   rij

   あの

   die daar

   女性

   vrouw

   後ろから

   achter ... vandaan

   始まっている

   begint

   と思います

   ik denk dat

   Uitgebreide uitleg

   すみません betekent hier “pardon” en wordt gebruikt om beleefd iemands aandacht te vragen of zich te verontschuldigen. Het kan ook als “het spijt me” worden gebruikt; in deze zin is het vooral een beleefde opening. 列 betekent “rij”. Het is een zelfstandig naamwoord. In 列に並ぶ betekent het bijvoorbeeld “in de rij gaan staan”; in de volgende contextzin staat 列に並んで待っている, dus “in de rij staan wachten”. あの is een aanwijzend woord voor iets of iemand op afstand van de spreker en de aangesprokene: “die ... daar”. Het staat vóór het zelfstandig naamwoord dat het nader bepaalt. Hier bepaalt het 女性, zonder op zichzelf het geslacht of de identiteit van een specifieke persoon verder te verklaren. 女性 betekent “vrouw” of, in een neutralere context, “vrouwelijke persoon”. Het is een zelfstandig naamwoord; het is niet de vorm van een werkwoord of bijvoeglijk naamwoord. Voor een informeler woord voor “vrouw” wordt vaak 女の人 gebruikt, maar dat is een andere vorm. 後ろから bestaat hier uit 後ろ (“achterkant”, “achter”) en het partikel から (“vanaf”, “vanuit”). Samen geeft het het beginpunt aan: “vanaf achter ...” of natuurlijker in deze vertaling “achter ...”. Het beschrijft dus waar het beginnen plaatsvindt, niet alleen een vaste plaatsrelatie. Voorbeeld: 駅の後ろから始まります。 — “Het begint achter het station.” 始まっている komt van het intransitieve werkwoord 始まる, “beginnen”. De vorm 始まっている bestaat uit de te-vorm 始まって plus いる; die kan een voortdurende of resulterende toestand uitdrukken. In deze zin wordt de toestand weergegeven als “begint” volgens de vaste vertaling. 始める is het transitieve paar: “iets beginnen”, terwijl 始まる zelf begint zonder een genoemd handelend object. Voorbeeld: 映画が始まっています。 — “De film is begonnen.” と思います betekent “ik denk dat”. 思います is de beleefde vorm van 思う, “denken/vinden”; と markeert hier de inhoud van de gedachte. Een gewone zin kan vóór と思います staan, zoals 明日だと思います。 — “Ik denk dat het morgen is.” De hele uitdrukking maakt de bewering voorzichtig als een inschatting van de spreker, niet als een vastgestelde mededeling. Samen vormt de zin: すみません (“Pardon”), gevolgd door 列は (“wat de rij betreft”), あの女性の後ろから (“vanaf achter die vrouw”) en 始まっていると思います (“denk ik dat die begint”). は markeert 列 als onderwerp van gesprek. De volledige betekenis is daarom: “Pardon, ik denk dat de rij achter die vrouw begint.”

2. みんなが列に並んで待っているとは気づきませんでした。

   Ik had niet door dat iedereen in de rij stond te wachten.

   みんな

   iedereen

   列

   rij

   並んで

   in een rij staan

   待っている

   staan te wachten

   とは気づきませんでした

   had niet door dat…

   Uitgebreide uitleg

   みんな betekent hier “iedereen”: het verwijst naar de groep mensen die in de situatie wordt bedoeld. Het woord kan ook algemener “iedereen” of “alle mensen” betekenen; de vaste vertaling bepaalt hier de lezing “iedereen”. Met が wordt みんな als onderwerp van de daaropvolgende inhoud aangewezen. 列 betekent “rij”, bijvoorbeeld een rij mensen die ergens op wachten. In 列に geeft に de plaats of positie aan: letterlijk “in/op de rij”. Een nuttig contrast is 列の前 (“de voorkant van de rij”) tegenover 列の後ろ (“de achterkant van de rij”). 並んで komt van 並ぶ, “in een rij staan” of “zich opstellen”. De vorm 並んで is deて-vorm. Hier verbindt zij het opstellen in een rij met 待っている: de mensen staan in een rij en wachten. De vaste tekst zegt dus niet alleen dat zij naast elkaar staan, maar dat zij als een rij wachten. 待っている komt van 待つ, “wachten”. 待って is deて-vorm en いる volgt als hulpwerkwoord. Samen geeft dit hier een voortdurende toestand weer: “aan het wachten zijn” of natuurlijk Nederlands “staan te wachten”. Het patroon Vている kan, afhankelijk van het werkwoord en de context, een lopende handeling of een daardoor ontstane toestand uitdrukken; bij 待つ is hier de lopende activiteit bedoeld. Voorbeeld: 今、駅で待っています。 — “Ik wacht nu op het station.” とは気づきませんでした drukt uit dat de spreker iets niet had opgemerkt. 気づく betekent “merken”, “beseffen” of “opmerken”; de waargenomen vorm 気づきませんでした is de beleefde ontkenning in het verleden: “merkte niet op” / “had niet door”. De vorm is opgebouwd uit de stam 気づき, de ontkenning ません en de verleden vorm でした. Het deel とは maakt van de voorafgaande inhoud hetgene waarvan de spreker zich niet bewust was. In deze zin gaat het om het besef dat iedereen in de rij stond te wachten. Samen vormen みんなが列に並んで待っている en とは気づきませんでした de betekenis: “Ik had niet door dat iedereen in de rij stond te wachten.” De eerste inhoud beschrijft de situatie; 気づきませんでした zegt dat de spreker die situatie niet had opgemerkt. De beleefde verleden ontkenning maakt duidelijk dat dit gebrek aan besef betrekking heeft op een eerder moment.

3. 人々が離れて立っているので、少し分かりにくいです。

   Het is een beetje onduidelijk omdat mensen uit elkaar staan.

   人々

   mensen

   離れて

   uit elkaar; op afstand

   立っている

   staan

   ので

   omdat

   少し

   een beetje

   分かりにくい

   moeilijk te begrijpen; onduidelijk

   Uitgebreide uitleg

   人々 betekent hier “mensen”. Het woord 人々 is een herhaalde vorm van 人 en verwijst gewoonlijk naar meerdere mensen; het zelfstandig naamwoord zelf draagt geen verplichte enkelvouds- of meervoudsmarkering zoals in het Nederlands. Het partikel が markeert 人々 als het onderwerp van de daaropvolgende toestand. 離れて komt van 離れる, “uit elkaar gaan” of “op afstand zijn”, en is hier de て-vorm. In combinatie met het volgende werkwoord verbindt die vorm de toestand “uit elkaar” met “staan”: mensen staan op afstand van elkaar. Een bruikbaar patroon is Aが離れている, “A is van elkaar verwijderd”. 立っている bestaat uit de て-vorm 立って van 立つ, “staan” of “gaan staan”, plus いる. Hier beschrijft het een voortdurende toestand: de mensen staan daar. ている kan bij een werkwoord dus een aanhoudende handeling of toestand uitdrukken; de precieze betekenis hangt van het werkwoord en de context af. In deze zin gaat het om de toestand van staan, niet om een nieuwe handeling die nu wordt ingezet. ので verbindt de voorafgaande reden met de hoofdzin en betekent hier “omdat”. Het klinkt doorgaans wat zachter of verklarender dan een kale redengevende verbinding. Het patroon is: reden + ので, gevolg. De volledige reden is niet alleen 離れて, maar de toestand 人々が離れて立っている. 少し betekent “een beetje” of “enigszins”. Het beperkt hier de mate van onduidelijkheid; het zegt niet dat er een bepaald aantal is. Het staat vóór de uitdrukking die in mate wordt beperkt. 分かりにくい betekent hier “moeilijk te begrijpen” of “onduidelijk”. 分かり is de verbindingsvorm van 分かる, “begrijpen” of “duidelijk zijn”, en にくい wordt erachter gezet om uit te drukken dat iets moeilijk is om te doen of te ervaren. Het patroon 分かりにくい is dus “moeilijk te begrijpen”, terwijl 分かりやすい het bruikbare contrast “gemakkelijk te begrijpen” betekent. にくい is hier geen zelfstandig woord voor een algemene moeilijkheid, maar een achtervoegsel dat aan de werkwoordsvorm wordt toegevoegd. です maakt de uitdrukking beleefd en staat hier na het i-adjectief 分かりにくい. De beleefde vorm verandert de inhoud niet: de spreker zegt dat iets een beetje onduidelijk is. Samen betekent 人々が離れて立っているので “omdat mensen uit elkaar staan”. Daarna volgt 少し分かりにくいです, “het is een beetje onduidelijk”. De hele zin betekent daarom: “Het is een beetje onduidelijk omdat mensen uit elkaar staan.”

4. では、列の後ろに並べばいいですか。

   Zal ik dan achteraan gaan staan?

   では

   dan

   列

   rij

   後ろ

   achterkant; achteraan

   並べばいいですか

   zal ik gaan staan?

   Uitgebreide uitleg

   では betekent hier “dan” en sluit aan bij de voorafgaande situatie. Het kan ook een overgang naar een volgende stap markeren; in deze zin leidt het de voorgestelde handeling in. 列 betekent hier “rij” of “wachtrij”. Het zelfstandige naamwoord kan in andere contexten ook een lijn of reeks aanduiden. In 列の後ろ verbindt の twee zelfstandige naamwoorden: letterlijk “de achterkant van de rij”. 後ろ betekent “achterkant” of, bij een plaatsaanduiding, “achteraan/achter”. De partikel に markeert hier de plaats waar iemand gaat staan: 列の後ろに = “achteraan bij de rij”. De vaste vertaling maakt duidelijk dat dit hier de positie achteraan in de rij betreft. 並べばいいですか komt van het werkwoord 並ぶ, “in een rij staan / aansluiten”. De vorm 並べば is de voorwaardelijke vorm: bij een werkwoord op -ぶ wordt de vorm hier -べば. いいですか vraagt of iets goed of wenselijk is. Samen vormt 並べばいいですか een beleefde vraag van het patroon “is het goed als ik ...?” of natuurlijker “zal ik ... gaan staan?” Het onderwerp “ik” wordt in deze context uit de vraag begrepen; het Japanse werkwoord noemt dat onderwerp niet afzonderlijk. De zin bouwt dus op als では + 列の後ろに + 並べばいいですか: “Dan, is het goed als ik achteraan in de rij ga staan?” Dat is in natuurlijk Nederlands: “Zal ik dan achteraan gaan staan?”

5. はい、お願いします。皆さんは順番を待っています。

   Ja, graag. Iedereen wacht op zijn beurt.

   はい

   ja

   お願いします

   graag / alstublieft

   皆さん

   iedereen

   順番

   beurt / volgorde

   待っています

   wachten

   Uitgebreide uitleg

   はい betekent hier “ja” en bevestigt wat eraan voorafgaat. Het is een bevestigend antwoord; het is niet zelf een werkwoord en verandert niet naar persoon of aantal. お願いします is een beleefde vaste manier om een verzoek te doen, hier passend als “graag” of “alstublieft”. De vorm bevat お願い en het beleefde werkwoord します (“doen”), maar als geheel wordt zij vaak gebruikt bij een verzoek. Bijvoorbeeld: これをお願いします。 — “Graag dit.” 皆さん betekent hier “iedereen”. 皆 verwijst naar de hele bedoelde groep en さん is een beleefde aanspreek- of aanduidingsuitgang. In een andere context kan 皆さん ook rechtstreeks “jullie allemaal” betekenen; de vaste Nederlandse vertaling maakt hier de lezing “iedereen” passend. 順番 betekent “beurt” of “volgorde”. In 順番を待つ gaat het specifiek om wachten tot je aan de beurt bent. Het partikel を markeert 順番 als datgene waarop het wachten gericht is. Bijvoorbeeld: 順番を待ってください。 — “Wacht alstublieft op uw beurt.” 待っています betekent hier “wachten”. De woordenboekvorm is 待つ (“wachten”). De vorm 待っています bestaat uit de て-vorm 待って en います; daarmee wordt hier een momenteel voortdurende toestand uitgedrukt: “zijn aan het wachten”. De beleefde vorm is 待っています, tegenover de informelere vorm 待っている. Bijvoorbeeld: 彼は外で待っています。 — “Hij wacht buiten.” Samen vormen 皆さんは順番を待っています。 de betekenis: “Iedereen wacht op zijn beurt.” は markeert 皆さん als onderwerp van de mededeling, en 順番を待っています zegt dat die groep op haar beurt wacht. De eerste zin, はい、お願いします。, bevestigt en formuleert vervolgens beleefd een verzoek; daarna volgt de mededeling over de wachtende groep.

6. 後ろに移動します。列がどこから始まっているのか、見落としていました。

   Ik ga naar achteren. Ik zag gewoon niet waar de rij begon.

   後ろに

   naar achteren

   移動します

   zich verplaatsen; gaan

   列

   rij

   どこから

   waar vandaan

   始まっている

   begonnen zijn

   見落としていました

   over het hoofd hebben gezien

   Uitgebreide uitleg

   後ろに betekent hier “naar achteren”. 後ろ is een zelfstandig naamwoord voor “achterkant” of “achter”, en に markeert hier de bestemming/richting. Het zegt op zichzelf niet wie of wat zich verplaatst. 移動します is de beleefde niet-verleden vorm van 移動する, “zich verplaatsen”. In deze zin wordt het onderwerp door de vaste vertaling als de spreker begrepen: “ik ga”. De beleefde vorm kan zowel een huidige/toekomstige handeling als een besluit of aankondiging uitdrukken; hier past “ik ga naar achteren”. Samen vormen 後ろに移動します een herbruikbaar patroon: [bestemming]に移動します = “ik ga naar/verplaats me naar [bestemming]”. Voorbeeld: 入口に移動します。 = “Ik ga naar de ingang.” 列 betekent “rij”, hier de rij waarin mensen hun beurt afwachten. Het is een zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: 列が長いです。 = “De rij is lang.” どこから betekent “waar vandaan” of, bij een beginpunt, “vanaf waar”. どこ is “waar” en から markeert het vertrek- of beginpunt. In 列がどこから始まっているのか vraagt het dus naar het punt waar de rij begint; どこから is niet hetzelfde als alleen どこ (“waar”). 始まっている komt van het intransitieve werkwoord 始まる, “beginnen”. De vorm 始まっている bestaat uit de te-vorm 始まって plus いる; bij een gebeurtenis als “beginnen” geeft dit een lopende of bestaande toestand weer: “begonnen zijn” / “waar het begint”. Het is niet 始める, het transitieve werkwoord “iets beginnen”. Voorbeeld: 授業が始まっています。 = “De les is begonnen.” 見落としていました is een beleefde verleden vorm van 見落とす, “over het hoofd zien” of “niet opmerken”. 見落として is de te-vorm en いました is de verleden vorm van いる; samen presenteert dit het niet-opmerken als een toestand of iets dat de spreker tot dan toe had gemist. In deze zin is de spreker degene die niet had gezien waar de rij begon. Voorbeeld: 大事な点を見落としていました。 = “Ik had een belangrijk punt over het hoofd gezien.” In 列がどこから始まっているのか markeert が de rij als datgene waarvan het begin wordt vastgesteld. のか maakt van de hele bijzin een indirecte vraag: “waar de rij begint”. Daarna geeft 見落としていました aan dat de spreker die informatie eerder niet had opgemerkt. De volledige betekenis is daarom: “Ik ga naar achteren. Ik had gewoon niet gezien waar de rij begon.”

7. 列の最後は、あの人たちのすぐ先です。

   Het einde van de rij is net voorbij die mensen.

   列

   rij

   最後

   einde

   あの

   die … daar

   人たち

   mensen

   すぐ先

   vlak voorbij

   Uitgebreide uitleg

   列 betekent hier “rij” of “wachtende rij”. Het is een zelfstandig naamwoord. In deze context wordt het door の verbonden met 最後: 列の最後 betekent letterlijk “het einde van de rij”. Voorbeeld: 列に並びます。 — “Ik ga in de rij staan.” 最後 betekent hier “einde”. Als zelfstandig naamwoord kan het ook “het laatste” of “de laatste” betekenen. Voorbeeld: これが最後です。 — “Dit is de laatste.” 列の最後 gebruikt het patroon XのY: の geeft de relatie aan, ongeveer “Y van X”. 列の最後 is dus specifiek “het einde van de rij”. は maakt deze woordgroep het onderwerp van de mededeling. あの betekent “die … daar” en staat vóór het zelfstandig naamwoord dat het bepaalt. Het kan iets of iemand op enige afstand van de spreker aanduiden, of iets waarnaar de gesprekspartners daar verwijzen. Voorbeeld: あの建物 — “dat gebouw daar”. 人たち betekent hier “mensen”. 人 betekent “persoon” of “mens”; たち wordt achter persoonsaanduidingen gebruikt om een groep aan te duiden. Het geeft niet noodzakelijk een exact aantal aan. Voorbeeld: あの人たちは学生です。 — “Die mensen daar zijn studenten.” あの人たちの bevat opnieuw の: “die mensen” worden hiermee verbonden met wat erop volgt. De vorm あの人たち duidt in de vaste zin de mensen aan die in de vertaling als “die mensen” worden genoemd. すぐ先 betekent hier “vlak voorbij” of “direct verderop”. すぐ versterkt de nabijheid of directheid, en 先 verwijst naar de plek verder vooruit of voorbij een punt. In deze zin beschrijft あの人たちのすぐ先 de plaats net voorbij die mensen. Voorbeeld: 駅はすぐ先です。 — “Het station is vlak verderop.” です sluit de mededeling beleefd af en stelt de relatie vast: het einde van de rij bevindt zich op de genoemde plek. Het patroon XはYです kan daarom vaak worden gebruikt voor “X is Y” of “X bevindt zich bij/op Y”, afhankelijk van wat Y uitdrukt. De volledige opbouw is 列の最後は、あの人たちのすぐ先です: eerst wordt “het einde van de rij” als onderwerp genoemd, daarna wordt de plaats ervan bepaald als “vlak voorbij die mensen”. Samen betekent de zin: “Het einde van de rij is net voorbij die mensen.”

8. 今、列が見えました。そこで待ちます。

   Ik zie het nu. Ik wacht daar.

   今

   nu

   列

   rij

   見えました

   zichtbaar zijn; te zien zijn

   そこで

   daar

   待ちます

   wachten

   Uitgebreide uitleg

   今 betekent hier “nu” en plaatst de waarneming in het huidige moment. Het kan in andere zinnen ook een contrast met vroeger of later markeren, maar hier geeft de vertaling het huidige tijdstip aan. 列 betekent “rij”. Het woord is een zelfstandig naamwoord; een veelvoorkomende combinatie is 列に並ぶ (“in de rij gaan staan”). 見えました is de beleefde verleden vorm van 見える. 見える beschrijft dat iets zichtbaar is of kan worden waargenomen, niet simpelweg de actieve handeling “iets bekijken”; daarvoor wordt bijvoorbeeld 見る gebruikt. 見えました presenteert hier het zichtbaar worden of waargenomen worden van de rij. ました markeert een beleefde, als voltooid gepresenteerde gebeurtenis. De vaste Nederlandse vertaling geeft dit natuurlijk weer als “Ik zie het nu”. そこで betekent hier “daar” of “op die plaats”. そこ is een plaatsaanwijzend woord en で is een partikel dat de plaats van een handeling markeert. Welke concrete plaats met そこ wordt bedoeld, wordt in de vaste zin niet nader benoemd; de vertaling ondersteunt wel de betekenis “daar”. そこで kan in andere contexten ook een gevolg inleiden, maar die betekenis past hier niet bij de vaste vertaling. 待ちます is de beleefde niet-verleden vorm van 待つ, “wachten”. De niet-verleden vorm kan onder meer een huidige gewoonte of een toekomstige handeling uitdrukken; hier gaat het om de voorgenomen handeling “ik wacht daar”. Het onderwerp wordt in het Japans niet uitgesproken, maar de vertaling maakt duidelijk dat het hier om de spreker gaat. Samen ontstaat de betekenis: 今、列が見えました — “Ik zie de rij nu” — gevolgd door そこで待ちます — “Ik wacht daar.” De komma scheidt de waarneming van de daaropvolgende handeling, en そこで geeft de plaats van het wachten aan zonder die plaats zelf opnieuw te benoemen.

9. それなら、順番がはっきりします。

   Zo blijft de volgorde duidelijk.

   それなら

   dan, in dat geval

   順番

   volgorde

   はっきりします

   is of blijft duidelijk

   Uitgebreide uitleg

   それなら betekent hier “dan, in dat geval” en verwijst naar de voorafgaande informatie. Het verbindt wat net is gezegd met een gevolg of volgende stap. Een herbruikbaar patroon is: それなら、X。 = “Als dat zo is, dan X.” 順番 betekent “volgorde”. Het kan bijvoorbeeld gaan om de volgorde waarin mensen of handelingen aan de beurt komen. Voor een concrete reeks kun je ook 順番を決める gebruiken: “de volgorde bepalen”. はっきりします komt van はっきりする, “duidelijk zijn” of “duidelijk worden”. します is hier de beleefde niet-verleden vorm van する; daardoor krijgt de zin een neutrale, beleefde formulering. In deze combinatie beschrijft はっきりする de duidelijkheid van iets, niet dat iemand het actief duidelijk maakt. Een vergelijkbaar patroon is 答えがはっきりします — “het antwoord is of wordt duidelijk”. Samen geeft それなら de aanleiding (“dan/in dat geval”), markeert 順番が de volgorde als datgene waarover iets wordt gezegd, en zegt はっきりします dat die volgorde duidelijk is of blijft. In overeenstemming met de vaste vertaling betekent de hele zin: “Zo blijft de volgorde duidelijk.”

10. 状況を勘違いしていましたが、直せます。

    Ik had de situatie verkeerd begrepen, maar ik kan het oplossen.

    状況

    situatie

    勘違いしていました

    had het verkeerd begrepen

    直せます

    kan het herstellen of oplossen

    Uitgebreide uitleg

    状況 betekent hier ‘situatie’. Het is een zelfstandig naamwoord en kan als onderwerp of object optreden. In deze zin staat het met を als object van wat verkeerd begrepen werd. Een bruikbaar patroon is Nを勘違いする: een situatie of zaak verkeerd begrijpen. 勘違いしていました komt van 勘違いする, ‘iets verkeerd begrijpen of zich vergissen’. 勘違い is hier verbonden met する, waardoor de uitdrukking als werkwoord functioneert. していました is de beleefde verleden vorm van している; in deze context geeft de combinatie weer dat de verkeerde opvatting eerder bestond: ‘had verkeerd begrepen’. Het onderwerp wordt in het Japans niet uitgesproken; de Nederlandse vertaling maakt hier ‘ik’ expliciet. Een kortere voltooide vorm is bijvoorbeeld 勘違いしました, ‘ik heb het verkeerd begrepen’; die legt vooral de voltooide gebeurtenis vast, terwijl していました de eerdere toestand of situatie benadrukt. 直せます komt van 直す, ‘herstellen, repareren of corrigeren’. De vorm 直せる is de potentialis van 直す en betekent ‘kunnen herstellen/corrigeren’; ます maakt die vorm beleefd. Het weggelaten onderwerp en object worden in de vaste vertaling ingevuld als ‘ik’ en ‘het’. Vergelijk 直す voor iets repareren of corrigeren met 治す, dat voor genezen of beter maken van een ziekte of lichamelijk probleem wordt gebruikt. Voorbeeld: 間違いを直せます。 — ‘Ik kan de fout corrigeren.’ De eerste clausule is 状況を勘違いしていました: de spreker had de situatie verkeerd begrepen. が verbindt die clausule met een tegenstelling of overgang. Daarna volgt 直せます: de spreker kan dat herstellen of oplossen. Samen betekent de zin dus: ‘Ik had de situatie verkeerd begrepen, maar ik kan het oplossen.’