Een activiteit kiezen op basis van het weer | Leer japans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 天気が変わるかもしれないので、することを選ぶのは難しいです。

   Het weer kan veranderen, dus het is moeilijk om een activiteit te kiezen.

   天気

   weer

   変わる

   veranderen

   かもしれない

   misschien; het kan zijn dat

   ので

   omdat; aangezien

   する

   doen

   こと

   ding; activiteit

   選ぶ

   kiezen

   のは

   wat ... betreft

   難しい

   moeilijk

   Uitgebreide uitleg

   天気 betekent hier “het weer”. Het is een zelfstandig naamwoord; het kan bijvoorbeeld onderwerp zijn met が: 天気が変わる = “het weer verandert”. 変わる is de woordenboekvorm van het werkwoord “veranderen”. Hier staat deze vorm vóór かもしれない, omdat het om een mogelijkheid gaat. Voorbeeld: 予定が変わるかもしれない。 — “Het plan kan veranderen.” かもしれない drukt onzekerheid uit: “misschien” of “het kan zijn dat”. Het volgt hier op de gewone vorm 変わる; samen betekent 変わるかもしれない dus “kan veranderen”. Het zegt niet dat de verandering zeker zal plaatsvinden. ので verbindt een reden met een gevolg en betekent hier “omdat” of “aangezien”. De reden staat ervoor: 天気が変わるかもしれないので = “omdat het weer kan veranderen”. ので klinkt vaak wat zachter en verklarender dan から, maar beide kunnen in passende context een reden verbinden. する is de woordenboekvorm van “doen”. In すること staat het vóór こと en beschrijft het wat voor soort zaak bedoeld wordt: iets dat men doet. こと is een zelfstandig naamwoord met de betekenis “zaak”, “ding” of “gebeurtenis”. Na een werkwoord kan het een handeling als een zelfstandig naamwoord behandelen. すること betekent hier daarom “iets om te doen” of “een activiteit”, niet noodzakelijk één met name genoemde activiteit. 選ぶ betekent “kiezen” en staat hier in de woordenboekvorm. することを選ぶ betekent letterlijk “kiezen wat men doet” en natuurlijker “een activiteit kiezen”. Het partikel を markeert hier dat すること het gekozen object is. のは maakt de voorafgaande werkwoordgroep tot onderwerp of thema van de beoordeling. することを選ぶのは betekent “wat betreft een activiteit kiezen” of natuurlijker “een activiteit kiezen is...”. De の nominaliseert de hele handeling することを選ぶ; は zet die handeling als thema neer. 難しい is een i-adjectief en betekent “moeilijk”. In deze zin beschrijft het de handeling die met のは als thema is gemaakt. De gewone negatieve vorm is 難しくない (“niet moeilijk”); de beleefde vorm in deze zin is 難しいです. De zin wordt zo opgebouwd: 天気が変わるかもしれないので geeft de reden, namelijk dat het weer misschien verandert. することを選ぶのは難しいです beoordeelt vervolgens de handeling “een activiteit kiezen” als moeilijk. Samen betekent de vaste zin: “Omdat het weer kan veranderen, is het moeilijk om een activiteit te kiezen.”

2. 雨が降ったら、屋内でもできることを選びましょう。

   Kies iets dat ook binnen kan als het regent.

   雨

   regen

   降ったら

   als het regent

   屋内

   binnen

   でも

   ook

   できる

   kunnen

   こと

   iets om te doen

   選びましょう

   laten we kiezen

   Uitgebreide uitleg

   雨 betekent hier “regen”. Het is een zelfstandig naamwoord. In een eenvoudige weeruitdrukking staat het met が: 雨が降る = “het regent” (letterlijk: “regen valt”). Een nuttig contrast is 雪が降る = “het sneeuwt”. 降ったら betekent hier “als het regent”. De basisvorm is 降る (“vallen”, bij regen of sneeuw: “regenen”/“sneeuwen”). 降った is de verleden vorm, en -たら maakt hiervan een voorwaarde: 雨が降ったら = “als het regent” of “wanneer het regent”. De vorm met -たら verwijst niet noodzakelijk naar een gebeurtenis die al voorbij is; in deze zin gaat het om een mogelijke toekomstige situatie. 屋内 betekent “binnen” of “in een binnenruimte”. Het is een zelfstandig naamwoord dat een locatie aanduidt. Het tegenovergestelde is 屋外 (“buiten”/“in de openlucht”), zoals in de contextzin over de buitenmarkt. でも geeft hier “ook” of “zelfs” aan na een plaatsaanduiding: 屋内でも = “ook binnen” of “zelfs binnen”. Het gaat dus niet om een keuze tussen binnen en buiten, maar om de toevoeging dat de activiteit op die plek mogelijk is. Voorbeeld: 家でもできます。 — “Je kunt het ook thuis doen.” できる betekent hier “kunnen” in de zin van “mogelijk zijn” of “gedaan kunnen worden”. De basisvorm is eveneens できる; deze vorm verandert niet door het onderwerp in persoon of getal. In 屋内でもできること beschrijft het wat binnenshuis mogelijk is. Voorbeeld: ここで写真が撮れる。 — “Hier kun je foto’s maken.” こと maakt van een handeling of mogelijkheid een zelfstandig naamwoordachtig begrip. Hier betekent できること letterlijk “iets dat gedaan kan worden”, dus natuurlijk Nederlands: “iets om te doen” of “een activiteit die mogelijk is”. Het verwijst hier niet naar een specifiek benoemde activiteit; de zin laat open wat men kiest. 選びましょう betekent “laten we kiezen” of, in deze context, beleefd “kies”. De basisvorm is 選ぶ (“kiezen”). -ましょう is de beleefde aansporende vorm: de spreker stelt een gezamenlijke handeling voor. Voorbeeld: 別の店を選びましょう。 — “Laten we een andere winkel kiezen.” Samen vormen 雨が降ったら en 屋内でもできること de voorwaarde en het soort keuze: “als het regent, iets dat ook binnen gedaan kan worden”. 選びましょう maakt daar de aansporing van: “Kies iets dat ook binnen kan als het regent.” De Japanse woordvolgorde zet de voorwaardelijke bijzin vooraan en plaatst daarna de activiteit die gekozen moet worden.

3. 屋外の市場は楽しそうですが、雨が降ると居心地が悪くなるかもしれません。

   De buitenmarkt klinkt leuk, maar door de regen kan het ongemakkelijk worden.

   屋外

   buiten

   市場

   markt

   楽しそう

   lijkt leuk

   雨が降る

   het regent

   居心地

   comfort

   悪くなる

   slechter worden

   かもしれません

   misschien

   Uitgebreide uitleg

   屋外 betekent hier “buiten” en staat vóór 市場 met の: 屋外の市場 betekent “de buitenmarkt”. 屋外 is een zelfstandig naamwoord voor een plaats of omgeving in de openlucht; het tegengestelde is 屋内 (“binnen”, “binnenruimte”). 市場 betekent “markt”. In 屋外の市場 is 市場 het hoofdzelfstandig naamwoord, terwijl 屋外の het type markt aanduidt. Het partikel の verbindt de twee zelfstandige naamwoorden. 楽しそう betekent hier “lijkt leuk”. そう wordt aan de stam van 楽しい (“leuk”, “plezierig”) toegevoegd en geeft aan dat iets op basis van de indruk van de spreker zo lijkt. Vergelijk: 楽しそうです — “Het lijkt leuk.” 雨が降る betekent “het regent”, letterlijk “regen valt”. 降る is de basisvorm van het werkwoord dat bij regen of sneeuw “vallen” betekent; bij 雨 krijgt het de betekenis “regenen”. In 雨が降ると maakt と een voorwaarde of gevolgrelatie: “als het regent” of “wanneer het regent”. 居心地 betekent “comfort” of “hoe comfortabel een plek aanvoelt”. Het wordt vaak gebruikt voor de ervaring van ergens verblijven, bijvoorbeeld 居心地がいい — “comfortabel zijn” — en 居心地が悪い — “ongemakkelijk zijn”. 悪くなる betekent “slechter worden”. 悪く is de verbindende/bijwoordelijke vorm van het bijvoeglijk naamwoord 悪い (“slecht”); なる betekent “worden”. Samen geeft 悪くなる een verandering naar een minder goede toestand aan. Met 居心地 ervoor betekent 居心地が悪くなる “ongemakkelijk worden”. かもしれません drukt een mogelijkheid uit: “misschien” of “kan …”. Het is de beleefde vorm van かもしれない en markeert hier dat het ongemakkelijk worden mogelijk is, niet zeker. Samen is 屋外の市場は楽しそうですが “de buitenmarkt lijkt leuk, maar”. は markeert 屋外の市場 als onderwerp of thema van het eerste deel, en ですが verbindt dat deel beleefd met een tegenstelling. Daarna geeft 雨が降ると de omstandigheid “als het regent”, waarna 居心地が悪くなる de verandering beschrijft. Met かもしれません wordt het geheel: “De buitenmarkt lijkt leuk, maar door de regen kan het ongemakkelijk worden.”

4. 天気が悪くなったら、博物館に行くほうが楽でしょう。

   Naar een museum gaan zou makkelijker zijn als het weer slecht wordt.

   天気

   weer

   悪くなったら

   als het slecht wordt

   博物館

   museum

   行く

   gaan

   ほうが

   de betere optie

   楽

   makkelijker

   でしょう

   waarschijnlijk

   Uitgebreide uitleg

   天気 betekent hier “het weer”. Het is een zelfstandig naamwoord; in 天気が markeert が het onderwerp van de toestand die daarna wordt beschreven. 悪くなったら betekent “als het slecht wordt”. De basisvorm is 悪くなる, “slecht worden”: 悪い (“slecht”) krijgt vóór なる de vorm 悪く. De vorm 悪くなった is de verleden vorm van “slecht geworden”, maar met ら vormt die een voorwaarde. In deze zin gaat het dus om de mogelijkheid dat het weer slecht wordt, niet om een gebeurtenis die al zeker heeft plaatsgevonden. Het patroon Vたら kan algemeen worden gebruikt voor “als/wanneer V gebeurt”. 博物館 betekent “museum”. Het is een zelfstandig naamwoord. In het volledige fragment staat daarna に, dat de bestemming bij 行く markeert: naar een museum gaan. 行く is de woordenboekvorm van “gaan”. In 博物館に行く betekent het “naar een museum gaan”. Deze vorm kan hier vóór ほうが staan om de handeling als een optie of handelwijze te vergelijken. Voorbeeld: 駅に行く betekent “naar het station gaan”. ほうが maakt van de voorafgaande handeling de optie die als gunstiger of geschikter wordt voorgesteld. Het patroon V-るほうが + bijvoeglijke beschrijving kan bijvoorbeeld een keuze vergelijken: 歩くほうが楽です betekent “Lopen is gemakkelijker.” ほう is hier een zelfstandig naamwoord met de betekenis “kant/manier/optie”; が markeert deze optie in de daaropvolgende beoordeling. 楽 betekent hier “gemakkelijk” of “minder belastend”. Het is een na-bijvoeglijk naamwoord; de vorm zelf verandert niet voor persoon of getal. In deze context wordt het in het Nederlands natuurlijk als “makkelijker” weergegeven, omdat 行くほうが een gunstiger optie tegenover een andere mogelijkheid neerzet. 楽 betekent niet automatisch “leuk”; het kan ook slaan op comfort of minder inspanning. でしょう verzacht de uitspraak en drukt hier een waarschijnlijke of voorzichtige beoordeling uit: “zou waarschijnlijk ... zijn”. Het staat na 楽 en maakt van de beoordeling geen harde bewering. De combinatie 楽でしょう kan daarom als “zal waarschijnlijk gemakkelijker zijn” of “zou gemakkelijker zijn” worden vertaald. Samen is 天気が悪くなったら de voorwaardelijke omstandigheid “als het weer slecht wordt”. Daarna geeft 博物館に行くほうが de optie “naar een museum gaan”, en 楽でしょう de voorzichtige beoordeling “zou gemakkelijker zijn”. De volledige betekenis is: “Naar een museum gaan zou makkelijker zijn als het weer slecht wordt.”

5. それなら、予定を取りやめずに柔軟に対応できます。

   Zo blijven we flexibel zonder de dag af te zeggen.

   それなら

   als dat zo is; dan

   予定

   plan

   取りやめずに

   zonder af te zeggen

   柔軟に

   flexibel

   対応できます

   kunnen omgaan met

   Uitgebreide uitleg

   それなら betekent hier “als dat zo is, dan” en verbindt een voorafgaande situatie of conclusie met wat daarop volgt. De vorm legt in deze zin niet zelfstandig precies vast welke afzonderlijke omstandigheid wordt bedoeld. Voorbeeld: それなら、別の方法を考えましょう。 — “Als dat zo is, laten we dan een andere manier bedenken.” 予定 betekent hier “plan” of “geplande activiteit”. Het zelfstandig naamwoord kan afhankelijk van de context ook “schema” of “planning” betekenen. In 予定を取りやめずに is 予定 het object van 取りやめる: het is datgene wat niet wordt afgezegd. Voorbeeld: 予定を変更します。 — “Ik verander het plan.” 取りやめずに betekent “zonder af te zeggen” of “zonder stop te zetten”. De basisvorm is 取りやめる, “afzeggen” of “stopzetten”. De vorm ずに drukt uit dat de handeling in dit deel niet gebeurt terwijl de hoofdhandeling wel plaatsvindt. 取りやめないで is in modern Japans een gebruikelijker, neutraler alternatief met dezelfde kernbetekenis. Voorbeeld: 旅行を取りやめずに行きました。 — “Ik ben op reis gegaan zonder de reis af te zeggen.” 柔軟に betekent “flexibel” of “op flexibele wijze”. Het is de bijwoordelijke vorm van het な-bijvoeglijk naamwoord 柔軟な (“flexibel”). Hier beschrijft het hoe men reageert. Voorbeeld: 柔軟に考えましょう。 — “Laten we flexibel denken.” 対応できます betekent “kan reageren” of “kan met de situatie omgaan”. De basisvorm is 対応する, “reageren op” of “omgaan met”. 対応できる is de mogelijke vorm, “kunnen reageren/met iets kunnen omgaan”, en 対応できます is daarvan de beleefde vorm. Het Japanse onderwerp staat hier niet uitgedrukt; de vaste Nederlandse vertaling maakt dat onderwerp expliciet als “we”. Voorbeeld: 急な変更にも対応できます。 — “We kunnen ook met een plotselinge wijziging omgaan.” Samen vormen de delen: それなら (“als dat zo is, dan”) + 予定を取りやめずに (“zonder het plan af te zeggen”) + 柔軟に対応できます (“kunnen we flexibel reageren”). De vaste Nederlandse vertaling interpreteert 予定 in deze context als de dag of geplande activiteit en maakt het verzwegen onderwerp expliciet als “we”. De volledige betekenis is dus: “Zo kunnen we flexibel blijven zonder de dag af te zeggen.” De zin zegt dat die flexibele reactie mogelijk is zonder het plan te annuleren; hij zegt niet op zichzelf dat men het plan niet hóéft te annuleren.

6. みんなが出発する前に、主な予定と屋内の選択肢を伝えましょう。

   Vertel iedereen wat het hoofdplan is en wat de optie binnen is voordat ze vertrekken.

   みんなが

   iedereen

   出発する

   vertrekken

   前に

   voordat

   主な

   belangrijkste

   予定

   plan

   と

   en

   屋内の

   voor binnen

   選択肢

   optie

   伝えましょう

   laten we meedelen

   Uitgebreide uitleg

   みんなが betekent hier “iedereen” als degene die vertrekt. みんな verwijst naar alle betrokken personen; が markeert dit onderwerp. In een bijzin kan が zo het onderwerp aangeven, terwijl het onderwerp van de hoofdzin niet expliciet wordt genoemd. 出発する betekent hier “vertrekken”. De basisvorm is 出発する; deze vorm kan in een bijzin een huidige, toekomstige of algemene handeling aanduiden. Samen met みんなが vormt het de bijzin “iedereen vertrekt”. 前に betekent “voordat”. 前に volgt hier op een werkwoordsvorm en plaatst die gebeurtenis vóór de hoofdhandeling. Patroon: werkwoord + 前に = “voordat …”. Voorbeeld: 会う前に送ります。 — “Ik stuur het voordat we elkaar ontmoeten.” 主な betekent hier “belangrijkste” of “voornaamste” en beschrijft 予定. 主な is de vorm die vóór een zelfstandig naamwoord staat; het is niet de vorm van het zelfstandig naamwoord 予定 en moet niet worden uitgelegd als een afleiding van dat woord. 予定 betekent hier “plan” of “geplande zaken”. Het kan ook naar een planning of afspraak verwijzen; in deze zin gaat het om het hoofdplan dat meegedeeld moet worden. と verbindt hier 主な予定 en 屋内の選択肢 als twee onderdelen van wat meegedeeld wordt. In dit gebruik betekent het “en”. Het is geen deel van 予定 of van 選択肢. 屋内の betekent “voor binnen” of “binnen-” en beschrijft 選択肢. 屋内 betekent “binnen” of “binnenruimte”; の koppelt dit zelfstandig naamwoord aan het volgende zelfstandig naamwoord. Patroon: XのY = “Y van/voor X”. 選択肢 betekent “optie” of “keuzemogelijkheid”. In deze zin gaat het om een binnenoptie. Het Japanse zelfstandig naamwoord geeft op zichzelf niet aan of het om één of meerdere opties gaat; dat hangt van de context af. 伝えましょう betekent hier “laten we meedelen” of, als voorstel, “laten we vertellen”. De basisvorm is 伝える (“meedelen, vertellen”); 伝えましょう is de beleefde aansporingsvorm. Het onderwerp van deze hoofdzin is niet expliciet genoemd, en de vorm drukt een voorstel uit om de informatie mee te delen. Het doel van de mededeling wordt gemarkeerd door を: 主な予定と屋内の選択肢を伝えましょう. De hele zin bouwt dus eerst de tijdsvoorwaarde op: みんなが出発する前に — “voordat iedereen vertrekt”. Daarna volgt het voorstel 主な予定と屋内の選択肢を伝えましょう — “laten we het hoofdplan en de binnenoptie(s) meedelen”. Samen betekent de zin: “Laten we het hoofdplan en de binnenoptie(s) meedelen voordat iedereen vertrekt.”

7. 私は会う前に、両方の選択肢を送ります。

   Ik stuur beide opties voordat we elkaar ontmoeten.

   私は

   ik

   会う

   elkaar ontmoeten

   前に

   voordat

   両方

   beide

   選択肢

   optie

   送ります

   stuur

   Uitgebreide uitleg

   私は betekent hier “ik” als onderwerp of gespreksthema. は markeert het onderwerp/thema; het is geen deel van de zelfstandige betekenis van 私 zelf. 私 is een gebruikelijke, neutrale manier om naar de spreker te verwijzen. In deze zin wordt de handelende persoon van 送ります zo aangegeven. 会う betekent “elkaar ontmoeten” in de vaste vertaling. Dit is de woordenboekvorm van het werkwoord; de vorm eindigt op う en draagt hier geen beleefdheidsmarkering. Het onderwerp van dit werkwoord staat niet afzonderlijk in de Japanse zin. De vertaling maakt de bedoelde gezamenlijke ontmoeting expliciet. Een bruikbaar patroon is Aと会う: “A ontmoeten”. Voorbeeld: 友だちと会う。 — “Ik ontmoet een vriend.” 前に betekent “voordat”. 前 betekent letterlijk “voorkant” of “ervoor”, en に maakt hier een tijdsbepaling. Na een werkwoord in de woordenboekvorm kan V前に betekenen “voordat men V doet”: 出発する前に — “voordat men vertrekt”. Hier bepaalt 会う前に dus wanneer het sturen plaatsvindt: eerst sturen, daarna elkaar ontmoeten. 両方 betekent “beide” en verwijst naar twee kanten of twee opties samen. Het is geen enkelvoudige keuze; het geeft aan dat de twee opties allebei bedoeld zijn. In 両方の選択肢 verbindt の deze bepaling met het zelfstandig naamwoord: “beide opties”. 選択肢 betekent “optie” of “keuzemogelijkheid”. In deze zin staat het in de vorm 選択肢を, met を als markering van het directe object van 送ります. Het meervoud wordt hier niet door een aparte Japanse meervoudsuitgang aangegeven; 両方 maakt duidelijk dat het om twee opties gaat. 送ります betekent hier “stuur”. De woordenboekvorm is 送る (“sturen”); 送ります is de beleefde niet-verleden vorm. Die vorm kan, afhankelijk van de context, een huidige gewoonte of een toekomstige handeling uitdrukken. Met 会う前に wordt hier de toekomstige bedoeling bedoeld: de spreker zal de opties vooraf sturen. Het object staat ervoor als 両方の選択肢を. Samen vormen de delen 私は + 両方の選択肢を + 送ります de hoofdmededeling “ik stuur beide opties”. 会う前に staat als tijdsbepaling vóór die handeling en betekent “voordat we elkaar ontmoeten”. De volledige betekenis is daarom: “Ik stuur beide opties voordat we elkaar ontmoeten.” De beleefde werkwoordsvorm maakt de zin geschikt voor een neutrale of beleefde mededeling.

8. 人は早いうちに別の案を知っていると、変化にうまく対応できます。

   Mensen kunnen beter met veranderingen omgaan als ze vroeg weten wat het alternatief is.

   人は

   mensen

   早いうちに

   vroeg

   別の

   ander(e)

   案

   alternatief; voorstel

   知っていると

   als je weet

   変化

   veranderingen

   うまく

   goed

   対応できます

   kunnen omgaan met

   Uitgebreide uitleg

   人は maakt van 人 (ひと, “mens/persoon”) het onderwerp of de algemene groep waarover de zin spreekt. De partikel は zet dit als onderwerp/thema neer; in deze zin past daarom de algemene vertaling “mensen”. Voor een enkelvoudige, concreet aangewezen persoon kan bijvoorbeeld 人が (“een persoon doet ...”) een andere keuze zijn. 早いうちに betekent hier “vroeg, terwijl het nog vroeg is”. 早い (はやい) is de basisvorm “vroeg” en うちに maakt er een tijdsuitdrukking van: iets gebeurt binnen die vroege fase. Voorbeeld: 早いうちに連絡してください。 — “Neem alstublieft vroeg contact op.” 別の betekent “een ander(e)” en staat vóór het zelfstandig naamwoord dat het nader bepaalt. 別 (べつ) drukt hier verschil of een andere optie uit; の verbindt het met het volgende naamwoord. De vorm verandert hier niet naar geslacht of getal, omdat het Japans zulke categorieën niet op deze manier aan dit woord laat zien. 案 (あん) is hier “alternatief” of “voorstel/plan”: een mogelijkheid die men kan kennen en overwegen. In 別の案 betekent het dus “een ander alternatief”. Voorbeeld: 新しい案を考えます。 — “Ik denk een nieuw voorstel uit.” 知っていると betekent hier “als men weet”. 知る (しる) is “te weten komen/leren kennen”; 知っている geeft de toestand “weten” aan, niet alleen het moment waarop men de informatie verneemt. De vorm 知っている wordt met と gevolgd door een voorwaarde of aanleiding: “als/wanneer men weet ...”. Voorbeeld: 住所を知っていると、連絡できます。 — “Als je het adres weet, kun je contact opnemen.” Het onderwerp van 知っている is in deze zin niet afzonderlijk genoemd; 人は levert de algemene lezing “mensen”. 変化 (へんか) betekent “verandering”. In combinatie met de daaropvolgende partikel に wordt 変化に de situatie of omstandigheid waarop de reactie gericht is: “op veranderingen”. Voorbeeld: 環境の変化に対応します。 — “Ik speel in op veranderingen in de omgeving.” うまく is de bijwoordelijke vorm van うまい en betekent hier “goed” of “op een doeltreffende manier”. Het beschrijft hoe de reactie verloopt; het betekent hier niet dat er letterlijk iets fysiek ‘goed smaakt’. Voorbeeld: うまく説明できました。 — “Ik kon het goed uitleggen.” 対応できます betekent “kan omgaan met” of “kan inspelen op”. 対応する is de basisvorm voor “reageren op, omgaan met”; 対応できる is de potentiële vorm “kunnen omgaan met”, en できます is daarvan de beleefde vorm. De polite vorm maakt de formulering beleefd, terwijl できる de mogelijkheid of het vermogen uitdrukt. In 変化に対応できます markeert に waarop men reageert. Voorbeeld: 問題に対応できます。 — “Ik kan met het probleem omgaan.” Samen vormen 人は早いうちに別の案を知っていると en 変化にうまく対応できます de voorwaardelijke relatie: als mensen vroeg een ander alternatief kennen, kunnen zij goed met veranderingen omgaan. De hele zin betekent daarmee: “Mensen kunnen beter met veranderingen omgaan als ze vroeg weten wat het alternatief is.” De voorwaardelijke と koppelt de kennisvoorwaarde aan het daaropvolgende gevolg.