Veilig vragen stellen over medicijnen | Leer japans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 私はこの薬のラベルをよく理解できているか、自信がありません。

   Ik weet niet zeker of ik dit medicijnetiket begrijp.

   私は

   ik

   この

   dit

   薬

   medicijn

   ラベル

   etiket

   よく

   goed

   理解できているか

   of ik begrijp

   自信がありません

   ik ben niet zeker

   Uitgebreide uitleg

   私は introduceert 私 (わたし, “ik”) als onderwerp of thema; は markeert dat thema. De vorm 私 verandert hier niet voor persoon of getal. Een bruikbaar patroon is 私は + ...です voor “wat mij betreft ...” of “ik ben ...”. この betekent “dit/deze” bij een zelfstandig naamwoord dat erop volgt. Het is een aanwijzend woord en staat vóór het zelfstandig naamwoord: この薬 betekent “dit medicijn”. Het drukt hier nabijheid vanuit het perspectief van de spreker uit; het zegt niet op zichzelf iets over het aantal. 薬 betekent hier “medicijn”. In 薬のラベル verbindt の twee zelfstandige naamwoorden: het eerste bepaalt het tweede, dus letterlijk “het etiket van het medicijn”. 薬 kan in andere contexten ook “geneesmiddel” of “medicatie” betekenen. ラベル is het leenwoord voor “etiket” of “label”. Het is hier het tweede zelfstandig naamwoord in 薬のラベル, en を markeert dit geheel als het object van het begrijpen: “het etiket van dit medicijn”. よく is de bijwoordelijke vorm met de betekenis “goed” of “grondig”. Hier versterkt het 理解する en geeft het aan dat het gaat om goed begrijpen, niet alleen om het onderwerp oppervlakkig herkennen. Dezelfde vorm kan afhankelijk van de context ook “vaak” betekenen, maar die lezing past hier niet. 理解できているか combineert 理解する (“begrijpen”), できる (“kunnen”) en de ている-vorm. 理解できる betekent “kunnen begrijpen”; 理解できている legt de nadruk op de toestand dat het begrijpen gelukt is of momenteel bereikt is. De slotmarkering か maakt dit tot een ingebedde ja-neevraag: “of ik het goed begrijp”. Het is dus niet alleen een losse vraag aan de luisteraar. Een herbruikbaar patroon is ...できているか分かりません voor “ik weet niet of ... gelukt is / of ik ... kan”. 自信がありません betekent “ik ben niet zeker” of letterlijker “ik heb geen vertrouwen”. 自信 is “zelfvertrouwen/zekerheid”, が markeert het onderwerp van de bezits- of toestandsuitdrukking, en ありません is de beleefde negatieve vorm van ある (“er zijn/hebben” in deze constructie). Het positieve contrast is 自信があります (“ik ben zeker”); 自信がありません zegt hier dat de spreker onvoldoende zekerheid heeft, niet dat een andere persoon iets niet kan. De onderdelen worden verbonden als 私は [この薬のラベルを よく 理解できているか]、自信がありません。 De spreker markeert zichzelf als thema, noemt het etiket van dit medicijn als object, en zegt vervolgens dat er onvoldoende zekerheid is over de vraag of het etiket goed begrepen wordt. Samen betekent de zin: “Ik weet niet zeker of ik dit medicijnetiket begrijp.”

2. 次の一回分を飲む前に、薬剤師に電話してください。

   Bel de apotheker voordat je de volgende dosis inneemt.

   次の

   volgende

   一回分

   één dosis

   飲む

   innemen

   前に

   voordat

   薬剤師

   apotheker

   電話してください

   bel alstublieft

   Uitgebreide uitleg

   次の betekent hier “volgende” en staat vóór het zelfstandig naamwoord dat het nader bepaalt. 次 betekent “volgend” of “de volgende”; de vorm 次の gebruikt の om die bepaling aan een zelfstandig naamwoord te koppelen. Voorbeeld: 次の日 — “de volgende dag”. 一回分 betekent hier “één dosis”, dus de hoeveelheid die voor één inname bedoeld is. Het is een zelfstandig naamwoord: 一回 verwijst naar één keer en 分 naar het daarvoor bestemde deel of de hoeveelheid. Het zegt hier niet dat de hele voorraad uit één dosis bestaat. Voorbeeld: 一回分を用意する — “één dosis klaarmaken”. 飲む is de woordenboekvorm van het werkwoord “drinken” of, bij medicijnen, “innemen”. In deze zin gaat het om het innemen van de dosis. Dezelfde vorm kan in andere contexten ook letterlijk “drinken” betekenen. Voorbeeld: 水を飲む — “water drinken”. 前に betekent “voordat” of letterlijk “voorafgaand aan”. Na een werkwoord gebruikt het Japans het patroon werkwoord in de woordenboekvorm + 前に: 飲む前に betekent “voordat [men] het inneemt”. に maakt de tijdsrelatie expliciet. Voorbeeld: 寝る前に歯を磨く — “Ik poets mijn tanden voordat ik ga slapen.” 薬剤師 betekent “apotheker”. In de zin staat daarna に; die markering geeft de persoon aan met wie men contact opneemt of aan wie men telefoneert. Voorbeeld: 薬剤師に相談する — “met de apotheker overleggen”. 電話してください is een beleefde aansporing: “bel alstublieft”. Het is opgebouwd uit 電話する (“telefoneren”) en ください, dat na de て-vorm een beleefd verzoek vormt: 電話して + ください. De beleefdheid zit dus in het verzoekpatroon, niet in het zelfstandig naamwoord 電話 op zichzelf. Voorbeeld: 明日電話してください — “Bel morgen alstublieft.” Samen vormt 飲む前に de tijdsbepaling “voordat [men] het inneemt”. 次の一回分 specificeert wat wordt ingenomen: de volgende dosis. Daarna geeft 薬剤師に aan wie gebeld moet worden, en 電話してください is het beleefde verzoek om dat te doen. De volledige strekking is daarom: bel de apotheker voordat je de volgende dosis inneemt.

3. 私は、特定の食べ物を避けたほうがいいかどうかも聞きたいです。

   Ik wil ook vragen of ik bepaalde voedingsmiddelen moet vermijden.

   私は

   ik, als gespreksonderwerp

   特定の

   bepaalde, specifieke

   食べ物

   voedingsmiddel, eten

   避けたほうがいい

   beter vermijden

   かどうか

   of ... (of niet)

   も

   ook

   聞きたい

   willen vragen

   Uitgebreide uitleg

   私は maakt 私 tot het gespreksonderwerp: hier gaat het om de spreker, “ik”. は is de topicmarkeerder; het is niet simpelweg een apart woord voor “ben”. De vorm 私 verandert hier niet voor getal of grammaticaal geslacht. 特定の betekent hier “bepaalde/specifieke”. Het staat vóór het zelfstandig naamwoord dat het nader bepaalt. 特定 is het kernwoord met de betekenis “specifiek geïdentificeerd”, en の verbindt het met 食べ物; er wordt niet gezegd welke voedingsmiddelen dat precies zijn. 食べ物 is een zelfstandig naamwoord voor eten of voedingsmiddelen. Het eerste deel hangt samen met 食べる, “eten”, maar 食べ物 functioneert hier als één zelfstandig naamwoord. Bijvoorbeeld: 食べ物を選びます。 — “Ik kies eten.” 避けたほうがいい geeft het advies “beter vermijden”. De basisvorm is 避ける, “vermijden”; in deze uitdrukking staat de verleden vorm 避けた vóór ほうがいい. Het geheel betekent niet dat de spreker al heeft vermeden, maar dat vermijden de betere keuze zou zijn. Het patroon V-たほうがいい wordt gebruikt om aan te raden dat iemand iets doet. Bijvoorbeeld: 少し休んだほうがいいです。 — “Je kunt beter even rusten.” かどうか maakt van het voorafgaande een indirecte ja-of-neevraag: “of … of niet”. Hier gaat die vraag over de keuze of de genoemde voedingsmiddelen beter vermeden kunnen worden. Het patroon ...かどうか聞く betekent “vragen of ...”. も betekent hier “ook”. Het voegt deze vraag toe naast iets waarover de spreker al wil of moet vragen; het verandert niet wie de handeling uitvoert. 聞きたい betekent hier “willen vragen”. De basisvorm is 聞く, dat afhankelijk van de context ook “horen” of “luisteren” kan betekenen; in deze zin wordt de vraagbetekenis door かどうか en de vertaling ondersteund. たい drukt de wens van de spreker uit: 聞く → 聞きたい, “willen vragen”. Bijvoorbeeld: 先生に聞きたいです。 — “Ik wil het aan de leraar vragen.” Samen vormt 特定の食べ物を避けたほうがいいかどうか de indirecte vraag “of ik bepaalde voedingsmiddelen beter kan vermijden”. 私は geeft aan dat de spreker over zichzelf spreekt, en も聞きたいです voegt de wens toe om dat ook te vragen. De volledige betekenis is: “Ik wil ook vragen of ik bepaalde voedingsmiddelen moet vermijden.”

4. それは確認したほうがいいです。特に、ラベルに食事について書かれている場合は。

   Dat is zeker iets om na te vragen, vooral als er op het etiket iets over maaltijden staat.

   それは

   dat

   確認したほうがいいです

   dat kun je beter navragen

   特に

   vooral

   ラベル

   etiket

   食事

   maaltijden

   について

   over

   書かれている

   erop geschreven staat

   場合は

   als

   Uitgebreide uitleg

   それは maakt iets tot het gespreksonderwerp: それ is een aanwijzend voornaamwoord met de betekenis ‘dat’, en は markeert het onderwerp of de thematische focus. De precieze zaak waarnaar それ verwijst, wordt in deze zin niet verder benoemd. 確認したほうがいいです is een beleefde aanbeveling: ‘je kunt het beter controleren/navragen’. De vorm 確認した is de verleden vorm van 確認する ‘controleren, bevestigen, navragen’; vóór ほうがいい drukt die vorm de aanbevolen optie uit. Het gaat hier niet om een gewone mededeling dat iemand al heeft gecontroleerd. Voorbeeld: 薬剤師に確認したほうがいいです。 — ‘Je kunt het beter bij de apotheker navragen.’ です maakt de formulering beleefd. 特に betekent ‘vooral’ of ‘in het bijzonder’ en legt nadruk op de daaropvolgende voorwaarde. Het verandert de voorwaarde niet in een zekerheid; het markeert haar als een bijzonder belangrijk geval. ラベル betekent ‘etiket’. Het is een leenwoord en wordt hier voorafgegaan door に, dat het etiket als plaats of drager van de geschreven informatie markeert. Voorbeeld: ラベルに名前があります。 — ‘Er staat een naam op het etiket.’ 食事 betekent hier ‘maaltijd(en)’ of ‘eten als maaltijd’. Het woord kan in andere contexten ook naar het nuttigen van een maaltijd verwijzen; hier wordt het gebruikt in de inhoud 食事について, dus voor informatie over maaltijden. について is een vaste postpositie met de betekenis ‘over’ of ‘met betrekking tot’. Het vormt met het voorafgaande zelfstandig naamwoord een onderwerp: 食事について = ‘over maaltijden’. Voorbeeld: 旅行について話します。 — ‘Ik praat over de reis.’ 書かれている betekent hier ‘erop geschreven staat’. De basisvorm is 書く ‘schrijven’. 書かれる is de passieve vorm ‘geschreven worden’, en 書かれている geeft de daaruit voortgekomen toestand aan: iets is geschreven en staat er dus. De schrijver wordt niet genoemd. Voorbeeld: 壁に住所が書かれています。 — ‘Er staat een adres op de muur.’ 場合は betekent ‘als het geval zich voordoet dat’ of kortweg ‘als’. 場合 is een zelfstandig naamwoord voor een geval of situatie; は markeert dit geval als de voorwaarde waar de nadruk op ligt. Voorbeeld: 危険な場合は、すぐ知らせてください。 — ‘Als het gevaarlijk is, laat het dan meteen weten.’ Samen betekent それは確認したほうがいいです dat het betreffende punt beter gecontroleerd of nagevraagd kan worden. Daarna vernauwt 特に de aanbeveling tot het geval ラベルに食事について書かれている場合は: als er op het etiket iets over maaltijden geschreven staat. De volledige strekking is daarom: ‘Dat is zeker iets om na te vragen, vooral als er op het etiket iets over maaltijden staat.’

5. その薬を飲んだ後、私は軽い頭痛を感じました。

   Nadat ik het had ingenomen, kreeg ik lichte hoofdpijn.

   その

   die/dat (hier: het bedoelde middel)

   薬

   medicijn

   飲んだ

   ingenomen

   後

   erna; na afloop

   私

   ik

   軽い

   licht

   頭痛

   hoofdpijn

   感じました

   voelde

   Uitgebreide uitleg

   その verwijst hier, in overeenstemming met de vaste vertaling en de context, naar het eerder bedoelde middel. Het is een aanwijzend woord dat vóór een zelfstandig naamwoord staat: その薬 betekent “dat medicijn” of “het bedoelde medicijn”. De precieze keuze van その hangt af van de context en niet alleen van grammaticale nabijheid. 薬 betekent hier “medicijn”. Het is een zelfstandig naamwoord; samen met その vormt het その薬, “dat medicijn”. 飲んだ is de verleden vorm van 飲む (“innemen/drinken”). In deze zin gaat het door 薬 om “ingenomen”, niet om gewoon “gedronken”. De gewone vorm 飲む staat bijvoorbeeld in 薬を飲む, “medicijnen innemen”; 飲んだ maakt daarvan “nam in” of “heeft ingenomen”. 後 betekent “na afloop” of “erna”. Na een werkwoord in de verleden vorm geeft 飲んだ後 het patroon “nadat …”: 食べた後 betekent bijvoorbeeld “nadat iemand gegeten heeft”. Hier wordt dus eerst het innemen van het medicijn geplaatst en daarna de ervaring van hoofdpijn. 私 betekent “ik”. In 私は markeert het daaropvolgende は het gespreksonderwerp; het is niet opgenomen in de gegeven quote van deze phrase. 私 zelf verandert hier niet om persoon of getal aan te geven. 軽い betekent hier “licht” in de zin van geringe ernst of intensiteit. Het is de woordenboekvorm van een zogenoemd i-adjectief; vóór het zelfstandig naamwoord staat het direct als 軽い頭痛, “lichte hoofdpijn”. De verleden vorm is 軽かった, bijvoorbeeld in 痛みは軽かった, “de pijn was licht”. 頭痛 betekent “hoofdpijn”. Het is een zelfstandig naamwoord en bestaat als vaste woordcombinatie voor pijn in het hoofd. In 軽い頭痛 beschrijft 軽い de ernst van deze hoofdpijn; het betekent daar niet dat het hoofd fysiek weinig weegt. 感じました betekent hier “voelde” of “merkte”. Het is de beleefde verleden vorm van 感じる (“voelen, ervaren”): 感じます is beleefd niet-verleden en 感じました is beleefd verleden. Een voorbeeld is 不安を感じました, “ik voelde ongerustheid”. Samen vormt 飲んだ後 de tijdsbepaling “nadat ik het had ingenomen”. 私は introduceert de persoon die de ervaring heeft, en 軽い頭痛を感じました betekent “ik voelde lichte hoofdpijn”. De volledige zin betekent daarom: “Nadat ik het had ingenomen, kreeg ik lichte hoofdpijn.”

6. では、それも伝えたほうがいいですね。

   Dus moet ik dat ook vermelden.

   では

   dan, in dat geval

   それも

   dat ook

   伝えた

   vermeldde, vertelde

   ほうがいい

   beter om

   ですね

   inderdaad, hè

   Uitgebreide uitleg

   では opent met een overgang: “dan” of “in dat geval”. Het sluit aan bij de voorafgaande situatie en leidt de volgende stap in; op zichzelf zegt het niet wie iets moet doen. それも betekent hier “dat ook”. それ verwijst naar iets dat in de context al herkenbaar is; de Nederlandse vertaling specificeert het als “dat”, zonder een preciezer zelfstandig naamwoord vast te leggen. も voegt de betekenis “ook” toe. Het is nuttig om het patroon それも + werkwoord te herkennen: “dat ook + werkwoord”. 伝えた komt van 伝える (“overbrengen”, “meedelen”, “vertellen”). De vorm 伝えた is de verleden vorm van dit werkwoord. In de constructie 伝えたほうがいい drukt die vorm echter niet uit dat het meedelen al gebeurd is. Samen betekent de constructie dat het beter is om iets mee te delen, dus een aanbeveling: “ik zou dat beter ook vermelden”. ほうがいい is een veelgebruikte vorm voor “het is beter om …” of “je kunt beter …”. Na een werkwoord gebruikt het Japans hier doorgaans de verleden vorm, zoals in 伝えたほうがいい; vergelijk 行ったほうがいい (“je kunt beter gaan”). Dit is een advies, geen bevel en ook geen bewijs dat de handeling al uitgevoerd is. ですね is een zachte afsluiting die bevestiging of gedeelde instemming zoekt, ongeveer “toch?” of “inderdaad, hè?”. In deze zin maakt het de aanbeveling minder hard en gesprekmatiger. です draagt hier de beleefde stijl; ね voegt de bevestigingsnuance toe. Samen ontstaat de betekenis: では (“dan/in dat geval”) + それも (“dat ook”) + 伝えたほうがいい (“het is beter om het mee te delen”) + ですね (zachte bevestiging). De hele uiting betekent dus: “Dus moet ik dat ook vermelden.”

7. それが副作用の可能性があるかどうか、そしてどんな危険なサインに注意すべきかを聞いてください。

   Vraag of het een bijwerking kan zijn en op welke waarschuwingssignalen je moet letten.

   それが

   dat/het als onderwerp

   副作用

   bijwerking

   可能性

   mogelijkheid

   あるかどうか

   of ... het geval is

   どんな

   wat voor

   危険な

   gevaarlijk

   サイン

   signaal/teken

   注意すべき

   waarop men moet letten

   聞いてください

   vraag het alstublieft

   Uitgebreide uitleg

   それが betekent hier “dat/het” als onderwerp van de eerste ingebedde vraag. それ is een aanwijzend voornaamwoord en が markeert het onderwerp. De precieze verwijzing wordt in deze zin niet verder benoemd; de vertaling bevestigt wel de lezing “het”. 副作用 betekent “bijwerking”. Het is hier de medische term voor een ongewenst effect van een middel. 可能性 betekent “mogelijkheid” of “kans”. Een nuttig patroon is N の 可能性: “de mogelijkheid van N”. In 副作用の可能性 gaat het dus om “de mogelijkheid van een bijwerking”. あるかどうか betekent hier “of het bestaat” of “of het het geval is”. ある wordt gebruikt voor bestaan of aanwezigheid van iets niet-levends of abstracts. かどうか maakt van de voorafgaande inhoud een ja-of-neevraag: X かどうか = “of X wel of niet”. Samen met 副作用の可能性が ontstaat de betekenis “of er een mogelijkheid van een bijwerking is”, hier natuurlijk vertaald als “of het een bijwerking kan zijn”. どんな betekent “wat voor” of “welke soort”. Het staat vóór een zelfstandig naamwoord en vraagt naar het soort of de eigenschappen ervan. Voorbeeld: どんな本ですか。 — “Wat voor boek is het?” 危険な betekent hier “gevaarlijk”. 危険 is een na-adjectivisch woord; vóór een zelfstandig naamwoord krijgt het de vorm 危険な, zoals in 危険なサイン (“een gevaarlijk signaal”). 危険な hoort dus bij 危険, niet bij het volgende zelfstandig naamwoord. サイン is een leenwoord voor “signaal” of “teken”. In deze context betekent 危険なサイン “een waarschuwingssignaal”: een teken dat op gevaar kan wijzen. 注意すべき betekent “waarop men moet letten”. 注意する betekent “opletten” of “aandacht besteden”. べき volgt hier op de vorm 注意す; de volledige vorm met する kan ook als 注意するべき voorkomen, terwijl 注意すべき de verkorte vorm is. Deze constructie drukt een plicht of sterke aanbeveling uit. に markeert hier datgene waarop de aandacht wordt gericht. 聞いてください betekent hier “vraag het alstublieft” of “informeer er alstublieft naar”. 聞く kan afhankelijk van de context “vragen”, “luisteren” of “horen” betekenen; de ingebedde vragen maken hier “vragen” passend. 聞いて is de て-vorm en ください maakt daarvan een beleefd verzoek: V-てください = “doe alstublieft V”. De twee delen vóór 聞いてください zijn ingebedde vragen. Eerst vraagt 副作用の可能性があるかどうか of het een bijwerking kan zijn. Daarna vraagt どんな危険なサインに注意すべきか op welke gevaarlijke waarschuwingssignalen men moet letten. かどうか markeert de eerste ja-of-neevraag; het afsluitende か markeert de tweede vraag naar informatie. そして verbindt beide onderdelen met “en”. Als geheel is de zin een beleefd verzoek: “Vraag of het een bijwerking kan zijn en op welke waarschuwingssignalen je moet letten.”

8. 薬のことは特に、推測で判断するのは危険だと感じます。

   Het voelt riskant om te gokken, vooral bij medicijnen.

   薬

   medicijn; medicatie

   特に

   vooral

   推測

   gissing

   判断する

   beoordelen

   危険

   riskant; gevaarlijk

   感じます

   ik heb het gevoel

   Uitgebreide uitleg

   薬 betekent hier “medicijn” of “medicatie”. Het zelfstandig naamwoord kan naar één concreet medicijn of naar medicatie in het algemeen verwijzen; hier past de algemene betekenis bij de vertaling. In 薬のことは betekent のこと “wat ... betreft” of “als het over ... gaat”, en は markeert die woordgroep als onderwerp van gesprek. Het maakt 薬 dus niet op zichzelf tot een grammaticaal onderwerp. Voorbeeld: 仕事のことを考えます。 — “Ik denk aan mijn werk.” 特に betekent “vooral”. Het bijwoord legt hier extra nadruk op het geval van medicijnen en verandert niet mee met een zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: 特に夜は注意してください。 — “Let vooral ’s nachts op.” 推測 betekent “gissing” of “inschatting zonder voldoende zekerheid”. In 推測で geeft で de basis of manier aan: “op basis van een gissing” of “door te gokken”. 推測する is de werkwoordelijke vorm “gissen”. Voorbeeld: 推測で答えないでください。 — “Geef geen antwoord op basis van een gok.” 判断する betekent “beoordelen” of “een oordeel vormen”. In 推測で判断する is 推測で de basis waarop iemand beoordeelt. 判断する is hier de gewone niet-verleden vorm; する is het verbale deel waarmee 判断 een werkwoord vormt. In 判断するのは wordt de handeling als een onderwerpachtige woordgroep gebruikt. Voorbeeld: 安全かどうかを判断します。 — “Ik beoordeel of het veilig is.” 危険 betekent hier “riskant” of “gevaarlijk”. Met だ vormt het een predicaat: 危険だ — “het is riskant”. Voor een zelfstandig naamwoord staat de vorm 危険な, zoals in 危険なサイン — “een gevaarlijk signaal”. In 危険だと感じます wordt de inhoud “het is riskant” aangehaald als wat de spreker ervaart. 感じます betekent hier “ik heb het gevoel dat” en is de beleefde niet-verleden vorm van 感じる: 感じる → 感じます. Het gaat in deze zin om een inschatting, niet noodzakelijk om een lichamelijk gevoel. Voorbeeld: 少し難しいと感じます。 — “Ik heb het gevoel dat het een beetje moeilijk is.” De hele zin bouwt zo op: 薬のことは特に markeert medicijnen als het onderwerp van bespreking en geeft daaraan extra nadruk. 推測で判断するのは maakt “op basis van een gissing beoordelen” tot een onderwerpachtige woordgroep; の nominaliseert de voorafgaande handeling en は markeert die woordgroep. 危険だと感じます betekent “ik heb het gevoel dat het riskant is”. Samen betekent de vaste zin: “Vooral bij medicijnen heb ik het gevoel dat het riskant is om op basis van een gok te oordelen.”

9. 専門家なら、リスクをもっと分かりやすく説明できます。

   Een deskundige kan de risico's duidelijker uitleggen.

   専門家なら

   als het om een deskundige gaat

   リスク

   risico’s

   もっと

   nog meer; nog

   分かりやすく

   duidelijk en begrijpelijk

   説明できます

   kan uitleggen

   Uitgebreide uitleg

   専門家なら betekent hier: “als het een deskundige is” of natuurlijker in het Nederlands: “een deskundige kan…”. なら markeert de voorwaarde of het uitgangspunt waarop de rest van de zin wordt gebaseerd. Het kan na een zelfstandig naamwoord staan; 専門家 betekent “deskundige/expert”. Voorbeeld: 学生なら、参加できます。 — “Als je student bent, kun je deelnemen.” リスク is een zelfstandig naamwoord voor “risico”. Het is een leenwoord; hier gaat het om de risico’s die worden uitgelegd. Een bruikbaar contrast is 安全 (“veiligheid” of “veilig”) wanneer juist het ontbreken van gevaar wordt bedoeld. もっと betekent “meer” of “nog”. Hier versterkt het de mate waarin iets duidelijk wordt uitgelegd: de uitleg kan nog duidelijker worden. Het is dus niet zelf het woord voor “duidelijk”; dat zit in 分かりやすく. 分かりやすく is de bijwoordelijke vorm van 分かりやすい, “gemakkelijk te begrijpen” of “duidelijk”. Het patroon werkwoordstam + やすい drukt uit dat iets gemakkelijk kan gebeuren; 分かる betekent “begrijpen”, dus 分かりやすい betekent ongeveer “gemakkelijk te begrijpen”. De vorm 分かりやすく gebruikt de bijwoordelijke uitgang -く en beschrijft hier hoe het uitleggen gebeurt. Voorbeeld: この説明は分かりやすいです。 — “Deze uitleg is duidelijk.” 説明できます betekent “kan uitleggen”. 説明 is hier het woord voor “uitleg” of “uitleggen” in de combinatie 説明する; met できる (“kunnen”) vormt het 説明できる (“kunnen uitleggen”), en できます is daarvan de beleefde vorm. Het onderwerp van die mogelijkheid is in de Japanse zin niet afzonderlijk genoemd; de voorwaardelijke uitdrukking 専門家なら geeft, in overeenstemming met de vaste vertaling, de deskundige als bedoelde uitvoerder aan. Voorbeeld: 私はそれを説明できます。 — “Ik kan dat uitleggen.” Samen vormt de zin het patroon Xなら、YをもっとZく説明できます: “Als het om X gaat, kan [de bedoelde persoon] Y nog Z-er uitleggen.” 専門家なら stelt de deskundige als voorwaarde of uitgangspunt, リスクを is het object van 説明できます, en もっと分かりやすく beschrijft dat de uitleg nog begrijpelijker gebeurt. De volledige betekenis is: “Een deskundige kan de risico’s duidelijker uitleggen.”

10. 私は電話をかける前に、質問を書いておけます。

    Ik kan de vragen opschrijven voordat ik bel.

    私は

    ik

    電話

    telefoon

    かける

    bellen

    前に

    voordat

    質問

    vraag

    書いておけます

    kan vooraf opschrijven

    Uitgebreide uitleg

    私は maakt 私 met は tot het onderwerp van de zin: hier is dat “ik”. Het Japans laat een onderwerp vaak weg wanneer het uit de context duidelijk is. 私 drukt geen geslacht uit. 電話 betekent hier “telefoon”. Met をかける vormt het de vaste combinatie 電話をかける: “bellen”. In een andere combinatie kan 電話 ook naar een telefoon of een telefoongesprek verwijzen. かける is de basisvorm van het werkwoord in 電話をかける. In deze combinatie betekent het “bellen”; dezelfde vorm kan in andere combinaties een andere betekenis hebben. Voorbeeld: 電話をかけます betekent “Ik bel” in beleefde stijl. 前に betekent “voordat”. Bij een werkwoord staat hier de niet-verleden vorm vóór 前に: 電話をかける前に betekent “voordat ik bel”. Het onderwerp van かける wordt in deze zin als 私 (“ik”) begrepen. Voorbeeld: 寝る前に本を読みます betekent “Ik lees een boek voordat ik ga slapen.” 質問 betekent “vraag”. Dit zelfstandig naamwoord heeft geen verplichte enkelvouds- of meervoudsvorm; afhankelijk van de context kan 質問 dus één vraag of meerdere vragen betekenen. Hier is het met を gemarkeerde object van 書く, en de vaste vertaling maakt “de vragen” de bedoelde lezing. 書いておけます combineert 書く (“schrijven”) met 書いておく (“vooraf schrijven en gereedhouden”). 書いておける is de mogelijkheid- of potentiaalvorm van 書いておく; 書いておけます is daarvan de beleefde vorm. Zo betekent de vorm hier “kan vooraf opschrijven”. ておく geeft aan dat iets als voorbereiding op een later moment wordt gedaan. Voorbeeld: 明日の予定を書いておけます betekent “Ik kan het programma voor morgen alvast opschrijven.” Samen vormen 電話をかける前に en 私は質問を書いておけます de betekenis: “Ik kan de vragen opschrijven voordat ik bel.” De beleefde vorm maakt dit een neutrale, beleefde mededeling.

11. そうすれば、電話の内容をもっと分かりやすく追えるはずです。

    Dan wordt het makkelijker om het telefoongesprek te volgen.

    そうすれば

    als dat gebeurt / dan

    電話

    telefoon

    内容

    inhoud

    もっと

    meer

    分かりやすく

    gemakkelijk te begrijpen

    追える

    kunnen volgen

    はずです

    zou moeten

    Uitgebreide uitleg

    そうすれば verbindt een voorwaarde met het gevolg: “als dat gebeurt, dan …”. In deze context verwijst het naar de eerder genoemde handeling; het woord zelf benoemt niet opnieuw welke handeling dat is. Het patroon そうすれば、… is bruikbaar om “als dat zo gebeurt, dan …” uit te drukken. 電話 betekent hier “telefoon” en maakt in 電話の内容 duidelijk waar de inhoud betrekking op heeft. 内容 betekent “inhoud”; de combinatie 電話の内容 is dus “de inhoud van het telefoongesprek”. Het partikel の verbindt hier het bepalende zelfstandig naamwoord met 内容. もっと betekent “meer” of “nog meer”. Het versterkt hier de daaropvolgende beschrijving: iets wordt in hogere mate gemakkelijk te begrijpen. 分かりやすく is de bijwoordelijke vorm van het i-adjectief 分かりやすい, “gemakkelijk te begrijpen”. De vorm op -く beschrijft hoe een handeling gebeurt. Bijvoorbeeld: 分かりやすく説明する betekent “iets op een begrijpelijke manier uitleggen”. Het tegenovergestelde is 分かりにくい, “moeilijk te begrijpen”. 追える is de potentialisvorm van 追う, “volgen” of “najagen”; hier betekent het “kunnen volgen”. De vorm 追える drukt dus mogelijkheid of vermogen uit, niet alleen een gewone handeling van volgen. Bijvoorbeeld: 話の流れを追える betekent “de lijn van het verhaal kunnen volgen”. はずです geeft een verwachting weer die de spreker als goed onderbouwd presenteert: “zou moeten” of “naar verwachting”. はず is een zelfstandig naamwoord met de betekenis “verwachting” of “veronderstelling”; です maakt de uitdrukking beleefd. Het gaat hier niet om een bevel. Samen vormt 電話の内容を het object “de inhoud van het telefoongesprek”. もっと分かりやすく zegt dat die inhoud gemakkelijker te begrijpen wordt tijdens het volgen, en 追えるはずです voegt toe dat men haar daardoor naar verwachting kan volgen. Met そうすれば wordt dat hele gevolg aan de voorwaarde gekoppeld: “Dan wordt het makkelijker om het telefoongesprek te volgen.”