Een gedeeld spreadsheet duidelijker maken | Leer japans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 画面は見えていますが、スプレッドシートの文字がかなり小さく見えます。

   Je scherm is zichtbaar, maar de tekst in het spreadsheet is nogal klein.

   画面

   scherm

   見えています

   is zichtbaar

   スプレッドシート

   spreadsheet

   文字

   tekst; letters

   かなり

   behoorlijk; nogal

   小さく

   klein

   見えます

   is zichtbaar; kan worden gezien

   Uitgebreide uitleg

   画面 is het zelfstandig naamwoord voor “scherm”. In deze zin wordt het als onderwerp van gesprek gemarkeerd door は: “wat het scherm betreft”. De vertaling identificeert dit als het scherm van de aangesprokene. 見えています komt van 見える, “zichtbaar zijn” of “kunnen worden gezien”. Dit is een intransitief werkwoord: het beschrijft dat iets zichtbaar is, niet dat iemand actief ergens naar kijkt. De vorm 〜ています geeft hier een aanhoudende toestand weer. Vergelijk 見ています, van 見る: “is aan het kijken”. Voorbeeld: 窓から海が見えています。 — “Vanaf het raam is de zee zichtbaar.” スプレッドシート is een leenwoord voor “spreadsheet”. Met の wordt dit verbonden met het volgende zelfstandig naamwoord: het gaat om de tekst die bij/in het spreadsheet hoort. 文字 betekent hier “tekst” of “tekens/letters”. Het is het zelfstandig naamwoord dat door が als onderwerp van het tweede deel wordt gemarkeerd. Voorbeeld: この文字は読めます。 — “Ik kan dit teken lezen.” かなり is een bijwoord van graad: “behoorlijk” of “nogal”. Het versterkt de daaropvolgende beschrijving, zonder een exacte hoeveelheid of maat te geven. 小さく is de bijwoordelijke vorm van het bijvoeglijk naamwoord 小さい, “klein”. Bij い-bijvoeglijke naamwoorden wordt 〜い vóór een werkwoord vaak 〜く: 小さい → 小さく. Hier beschrijft het hoe de tekst zichtbaar lijkt, niet noodzakelijk een objectief gemeten formaat. 見えます is de beleefde niet-verleden vorm van 見える. In combinatie met 小さく betekent 小さく見えます “lijkt klein” of “komt klein over”. Dat verschilt van 小さいです, “is klein”, dat de eigenschap rechtstreeks toeschrijft. Voorbeeld: この写真では顔が小さく見えます。 — “Op deze foto lijkt het gezicht klein.” De combinatie 画面は見えていますが stelt eerst vast dat het scherm zichtbaar is; が na 〜ています verbindt dit met een tegenstelling, hier weergegeven als “maar”. Daarna maakt スプレッドシートの文字が de tekst in het spreadsheet tot onderwerp. かなり小さく見えます zegt dat die tekst nogal klein lijkt. Samen beschrijft de zin dus de zichtbaarheid van het scherm en, daartegenover, de kleine weergave van de spreadsheettekst.

2. ただ、拡大できます。

   Ik kan wel inzoomen.

   ただ

   maar; wel

   拡大できます

   kan inzoomen

   Uitgebreide uitleg

   ただ staat vooraan en geeft hier een beperking of tegenstelling aan: “maar” of, passend bij de vaste vertaling, “wel”. Het maakt de mededeling afhankelijk van een voorbehoud in de context. In andere zinnen kan ただ ook “alleen” betekenen; die betekenis past hier niet bij. 拡大できます betekent hier dat de spreker kan inzoomen. Het basiswerkwoord is 拡大する (“vergroten”, “uitvergroten”). 拡大できます is de beleefde vorm van 拡大できる: できる drukt hier uit dat de handeling mogelijk is. Dit is dus geen algemeen patroon waarbij je zomaar een werkwoordstam vóór できます zet; bij een ander werkwoord heeft het Japans vaak een eigen mogelijke vorm, zoals 読めます (“kan lezen”). Een bruikbaar voorbeeld met hetzelfde する-type is 予約できます — “reserveren is mogelijk” of “ik kan reserveren”. Het onderwerp wordt in het Japans vaak weggelaten; in de vaste vertaling is de spreker de bedoelde handelende persoon. 拡大 verwijst hier naar het groter weergeven of inzoomen, zonder dat de zin zelf een specifiek object noemt. Samen vormen de delen ただ、拡大できます。 de beleefde mededeling: “Ik kan wel inzoomen.” ただ markeert het voorbehoud en 拡大できます zegt welke handeling mogelijk is. De omliggende context ondersteunt dat het om een grotere weergave gaat; de zin zelf noemt geen specifiek object bij naam.

3. ただ、いくつかの列が画面から外れるかもしれません。

   Daardoor kunnen een paar kolommen buiten beeld vallen.

   ただ

   maar; echter

   いくつかの

   enkele; een paar

   列

   kolom

   画面から

   van het scherm

   外れる

   buiten beeld vallen

   かもしれません

   misschien; kan mogelijk

   Uitgebreide uitleg

   ただ betekent hier “maar” of “echter” en vormt een beperking op wat eraan voorafgaat. In de voorafgaande zin staat dat inzoomen mogelijk is; deze uitdrukking voegt daaraan toe dat er toch een mogelijk nadeel is. Het kan ook als “alleen” worden vertaald, maar het drukt hier geen exclusieve keuze uit. いくつかの betekent “enkele” of “een paar”. Het geeft een onbepaald aantal aan, zonder een exact aantal vast te leggen. Het patroon いくつかの + zelfstandig naamwoord is bruikbaar voor “enkele …”. Een voorbeeld is いくつかの例があります。 — “Er zijn enkele voorbeelden.” 列 betekent hier “kolom”, in de context van kolommen op een scherm. Het woord kan in andere contexten ook een rij of een lineaire reeks aanduiden; de schermcontext en de Nederlandse vertaling bepalen hier de betekenis “kolom”. 画面から bestaat uit 画面 (“scherm”) en het partikel から. Dat partikel markeert hier het punt of oppervlak waar iets van weg raakt: letterlijk “van het scherm”. In combinatie met 外れる ontstaat de betekenis “buiten het scherm vallen” of “niet meer in beeld zijn”. 外れる is de woordenboekvorm van een intransitief werkwoord: iets raakt los, valt buiten een bereik of komt buiten beeld, zonder dat hier een handelende persoon als veroorzaker wordt genoemd. In deze zin gaat het om kolommen die uit het zicht raken. De vorm is hier niet 外す, het transitieve werkwoord “iets verwijderen/eruit halen”. Een bruikbaar voorbeeld is 画像が画面から外れました。 — “De afbeelding is buiten beeld geraakt.” かもしれません maakt de uitspraak onzeker: “misschien” of “kan mogelijk”. Het staat na de gewone werkwoordsvorm 外れる; het beleefde element zit in ません. Het zegt hier niet dat de kolommen zeker buiten beeld vallen, maar dat dit kan gebeuren. Een voorbeeld is 明日、雨が降るかもしれません。 — “Morgen kan het misschien regenen.” Samen betekent de zin: “Maar daardoor kunnen enkele kolommen buiten beeld vallen.” ただ introduceert de beperking, いくつかの列 is “enkele kolommen”, 画面から外れる beschrijft dat ze van het scherm weg en dus buiten beeld raken, en かもしれません maakt dit een mogelijkheid. De zin stelt niet dat alle kolommen verdwijnen of dat iemand ze bewust verwijdert.

4. 重要な数値が見えるままなら、それで大丈夫です。

   Dat werkt, zolang de belangrijkste cijfers zichtbaar blijven.

   重要な

   belangrijk

   数値

   cijfers; numerieke waarden

   見える

   zichtbaar zijn

   まま

   in dezelfde toestand blijven

   なら

   als; zolang

   それで

   daarmee; dan

   大丈夫です

   in orde zijn

   Uitgebreide uitleg

   重要な betekent hier “belangrijk” en beschrijft 数値. Het is de attributieve vorm die vóór een zelfstandig naamwoord staat. Een herbruikbaar patroon is 重要な + zelfstandig naamwoord: 重要な情報 betekent bijvoorbeeld “belangrijke informatie”. 数値 betekent “cijfer” of “numerieke waarde”. Het verwijst hier naar de cijfers/waarden zelf, niet naar een kolom of een getal als aantal. Een bruikbaar contrast is 数値 voor een numerieke waarde en 数字 voor een cijfer als teken of cijfernotatie; de precieze keuze hangt van de context af. 見える betekent hier “zichtbaar zijn” of “te zien zijn”. Dit is een onovergankelijk werkwoord: iets is zichtbaar, zonder dat de zin een handelende persoon noemt. Het verschilt van 見る (“kijken; bekijken”), waarbij iemand iets bekijkt. Bijvoorbeeld: 山が見える。 betekent “De berg is zichtbaar.” まま drukt uit dat een toestand onveranderd blijft. In 見えるまま gaat het dus om de toestand waarin de numerieke waarden zichtbaar zijn en zichtbaar blijven. Het patroon werkwoordsvorm + まま kan ook met andere toestanden worden gebruikt, bijvoorbeeld ドアを開けたまま — “de deur open laten staan”. なら maakt van de voorafgaande toestand een voorwaarde: “als …” of, in deze context, “zolang …”. Hier koppelt het de voorwaarde dat de belangrijke numerieke waarden zichtbaar blijven aan de beoordeling erna. Het is niet zelf het woord voor “blijven”; dat idee komt uit まま in combinatie met 見える. それで betekent hier “daarmee” of “dan”. Het verwijst naar de zojuist genoemde voorwaarde als geheel en leidt de beoordeling in. Het is dus geen los nieuw onderwerp; samen met het volgende deel geeft het de strekking “als dat zo is, is het in orde”. 大丈夫です betekent beleefd “het is in orde” of “dat werkt”. です maakt de formulering beleefd; de kern 大丈夫 geeft aan dat er geen probleem is. Bijvoorbeeld: これで大丈夫です。 — “Zo is het in orde.” De zin bouwt zo op: 重要な数値 = “de belangrijkste cijfers”, 見えるままなら = “zolang ze zichtbaar blijven”, en それで大丈夫です = “dan werkt dat / dan is het in orde”. Als geheel betekent de vaste zin: “Dat werkt, zolang de belangrijkste cijfers zichtbaar blijven.”

5. それなら、差異の部分を先に表示します。

   In dat geval zet ik eerst het gedeelte over de afwijkingen.

   それなら

   in dat geval

   差異

   afwijking; verschil

   部分

   gedeelte

   先に

   eerst

   表示します

   weergeven

   Uitgebreide uitleg

   それなら betekent hier “in dat geval” of “als dat zo is”. Het verwijst naar de vooraf vastgestelde voorwaarde; なら maakt van die situatie het uitgangspunt voor wat volgt. Een herbruikbaar patroon is Xなら、Y — “als het X is, dan Y”. 差異 betekent hier “verschillen” of “afwijkingen”. Het is een zelfstandig naamwoord; in formelere tekst komt het vaak voor in combinaties zoals 差異がある (“er zijn verschillen”) en 差異を確認する (“de verschillen controleren”). In deze zin wordt het nader verbonden met 部分. 部分 betekent “gedeelte” of “deel”. De combinatie 差異の部分 betekent letterlijk “het gedeelte van de verschillen” en wordt hier bedoeld als “het gedeelte over de afwijkingen”. の verbindt twee zelfstandige naamwoorden: het eerste bepaalt waar het tweede gedeelte betrekking op heeft. 先に betekent “eerst” of “eerder”. Het is de bijwoordelijke vorm van 先 (“vooruit; eerder”) en geeft aan dat het weergeven vóór een andere verwachte stap gebeurt. Bijvoorbeeld: 先に確認します。 — “Ik controleer het eerst.” 表示します betekent hier “weergeven” of “tonen”. De basisvorm is 表示する; 表示します is daarvan de beleefde niet-verleden vorm. Die vorm kan in context zowel een handeling in het heden als een nabije of aangekondigde handeling uitdrukken. Het onderwerp staat niet expliciet in de Japanse zin; de vaste vertaling maakt hier duidelijk dat de spreker bedoelt: “ik zet/weergeef”. De kern 差異の部分を表示します is opgebouwd als 差異の部分 (“het gedeelte over de afwijkingen”) plus を (het directe object) plus 表示します (“weergeef”). 先に zegt dat dit eerst gebeurt. Samen met それなら ontstaat: “In dat geval zet ik eerst het gedeelte over de afwijkingen.”

6. 数値はその点を裏付けていますが、説明にはもう少し背景が必要です。

   De cijfers ondersteunen het punt, maar de uitleg heeft meer context nodig.

   数値

   cijfers

   その点

   dat punt

   裏付けています

   ondersteunen

   説明

   uitleg

   もう少し

   wat meer

   背景

   achtergrond; context

   必要です

   nodig zijn

   Uitgebreide uitleg

   数値 betekent hier “cijfers” of “numerieke waarden”: concrete getallen die als gegevens worden gebruikt. Het is een zelfstandig naamwoord. Een nuttig contrast is 数値 tegenover 数字: 数値 verwijst naar een numerieke waarde, terwijl 数字 eerder een cijferteken of een getal als geschreven teken aanduidt. Voorbeeld: 数値を確認します。 — “Ik controleer de cijfers.” その点 bestaat uit その (“die/dat”) en 点 (“punt” of “aspect”). Hier betekent het geheel volgens de vaste vertaling “dat punt”. その geeft aan dat iets als gedeeld of al aangewezen wordt behandeld; uit dit fragment alleen blijkt niet welk concreet punt het is. 点 kan ook een aspect van een kwestie betekenen, niet alleen een fysieke stip. 裏付けています is de vorm van 裏付ける, “onderbouwen” of “staven”. De vorm 〜ています presenteert de ondersteuning hier als een actuele stand van zaken; afhankelijk van de context kan zo’n vorm ook een lopende handeling of een huidige toestand uitdrukken. 数値は markeert de cijfers als onderwerp van gesprek en その点を het punt dat wordt ondersteund. Voorbeeld: 証拠がその説明を裏付けています。 — “Het bewijs ondersteunt die uitleg.” 説明 betekent “uitleg” of “toelichting”. Het is een zelfstandig naamwoord en komt bijvoorbeeld voor in 説明が必要です: “er is uitleg nodig”. Voorbeeld: 説明を簡単にします。 — “Ik maak de uitleg eenvoudig.” もう少し betekent hier “wat meer” of “nog iets meer”. Het geeft een kleine extra hoeveelheid of mate aan, zonder een exact aantal te noemen. Hier wijst het op extra 背景, niet op een exact bepaalde hoeveelheid. Voorbeeld: もう少し時間が必要です。 — “Ik heb wat meer tijd nodig.” 背景 betekent “achtergrond” en kan hier, zoals in de vaste vertaling, ook “context” betekenen: informatie die helpt om de uitleg te begrijpen. Het is een zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: 背景を説明します。 — “Ik leg de achtergrond uit.” 必要です betekent hier “nodig zijn” of “vereist zijn”. 必要 is een zelfstandig naamwoord dat noodzakelijkheid uitdrukt en ook als een zogenoemd na-adjectivaal woord wordt gebruikt; です is de beleefde koppelvorm. In Xが必要です wordt X voorgesteld als datgene wat nodig is: 追加の情報が必要です。 — “Aanvullende informatie is nodig.” De eerste helft, 数値はその点を裏付けています, betekent “De cijfers ondersteunen dat punt.” は maakt 数値 het onderwerp van gesprek en を markeert その点 als het doel van de ondersteuning. Het daaropvolgende が verbindt de twee delen met een tegenstelling, hier “maar”. In 説明にはもう少し背景が必要です bestaat には uit に en は. Samen markeren ze 説明 als het kader of domein waarover wordt gezegd dat iets nodig is, met nadruk daarop; dit betekent hier natuurlijk “voor/in de uitleg”. もう少し背景が is “wat meer achtergrond/context”, en 必要です zegt dat die achtergrond nodig is. Samen betekent de hele uiting: “De cijfers ondersteunen dat punt, maar de uitleg heeft meer context nodig.”

7. 各予測の前提について触れます。

   Ik zal de aannames achter elke prognose noemen.

   各予測

   elke prognose

   前提

   aanname; uitgangspunt

   について

   over; met betrekking tot

   触れます

   noemen; bespreken

   Uitgebreide uitleg

   各予測 betekent hier “elke prognose”. 各 drukt uit dat iets afzonderlijk voor ieder lid van een groep geldt; het staat vóór het zelfstandig naamwoord dat het bepaalt. 予測 betekent “prognose” of “voorspelling”. Samen vormt dit een zelfstandig naamwoordelijk deel: “elke prognose”. 前提 betekent hier “aanname” of “uitgangspunt”: iets waarop een redenering of voorspelling steunt. Het is een zelfstandig naamwoord. Een bruikbaar onderscheid is 前提 voor een veronderstelde basis en 結論 voor de conclusie die daaruit volgt. In 各予測の前提 verbindt の twee zelfstandige naamwoorden. Het eerste deel bepaalt het tweede: letterlijk “de uitgangspunten van elke prognose”, hier natuurlijk “de aannames achter elke prognose”. について markeert het onderwerp waarover men spreekt of informatie geeft. Het patroon Nについて betekent “over N” of “met betrekking tot N”. In deze zin verwijst N naar 各予測の前提, dus naar de aannames achter elke prognose. 触れます is de beleefde vorm op -ます van 触れる. De basisbetekenis is “aanraken”, maar in combinatie met een onderwerp zoals Nについて触れる betekent het “N noemen” of “N kort bespreken”. De vorm op -ます is beleefd en kan, zoals hier volgens de vertaling, een voorgenomen handeling uitdrukken: “ik zal noemen”. De opbouw is dus 各予測の前提 (“de aannames achter elke prognose”) + について (“over”) + 触れます (“ik zal noemen/bespreken”). De volledige betekenis is: “Ik zal de aannames achter elke prognose noemen.”

8. それで、先ほどの話し合いを聞き逃した人にも役立ちます。

   Dat helpt de luisteraars die de eerdere bespreking hebben gemist.

   それで

   daarmee; daardoor

   先ほどの

   van eerder; eerdere

   話し合い

   bespreking; overleg

   聞き逃した

   gemist door het niet te horen

   人

   persoon; mensen

   にも

   ook voor

   役立ちます

   helpt; is nuttig

   Uitgebreide uitleg

   それで verwijst hier naar wat eraan voorafgaat en verbindt dat met het praktische gevolg. In deze zin past de weergave ‘daarmee’ of ‘daardoor’; de vaste vertaling geeft dat weer als ‘Dat’. Het is dus niet nodig om それ hier als een zelfstandig genoemd onderwerp te behandelen. 先ほどの betekent ‘van eerder’ of ‘de eerdere’. 先ほど is een tijdsaanduiding voor ‘zojuist’ of ‘eerder’, en の maakt er een bepaling van het volgende zelfstandig naamwoord van. Patroon: A の B = ‘B van A’ of ‘de B van A’. Voorbeeld: 先ほどの説明 — ‘de uitleg van eerder’. 話し合い betekent ‘bespreking’ of ‘overleg’: een gesprek waarin mensen iets samen bespreken. Hier is het het object van 聞き逃した; het objectpartikel を staat direct erna in de zin. Een nuttig contrast is 話し合い ‘bespreking/overleg’ tegenover 説明 ‘uitleg’: een bespreking is gezamenlijk overleg, terwijl een uitleg vooral informatie overdraagt. 聞き逃した betekent hier ‘gemist door het niet te horen’. De basisvorm is 聞き逃す, een samengestelde werkwoordsvorm met 聞く ‘horen/luisteren’ en 逃す ‘missen of laten ontsnappen’. 聞き逃した is de verleden vorm. Voorbeeld: 大事な説明を聞き逃した。 — ‘Ik heb een belangrijke uitleg gemist.’ 人 betekent ‘persoon’ of, in deze context, ‘mensen’. In 聞き逃した人 is het zelfstandig naamwoord nader bepaald door de voorafgaande bijzin: ‘mensen die de bespreking gemist hebben’. 人 markeert hier zelf geen meervoud; het meervoud volgt uit de context en de betekenis. にも bestaat uit に en も. に markeert degene voor wie iets nuttig is, en も voegt inclusie toe: ‘ook voor ...’. Voorbeeld: 初心者にも役立ちます。 — ‘Het is ook nuttig voor beginners.’ 役立ちます betekent ‘helpt’ of ‘is nuttig’. De basisvorm is 役立つ; 役立ちます is de beleefde niet-verleden vorm. Het patroon N に役立つ betekent dat iets nuttig is voor N. Voorbeeld: このメモは学生に役立ちます。 — ‘Deze notitie is nuttig voor studenten.’ Samen vormt 先ほどの話し合いを聞き逃した人にも de groep ‘ook voor mensen die de eerdere bespreking hebben gemist’. それで verbindt de voorafgaande inhoud met dit gevolg, en 役立ちます zegt dat het bedoelde ‘dat’ voor die groep nuttig is. De volledige betekenis is: ‘Dat helpt ook de luisteraars die de eerdere bespreking hebben gemist.’

9. 予測の前に短い注記を入れれば、問題ないはずです。

   Een korte opmerking vóór de prognoses zou voldoende moeten zijn.

   予測

   prognose

   前に

   ervoor; vóór

   短い

   kort

   注記

   opmerking; notitie

   入れれば

   als men invoert

   問題ない

   geen probleem; in orde

   はずです

   zou moeten

   Uitgebreide uitleg

   予測 betekent hier “prognose” of “voorspelling”. Het zelfstandig naamwoord kan enkelvoud of meervoud betekenen; het Japans markeert dat hier niet expliciet. Bijvoorbeeld: 予測を立てる betekent “een prognose opstellen”. 前に betekent “vóór” in de tijd of volgorde. Het patroon 名詞 + の前に betekent “vóór het zelfstandig naamwoord”; hier is 予測の前に dus “vóór de prognoses”. Met een werkwoord kan hetzelfde patroon ook een handeling in de tijd ordenen, bijvoorbeeld 出発する前に — “voordat [iemand] vertrekt”. 短い is de vorm van het i-adjectief 短い, “kort”. Het beschrijft hier 注記; de uitgang verandert niet alleen omdat het beschreven zelfstandig naamwoord enkelvoudig is. De tegenstelling is 長い — “lang”. Bijvoorbeeld: 短い文です。 — “Het is een korte zin.” 注記 betekent “opmerking” of “notitie”, vooral een korte aanvullende schriftelijke mededeling. Samen met 短い vormt het 短い注記, “een korte opmerking”. Het woord 注記 is een zelfstandig naamwoord; het is niet de naam van een handeling zoals “opmerken”. 入れれば komt van het werkwoord 入れる, “erin doen”, “invoegen” of “toevoegen”. De vorm 入れれば is de voorwaardelijke ば-vorm: “als men invoegt/toevoegt”. Hier is het object van de handeling de eerder genoemde korte opmerking, zodat 短い注記を入れれば betekent “als men een korte opmerking toevoegt”. Bijvoorbeeld: 名前を入れれば、完成です。 — “Als je de naam invult, is het klaar.” 問題ない betekent letterlijk “er is geen probleem” en functioneert hier als “het is in orde” of “dat is voldoende”. 問題 is het zelfstandig naamwoord “probleem”; ない is de ontkennende vorm die hier aangeeft dat er geen probleem is. In deze zin hoort de betekenis bij het resultaat van de voorwaarde: het toevoegen van de opmerking maakt de situatie aanvaardbaar. はずです drukt een verwachting of conclusie uit: “zou moeten” of “naar verwachting”. はず is een zelfstandig naamwoord met de betekenis “verwachting” of “verondersteld gevolg”, en です maakt de uitdrukking beleefd. Het betekent hier niet een bevel. Bijvoorbeeld: 明日は晴れるはずです。 — “Morgen zou het zonnig moeten zijn.” De delen bouwen de zin als volgt op: 予測の前に — “vóór de prognoses”, 短い注記を入れれば — “als men een korte opmerking toevoegt”, en 問題ないはずです — “zou het in orde moeten zijn”. Samen betekent de vaste zin: “Een korte opmerking vóór de prognoses zou voldoende moeten zijn.”