Prioriteiten en afhankelijkheden verduidelijken | Leer japans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. みんなの優先事項に順位をつけ始めると、話し合いは緊張した雰囲気になりました。

   De discussie werd gespannen toen mensen de prioriteiten van iedereen begonnen te rangschikken.

   みんなの

   van iedereen

   優先事項

   prioriteiten

   順位をつけ

   rangschikken

   始めると

   wanneer men begint

   話し合い

   discussie

   緊張した

   gespannen

   雰囲気

   sfeer

   になりました

   werd

   Uitgebreide uitleg

   みんなの betekent hier “van iedereen”. の verbindt een bezitter met wat erop volgt; het patroon みんなの優先事項 betekent dus “de prioriteiten van iedereen”. みんな kan zelfstandig “iedereen” of “alle mensen” betekenen. 優先事項 is het zelfstandig naamwoord “prioriteit(en)”. Het verwijst hier naar zaken die voorrang krijgen. Voorbeeld: 安全を優先事項にします。 — “We maken veiligheid tot een prioriteit.” 順位をつけ komt van de vaste combinatie 順位をつける, “rangschikken” of “een volgorde/rang toekennen”. 順位 is de rang of positie, en つける is hier het werkwoord “toekennen/instellen”, niet bijvoorbeeld “iets vastmaken”. In つけ始める staat つけ als de verbindingsvorm vóór 始める: V-始める betekent “beginnen met V”. Voorbeeld: 作業を始めました。 — “Ik ben met het werk begonnen.” 始めると bestaat uit 始める (“beginnen”) plus と. Na een werkwoord geeft V-ると hier het moment of de voorwaarde “wanneer/as men begint”. Samen met het voorafgaande つけ ontstaat 順位をつけ始めると: “toen mensen begonnen te rangschikken”. De Nederlandse vertaling maakt het niet-uitgedrukte onderwerp expliciet als “mensen”; het Japans laat dat onderwerp in deze zin weg. 話し合い betekent hier “discussie” of “overleg”. Het is een zelfstandig naamwoord voor een gesprek waarin mensen iets met elkaar bespreken. Een verwante werkwoordsvorm is 話し合う, “met elkaar bespreken”; de vorm in de zin zelf is echter 話し合い. 緊張した betekent hier “gespannen”. De basisvorm is 緊張する, “gespannen worden/zijn”. In 緊張した雰囲気 staat de vorm 緊張した vóór het zelfstandig naamwoord en beschrijft zij de sfeer. De vorm た is hier de verleden/afgeronde vorm van する, maar de hele uitdrukking functioneert vóór 雰囲気 als beschrijving: “een gespannen sfeer”. Voorbeeld: 部屋に緊張した空気がありました。 — “Er hing een gespannen sfeer in de kamer.” 雰囲気 is het zelfstandig naamwoord “sfeer” of “atmosfeer”. In deze zin is het de sfeer van de discussie, niet de discussie zelf. になりました bestaat uit に plus なる (“worden”) in de beleefde verleden vorm. Nになる betekent dat iets een bepaalde toestand wordt: 緊張した雰囲気になりました betekent letterlijk dat het “een gespannen sfeer werd”. なりました drukt het beleefde, voltooide verslag van die verandering uit. Alles samen: みんなの優先事項に順位をつけ始めると betekent “toen mensen begonnen de prioriteiten van iedereen te rangschikken”. Daarna beschrijft 話し合いは緊張した雰囲気になりました de verandering: “werd de discussie gespannen” of natuurlijker “kreeg de discussie een gespannen sfeer”. De volledige betekenis is dus: “De discussie werd gespannen toen mensen de prioriteiten van iedereen begonnen te rangschikken.”

2. 一部のチームは、自分たちの仕事が後回しにされていると感じているようでした。

   Het klonk alsof sommige teams het gevoel hadden dat hun werk terzijde werd geschoven.

   一部の

   een deel van

   チーム

   team

   自分たちの

   hun eigen

   仕事

   werk

   後回しにされている

   terzijde worden geschoven

   感じている

   het gevoel hebben

   ようでした

   het leek zo

   Uitgebreide uitleg

   一部の betekent hier “sommige” of “een deel van”. 一部 is een zelfstandig naamwoord voor een gedeelte; の verbindt dat gedeelte met het volgende zelfstandig naamwoord. In 一部のチーム bepaalt het dus welke teams bedoeld zijn. チーム betekent “team”. Het Japanse zelfstandig naamwoord markeert op zichzelf geen enkelvoud of meervoud; 一部の maakt hier de lezing “sommige teams” passend bij de vaste vertaling. 自分たちの betekent hier “hun eigen”. 自分たち verwijst in deze zin naar de teams die het gevoel hebben, en の verbindt het bezittende woord met 仕事. 自分たち is de meervoudige vorm van 自分 in een zelfverwijzende uitdrukking; het gaat hier dus om het eigen werk van die teams, niet om werk van een andere groep. 仕事 betekent “werk” of “taken”. Japanse zelfstandige naamwoorden krijgen hier geen aparte enkelvouds- of meervoudsvorm. In 自分たちの仕事 wordt het bezitsverband uitgedrukt, terwijl de vaste vertaling natuurlijk “hun werk” zegt. 後回しにされている betekent “terzijde worden geschoven” of “naar achteren worden geschoven”. De basisuitdrukking is 後回しにする, “iets uitstellen of lagere prioriteit geven”. In de waargenomen vorm is されている de passieve vorm van する met een voortdurende of nog geldende toestand: het werk ondergaat het uitstellen. De uitvoerder wordt niet genoemd. Een bruikbaar patroon is Nを後回しにする (“N uitstellen”) tegenover Nが後回しにされる (“N wordt uitgesteld”). 感じている betekent hier “het gevoel hebben”. De basisvorm is 感じる, “voelen” of “ervaren”; 感じている presenteert het gevoel als een toestand die op dat moment bestaat. Bijvoorbeeld: 彼は不安を感じている。 — “Hij voelt zich bezorgd.” ようでした drukt uit dat iets op basis van de beschikbare indruk zo leek. ようだ betekent “het lijkt alsof”; でした is de beleefde verleden vorm. Na de voorafgaande gewone vorm 感じている ontstaat hier de constructie 感じているようでした: “het leek alsof ze het gevoel hadden”. Dit maakt de inhoud een indruk of beoordeling, niet een rechtstreeks citaat van wat de teams zeiden. Samen vormen 一部のチームは het onderwerp: “sommige teams”. 自分たちの仕事が markeert “hun eigen werk” als datgene waarop de toestand betrekking heeft. 後回しにされていると感じている betekent dat zij ervaren dat hun werk wordt uitgesteld of minder prioriteit krijgt. ようでした maakt van die hele bewering een indruk. De volledige betekenis is daarom: “Het klonk alsof sommige teams het gevoel hadden dat hun werk terzijde werd geschoven.”

3. たとえ誰もそのつもりでなかったとしても、それは信頼を損なうことがあります。

   Dat kan het vertrouwen schaden, ook als niemand het zo bedoelde.

   たとえ … としても

   zelfs als

   誰も

   niemand

   そのつもり

   die bedoeling

   でなかった

   niet was

   それ

   dat

   信頼

   vertrouwen

   損なう

   schaden

   ことがあります

   kan voorkomen

   Uitgebreide uitleg

   たとえ … としても vormt een concessieve constructie: “zelfs als …”. De voorwaarde staat hier vóór de komma, terwijl de hoofdzin erna volgt. Voorbeeld: たとえ難しくても、やってみます。— Zelfs als het moeilijk is, probeer ik het. 誰も betekent in combinatie met de negatieve vorm “niemand”. Op zichzelf kan 誰も ook in een andere constructie voorkomen, maar hier wordt het door でなかった negatief geïnterpreteerd. Voorbeeld: 誰も知りません。— Niemand weet het. そのつもり betekent hier “die bedoeling” of “het zo bedoelen”. つもり is een zelfstandig naamwoord voor een bedoeling of voornemen; その verwijst naar iets dat in de situatie al als onderwerp van gesprek geldt. De zin specificeert niet verder wat “zo” precies inhoudt. でなかった is de verleden negatieve vorm van de koppelvorm だ: でない → でなかった, “was niet” of “had niet”. In deze zin sluit het aan bij het zelfstandige naamwoord つもり en geeft het aan dat niemand die bedoeling had. De vorm zelf markeert niet een afzonderlijke persoon; 誰も levert hier de betekenis “niemand”. それ is een aanwijzend voornaamwoord met de betekenis “dat” of “het”. Hier verwijst het naar de kwestie of handeling die in de situatie wordt besproken; de tekst benoemt geen specifieker referent. Voorbeeld: それは重要です。— Dat is belangrijk. 信頼 betekent “vertrouwen”. Het is een zelfstandig naamwoord en kan bijvoorbeeld als object met を worden gebruikt: 信頼を得る betekent “vertrouwen winnen”, terwijl 信頼を失う betekent “vertrouwen verliezen”. 損なう is de woordenboekvorm van een overgankelijk werkwoord: “beschadigen”, “schaden” of “aantasten”. In 信頼を損なう is 信頼 het object en is de betekenis dus “het vertrouwen schaden”. Een bruikbaar tegengesteld werkwoord is 守る, “beschermen”: 信頼を守る betekent “vertrouwen beschermen”. Voorbeeld: その発言は信頼を損なった。— Die uitspraak schaadde het vertrouwen. ことがあります volgt hier op de woordenboekvorm 損なう. Het patroon werkwoord in de woordenboekvorm + ことがあります drukt uit dat iets kan gebeuren of soms voorkomt: 損なうことがあります betekent “het kan gebeuren dat het schaadt”. Dit verschilt van werkwoord in de verleden vorm + ことがあります, zoals 行ったことがあります, “ooit zijn gegaan/hebben meegemaakt”. Samen betekent たとえ誰もそのつもりでなかったとしても “zelfs als niemand het zo bedoelde”. Daarna maakt それは信頼を損なうことがあります duidelijk dat die kwestie toch het vertrouwen kan schaden. De volledige betekenis is daarom: “Dat kan het vertrouwen schaden, ook als niemand het zo bedoelde.”

4. 次の会議の前に、依存関係と重要性を分けて考えたほうがよいかもしれません。

   Misschien moeten we afhankelijkheden en belangrijkheid onderscheiden vóór de volgende vergadering.

   次の

   volgende

   会議

   vergadering

   前に

   vóór

   依存関係

   afhankelijkheden

   重要性

   belangrijkheid

   分けて

   onderscheiden

   考えた

   gedacht; overwogen

   ほうがよいかもしれません

   misschien is het beter

   Uitgebreide uitleg

   次の betekent hier “volgende” en staat vóór het zelfstandig naamwoord dat het bepaalt: 次の会議 is “de volgende vergadering”. 次 is de basisvorm voor “volgende”; in een andere functie kan 次に bijvoorbeeld “daarna” of “vervolgens” betekenen, maar dat is niet de vorm in deze zin. 会議 betekent “vergadering” of “overleg”. Het is een zelfstandig naamwoord; in 次の会議 wordt het nader bepaald door 次の. 前に betekent hier “vóór”. 前 betekent letterlijk “voorkant” of “ervoor”, en に markeert hier het tijdstip of de gebeurtenis waarvoor iets plaatsvindt. Het patroon 名詞の前に betekent “vóór [zelfstandig naamwoord]”; met een werkwoord kan bijvoorbeeld 始まる前に “voordat het begint” betekenen. 依存関係 betekent “afhankelijkheidsrelatie” of, in het meervoud volgens de vertaling, “afhankelijkheden”. Het verwijst hier naar relaties waarbij het ene onderdeel van het andere afhankelijk is. 関係 betekent “relatie”; samen vormt het met 依存 één zelfstandig naamwoord. 重要性 betekent “belangrijkheid” of “belang”. Het is een zelfstandig naamwoord. 重要 betekent “belangrijk”, en 性 vormt hier een zelfstandig naamwoord voor een eigenschap of mate; 重要性 is dus de eigenschap of mate van belangrijk zijn. Dit is niet hetzelfde als 重要な, dat vóór een zelfstandig naamwoord “belangrijk” betekent. 分けて komt van het werkwoord 分ける, “verdelen”, “scheiden” of “onderscheiden”. De vorm 分けて is de て-vorm. Hier verbindt zij 分ける met 考える: door de twee zaken van elkaar te onderscheiden, worden ze afzonderlijk bekeken. De vorm 分けて drukt hier dus de manier of verbinding uit, niet een zelfstandig verleden tijdsmoment. 考えた komt van 考える, “denken”, “overwegen” of “bekijken”. 考えた is de gewone verleden vorm van 考える. In de constructie Vたほうがよい krijgt die vorm echter de aanbevelingsbetekenis “het is beter om V te doen”; hij beschrijft hier niet simpelweg een gedachte die al in het verleden plaatsvond. Samen met 分けて ontstaat 分けて考えた, “onderscheiden en zo bekijken/overwegen”. ほうがよいかもしれません maakt daar een voorzichtige aanbeveling van. Vたほうがよい betekent “het is beter om V te doen”; かもしれません betekent “misschien” of “het is mogelijk dat”. ません is de beleefde vorm in deze uitdrukking. Een kort voorbeeld is 早く行ったほうがよいかもしれません。 — “Misschien is het beter om vroeg te gaan.” De volledige opbouw is 次の会議の前に (“vóór de volgende vergadering”) + 依存関係と重要性を (“afhankelijkheden en belangrijkheid”) + 分けて考えたほうがよいかもしれません (“misschien is het beter om ze onderscheidend te bekijken”). Het onderwerp wordt in het Japans niet uitgesproken; de vaste vertaling maakt daar “we” van. De hele zin betekent: “Misschien moeten we afhankelijkheden en belangrijkheid onderscheiden vóór de volgende vergadering.”

5. 先に行う必要がある作業もあります。

   Sommige taken moeten eerst worden uitgevoerd.

   先に

   eerst

   行う

   uitvoeren

   必要がある

   nodig zijn

   作業

   taak

   もあります

   er zijn ook

   Uitgebreide uitleg

   先に betekent hier dat iets eerder moet gebeuren dan een ander relevant werk of moment: “eerst”. Het is een bijwoord en staat vóór de handeling die het in deze zin bepaalt. Een bruikbaar contrast is 後で (“later”): 先に確認します。 = “Ik controleer het eerst.” 行う betekent “uitvoeren” of “verrichten”. Dit is de woordenboekvorm van het werkwoord; de vorm verandert bijvoorbeeld naar 行います in een beleefde tegenwoordige/toekomende formulering en naar 行った voor een voltooide handeling. In deze zin staat 行う in een bepaling vóór het zelfstandig naamwoord en betekent het dat het betreffende werk wordt uitgevoerd. 行う is doorgaans formeler dan het algemene する, vooral bij taken, procedures of activiteiten. 必要がある drukt uit dat iets nodig is of moet gebeuren. 必要 betekent “noodzaak” of “nodig”, en ある is hier de vorm voor het bestaan van iets niet-levends; samen vormt dit de constructie V-る必要がある: “het is nodig om V te doen” of “men moet V doen”. In 先に行う必要がある is de handeling die eerst moet plaatsvinden 行う; het onderwerp van die handeling wordt niet genoemd. 作業 betekent “werk”, “taak” of “werkzaamheden”, afhankelijk van de context. Het woord verwijst hier naar taken die eerst uitgevoerd moeten worden. Het staat na de bepaling 先に行う必要がある, omdat die hele bepaling specificeert om welke taken het gaat. Een nuttig voorbeeld is この作業を行います。 = “Ik voer deze taak uit.” もあります combineert も (“ook”, “eveneens”) met あります, de beleefde vorm van ある voor het bestaan of aanwezig zijn van iets niet-levends. Hier voegt も deze taken toe aan andere zaken die al ter sprake zijn; het betekent dus “er zijn ook”. Het is niet hetzelfde als alleen あります (“er zijn”); も geeft de toevoeging aan. Samen is 先に行う必要がある作業もあります。 opgebouwd als: 先に行う必要がある (“die eerst moeten worden uitgevoerd”) + 作業 (“taken”) + もあります (“zijn er ook”). De Japanse bepaling vóór 作業 werkt als een relatieve bepaling: letterlijk gaat het om “taken waarvoor het nodig is ze eerst uit te voeren”. De volledige betekenis is daarom: “Sommige taken moeten eerst worden uitgevoerd.”

6. しかし、それでその作業の価値が高くなるわけではありません。

   Maar daardoor zijn ze niet waardevoller.

   しかし

   maar; echter

   それで

   daardoor; daarmee

   その

   die/dat

   作業

   werk; taak

   価値

   waarde

   高くなる

   hoger worden

   わけではありません

   het is niet zo dat

   Uitgebreide uitleg

   しかし betekent hier “maar” of “echter” en markeert een tegenstelling met wat eraan voorafgaat. Het is een zelfstandig voegwoord. それで verwijst hier naar een gevolg of resultaat: “daardoor”. In andere contexten kan het ook “daarmee” betekenen. Een bruikbaar patroon is A。それで、B。 = “A. Daardoor gebeurt B.” その staat vóór 作業 en is een aanwijzend woord dat een zelfstandig naamwoord bepaalt: “die/dat”. De vorm zelf geeft niet aan of het zelfstandig naamwoord enkelvoudig of meervoudig is. Samen met 作業 verwijst その作業 hier naar het aangeduide werk of de aangeduide taak; de precieze referent wordt door de context bepaald. 作業 betekent “werk” of “taak”, vooral werk als activiteit of uit te voeren opdracht. Het woord krijgt hier geen aparte vorm voor enkelvoud of meervoud; het aantal blijkt vaak uit de context. 作業を行う betekent bijvoorbeeld “werk uitvoeren”. 価値 betekent “waarde”. In その作業の価値 verbindt の 作業 met 価値: “de waarde van dat werk/de taak”. 価値がある betekent “waarde hebben”. 高くなる betekent hier “hoger worden” en, met 価値 als onderwerp, “waardevoller worden”. De basisvorm van het bijvoeglijke naamwoord is 高い (“hoog”); vóór なる verschijnt de verbindende vorm 高く: 高い → 高くなる. Het is 高い dat de verandering uitdrukt, niet het zelfstandig naamwoord 価値. Voorbeeld: 価格が高くなる。 — “De prijs wordt hoger.” わけではありません is een ontkennende constructie met de strekking “het is niet zo dat …” of “dat betekent niet dat …”. Hier ontkent zij de gevolgtrekking dat de waarde hoger wordt, niet het bestaan van waarde. Het patroon Aわけではありません betekent “het is niet zo dat A”. Samen vormt de zin: しかし (“maar”) + それで (“daardoor”) + その作業の価値 (“de waarde van die taak”) + が高くなる (“hoger wordt”) + わけではありません (“het is niet zo dat”). De betekenis is: “Maar daardoor wordt de waarde van die taak niet hoger.”

7. 次の会議までに、依存関係のマップを作成できます。

   Ik kan vóór onze volgende vergadering een afhankelijkheidskaart opstellen.

   次の

   volgende

   会議

   vergadering

   までに

   vóór; uiterlijk tegen

   依存関係

   afhankelijkheidsrelatie

   マップ

   kaart

   作成できます

   kan opstellen

   Uitgebreide uitleg

   次の betekent hier “volgende” en bepaalt welke vergadering bedoeld wordt. 次 kan als zelfstandig naamwoord “het volgende” betekenen; の verbindt het met 会議. Het patroon 次の + zelfstandig naamwoord is een herbruikbare manier om “de volgende …” te zeggen. Voorbeeld: 次の駅 — “het volgende station”. 会議 betekent “vergadering”. Het is een zelfstandig naamwoord en kan bijvoorbeeld ook in 会議をする voorkomen: “een vergadering houden”. In deze zin wordt het voorafgegaan door 次の, dus samen betekent 次の会議 “de volgende vergadering”. までに geeft hier een uiterste termijn aan: de handeling moet vóór of uiterlijk tegen dat moment voltooid zijn. まで markeert de grens en に maakt die grens tot het tijdstip waarop de voltooiing wordt verwacht. Vergelijk 金曜日までに — “uiterlijk tegen vrijdag”. Dit verschilt van alleen まで, dat ook “tot aan” kan aangeven zonder dezelfde nadruk op voltooiing vóór die grens. 依存関係 betekent “afhankelijkheidsrelatie” of, in het meervoudige Nederlandse begrip, “afhankelijkheden”. Het geheel functioneert hier als één zelfstandig naamwoord voor relaties van afhankelijkheid. Voorbeeld: 部品の依存関係 — “de afhankelijkheden tussen onderdelen”. マップ is het zelfstandige naamwoord “kaart” of “map” in de betekenis van een visuele weergave. Het is een leenwoord en verwijst hier niet noodzakelijk naar een geografische kaart. Samen met 依存関係の vormt het 依存関係のマップ: “een kaart van afhankelijkheden”. 作成できます betekent hier “kan opstellen/maken”. De gewone vorm 作成する betekent “opstellen of maken”. Bij dit type werkwoord drukt できる mogelijkheid uit: 作成できる betekent “kunnen opstellen”, en de beleefde vorm daarvan is 作成できます. De vorm 作成できます is dus niet simpelweg de stam van 作成する plus een uitgang; 作成 combineert hier met できる in een mogelijkheidspatroon. De vorm zegt dat de spreker de mogelijkheid of het vermogen heeft; hij zegt niet op zichzelf dat de handeling al uitgevoerd is. Voorbeeld: 資料を作成できます。 — “Ik kan een document opstellen.” De delen worden van links naar rechts gecombineerd als 次の会議 (“de volgende vergadering”), までに (“uiterlijk tegen”), 依存関係のマップ (“een kaart van afhankelijkheden”) en 作成できます (“kan opstellen”). De volledige zin betekent dus: “Ik kan vóór onze volgende vergadering een afhankelijkheidskaart opstellen.”

8. そうすれば、個人的なものではなく、具体的な話し合いにできるはずです。

   Zo blijft de discussie concreet en wordt die niet persoonlijk.

   そうすれば

   als dat gebeurt; zo

   個人的な

   persoonlijk

   もの

   ding; iets

   ではなく

   niet zijnde; niet in plaats daarvan

   具体的な

   concreet

   話し合い

   bespreking; overleg

   できる

   kunnen; mogelijk zijn

   はずです

   naar verwachting; zou moeten

   Uitgebreide uitleg

   そうすれば Deze uitdrukking betekent hier ‘als dat gebeurt’ of ‘op die manier’. そう verwijst naar de vooraf genoemde handeling; すれば is de -ば-vorm van する (‘doen’). De combinatie maakt van de voorafgaande situatie een voorwaarde voor wat volgt. Voorbeeld: そうすれば、間に合います。 — ‘Dan halen we het op tijd.’ 個人的な 個人的な betekent hier ‘persoonlijk’ en staat vóór もの om dat woord te beschrijven. De vorm 個人的な is de attributieve vorm van het な-adjectief 個人的だ. Een な-adjectief gebruikt な wanneer het rechtstreeks vóór een zelfstandig naamwoord staat. Een nuttige tegenstelling is bijvoorbeeld 客観的な (‘objectief’) tegenover 個人的な (‘persoonlijk’). もの もの betekent letterlijk ‘ding’, maar maakt hier van 個人的な een zelfstandig naamwoordachtige uitdrukking: ‘iets wat persoonlijk is’ of natuurlijker ‘een persoonlijke kwestie’. Het gaat dus niet om een concreet voorwerp. Het patroon [な-adjectief]なもの kan ook buiten deze zin worden gebruikt, bijvoorbeeld 大切なもの — ‘iets belangrijks’. ではなく ではなく is de verbindende ontkenning van ではない. Hier ontkent het samen met 個人的なもの de eerste beschrijving en verbindt het die ontkenning met 具体的な話し合い. De vorm ではなく drukt op zichzelf geen aparte verleden- of beleefdheidsbetekenis uit. 具体的な 具体的な betekent ‘concreet’ en beschrijft hier 話し合い. Ook dit is een な-adjectief: vóór een zelfstandig naamwoord staat 具体的な, terwijl de predicatieve vorm 具体的だ is. Een nuttige tegenstelling is 抽象的な (‘abstract’) tegenover 具体的な (‘concreet’). 話し合い 話し合い betekent ‘bespreking’ of ‘overleg’. Het is een zelfstandig naamwoord dat samenhangt met 話し合う (‘met elkaar bespreken’), een wederkerig samengesteld werkwoord met 話す (‘spreken’) en 合う (‘elkaar; wederzijds’). In deze zin gaat het om een overleg dat concreet wordt, niet om een afzonderlijk voorwerp. Voorbeeld: 問題について話し合います。 — ‘We bespreken het probleem.’ できる できる betekent hier dat iets mogelijk is of in een bepaalde vorm kan worden gebracht. In 具体的な話し合いにできる markeert に de beoogde vorm: iets ‘tot een concrete bespreking maken’ of ‘in een concrete bespreking veranderen’. De handelende persoon blijft onuitgesproken. Een andere veelvoorkomende betekenis van できる is ‘kunnen’ als vermogen of mogelijkheid; de constructie bepaalt de precieze lezing. はずです はずです drukt een onderbouwde verwachting uit: ‘naar verwachting’, ‘zou moeten’ of ‘het hoort zo te zijn’. はず is een zelfstandig naamwoord voor een verwachte uitkomst of conclusie, en です maakt de formulering beleefd. Het betekent hier geen bevel en ook geen absolute zekerheid. De voorafgaande voorwaarde geeft de reden voor de verwachting. Geheel そうすれば verwijst naar de voorafgaande stap. 個人的なものではなく sluit vervolgens een persoonlijke kwestie of persoonlijke aard uit, en 具体的な話し合いに geeft de concrete vorm aan. できるはずです presenteert dat als de verwachte uitkomst. Samen betekent de zin: ‘Zo blijft de discussie concreet en wordt die niet persoonlijk.’

9. そうすれば、みんなが自分の不満だけでなく、同じ情報に基づいて話し合えるようになります。

   Dan kunnen mensen de discussie baseren op dezelfde informatie, en niet alleen op hun frustraties.

   そうすれば

   als dat gebeurt; dan

   みんなが

   iedereen

   自分の

   eigen

   不満

   ontevredenheid; frustratie

   だけでなく

   niet alleen

   同じ

   dezelfde

   情報

   informatie

   に基づいて

   op basis van

   話し合える

   kunnen overleggen

   ようになります

   het wordt mogelijk; men gaat kunnen

   Uitgebreide uitleg

   そうすれば verwijst naar de voorwaarde of voorgestelde aanpak uit de voorafgaande context: “als dat gebeurt / dan”. Het is een voorwaardelijke verbinding; そう betekent hier “zo/dat”, en すれば is de -ば-vorm van する (“doen”). In deze zin leidt het naar het gevolg dat daarna wordt beschreven. みんなが betekent hier “iedereen” of “alle betrokken mensen”. が markeert de groep die de handeling kan uitvoeren. Het woord みんな kan, afhankelijk van de context, naar de relevante groep als geheel verwijzen; de zin specificeert niet zelfstandig wie precies tot die groep behoort. 自分の betekent “zijn/haar/hun eigen”. 自分 is een vorm die vaak naar de eigen persoon van het relevante onderwerp verwijst; の verbindt dit met het volgende zelfstandig naamwoord. Hier gaat het om de eigen 不満 van de betrokken mensen, niet om een apart genoemde bezitter. Voorbeeld: 自分の意見を言う — “zijn of haar eigen mening geven”. 不満 betekent hier “ontevredenheid” of “frustratie”: een gevoel dat iets niet goed of niet bevredigend is. Het is een zelfstandig naamwoord. Het kan bijvoorbeeld voorkomen in 不満を伝える — “ontevredenheid kenbaar maken”. だけでなく is een herbruikbaar patroon met de betekenis “niet alleen …”. Het eerste deel van de combinatie staat hier na 自分の不満: die frustraties zijn dus niet het enige waarop de bespreking gebaseerd kan worden. Het patroon wordt vaak aangevuld met も in het tweede deel, bijvoorbeeld AだけでなくBも — “niet alleen A, maar ook B”. 同じ betekent “dezelfde” of “hetzelfde”. Het beschrijft hier 情報, dus informatie die gelijk is voor de betrokken besprekers. 同じ verandert in deze attributieve vorm niet naar getal of grammaticaal geslacht, zoals Nederlandse bijvoeglijke naamwoorden dat soms doen. Voorbeeld: 同じ問題 — “hetzelfde probleem”. 情報 betekent “informatie”. In 同じ情報 is het de inhoud waarop de bespreking wordt gebaseerd. Voorbeeld: 情報を共有する — “informatie delen”. に基づいて betekent “op basis van” of “gebaseerd op”. 基づく is het werkwoord “gebaseerd zijn op”; 基づいて is de -て-vorm die hier de manier of grondslag van de volgende handeling uitdrukt. Het element vóór に geeft de basis aan: 事実に基づいて判断する — “op basis van feiten oordelen”. 話し合える betekent “kunnen overleggen” of “in staat zijn om te bespreken”. De vorm is de potentiële vorm van 話し合う (“overleggen; samen bespreken”): 話し合う → 話し合える. Het onderdeel 話し合う drukt dus een gezamenlijke bespreking uit, terwijl 話し合える de mogelijkheid daartoe uitdrukt. Voorbeeld: 問題について話し合える — “we kunnen het probleem bespreken”. ようになります betekent hier “het wordt mogelijk” of “men gaat kunnen”. ようになる beschrijft een verandering naar een nieuwe toestand of mogelijkheid; de beleefde vorm is ようになります. Samen met de potentiële vorm 話し合える geeft het aan dat de betrokken mensen voortaan of daardoor in staat zijn om te overleggen. Het is niet alleen een losse mogelijkheid, maar een verandering naar die mogelijkheid. Voorbeeld: 電車で行けるようになりました — “Het is mogelijk geworden om met de trein te gaan.” De hele structuur is: そうすれば (“als dat zo gebeurt, dan”) + みんなが (“iedereen”) + 自分の不満だけでなく (“niet alleen de eigen frustraties”) + 同じ情報に基づいて (“op basis van dezelfde informatie”) + 話し合えるようになります (“zal kunnen overleggen”). De vaste betekenis is daarom: “Dan kunnen mensen de discussie baseren op dezelfde informatie, en niet alleen op hun frustraties.”