Een workshop evalueren voorbij tevredenheidsscores | Leer japans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. ワークショップの後は、満足度の点数だけでは不十分です。

   Na de workshop hebben we meer nodig dan tevredenheidsscores.

   ワークショップ

   workshop

   後

   erna

   満足度

   tevredenheidsgraad

   点数

   score

   だけでは

   alleen met …

   不十分です

   is onvoldoende

   Uitgebreide uitleg

   ワークショップ betekent hier “workshop”. Het is een leenwoord dat in het Japans als zelfstandig naamwoord wordt gebruikt. Met の kan het een volgend zelfstandig naamwoord nader bepalen: ワークショップの後 = “na de workshop”. 後 betekent “na” in deze tijdsaanduiding. De combinatie Xの後 betekent “na X”; het zelfstandig naamwoord vóór の geeft aan waarvan de periode of gebeurtenis het uitgangspunt is. Voorbeeld: 授業の後 betekent “na de les”. 満足度 betekent hier “tevredenheidsgraad” of natuurlijker “tevredenheid”. Het is een zelfstandig naamwoord voor de mate waarin iemand tevreden is. In 満足度の点数 bepaalt 満足度の wat voor soort scores bedoeld zijn: scores die tevredenheid meten. 点数 betekent “score” of “puntenaantal”. Het verwijst naar een numerieke beoordeling of uitslag, niet naar tevredenheid zelf. 点数が高い betekent bijvoorbeeld “de score is hoog”. In deze zin staat 点数 samen met 満足度の als 満足度の点数: “tevredenheidsscores”. だけでは bestaat uit だけ (“alleen”, “slechts”) en では, dat hier de voorwaarde of het uitgangspunt markeert. Xだけでは betekent “alleen met X” of “als X het enige is”. Het benadrukt dat X op zichzelf niet genoeg is. Voorbeeld: 説明だけでは不十分です。 betekent “Alleen uitleg is onvoldoende.” 不十分です betekent “is onvoldoende”. 不十分 is een な-adjectief dat “onvoldoende” betekent; です maakt de predicatie beleefd. De vorm is niet hetzelfde als 十分です (“is voldoende”): 不- maakt hier de betekenis negatief. Voorbeeld: この情報では不十分です。 betekent “Deze informatie is onvoldoende.” Samen vormt 満足度の点数だけでは不十分です de betekenis “Alleen tevredenheidsscores zijn onvoldoende” of, aansluitend bij de Nederlandse vertaling, “we hebben meer nodig dan tevredenheidsscores”. ワークショップの後は markeert vervolgens de periode “na de workshop” als onderwerp of kader: na de workshop volstaan alleen zulke scores niet. De beleefde slotvorm maakt de uitspraak neutraal en beleefd.

2. 参加者が後でその方法を実践するかどうかを測るべきです。

   We zouden moeten meten of deelnemers de methode later toepassen.

   参加者

   deelnemer(s)

   後で

   later

   その

   die/dat

   方法

   methode

   実践する

   toepassen

   かどうか

   of … of niet

   測る

   meten

   べきです

   zou moeten

   Uitgebreide uitleg

   参加者 betekent hier “deelnemers”. Het Japanse woord markeert op zichzelf geen enkelvoud of meervoud; de vertaling maakt hier een meervoudige lezing aannemelijk. In 参加者が実践する markeert が de deelnemers als onderwerp van 実践する, niet noodzakelijk als onderwerp van het latere 測る. 後で betekent “later”. 後 draagt de tijdsbetekenis “later/erna”, en で helpt hier de tijdsbepaling vormen. Een bruikbaar contrast is 前に (“eerder/ervoor”): 後で実践する betekent “het later toepassen”. その is een aanwijzend woord vóór een zelfstandig naamwoord: “die/dat” of “de betreffende”. Hier bepaalt het 方法, in overeenstemming met de vaste vertaling “de methode”. Het verandert niet voor enkelvoud of meervoud. 方法 betekent “methode” of “werkwijze”. その方法 betekent hier “de methode” of “die methode”. Het is een zelfstandig naamwoord; in その方法を markeert を deze woordgroep als object van 実践する. 実践する betekent hier “toepassen” of “in praktijk brengen”. する is in deze vorm de gewone niet-verleden, niet-beleefde vorm; het is niet op zichzelf een beleefde vorm. Voorbeeld: 方法を実践する。 betekent “Een methode toepassen.” かどうか maakt van de voorafgaande inhoud een ja-of-neevraag binnen een grotere zin: “of … of niet”. 実践するかどうか betekent hier “of de deelnemers de methode toepassen of niet”. Het is geen open vraagwoord zoals “hoe” of “waarom”. 測る betekent “meten”. Dit is de gewone niet-verleden vorm van het werkwoord. Voor 測るべきです bepaalt het de handeling waarvoor advies wordt gegeven: 実践するかどうかを測る betekent “meten of de deelnemers het toepassen”. べきです drukt uit dat iets behoort te gebeuren of aanbevolen is: “zou moeten”. べき volgt hier op de niet-verleden vorm 測る, en です geeft aan het einde een beleefde stijl: 測るべきです = “zou moeten meten”. Samen vormt 参加者がその方法を実践するかどうか de inhoud: of de deelnemers de methode later toepassen. 後で geeft aan dat die toepassing later plaatsvindt. De spreker van het advies is in het Japans niet expliciet genoemd; de volledige betekenis volgens de vaste vertaling is: “We zouden moeten meten of deelnemers de methode later toepassen.”

3. 実践したかどうかは測りにくいですが、そのほうが重要です。

   Het toepassen is moeilijker te meten, maar het is belangrijker.

   実践した

   toegepast

   かどうか

   of ... of niet

   測りにくい

   moeilijk te meten

   ですが

   maar

   そのほう

   die manier

   重要です

   belangrijk

   Uitgebreide uitleg

   実践した komt van 実践する (“toepassen”). した is hier de verleden vorm van する; samen geeft de vorm aan dat het toepassen heeft plaatsgevonden. Dat zegt op zichzelf niet wanneer precies. Voorbeeld: 方法を実践した betekent “de methode toegepast”. De ontkenning is 実践しない: “niet toepassen”. かどうか maakt van de voorafgaande inhoud een keuzevraag met de betekenis “of ... of niet”. Het patroon is [zin in gewone vorm]かどうか. Zo betekent 参加者が実践するかどうか “of de deelnemers het toepassen”. Hier vormt 実践したかどうか dus “of het toepassen heeft plaatsgevonden”. 測りにくい betekent hier “moeilijk te meten”. Het bestaat uit 測る (“meten”) en 〜にくい (“moeilijk om ... te doen”); 測り is de verbindingsvorm van 測る. Het patroon V-ますstam + にくい beschrijft een handeling die lastig uitvoerbaar is. Voorbeeld: 読みにくい betekent “moeilijk te lezen”. ですが verbindt de voorafgaande mededeling met een tegenstelling en betekent hier natuurlijk “maar”. Het kan grammaticaal worden opgevat als です plus が; de beleefde vorm houdt de mededeling zelf in stand terwijl er een contrasterend punt volgt. そのほう betekent hier “die manier” of “die kant”. ほう kan een manier, kant of alternatief aanduiden; その wijst naar iets dat als “die” wordt aangewezen. Het precieze antecedent van その wordt in de aangeleverde zin niet benoemd. In そのほうが重要です markeert が deze manier of kant als datgene wat belangrijker is. 重要です betekent “is belangrijk”. 重要 is een beschrijvend woord dat met です beleefd wordt gebruikt. Het woord 重要 zelf krijgt hier geen aparte vergrotende verbuiging. Dat de vertaling “belangrijker” luidt, komt uit de vergelijking die door そのほうが in de context wordt uitgedrukt, niet uit een Nederlandse-achtige uitgang aan 重要. Samen betekent 実践したかどうかは測りにくいですが dat het moeilijker te meten is of het toepassen heeft plaatsgevonden. は markeert 実践したかどうか als het onderwerp of thema van de beoordeling. Daarna stelt そのほうが重要です dat die aangewezen manier of kant belangrijker is. De volledige betekenis is: “Het toepassen is moeilijker te meten, maar het is belangrijker.”

4. 実施後に、短い振り返りメモを書いてもらうこともできます。

   We zouden na de uitvoering om korte reflectienotities kunnen vragen.

   実施後に

   na de uitvoering

   短い

   kort

   振り返りメモ

   reflectienotitie

   書いてもらう

   iemand vragen om te schrijven

   こともできます

   kan ook

   Uitgebreide uitleg

   実施後に betekent hier “na de uitvoering”. 後 geeft een tijdstip na iets aan en に markeert dat tijdstip. 実施 verwijst hier naar het uitvoeren of toepassen van iets; wat precies wordt uitgevoerd, wordt in deze zin niet verder benoemd. Patroon: N + 後に = “na N”. Voorbeeld: 授業後に話します。 — “Ik praat na de les.” 短い betekent “kort”. Dit is het i-bijvoeglijk naamwoord 短い in de vorm die direct vóór een zelfstandig naamwoord staat: 短いメモ = “een korte notitie”. De ontkenning is bijvoorbeeld 短くない — “niet kort”. Voorbeeld: 短い文を書きます。 — “Ik schrijf een korte zin.” 振り返りメモ is een samenstelling voor een notitie waarin iemand terugkijkt of reflecteert. 振り返り betekent hier “terugblik” of “reflectie”, en メモ betekent “notitie”. Samen vormt het een zelfstandig naamwoordelijk begrip: “reflectienotitie”. Voorbeeld: 振り返りメモを読みます。 — “Ik lees de reflectienotitie.” 書いてもらう gebruikt de te-vorm 書いて van 書く (“schrijven”) met もらう. Deze constructie drukt uit dat de spreker de gunst ontvangt dat iemand iets doet; in deze zin gaat het, volgens de vaste vertaling, om dat wij iemand vragen de notitie te schrijven of die persoon dat voor ons laten doen. De schrijver wordt niet expliciet genoemd. Patroon: V-て + もらう. Voorbeeld: 先生に名前を書いてもらいます。 — “Ik laat de docent mijn naam opschrijven.” こともできます maakt van de voorafgaande handeling een mogelijkheid: こと nominaliseert de handeling, できます is de beleefde niet-verleden vorm van できる (“kunnen”, “mogelijk zijn”), en も voegt “ook” toe. Samen betekent het hier “kan ook”. Voorbeeld: ここで予約することもできます。 — “Je kunt hier ook reserveren.” Samen geeft 実施後に het tijdstip aan, 短い振り返りメモ wat geschreven wordt, en 書いてもらうこともできます de extra mogelijkheid dat wij iemand vragen dit voor ons te schrijven. De volledige betekenis is: “We zouden na de uitvoering ook om korte reflectienotities kunnen vragen.” De tijdsuitdrukking 実施後に staat vóór de rest van de handeling.

5. それで、何が変わり、何が難しいままだったかが分かります。

   Daarmee zouden we kunnen zien wat er is veranderd en wat moeilijk bleef.

   それで

   daarmee; zo

   何が

   wat

   変わり

   veranderen en …

   難しい

   moeilijk

   ままだった

   in die toestand bleef

   分かります

   inzien; begrijpen

   Uitgebreide uitleg

   それで verbindt deze zin met wat eraan voorafgaat en betekent hier “daarmee” of “zo”. Het verwijst naar de voorafgaande handeling als middel of gevolg, zonder zelf een nieuw onderwerp te introduceren. 何が betekent “wat” als onderwerp: が markeert wat verandert of in een bepaalde toestand blijft. Hetzelfde patroon komt later opnieuw voor in 何が難しいままだったか; daar vraagt 何が opnieuw naar het onderwerp van de toestand, niet naar een lijdend voorwerp. Voorbeeld: 何が変わりましたか。 — “Wat is er veranderd?” 変わり komt van het werkwoord 変わる (“veranderen”). De vorm 変わり is hier de verbindende vorm van dat werkwoord en sluit het eerste inhoudelijke deel aan op het volgende: “wat veranderde en …”. Deze vorm drukt op zichzelf geen verleden tijd uit; de tijdsbetekenis volgt uit de volledige zin en de vaste vertaling. 変わる is een werkwoord waarbij het veranderende element als onderwerp met が wordt uitgedrukt. 難しい betekent hier “moeilijk”. Het is een i-adjectief en beschrijft de toestand waarnaar het tweede 何が-deel vraagt. Een nuttig contrast is 易しい (“gemakkelijk”). Voorbeeld: この問題は難しい。 — “Deze opgave is moeilijk.” ままだった geeft aan dat een toestand onveranderd voortduurde. まま betekent “in dezelfde toestand”, en だった is de verleden vorm van だ; samen met 難しい betekent 難しいままだった dus “moeilijk bleef”. Dat is niet hetzelfde als alleen 難しかった, dat “moeilijk was” zegt zonder diezelfde nadruk op het voortduren. 分かります is de beleefde niet-verleden vorm van 分かる, “begrijpen” of “inzien”. Hier is de hele inhoud 何が変わり、何が難しいままだったか datgene wat wordt ingezien. Het onderwerp van 分かります wordt in het Japans weggelaten; in de vaste vertaling wordt dit als “we” weergegeven. De eindvorm か sluit de ingebedde vraag af: het is niet een vraag aan de luisteraar, maar de inhoud “wat er veranderd is en wat moeilijk bleef”. Samen betekent それで “daarmee”. Daarna volgt een ingebedde vraag met twee parallelle delen: 何が変わり (“wat er veranderd is”) en 何が難しいままだったか (“wat moeilijk bleef”). が分かります maakt die inhoud tot wat men kan inzien. In overeenstemming met de vaste vertaling luidt de volledige betekenis: “Daarmee zouden we kunnen zien wat er is veranderd en wat moeilijk bleef.”

6. 次のセッションを改善するための材料にもなります。

   Het geeft ons ook materiaal om de volgende sessie te verbeteren.

   次の

   volgende

   セッション

   sessie

   改善する

   verbeteren

   ための

   om te; voor het doel van

   材料

   materiaal

   にもなります

   wordt ook; dient ook als

   Uitgebreide uitleg

   次の betekent hier “volgende” en staat vóór het zelfstandig naamwoord dat het nader bepaalt. 次 betekent “volgend” in deze vaste combinatie, en の verbindt die bepaling met het volgende zelfstandig naamwoord. Een bruikbaar patroon is 次の + zelfstandig naamwoord: 次のページ = “de volgende pagina”. セッション is het zelfstandige naamwoord “sessie”. Het is een leenwoord in katakana en verandert hier niet van vorm voor enkelvoud of meervoud. 改善する betekent hier “verbeteren”. De vorm する is de woordenboekvorm van het werkwoord en staat in de constructie 改善するための vóór ための. Het onderwerp van “verbeteren” wordt in deze zin niet afzonderlijk genoemd; de zin zegt alleen dat het doel verbetering van de volgende sessie is. ための maakt van de voorafgaande handeling een doel- of gebruiksbepaling: werkwoord in woordenboekvorm + ための + zelfstandig naamwoord betekent “een zelfstandig naamwoord om … te” of “voor het doel van …”. Bijvoorbeeld: 勉強するための本 betekent “een boek om te studeren”. Hier verbindt 改善するための dus het doel “om te verbeteren” met 材料. 材料 betekent hier “materiaal”: informatie of inhoud die voor een bepaald doel gebruikt kan worden. Het kan ook concreet materiaal aanduiden, maar in deze zin past de betekenis “materiaal voor verdere verbetering”. Bijvoorbeeld: 改善の材料 betekent “materiaal voor verbetering”. にもなります betekent hier “dient ook als” of letterlijker “wordt ook”. なります is de beleefde niet-verleden vorm van なる, “worden”. In 材料にもなります markeert に de rol of uitkomst, en も voegt de betekenis “ook” toe. Het weggelaten onderwerp wordt door de context begrepen; de Japanse zin noemt niet zelfstandig wie of wat dat onderwerp is. Samen vormt 次のセッションを改善するための材料 de naamwoordgroep “materiaal om de volgende sessie te verbeteren”. を markeert die groep als datgene wat de functie krijgt die door 材料にもなります wordt uitgedrukt. De volledige zin betekent daarom: “Het geeft ons ook materiaal om de volgende sessie te verbeteren.”

7. 正直に回答できるように、フォームは短くしておきましょう。

   Laten we het formulier kort genoeg houden om het eerlijk in te vullen.

   正直に

   eerlijk

   回答できる

   kunnen antwoorden

   ように

   zodat; om te kunnen

   フォーム

   formulier

   短く

   kort

   しておきましょう

   laten we het zo houden

   Uitgebreide uitleg

   正直に komt van 正直, een na-adjectief en zelfstandig naamwoord met de betekenis “eerlijk, oprecht”. De vorm 正直に is de bijwoordelijke vorm: hij beschrijft hier hoe men kan antwoorden. Voorbeeld: 正直に話してください。 — “Vertel het alstublieft eerlijk.” 回答できる combineert 回答する (“antwoorden; een antwoord geven”) met できる (“kunnen”). Hier betekent het “kunnen antwoorden”; できる drukt mogelijkheid of vermogen uit. Voorbeeld: ここで回答できます。 — “U kunt hier antwoorden.” ように volgt hier op een mogelijke of gewenste toestand en geeft het doel aan: “zodat men kan antwoorden” of “om te kunnen antwoorden”. Een bruikbaar patroon is werkwoord + ように voor een doel dat als mogelijkheid of gewenste toestand wordt voorgesteld. Voorbeeld: 忘れないように、メモします。 — “Ik maak een notitie zodat ik het niet vergeet.” フォーム is een leenwoord en betekent “formulier”. Het is een zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: フォームに名前を書きます。 — “Ik schrijf mijn naam op het formulier.” 短く is de bijwoordelijke vorm van het i-adjectief 短い (“kort”). De uitgang -い wordt hier -く, omdat het adjectief samen met する een verandering beschrijft: 短くする betekent “kort maken”. Voorbeeld: 文章を短くします。 — “Ik maak de tekst kort.” しておきましょう bestaat uit de te-vorm して van する, gevolgd door おく en de aansporingsvorm ましょう. 〜ておく geeft hier aan dat men iets vooraf doet en het in die toestand laat voor later gebruik; ましょう betekent “laten we …”. Samen met 短く ontstaat 短くしておきましょう: “laten we het kort houden”, letterlijker “laten we het kort maken en zo laten”. Samen vormt 正直に回答できるように het doel “zodat men eerlijk kan antwoorden”. フォームは maakt het formulier tot gespreksonderwerp; は markeert hier niet dat het formulier het grammaticale onderwerp is. In フォームは短くする is het formulier semantisch het voorwerp van “kort maken”, waarbij は dat voorwerp als topic markeert. 短くしておきましょう betekent vervolgens dat we het formulier kort maken en kort houden. De volledige betekenis is: “Laten we het formulier kort genoeg houden om het eerlijk in te vullen.”

8. 評価項目が多すぎると、回答が雑になりがちです。

   Te veel evaluatie leidt vaak tot slordige antwoorden.

   評価項目

   evaluatie-items

   が

   onderwerpmarkeerder

   多すぎる

   te veel zijn

   と

   als / wanneer

   回答

   antwoord

   が

   onderwerpmarkeerder

   雑

   slordig

   なりがちです

   vaak worden

   Uitgebreide uitleg

   評価項目 betekent hier evaluatie-items of beoordelingscriteria. Het is een zelfstandig naamwoord: 評価 is beoordeling/evaluatie en 項目 een afzonderlijk item of criterium. Voorbeeld: 評価項目を減らします。 = “Ik verminder de evaluatie-items.” が markeert in dit deel het onderwerp: de evaluatie-items zijn datgene waarvan de hoeveelheid wordt beschreven. Het is niet hetzelfde als は, dat een onderwerp eerder als thema of tegenstelling kan presenteren. 多すぎる betekent “te veel zijn”. Het is gevormd uit 多い (“veel”) en すぎる (“te veel / excessief zijn”): 多い → 多すぎる, niet 多くすぎる. すぎる kan ook na andere vormen staan, bijvoorbeeld 高すぎる = “te duur/te hoog”. Hier gaat het om een te groot aantal evaluatie-items, niet om een expliciet genoemd getal. と verbindt een voorwaarde met het gevolg dat erop volgt. In deze zin geeft het een algemene of gemakkelijk optredende uitkomst weer: “als/wanneer er te veel ... zijn, ...”. Het is hier geen citaatmarkeerder. 回答 betekent antwoord of beantwoording. Het kan, afhankelijk van de context, naar één antwoord of naar antwoorden in het algemeen verwijzen; het woord zelf markeert hier geen meervoud. Voorbeeld: 回答を確認します。 = “Ik controleer het antwoord/de antwoorden.” Het tweede が markeert 回答 als onderwerp van 雑になる: het antwoord of de antwoorden worden slordig. 雑 betekent hier slordig, oppervlakkig of onvoldoende zorgvuldig. Het is een zogenoemd な-bijvoeglijk woord. Voor een zelfstandig naamwoord staat bijvoorbeeld 雑な回答 = “een slordig antwoord”; met なる krijgt het de vorm 雑になる = “slordig worden”. なりがちです komt van なる (“worden”) en がち (“geneigd zijn tot; vaak gebeuren”). De verbale stam なり- wordt dus gecombineerd met がち: なりがち. です maakt de uitdrukking beleefd. がち beschrijft een terugkerende of gemakkelijk optredende tendens, niet een absoluut gevolg. Voorbeeld: 忙しいと、ミスをしがちです。 = “Als iemand het druk heeft, maakt die vaak fouten.” Samen vormen de delen de algemene oorzaak-gevolgrelatie: 評価項目が多すぎると = “als er te veel evaluatie-items zijn”, en 回答が雑になりがちです = “worden antwoorden vaak slordig”. De volledige betekenis is dus: “Als er te veel evaluatie-items zijn, worden antwoorden vaak slordig.”