Recycling op kantoor verbeteren | Leer japans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. オフィスにはリサイクル用の分別ボックスがありますが、皆さん戸惑っているようです。

   We hebben recyclingbakken op kantoor, maar mensen lijken verward.

   オフィス

   kantoor

   リサイクル用の

   voor recycling

   分別ボックス

   sorteerbak

   あります

   er is/zijn

   皆さん

   iedereen; allemaal

   戸惑っている

   in de war zijn

   ようです

   lijkt erop dat

   Uitgebreide uitleg

   オフィス betekent hier “kantoor”. Het is een zelfstandig naamwoord; met に wordt het een plaatsaanduiding: オフィスに betekent “op/in het kantoor”. Voorbeeld: オフィスにいます。 — “Ik ben op kantoor.” リサイクル用の betekent “voor recycling”. 用 geeft hier doel of bestemd gebruik aan, en の verbindt die bepaling met het volgende zelfstandig naamwoord. Het patroon X用のN betekent “een N voor X”. Voorbeeld: 旅行用のかばん — “een tas voor reizen”. 分別ボックス betekent “sorteerbak” of “bak voor afvalscheiding”. 分別 verwijst hier naar het scheiden en sorteren van afval; ボックス is het leenwoord “box/bak”. Samen vormen ze een samengesteld zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: 紙の分別ボックス — “een sorteerbak voor papier”. あります betekent hier dat iets aanwezig is: “er is/zijn”. De basisvorm is ある, voor niet-levende zaken; あります is de beleefde vorm. Deze vorm geeft zelf geen aantal aan: ボックスがあります kan afhankelijk van de context “er is een bak” of “er zijn bakken” betekenen. Voorbeeld: ここに案内があります。 — “Hier is informatie.” 皆さん betekent “iedereen” of “allemaal” en duidt hier de bedoelde groep mensen aan. In deze zin staat het zonder zichtbare onderwerpmarkeerder; het wordt dus als het onderwerp van het tweede deel begrepen. Het woord zelf specificeert geen exact aantal groepsleden. Voorbeeld: 皆さん、こんにちは。 — “Hallo allemaal.” 戸惑っている betekent hier “in de war zijn” of “niet goed weten hoe te handelen”. De basisvorm is 戸惑う; 戸惑って is de て-vorm, gevolgd door いる. Hier geeft ている een aanhoudende toestand aan. Voorbeeld: 彼は質問に戸惑っている。 — “Hij is in de war door de vraag.” ようです betekent hier “het lijkt erop dat”. Na de gewone vorm 戸惑っている maakt het de uitspraak voorzichtig inferentieel: de spreker presenteert de verwarring als een conclusie op basis van aanwijzingen, niet als een absoluut vastgestelde uitspraak. Voorbeeld: 雨が降っているようです。 — “Het lijkt erop dat het regent.” In het geheel markeert に in オフィスには de plaats, terwijl は die plaats als gespreksonderwerp of contrastpunt markeert; には markeert dus niet het onderwerp van bestaan. リサイクル用の specificeert het doel van de 分別ボックス, en あります zegt dat zulke bakken daar aanwezig zijn. が verbindt dit met het contrasterende tweede deel. 皆さん is daar het onderwerp, 戸惑っている beschrijft hun aanhoudende toestand en ようです geeft aan dat dit de conclusie van de spreker is. Samen betekent de zin: “We hebben recyclingbakken op kantoor, maar mensen lijken verward.”

2. ラベルの表示は、日常的に使うにはおそらく曖昧すぎます。

   De labels zijn waarschijnlijk te vaag voor dagelijks gebruik.

   ラベル

   label

   表示

   aanduiding

   日常的に

   dagelijks

   使う

   gebruiken

   おそらく

   waarschijnlijk

   曖昧

   vaag

   すぎます

   te ... zijn

   Uitgebreide uitleg

   ラベル betekent hier “labels”. Het is een zelfstandig naamwoord; het Japans markeert het meervoud vaak niet afzonderlijk. 表示 betekent “aanduiding”, “weergave” of “display”: informatie die iets zichtbaar maakt of aanduidt. In ラベルの表示 verbindt の ラベル met 表示; volgens de vaste vertaling verwijst deze woordgroep hier naar de labels en hun aanduiding. は maakt de hele woordgroep het gespreksonderwerp. 日常的に betekent “dagelijks” of “voor dagelijks gebruik”. Het is gevormd uit 日常 (“dagelijks leven”), 的 en に; に maakt de beschrijving bijwoordelijk. Een vergelijkbaar patroon is 実用的に (“praktisch”, “op praktische wijze”). 使う is de woordenboekvorm van het werkwoord “gebruiken”. In 使うには betekent de combinatie “voor het gebruiken” of natuurlijker “voor dagelijks gebruik”. De persoon die iets gebruikt wordt hier niet afzonderlijk genoemd; de zin zegt niet wie de labels gebruikt. おそらく betekent “waarschijnlijk” en maakt de beoordeling voorzichtig. Het drukt hier de inschatting uit dat de labels te vaag zijn. 曖昧 betekent hier “vaag” of “onduidelijk”. Het is een na-bijvoeglijk naamwoord: voor een zelfstandig naamwoord staat bijvoorbeeld 曖昧な表示 (“een vage aanduiding”). すぎます is de beleefde vorm van すぎる, na een beschrijvend woord gebruikt in de betekenis “te ... zijn”. Het patroon is [beschrijvend woord]すぎる; 高すぎる betekent bijvoorbeeld “te duur” of “te hoog”. In 曖昧すぎます betekent het geheel dus “te vaag zijn”, met een beleefde afsluiting. De volledige structuur is ラベルの表示は (“de labels/de aanduiding van de labels”), 日常的に使うには (“voor dagelijks gebruik”) en おそらく曖昧すぎます (“waarschijnlijk te vaag zijn”). Samen betekent de zin: “De labels zijn waarschijnlijk te vaag voor dagelijks gebruik.” De vorm ます geeft een neutrale beleefde stijl.

3. 分別のルールをもっと簡単にして、目につきやすくするべきです。

   We zouden de sorteerregels eenvoudiger moeten maken en duidelijker zichtbaar moeten aangeven.

   分別

   sorteren; afval scheiden

   ルール

   regel

   もっと

   meer; nog meer

   簡単

   eenvoudig

   にして

   maken tot; en maken

   目につきやすく

   gemakkelijk zichtbaar

   するべきです

   zou moeten doen

   Uitgebreide uitleg

   分別 betekent hier het sorteren of scheiden van afval. Als zelfstandig naamwoord kan het dus in patronen als 分別のルール staan: “regels voor het sorteren”. In deze zin is het niet het werkwoord “sorteren”; het benoemt de activiteit. ルール is een leenwoord voor “regel”. 分別のルール gebruikt の om de relatie tussen beide zelfstandige naamwoorden te verbinden: de regels hebben betrekking op 分別. もっと betekent hier “nog meer” of “meer dan nu”. Het versterkt 簡単: de regels moeten niet alleen eenvoudig zijn, maar eenvoudiger worden gemaakt. Een herbruikbaar patroon is もっと + bijvoeglijk woord, bijvoorbeeld もっと大きい — “groter”. 簡単 betekent “eenvoudig”. In 簡単にする krijgt het な-bijvoeglijk naamwoord de vorm 簡単に voordat する volgt. する betekent hier “maken” of “brengen in een toestand”: 簡単にする is letterlijk “eenvoudig maken”. De vorm 簡単にして is de te-vorm. Die verbindt dit deel met het volgende deel: “het eenvoudiger maken en …”. 目につきやすく betekent hier “gemakkelijk zichtbaar” of “gemakkelijk op te merken”. De basisuitdrukking 目につく betekent “in het oog vallen” of “opvallen”. やすい wordt aan de stam van een werkwoord verbonden om “gemakkelijk om te …” uit te drukken: 見やすい betekent bijvoorbeeld “gemakkelijk te lezen of te bekijken”. In 目につきやすい is dus iets gemakkelijk op te merken; 目につきやすく is de bijwoordelijke vorm die vóór する staat. 目につきやすくする betekent “ervoor zorgen dat iets gemakkelijker opvalt”. するべきです drukt uit dat iets behoort te gebeuren: “zou moeten doen” of “moet doen”. べき wordt hier aan de woordenboekvorm する gekoppeld. De beleefde vorm です maakt de uitspraak beleefd; de verplichting komt van べき, niet van です alleen. Het patroon V-るべきです is bruikbaar voor “men zou V moeten doen”. Samen vormen de delen 分別のルールをもっと簡単にして en 目につきやすくするべきです. を markeert 分別のルール als datgene waarop de verandering wordt toegepast. De spreker zegt dus, in overeenstemming met de vaste vertaling, dat men de sorteerregels eenvoudiger moet maken en ze zo moet aanpassen dat ze gemakkelijker opvallen. De weggelaten handelende persoon wordt in de Nederlandse vertaling als “we” weergegeven.

4. 分別ボックスの近くに見本を置けば、間違いが減るでしょう。

   Visuele voorbeelden bij de bakken zouden het aantal fouten verminderen.

   分別

   sortering

   ボックス

   bak; box

   近くに

   in de buurt van

   見本

   voorbeeld

   置けば

   als men neerzet

   間違い

   fout

   減る

   afnemen

   でしょう

   waarschijnlijk; vermoedelijk

   Uitgebreide uitleg

   分別 betekent hier sorteren, in het bijzonder het scheiden van afval volgens categorie. Het is een zelfstandig naamwoord dat ook in samenstellingen voorkomt, zoals 分別ルール (sorteerregels). In de gegeven zin bepaalt 分別 samen met ボックス welke bakken bedoeld zijn. ボックス is een leenwoord voor een bak of box. Het is hier het zelfstandig naamwoord in 分別ボックス (bak voor gescheiden afval). De vorm verandert niet naar getal; Japans drukt enkelvoud en meervoud vaak uit via de context. 近くに betekent “in de buurt van”. 近く is de nominale vorm “nabijheid/de buurt”, en に markeert hier de plaats waar iets wordt neergezet. Het patroon Nの近くに betekent “in de buurt van N”. Voorbeeld: 駅の近くに店があります。 — “Er is een winkel in de buurt van het station.” 見本 betekent hier een voorbeeld of een voorbeeldexemplaar dat laat zien wat bedoeld wordt. Het is een zelfstandig naamwoord. In deze zin verwijst het volgens de vaste vertaling naar visuele voorbeelden; de tekst zelf specificeert niet precies welke voorwerpen daarop staan. 置けば is de voorwaardelijke vorm van 置く, “plaatsen/neerzetten”. Het patroon V-ば geeft hier een voorwaarde: “als men V” of “als men V doet”. 置けば betekent dus “als men [het voorbeeld] neerzet”. Het onderwerp van deze handeling wordt in het Japans niet uitgedrukt; uit de zin volgt alleen dat het voorbeeld bij de bakken wordt geplaatst. Voorbeeld: ここに名前を書けば、分かります。 — “Als je hier je naam schrijft, is het duidelijk.” 間違い betekent “fout” of “vergissing”. Het is een zelfstandig naamwoord. In 間違いが減る is het datgene waarvan de hoeveelheid afneemt; de zin beweert niet dat alle fouten verdwijnen. 減る betekent “afnemen” of “minder worden”. Dit is een intransitief werkwoord: de fouten nemen zelf af. Het verschilt van het transitieve 減らす, “iets verminderen”, waarbij iemand of iets de vermindering veroorzaakt. Voorbeeld: 間違いが減りました。 — “Het aantal fouten is afgenomen.” でしょう staat aan het einde en maakt de uitspraak voorzichtig voorspellend: “waarschijnlijk” of “zal vermoedelijk”. Hier koppelt het een verwachting aan het gevolg, niet een vaststaand resultaat. In combinatie met de voorwaarde ontstaat de herbruikbare structuur V-ば、...でしょう — “als ..., dan zal ... waarschijnlijk”. De delen bouwen de betekenis als volgt op: 分別ボックスの近くに geeft de plaats aan, 見本を置けば geeft de voorwaarde “als men een voorbeeld neerzet”, en 間違いが減るでしょう geeft het verwachte gevolg. Samen betekent de volledige zin: “Als men een voorbeeld in de buurt van de bakken neerzet, zullen er waarschijnlijk minder fouten worden gemaakt.”

5. 使い捨て用品も、発注量を減らすべきだと思います。

   Ik vind ook dat we minder wegwerpartikelen moeten bestellen.

   使い捨て用品

   wegwerpartikelen

   発注量

   bestelhoeveelheid

   減らす

   verminderen

   べきだと思います

   vind dat ... moet

   Uitgebreide uitleg

   使い捨て用品 betekent hier “wegwerpartikelen”. 使い捨て beschrijft iets voor eenmalig gebruik dat daarna wordt weggegooid; 用品 betekent gebruiksvoorwerpen of benodigdheden. Samen vormt dit een zelfstandig naamwoord. Het partikel も voegt deze categorie toe met de betekenis “ook”; de andere categorie wordt in deze zin niet benoemd. 発注量 betekent “bestelhoeveelheid”: 発注 verwijst naar het plaatsen van een bestelling en 量 naar de hoeveelheid. Het partikel を markeert 発注量 als het directe object van 減らす. 減らす betekent hier “verminderen” of “kleiner maken”. Dit is de transitieve vorm: iemand vermindert iets. De verwante intransitieve vorm is 減る, “afnemen” of “minder worden”. Voorbeelden: 費用を減らす — “de kosten verminderen”; 費用が減る — “de kosten nemen af”. べきだと思います drukt uit dat de spreker vindt dat iets zou moeten gebeuren. べきだ geeft een oordeel of aanbeveling weer; と思います is de beleefde vorm van 思う, “denken/vinden”, en maakt de mening van de spreker duidelijk. In deze zin maakt de vaste vertaling de handelende partij expliciet als “we”. べきだ volgt hier op de gewone vorm van het werkwoord: 減らすべきだ — “zou moeten verminderen”. Geheel opgebouwd betekent de zin: “Ik vind ook dat we minder wegwerpartikelen moeten bestellen.” 使い捨て用品も stelt wegwerpartikelen als onderwerp van gesprek aan de orde met de betekenis “ook wat wegwerpartikelen betreft”; het is niet het directe object van 減らす. 発注量を減らすべきだと思います zegt dat de spreker vindt dat de bestelhoeveelheid moet worden verminderd. De Japanse zin noemt de handelende partij bij “bestellen” niet apart; de vaste vertaling maakt hier “we” expliciet.

6. そのためには、注意喚起だけでなく、調達方法も変える必要があります。

   Daarvoor zijn veranderingen in het inkoopproces nodig, niet alleen herinneringen.

   そのためには

   daarvoor; met dat doel

   注意喚起

   bewustmaking; aandacht vestigen

   だけでなく

   niet alleen … maar ook

   調達方法

   inkoopmethode

   変える

   veranderen; aanpassen

   必要があります

   nodig zijn

   Uitgebreide uitleg

   そのためには betekent hier “daarvoor” of “met dat doel”. その verwijst naar een eerder genoemd doel; ために drukt hier doel of bestemde aanleiding uit, en は maakt die doelbepaling tot het gespreksonderwerp, met een mogelijk contrast. Het is dus niet は dat de grammaticale onderwerpsrol markeert. Een bruikbaar patroon is そのためには、…必要があります — “Daarvoor is … nodig”. 注意喚起 betekent hier “bewustmaking” of “aandacht vestigen op een waarschuwing of aandachtspunt”. Het is een zelfstandig naamwoord. Het verwante werkwoord 喚起する betekent “opwekken” of “teweegbrengen”; 注意を喚起する betekent bijvoorbeeld “de aandacht vestigen op iets”. In deze zin staat het zelfstandig naamwoord 注意喚起, niet dat werkwoord. だけでなく vormt het patroon “niet alleen …”. Het wordt vaak gevolgd door も: Aだけでなく、Bも betekent “niet alleen A, maar ook B”. Voorbeeld: 価格だけでなく、品質も重要です。 — “Niet alleen de prijs, maar ook de kwaliteit is belangrijk.” Hier beperkt だけ de eerste factor tot “alleen”; でなく is de verbindende ontkenningsvorm in dit patroon, met de betekenis “niet …”. 調達方法 betekent “inkoopmethode” of “manier van inkopen”. Het is samengesteld uit 調達 (“inkoop; verwerving”) en 方法 (“methode; manier”). Hier gaat het om de manier waarop men iets aanschaft, niet om de aangeschafte producten zelf. Voorbeeld: 調達方法を見直します。 — “We herzien de inkoopmethode.” 変える is de woordenboekvorm van het transitieve werkwoord “veranderen; aanpassen”: iemand verandert iets. Het bijbehorende intransitieve werkwoord is 変わる, “veranderen” of “anders worden”. 方法を変える betekent dus “de methode veranderen”, terwijl 方法が変わる betekent dat de methode verandert. In deze zin is 調達方法 het object van 変える. 必要があります betekent “nodig zijn”. 必要 drukt noodzakelijkheid uit en あります is de beleefde vorm van ある (“er zijn”). Na een werkwoord in de woordenboekvorm ontstaat het patroon V-る必要があります: “het is nodig om V te doen”. Voorbeeld: 方法を変える必要があります。 — “Het is nodig om de methode te veranderen.” 変える is hier dus geen bevel, maar maakt deel uit van dit noodzakelijkheids patroon. Samen is de structuur: そのためには (“daarvoor”) + 注意喚起だけでなく (“niet alleen bewustmaking”) + 調達方法も (“ook de inkoopmethode”) + 変える必要があります (“het is nodig om te veranderen”). De hele uiting zegt dat daarvoor niet alleen bewustmaking nodig is, maar dat men ook de inkoopmethode moet veranderen. De beleefde formulering past bij een zakelijke of formele bespreking.

7. 代替品を見つけやすい品目から始められませんか。

   Kunnen we beginnen met artikelen waarvoor gemakkelijk alternatieven te vinden zijn?

   代替品

   alternatief product

   見つけやすい

   gemakkelijk te vinden

   品目

   artikel

   始められませんか

   kunnen we beginnen?

   Uitgebreide uitleg

   代替品 betekent hier “alternatief product” of “vervangend artikel”. Het is een zelfstandig naamwoord voor iets dat een ander product kan vervangen. Voorbeeld: 代替品を使います。 — “We gebruiken een vervangend product.” 見つけやすい betekent hier “gemakkelijk te vinden”. De vorm is opgebouwd uit 見つける (“vinden”) en 〜やすい (“gemakkelijk om te …”): 見つけやすい = “gemakkelijk te vinden”. 見つける is het basiswerkwoord; 〜やすい wordt aan de stam van een werkwoord toegevoegd om aan te geven dat iets gemakkelijk gebeurt. Voorbeeld: この道は見つけやすいです。 — “Deze weg is gemakkelijk te vinden.” 品目 betekent “artikel” of “post” in een lijst, assortiment of inkoopcontext. In 代替品を見つけやすい品目 staat de beschrijvende bijzin vóór het zelfstandig naamwoord, zoals gebruikelijk in het Japans: letterlijk gaat het om “artikelen waarbij men gemakkelijk een alternatief product vindt”. Het partikel を markeert 代替品 als datgene wat men vindt. Voorbeeld: この品目を確認します。 — “Ik controleer dit artikel.” 始められませんか drukt hier een beleefd voorstel uit: “kunnen we niet beginnen?” of natuurlijker “kunnen we beginnen?”. 始める is “beginnen” en 始められる is de potentiële vorm, “kunnen beginnen”. De negatieve beleefde vraag 〜られませんか verzacht het voorstel; de vertaling maakt duidelijk dat het onderwerp hier “we” is. Voorbeeld: ここから始められませんか。 — “Kunnen we hier beginnen?” Samen vormen 代替品を見つけやすい品目から en 始められませんか de vraag: “Kunnen we beginnen met de artikelen waarvoor gemakkelijk alternatieven te vinden zijn?” から betekent hier “vanaf/met … als beginpunt”. De zin stelt dus voor om eerst met die artikelen te beginnen, zonder meer te beweren over het verdere verloop.

8. そうすれば、変更による影響を小さくできるでしょう。

   Dat zou de verandering minder ingrijpend maken.

   そうすれば

   als dat gebeurt / als we dat doen

   変更

   verandering

   による

   door / wegens

   影響

   impact

   小さく

   kleiner

   できるでしょう

   waarschijnlijk kunnen

   Uitgebreide uitleg

   そうすれば betekent hier ‘als dat gebeurt’ of ‘als we dat doen’. すれば is de voorwaardelijke vorm van する (‘doen’). Het geheel verwijst naar de vooraf genoemde handelwijze zonder die opnieuw te benoemen. Een bruikbaar patroon is そうすれば、… voor ‘als dat zo is / als we dat doen, …’. 変更 betekent hier ‘verandering’. Het is een zelfstandig naamwoord en komt bijvoorbeeld voor in 変更する, ‘veranderen’ of ‘een wijziging aanbrengen’. Hier benoemt het de verandering waar de volgende relatie bij hoort. による verbindt 変更 met het daaropvolgende zelfstandig naamwoord. Het patroon AによるB betekent ‘B door A’ of ‘B als gevolg van A’. Daarom betekent 変更による hier ‘door de verandering’ en niet alleen ‘de verandering’. Een voorbeeld is 事故による遅れ — ‘vertraging door een ongeval’. 影響 betekent ‘invloed’ of ‘impact’. In 変更による影響 gaat het om de impact die met de verandering samenhangt. を markeert deze woordgroep als datgene waarop de handeling gericht is. 小さく is de bijwoordelijke vorm van het i-adjectief 小さい (‘klein’). Hier geeft het aan dat de impact kleiner wordt gemaakt. De reeks 小さい → 小さく is een nuttig patroon; bijvoorbeeld 音を小さくする betekent ‘het geluid zachter maken’. できる betekent hier ‘kunnen’ of ‘in staat zijn om’. Samen met 小さく vormt het 小さくできる: ‘kleiner kunnen maken’. De vorm drukt hier een mogelijkheid uit, niet het feit dat de vermindering al heeft plaatsgevonden. でしょう maakt de uitspraak beleefd en voorzichtig. In deze context drukt het een verwachting of voorzichtige inschatting uit. できるでしょう kan daarom natuurlijk worden weergegeven als ‘waarschijnlijk kunnen’ of ‘zou kunnen’. Samen vormen de delen そうすれば、変更による影響を小さくできるでしょう。 de betekenis: ‘Als dat gebeurt, kan de impact van de verandering waarschijnlijk kleiner worden gemaakt.’ Het onderwerp is in het Japans niet uitgedrukt; de zin legt dus niet zelfstandig vast wie dit kan doen. De vaste vertaling ‘Dat zou de verandering minder ingrijpend maken’ geeft dezelfde bedoelde uitkomst natuurlijk weer, terwijl de Japanse formulering die uitkomst specificeert als het verkleinen van de impact die met de verandering samenhangt.