Voedsel labelen in een gedeelde koelkast | Leer koreaans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 공용 냉장고를 사용해도 돼요?

   Mag ik de gedeelde koelkast gebruiken?

   공용

   gedeeld, voor gemeenschappelijk gebruik

   냉장고

   koelkast

   사용해도 돼요?

   mag ik gebruiken?

   Uitgebreide uitleg

   공용 betekent hier dat iets voor gemeenschappelijk gebruik bestemd is. Het staat vóór 냉장고 en vormt zo een beschrijving van het soort koelkast. Een bruikbaar contrast is 개인용 voor persoonlijk gebruik; dat is een algemeen voorbeeld, niet informatie uit de zin. 냉장고 betekent koelkast. Het is een zelfstandig naamwoord; samen met 공용 verwijst het naar de gedeelde koelkast uit de vertaling. 사용해도 돼요? is een beleefde vraag naar toestemming. Het werkwoord is 사용하다 “gebruiken”. In 사용해도 staat de vorm 사용해 vóór -도 되다: deze combinatie betekent “het is ook in orde als iemand gebruikt” en wordt in een vraag natuurlijk “mag ik gebruiken?”. 돼요 is de beleefde vorm van 되다 in deze uitdrukking. De vraag bevat geen uitgedrukt onderwerp; de vaste vertaling maakt hier “ik” als gebruiker expliciet. Het patroon V-아/어도 돼요? is herbruikbaar: 여기 앉아도 돼요? betekent “Mag ik hier zitten?” Samen betekent 공용 냉장고를 사용해도 돼요?: “Mag ik de gedeelde koelkast gebruiken?” 공용 냉장고를 is het object van 사용하다; de partikel 를 markeert dat object. De vraagvorm 사용해도 돼요? vraagt vervolgens of die handeling toegestaan is.

2. 넣기 전에 음식에 라벨을 붙이세요.

   Plak een label op je eten voordat je het erin zet.

   넣기 전에

   voordat je het erin doet

   음식에

   op het eten

   라벨을

   een label

   붙이세요

   plak

   Uitgebreide uitleg

   넣기 전에 komt van 넣다 (“ergens in doen” of “plaatsen”). De vorm 넣기 gebruikt -기 om de handeling als activiteit te behandelen; 전에 betekent “ervoor” of “voordat”. Samen vormt dit het patroon V-기 전에 = “voordat je V doet”. In deze zin is het onderwerp van 넣다 niet apart uitgedrukt en wordt het uit de aansporing als de aangesprokene begrepen. Het object van 넣다 is evenmin als afzonderlijk woord genoemd; de vaste vertaling maakt duidelijk dat het hier om het eten gaat dat je erin zet. 음식에 betekent hier “op het eten”. 음식 is “eten” of “voedsel”. De partikel -에 markeert hier de plaats of het doel waarop iets wordt aangebracht. De vorm 음식에 zegt dus waar het label moet komen; -에 betekent niet op zichzelf “jouw”. 라벨을 is “een label” als direct object. 라벨 is het leenwoord “label” en -을 markeert het object van de handeling. De onbepaalde vorm in de Nederlandse vertaling (“een label”) betekent hier niet dat de Koreaanse vorm zelf een afzonderlijke telbetekenis uitdrukt. 붙이세요 komt van 붙이다, “vastplakken” of “aanbrengen”. -세요 maakt hier een beleefde aansporing of opdracht: “plak ...” of “breng ... aan”. Let op het verschil met 붙다, “vastzitten” of “blijven plakken”: 붙이다 beschrijft dat iemand iets ergens aan vastmaakt, terwijl 붙다 de toestand of het gebeuren zonder zo’n veroorzaker beschrijft. Voorbeeld: 이름표를 붙이세요. — “Plak een naamkaartje op.” De opbouw is dus: 넣기 전에 (“voordat je het erin zet”) + 음식에 (“op het eten”) + 라벨을 (“een label”, als object) + 붙이세요 (“plak”). De volledige betekenis is: “Plak een label op je eten voordat je het erin zet.” De beleefde opdracht richt zich op de aangesprokene; het onderwerp “jij” hoeft in het Koreaans niet apart te staan.

3. 라벨을 어디에서 찾을 수 있어요?

   Waar kan ik een label vinden?

   라벨

   label

   어디에서

   waar

   찾을

   vinden

   수 있어요

   kunnen

   Uitgebreide uitleg

   라벨 betekent hier “label”. Het is een leenwoord; de vorm van het zelfstandig naamwoord verandert niet door zijn grammaticale rol, al kan er wel een partikel aan komen, zoals 을 in 라벨을. 어디에서 betekent “waar”. 어디 is het vraagwoord “waar”, en 에서 markeert hier de plaats waar de handeling plaatsvindt. Vergelijk 어디에, dat in andere constructies bijvoorbeeld een plaats van aanwezigheid of bestemming kan aangeven. 찾을 komt van het werkwoord 찾다, “vinden” of “zoeken”. De stam 찾- krijgt hier de vorm -을 vóór 수; zo wordt het werkwoord onderdeel van de constructie 찾을 수 있다. Deze vorm betekent hier dus niet op zichzelf simpelweg “zal vinden”; de uiteindelijke betekenis ontstaat met de mogelijkheidconstructie. 수 있어요 vormt samen met het voorafgaande werkwoord 찾을 수 있어요, “kan vinden”. In deze constructie drukt 수 mogelijkheid uit en is 있어요 de beleefde spreektaalvorm van 있다. De ontkennende vorm is 찾을 수 없어요, “kan niet vinden”. Samen vormen 라벨을 (“een label”, met 을 als objectmarkering), 어디에서 (“waar”) en 찾을 수 있어요 (“kan vinden”) de vraag: “Waar kan ik een label vinden?” De spreker vraagt naar de plaats waar hij of zij het label kan vinden. De uitgang -어요 maakt de formulering beleefd en geschikt voor een neutrale gesprekssituatie.

4. 냉장고 옆에 라벨이 있어요.

   Er zijn labels naast de koelkast.

   냉장고

   koelkast

   옆에

   naast / bij

   라벨

   label

   있어요

   is/zijn aanwezig

   Uitgebreide uitleg

   냉장고 betekent hier “koelkast”. Dit is een zelfstandig naamwoord. Het woord verandert niet van vorm voor enkelvoud of meervoud; het aantal blijkt uit de context. Een bruikbaar voorbeeld is 냉장고가 커요. — “De koelkast is groot.” 옆에 betekent “naast” of “bij”. Het bestaat uit 옆 (“zijkant” of “naast gelegen kant”) met de plaatsaanduidende partikel 에. Samen geeft het de locatie van iets aan. Het is dus een herbruikbaar patroon: [plaats] 옆에 [iets]가 있어요 — “Er is/zijn [iets] naast [plaats].” 라벨 betekent “label”. Ook dit zelfstandig naamwoord heeft in deze zin geen aparte meervoudsvorm. In combinatie met de vaste vertaling kan het daarom naar meerdere labels verwijzen. In 라벨이 있어요 markeert 이 het onderwerp; die partikel staat niet in de geselecteerde quote 라벨, maar helpt wel de volledige zin te vormen. 있어요 is de beleefde tegenwoordige vorm van 있다, “aanwezig zijn” of “zich bevinden”. Hier beschrijft het dat iets op een bepaalde plaats aanwezig is. De vorm is geschikt voor een beleefde mededeling; ze geeft op zichzelf geen enkelvoud of meervoud aan. Bijvoorbeeld: 책상 옆에 의자가 있어요. — “Er staat een stoel naast het bureau.” Samen is de opbouw 냉장고 옆에 라벨이 있어요: eerst wordt de plaats genoemd (냉장고 옆에, “naast de koelkast”), daarna wat daar aanwezig is (라벨이), en ten slotte het aanwezigheidswerkwoord (있어요). De volledige bedoelde betekenis is: “Er zijn labels naast de koelkast.”

5. 안에 공간이 충분해요?

   Is er binnen genoeg ruimte?

   안에

   binnen

   공간이

   ruimte

   충분해요?

   is genoeg?

   Uitgebreide uitleg

   안에 betekent hier ‘binnen’ en geeft de plaats aan waar de ruimte is. Het is een vaste vorm voor ‘in/binnen’ bij een ruimte of gebied; het kan ook vóór een plaatsnaam staan, bijvoorbeeld 방 안에 — ‘in de kamer’. In deze zin verwijst het naar de binnenkant van de bedoelde ruimte. 공간 is het zelfstandig naamwoord voor ‘ruimte’ in de zin van beschikbare plaats. De vorm 공간이 bestaat uit 공간 plus de onderwerpmarkeerder 이; die markeerder wordt gebruikt na een zelfstandig naamwoord dat op een medeklinker eindigt. Bijvoorbeeld: 시간이 있어요. — ‘Er is tijd.’ 충분해요? betekent hier ‘is genoeg?’ of natuurlijker in deze vraag: ‘is er genoeg?’ De basisvorm is het beschrijvende woord 충분하다, ‘voldoende zijn’. 충분해요 is de beleefde 해요-vorm; de vraag wordt hier door de vraagintonatie en het vraagteken duidelijk. Het onderwerp blijft hetzelfde: de beschikbare ruimte wordt beoordeeld als voldoende. Bijvoorbeeld: 물이 충분해요. — ‘Er is genoeg water.’ Samen vormen de delen 안에 + 공간이 + 충분해요? de vraag ‘Is er binnen genoeg ruimte?’. De plaatsbepaling staat voorop, 공간이 markeert ruimte als onderwerp, en 충분해요? vraagt of die ruimte toereikend is. De formulering is beleefd en bruikbaar wanneer je wilt nagaan of iets in een binnenruimte past.

6. 맨 위 선반을 사용하세요. 거기에 자리가 있어요.

   Gebruik de bovenste plank; daar is ruimte.

   맨 위

   helemaal boven

   선반

   plank

   사용하세요

   gebruik alstublieft

   거기에

   daar

   자리

   ruimte; plaats

   있어요

   is er; bevindt zich

   Uitgebreide uitleg

   맨 위 betekent hier “helemaal boven” en bepaalt welke 선반 bedoeld wordt: samen is 맨 위 선반 dus “de bovenste plank”. In het Koreaans staat zo’n bepaling vóór het zelfstandig naamwoord. 맨 위 is een vaste manier om het hoogste of bovenste deel aan te duiden; 위 betekent “bovenkant/boven”. 선반 betekent “plank” of “schap”. Het is een zelfstandig naamwoord voor een oppervlak waarop je dingen kunt zetten. In 맨 위 선반을 markeert 을 het object van de handeling. Het patroon zelfstandig naamwoord + 을/를 markeert dus wat iemand gebruikt; welke marker verschijnt, hangt af van de laatste klank van het zelfstandig naamwoord. 사용하세요 komt van 사용하다, “gebruiken”. De vorm -세요 maakt hier een beleefd verzoek of een beleefde aansporing: “gebruik alstublieft”. 사용하세요 is daarom geschikt wanneer je iemand vriendelijk zegt een voorwerp of voorziening te gebruiken. Voor een ander werkwoord blijft hetzelfde bruikbare patroon bestaan, bijvoorbeeld 기다리세요 — “wacht alstublieft”. 거기에 betekent “daar”, met nadruk op een plaats. Het bestaat uit 거기, “daar”, plus 에, een plaatsaanduiding. In deze zin verwijst het naar de plek die in de situatie als de bovenste plank is aangewezen; de vorm zelf geeft vooral de locatie aan. 자리 betekent hier “ruimte” of “een beschikbare plek”. Het kan in andere contexten ook een concrete zit- of standplaats betekenen, maar in deze zin past de betekenis “ruimte” bij de vaste vertaling. Een bruikbaar contrast is 자리가 있어요 — “er is ruimte” — tegenover 자리가 없어요 — “er is geen ruimte”. 있어요 komt van 있다, “er zijn” of “zich bevinden”. Na een plaatsaanduiding zoals 거기에 beschrijft het dat iets op die plek aanwezig is. In 자리가 있어요 is 자리 het aanwezige dat er is. 있어요 is de beleefde tegenwoordige vorm; de ontkenning is 없어요, “er is niet/er zijn niet”. De eerste zin bouwt op als 맨 위 선반을 (“de bovenste plank”, als object) + 사용하세요 (“gebruik alstublieft”). De tweede bouwt op als 거기에 (“daar”) + 자리 (“ruimte”) + 있어요 (“is er”). Samen betekent de vaste uiting: “Gebruik de bovenste plank; daar is ruimte.”

7. 저는 나중에 제 음식을 꺼낼게요.

   Ik haal mijn eten er later uit.

   저는

   ik

   나중에

   later

   제

   mijn

   음식

   eten

   꺼낼게요

   ik haal het eruit

   Uitgebreide uitleg

   저는 bestaat uit 저 (“ik”, de bescheiden beleefde vorm) en 는, de topicmarkeerder. Het markeert de spreker als onderwerp van de mededeling. In informelere spraak kan 나 (“ik”) worden gebruikt, maar 저 past bij de beleefde stijl hier. 나중에 is een tijdsbepaling met de betekenis “later”. Het staat hier vóór de handeling en maakt duidelijk dat het uithalen niet nu gebeurt. 제 betekent “mijn”. Het is de verkorte vorm van 저의: 저 (“ik”) plus 의 (bezit). Het is dus niet de vorm voor “ik” als onderwerp; in 저는 heeft 저 juist de topicmarkeerder 는. 음식 betekent “eten” of “voedsel”. In deze zin krijgt het direct daarna de objectmarkeerder 을, waardoor 음식을 het voedsel aanduidt dat wordt uitgehaald. Een bruikbaar patroon is 명사 + 을/를 voor het directe object; welke markeerder verschijnt, hangt af van de laatste klank van het zelfstandig naamwoord. 꺼낼게요 komt van het werkwoord 꺼내다, “eruit halen” of “naar buiten halen”. De vorm 꺼낼게요 bestaat uit de stam 꺼내- en -ㄹ게요. Die uitgang drukt hier een beleefde toezegging of beslissing van de spreker uit: “ik zal het eruit halen” of “ik haal het er wel uit”. Hij is dus meer dan alleen een neutrale verwijzing naar de toekomst; de spreker neemt zich de handeling tegenover de gesprekspartner voor. In combinatie geeft 제 음식을 aan wat wordt uitgehaald: het eigen eten van de spreker. 나중에 bepaalt wanneer dat gebeurt, en 꺼낼게요 zegt dat de spreker het later uit een eerder genoemde opslagplaats of ruimte zal halen. Samen betekent de uiting: “Ik haal mijn eten er later uit.”

8. 그러면 다른 사람들을 위해 공간이 남아요.

   Zo blijft er ruimte over voor andere mensen.

   그러면

   dan; in dat geval

   다른

   andere

   사람들

   mensen

   위해

   voor; ten behoeve van

   공간

   ruimte

   남아요

   blijft over

   Uitgebreide uitleg

   그러면 staat aan het begin en betekent hier “dan” of “in dat geval”. Het verbindt deze zin met een voorwaarde of gevolg uit de context. In combinatie met een voorafgaande handeling kun je bijvoorbeeld zeggen: 그러면 시작해요. — “Dan beginnen we.” 다른 betekent hier “andere” en staat vóór het zelfstandig naamwoord dat het beschrijft. De vorm verandert niet om meervoud aan te geven: 다른 사람 is “een andere persoon” en 다른 사람들 is “andere mensen”. 사람들 betekent “mensen”. 사람 is de basisvorm “persoon/mens”; 들 markeert hier het meervoud. Het object wordt in deze zin gemarkeerd door het aansluitende 을 in 사람들을: 사람들 + 을. Bijvoorbeeld: 사람들을 만나요. — “Ik ontmoet mensen.” 위해 betekent “voor” in de betekenis “ten behoeve van”. In 다른 사람들을 위해 is de bedoeling dus “voor andere mensen”. Een veelgebruikte uitgebreidere vorm is 위해서, met dezelfde soort betekenis: 친구를 위해 요리해요. — “Ik kook voor een vriend.” 공간 betekent “ruimte”. Het daaropvolgende 이 markeert 공간 als het onderwerp: 공간이 betekent letterlijk “ruimte” als datgene wat overblijft. Bijvoorbeeld: 여기에 공간이 있어요. — “Hier is ruimte.” 남아요 komt van 남다, “overblijven” of “resteren”. De vorm 남아요 is de beleefde tegenwoordige vorm; in deze zin beschrijft zij dat ruimte overblijft. Het gaat dus niet om iemand die ergens blijft, maar om iets waarvan een rest beschikbaar blijft. Bijvoorbeeld: 시간이 남아요. — “Er blijft tijd over.” Samen vormen de delen 그러면 + 다른 사람들을 위해 + 공간이 + 남아요: “Dan blijft er ruimte over voor andere mensen.” 그러면 geeft het gevolg aan, 다른 사람들을 위해 noemt voor wie de ruimte bestemd is, en 공간이 남아요 zegt dat die ruimte overblijft. De vorige zin maakt dit gevolg begrijpelijk: als de spreker het eigen eten later eruit haalt, blijft er volgens de vaste vertaling ruimte over voor andere mensen.