Gedeelde fitnessapparatuur netjes gebruiken | Leer koreaans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 지금 이 러닝머신을 쓰는 사람이 있나요?

   Gebruikt iemand deze loopband nu?

   지금

   nu

   이

   deze

   러닝머신

   loopband

   쓰는

   gebruiken

   사람

   persoon

   있나요?

   is er?

   Uitgebreide uitleg

   지금 betekent hier “nu”. Het is een tijdsbepaling die de situatie aan het huidige moment koppelt. Voorbeeld: 지금 가요. betekent “Ik ga nu.” 이 betekent “deze” en staat vóór het zelfstandig naamwoord dat het aanwijst. In 이 러닝머신 verwijst het naar de loopband die in de situatie bedoeld is. Deze vorm verandert hier niet door het aantal of het geslacht van het zelfstandig naamwoord. 러닝머신 betekent “loopband”. Het is een leenwoord dat als zelfstandig naamwoord wordt gebruikt. Voorbeeld: 러닝머신을 사용해요. betekent “Ik gebruik de loopband.” 쓰는 komt van 쓰다, hier “gebruiken”. 쓰는 is de vorm die een werkwoord krijgt wanneer het vóór een zelfstandig naamwoord staat en een huidige of algemene handeling beschrijft: 쓰는 사람 is letterlijk “een persoon die gebruikt” en natuurlijker “iemand die gebruikt”. Het is niet de verleden-vorm; die zou in deze bepalende functie 쓴 zijn, bijvoorbeeld 쓴 사람 = “iemand die gebruikte/heeft gebruikt”. 사람 betekent “persoon” of “iemand”. In combinatie met 쓰는 vormt het 쓰는 사람: “iemand die gebruikt”. Het zelfstandig naamwoord zelf krijgt hier geen extra vorm om de handeling aan te geven; die informatie zit in 쓰는. 있나요? komt van 있다, “er zijn” of “aanwezig zijn”, met de beleefde vraagvorm -나요?. In deze zin vraagt het of er iemand aanwezig is die de beschreven handeling verricht. De vraagvorm maakt er geen bewering van dat er daadwerkelijk iemand is. Voorbeeld: 학생이 있나요? betekent “Is er een leerling?” Samen bestaat de zin uit 지금 (“nu”), 이 러닝머신 (“deze loopband”), en 쓰는 사람 (“iemand die gebruikt”), gevolgd door 있나요? (“is er?”). De volledige betekenis is daarom: “Gebruikt iemand deze loopband nu?” De vorm 쓰는 사람 maakt van de handeling 쓰다 een beschrijving van de persoon, terwijl 있나요? vraagt of zo iemand aanwezig is.

2. 비어 있는 것 같지만, 시간을 잘 보세요.

   Hij lijkt vrij, maar houd de tijd in de gaten.

   비어 있는

   leeg; onbezet

   것 같지만

   lijkt ..., maar

   시간

   tijd

   보세요

   kijk; let op

   Uitgebreide uitleg

   비어 있는 betekent hier dat iets leeg of onbezet is; in deze context lijkt het apparaat dus beschikbaar. De vorm komt van 비어 있다, “leeg/onbezet zijn”. 비어 있는 is de vorm die vóór 것 staat en die toestand daar beschrijft. 것 같지만 drukt uit dat iets zo lijkt, gevolgd door “maar”. In 비어 있는 것 같다 staat de toestand 비어 있는 vóór 것 같다 (“het lijkt zo dat ...”); -지만 maakt van 같다 de verbindende vorm 같지만. Het gaat hier om een indruk, niet om zekerheid. Voorbeeld: 비가 오는 것 같아요. — “Het lijkt alsof het regent.” 시간 betekent “tijd”. In de volledige vorm 시간을 krijgt het de objectmarkeerder 을: de tijd is datgene waarop de aansporing gericht is. Voorbeeld: 시간을 확인하세요. — “Controleer de tijd.” 보세요 komt van 보다, “kijken” of “bekijken”, en is hier een beleefde aansporing: “kijk” of “let op”. Samen met 시간을 잘 betekent het natuurlijk “houd de tijd goed in de gaten”. De combinatie betekent hier dus meer dan alleen letterlijk naar iets kijken. Samen vormt 비어 있는 것 같지만, 시간을 잘 보세요. de betekenis: “Hij lijkt vrij, maar houd de tijd in de gaten.” Eerst wordt een voorlopige indruk over de beschikbaarheid gegeven; daarna volgt met -지만 de aansporing om de tijd zorgvuldig te controleren.

3. 다른 사람들이 기다리고 있으면 얼마나 오래 사용해야 하나요?

   Hoe lang moet ik hem gebruiken als anderen wachten?

   다른

   andere

   사람들

   mensen

   기다리고 있으면

   wachten als voorwaarde

   얼마나 오래

   hoe lang

   사용해야 하나요

   moet gebruiken?

   Uitgebreide uitleg

   다른 betekent hier ‘andere’ en staat vóór het zelfstandig naamwoord dat het nader bepaalt. Het onderscheidt deze mensen van een andere groep of categorie. Voorbeeld: 다른 방법 = ‘een andere methode’. 다른 verandert hier niet door het meervoud van 사람들. 사람들 betekent ‘mensen’. 사람 is ‘persoon’; 들 geeft hier een meervoudige groep aan. Samen met 다른 betekent 다른 사람들 ‘andere mensen’. Voorbeeld: 사람들이 왔어요. = ‘De mensen zijn gekomen.’ 기다리고 있으면 betekent ‘als/wanneer ze wachten’. De basisvorm is 기다리다 (‘wachten’). In 기다리고 있다 geeft -고 있다 een voortdurende handeling weer: ‘aan het wachten zijn’. -으면 maakt daar een voorwaarde of tijdsomstandigheid van: ‘als/wanneer’. In deze zin sluit het aan bij 다른 사람들, dus de betekenis is ‘als andere mensen aan het wachten zijn’. Voorbeeld: 비가 오고 있으면 들어가세요. = ‘Ga naar binnen als het regent.’ 얼마나 오래 betekent ‘hoe lang’ in de zin van tijdsduur. 얼마나 vraagt naar de mate of hoeveelheid, en 오래 betekent ‘lang’ met betrekking tot tijd. Voorbeeld: 얼마나 오래 기다렸어요? = ‘Hoe lang heb je gewacht?’ 사용해야 하나요 betekent ‘moet ik gebruiken?’ De basisvorm is 사용하다 (‘gebruiken’). In 사용해야 하다 drukt -아/어야 하다 noodzakelijkheid uit: ‘moeten’. De beleefde vraagvorm -나요? maakt er een vraag van. Het onderwerp en het object worden in het Koreaans hier niet afzonderlijk uitgesproken; de vaste Nederlandse vertaling maakt duidelijk dat de spreker vraagt hoe lang die het moet gebruiken. Voorbeeld: 이 기계를 사용해야 하나요? = ‘Moet ik dit apparaat gebruiken?’ Samen: 다른 사람들이 기다리고 있으면 geeft de voorwaarde ‘als andere mensen wachten’, 얼마나 오래 vraagt naar de duur, en 사용해야 하나요? vraagt hoe lang de spreker het moet gebruiken. De volledige betekenis is: ‘Hoe lang moet ik het gebruiken als anderen wachten?’

4. 헬스장이 붐빌 때는 시간을 십 분 정도로 제한하세요.

   Beperk je tijd tot ongeveer tien minuten als het druk is in de sportschool.

   헬스장

   sportschool

   붐빌

   druk zullen zijn

   때는

   wat het tijdstip betreft

   시간

   tijd

   십 분

   tien minuten

   정도로

   ongeveer

   제한하세요

   beperk alstublieft

   Uitgebreide uitleg

   헬스장 betekent hier “sportschool” of “fitnessruimte”. Het is een zelfstandig naamwoord. In een herbruikbaar patroon kan het bijvoorbeeld als onderwerp of plaatsaanduiding optreden: 헬스장에 가요 = “Ik ga naar de sportschool.” 붐빌 komt van het werkwoord 붐비다, “druk zijn” of “vol staan”. De vorm 붐빌 staat vóór 때 en is de bepalende vorm: 붐빌 때 betekent hier “wanneer het druk is”. Het werkwoord verandert hier dus van 붐비다 naar 붐빌; dit is geen apart basiswerkwoord. 때는 bestaat uit 때, “tijdstip” of “moment”, plus de topicmarkeerder 는. Op zichzelf verwijst deze combinatie naar het tijdstip als onderwerp; samen met 붐빌 vormt zij hier de tijdsvoorwaarde 붐빌 때는, “als het druk is”. Het patroon A-(으)ㄹ 때 wordt gebruikt voor “wanneer/als A gebeurt” of “op het moment dat A het geval is”. 시간 betekent “tijd”. In de volledige zin staat 시간을: 을 markeert 시간 als het lijdend voorwerp van 제한하다. 시간 kan in andere zinnen ook een tijdsduur of tijdstip aanduiden; hier gaat het om de tijd die iemand mag gebruiken. 십 분 betekent “tien minuten”. 분 is de Koreaanse tijdseenheid voor minuten; 십 is “tien”. Een vergelijkbaar patroon is 오 분 = “vijf minuten”. 정도로 komt van 정도, “mate” of “ongeveer”, met 로. In 십 분 정도로 geeft het aan dat de grens ongeveer tien minuten is. 정도 staat vaak na een hoeveelheid om die hoeveelheid als benadering te markeren, bijvoorbeeld 한 시간 정도 = “ongeveer een uur”. 제한하세요 komt van 제한하다, “beperken”. De vorm -하세요 maakt hier een beleefde aansporing of instructie: 제한하세요 = “beperk het/beperk ...”. In het patroon A를 B로 제한하다 is A wat beperkt wordt en B de nieuwe grens; daarom vormt 시간을 십 분 정도로 제한하세요 de betekenis “beperk de tijd tot ongeveer tien minuten”. Samen vormt 헬스장이 붐빌 때는 de voorwaardelijke tijdsbepaling “als het druk is in de sportschool”. Daarna geeft 시간을 십 분 정도로 제한하세요 de instructie “beperk je tijd tot ongeveer tien minuten”. De volledige uiting betekent dus: “Beperk je tijd tot ongeveer tien minuten als het druk is in de sportschool.”

5. 제가 사용을 마친 후에 닦아야 하나요?

   Moet ik hem schoonvegen als ik klaar ben?

   제가

   ik

   사용

   gebruik

   마친

   afgerond hebbende

   후에

   erna; na afloop

   닦아야

   moet schoonvegen

   하나요?

   maakt er een beleefde vraag van

   Uitgebreide uitleg

   제가 betekent hier ‘ik’ als onderwerp. Het is 저 (‘ik’, een bescheiden vorm) met de onderwerpsmarkeerder 가. 저는 markeert ‘ik’ daarentegen als gespreksonderwerp; 제가 presenteert ‘ik’ als het onderwerp van deze handeling. 사용 betekent ‘gebruik’. In 사용을 markeert 을 het object: het gebruik is wat wordt beëindigd. Het zelfstandig naamwoord 사용 komt ook voor in samenstellingen, bijvoorbeeld 사용법 (‘gebruiksaanwijzing’). 마친 komt van het transitieve werkwoord 마치다, ‘beëindigen; afronden’. Dit is de vorm die vóór een zelfstandig naamwoord staat en betekent hier ‘nadat [ik] heb beëindigd’. In 사용을 마친 후에 is 사용을 het object van 마치다; de persoon die het gebruik beëindigt is hier volgens de vaste vertaling ‘ik’. Het is dus niet een passieve vorm met de betekenis ‘beëindigd worden’. Voorbeeld: 일을 마친 후에 쉬어요. — ‘Na het werk te hebben afgemaakt, rust ik.’ 후에 bestaat uit 후 (‘na; later’) en 에, dat hier de tijdsrelatie markeert. Het patroon V-(으)ㄴ 후에 betekent ‘nadat …’; na een zelfstandig naamwoord kan ook N 후에 staan, zoals in 식사 후에 손을 씻어요. — ‘Na het eten was ik mijn handen.’ 닦아야 komt van 닦다, ‘vegen; schoonvegen’. De uitgang -아/어야 drukt uit dat de handeling nodig of verplicht is. In deze zin betekent 닦아야 samen met het volgende vraagpatroon ‘moet schoonvegen’. Het voorwerp van 닦다 wordt niet opnieuw uitgesproken; de vaste Nederlandse vertaling identificeert het als ‘hem’. Voorbeeld: 제가 닦아야 해요. — ‘Ik moet het schoonvegen.’ 하나요? komt van 하다 (‘doen’) en vormt hier samen met -아/어야 het beleefde vraagpatroon V-아/어야 하나요?. Dat patroon vraagt of de voorafgaande handeling nodig is: ‘moet ik …?’ of ‘is het nodig om …?’. 하나요? betekent in deze zin dus niet dat er naast 닦다 nog een afzonderlijke handeling wordt genoemd. Voorbeeld: 지금 가야 하나요? — ‘Moet ik nu gaan?’ Samen betekent 사용을 마친 후에 ‘nadat ik klaar ben met gebruiken’ en 닦아야 하나요? ‘moet ik het schoonvegen?’. De volledige beleefde vraag is daarom: ‘Moet ik hem schoonvegen als ik klaar ben?’

6. 선반에 있는 스프레이와 종이 타월을 사용하세요.

   Gebruik de spray en een papieren handdoek van het rek.

   선반

   rek

   있는

   zich bevinden; zijn

   스프레이

   spray

   종이

   papier

   타월

   handdoek

   사용하세요

   gebruik alstublieft

   Uitgebreide uitleg

   선반 betekent hier ‘rek’ of ‘plank’ en is het zelfstandig naamwoord voor de plaats waar iets staat. Een bruikbaar voorbeeld is 선반 위에 책이 있어요. — ‘Er ligt een boek op de plank.’ 선반에 bevat 선반 plus de plaatsmarkeerder -에, dus ‘op/in het rek’. 있는 komt van 있다, ‘zich bevinden’ of ‘er zijn’. In 선반에 있는 staat het als bepalende vorm vóór een zelfstandig naamwoord: ‘dat/die zich op het rek bevindt’. De vorm 있는 beschrijft een bestaande of aanwezige zaak; ze is niet de beleefde eindvorm van de zin. Voorbeeld: 책상 위에 있는 펜 — ‘de pen die op het bureau ligt’. 스프레이 betekent ‘spray’. Het is hier een zelfstandig naamwoord en vormt samen met 와 het eerste deel van het object: 스프레이와 betekent ‘de spray en …’. 와 verbindt twee zelfstandige naamwoorden; na een klinker is 와 de gebruikelijke vorm, terwijl na een medeklinker vaak 과 staat. 종이 betekent ‘papier’. Hier staat het vóór 타월 en specificeert het soort handdoek: letterlijk ‘papier-handdoek’, dus ‘papieren handdoek’. In het Koreaans kan een zelfstandig naamwoord zo rechtstreeks als bepaling vóór een ander zelfstandig naamwoord staan. 타월 betekent ‘handdoek’. Samen met 종이 vormt het 종이 타월, ‘papieren handdoek’. De objectmarkeerder -을 staat daarna in 타월을; omdat 타월 op een medeklinker eindigt, is 을 de vorm die het lijdend voorwerp markeert. Na een klinker verschijnt doorgaans -를. 사용하세요 komt van 사용하다, ‘gebruiken’. De vorm combineert het werkwoord met de beleefde verzoekende/bevelende eindiging -세요: ‘gebruik alstublieft’ of beleefd ‘gebruik’. Het onderwerp wordt hier niet uitgesproken; de vorm richt zich tot de aangesprokene. Vergelijk 기다리세요 — ‘wacht alstublieft’. De delen bouwen de zin als volgt op: 선반에 있는 bepaalt de daaropvolgende voorwerpen (‘die op het rek staan’), 스프레이와 종이 타월을 noemt de twee verbonden lijdende voorwerpen (‘de spray en de papieren handdoek’), en 사용하세요 geeft het beleefde verzoek (‘gebruik ze alstublieft’). Samen betekent de uiting: ‘Gebruik de spray en een papieren handdoek van het rek.’

7. 제가 나가기 전에 닦을게요.

   Ik maak hem schoon voordat ik wegga.

   제가

   ik (als onderwerp)

   나가기 전에

   voordat ik wegga

   닦을게요

   ik maak het schoon

   Uitgebreide uitleg

   제가 betekent hier “ik” als onderwerp. Het is de vorm 저 + de onderwerpsmarkeerder 가; 저 is de bescheiden vorm van “ik”. De vorm 가 markeert hier het onderwerp en draagt niet zelf de betekenis “ik”. Voorbeeld: 제가 할게요. — “Ik zal het doen.” 나가기 전에 betekent “voordat ik wegga”. 나가다 betekent “naar buiten gaan” of, afhankelijk van de situatie, “weggaan”. De uitgang -기 전에 maakt van een werkwoord een tijdsvoorwaarde: “voordat iemand [iets] doet”. Hier is 나가다 veranderd in 나가기 en staat 전에 erachter. Voorbeeld: 자기 전에 이를 닦아요. — “Ik poets mijn tanden voordat ik ga slapen.” 닦을게요 betekent hier “ik maak het schoon”. Het werkwoord 닦다 betekent “afvegen”, “poetsen” of “schoonmaken”, afhankelijk van wat wordt schoongemaakt. -을게요 drukt in deze vorm een voornemen of toezegging van de spreker uit: “ik zal het doen”. Omdat de stam van 닦다 eindigt op een medeklinker, verschijnt hier -을게요; na een klinker verschijnt doorgaans -ㄹ게요, bijvoorbeeld 할게요 — “ik zal het doen”. Het schoon te maken object staat in het Koreaans niet expliciet in deze zin; de vaste vertaling geeft daarvoor “hem”. Samen vormen de delen: 제가 (“ik” als onderwerp) + 나가기 전에 (“voordat ik wegga”) + 닦을게요 (“zal het schoonmaken”). De volledige betekenis is dus: “Ik maak hem schoon voordat ik wegga.” De formulering klinkt als een concrete toezegging van de spreker, niet alleen als een neutrale beschrijving van een toekomstige handeling.

8. 그러면 기구가 다음 사람을 위해 준비돼요.

   Zo blijft het apparaat klaar voor de volgende persoon.

   그러면

   dan; in dat geval

   기구

   apparaat

   다음

   volgende

   사람

   persoon

   을 위해

   voor

   준비돼요

   is klaar; is voorbereid

   Uitgebreide uitleg

   그러면 betekent hier “dan” of “in dat geval”. Het verwijst naar de voorwaarde of handeling uit de context en leidt het gevolg in. Een bruikbaar patroon is 그러면 + gevolg: “Dan …”. 기구 betekent hier “apparaat” of “instrument”. Het is een zelfstandig naamwoord; het kan in andere contexten ook een ander soort hulpmiddel of toestel aanduiden, afhankelijk van het gebruik. 다음 betekent “volgende”. Het staat vóór een zelfstandig naamwoord: 다음 사람 is letterlijk “de volgende persoon”. Het is geen werkwoordsvorm en verandert hier niet voor de persoon. 사람 betekent “persoon”. In 다음 사람 vormt het samen met 다음 de nominale groep “de volgende persoon”. Een vergelijkbaar herbruikbaar patroon is 다음 + zelfstandig naamwoord, bijvoorbeeld 다음 역 — “het volgende station”. 을 위해 betekent “voor”, in de betekenis “ten behoeve van”. 을 is hier de objectmarkeerder na 사람, en 위해 drukt het doel of de begunstigde uit. Samen geeft 사람을 위해 dus “voor de persoon”. Na een zelfstandig naamwoord met een klinker als laatste klank staat doorgaans 를 위해, bijvoorbeeld 친구를 위해 — “voor een vriend”. 준비돼요 is de beleefde tegenwoordige vorm van 준비되다, “voorbereid zijn” of “klaar zijn”. De vorm beschrijft een toestand of resultaat, niet een bevel. De 요-uitgang maakt de uiting beleefd in alledaagse stijl. Bijvoorbeeld: 음식이 준비돼요 kan betekenen “Het eten is klaar” of, afhankelijk van de context, “Het eten wordt klaargemaakt”. In deze zin gaat het volgens de vaste vertaling om het apparaat dat klaar is voor gebruik. Samen betekent 그러면 기구가 다음 사람을 위해 준비돼요: “Dan is het apparaat klaar voor de volgende persoon.” 기구가 markeert het apparaat als onderwerp, 다음 사람을 위해 geeft aan voor wie de toestand bedoeld is, en 준비돼요 beschrijft dat het apparaat in gereedgemaakte toestand is. De vertaling “Zo blijft het apparaat klaar voor de volgende persoon” geeft de bedoelde samenhang met de voorafgaande handeling weer; het Koreaanse werkwoord zelf drukt vooral de toestand “klaar zijn” uit.