Een beurt vragen bij de loopband | Leer koreaans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 누군가 러닝머신을 오랫동안 사용하고 있어요.

   Iemand gebruikt de loopband al lange tijd.

   누군가

   iemand

   러닝머신

   loopband

   오랫동안

   al lange tijd

   사용하고 있어요

   gebruikt momenteel

   Uitgebreide uitleg

   누군가 betekent hier ‘iemand’: het verwijst naar een niet nader genoemde persoon. Het is opgebouwd rond 누구 (‘wie’) met -ㄴ가, waardoor een onbepaalde betekenis ontstaat. Vergelijk: 누구 = ‘wie?’, 누군가 = ‘iemand’. Voorbeeld: 누군가 문을 열었어요. — ‘Iemand heeft de deur geopend.’ 러닝머신 betekent ‘loopband’. Dit is een zelfstandig naamwoord; het benoemt het fitnessapparaat en krijgt hier de objectmarkering -을: 러닝머신을. 오랫동안 betekent ‘al lange tijd’ of letterlijk ‘gedurende lange tijd’. Het geeft de duur aan van de handeling. 오래 betekent ‘lang’ in tijd; 동안 markeert een tijdsduur. Voorbeeld: 오랫동안 기다렸어요. — ‘Ik heb lang gewacht.’ 사용하고 있어요 komt van 사용하다, ‘gebruiken’. In 사용하고 있다 drukt -고 있다 uit dat de handeling aan de gang is; de beleefde vorm 있어요 maakt de uiting geschikt voor een neutrale, beleefde context. De vorm 사용하고 있어요 betekent hier dus dat het gebruiken momenteel voortduurt, niet alleen dat iemand de loopband ooit gebruikt. Voorbeeld: 지금 컴퓨터를 사용하고 있어요. — ‘Ik gebruik nu de computer.’ Samen vormt 누군가 러닝머신을 오랫동안 사용하고 있어요. de betekenis: ‘Iemand gebruikt de loopband al lange tijd.’ 누군가 is de uitvoerder, 러닝머신을 het gebruikte voorwerp, 오랫동안 de duur en 사용하고 있어요 de nog lopende handeling.

2. 안내문에는 다른 사람들이 기다리고 있으면 러닝머신을 함께 사용해야 한다고 쓰여 있어요.

   Op het bord staat dat mensen de loopband moeten delen als anderen wachten.

   안내문에는

   op de mededeling

   다른 사람들

   andere mensen

   기다리고 있으면

   als men aan het wachten is

   러닝머신

   loopband

   함께

   samen

   사용해야 한다고

   dat men moet gebruiken

   쓰여 있어요

   staat geschreven

   Uitgebreide uitleg

   안내문에는 combineert 안내문 (“mededeling, instructiebord”) met -에 en de topicmarkeerder -는. Hier wordt de mededeling als het kader van de geschreven informatie gemarkeerd: op de mededeling staat die informatie. -에는 is geen deel van het zelfstandig naamwoord. Zonder -는 kan -에 ook gewoon een plaats of bestemming aanduiden. 다른 사람들 betekent hier “andere mensen”. 사람 betekent “persoon/mens” en -들 markeert hier het meervoud. 다른 is de vorm vóór een zelfstandig naamwoord van 다르다 (“anders zijn”): 다른 사람 kan, afhankelijk van de context, “een andere persoon” of “andere mensen” betekenen. 다른 zelf markeert dus niet het meervoud. 기다리고 있으면 bestaat uit 기다리다 (“wachten”), -고 있다 (“bezig zijn met”) en -(으)면 (“als/wanneer”). 기다리고 있다 benadrukt dat het wachten aan de gang is; met -(으)면 wordt dit een voorwaarde: “als men aan het wachten is”. In de volledige vorm krijgt 있다 de voorwaardelijke vorm 있으면; bij een stam op een klinker staat bijvoorbeeld 기다리면 (“als iemand wacht”). Het onderwerp van deze bijzin wordt niet afzonderlijk herhaald; hier ondersteunt de vertaling dat het om de andere mensen gaat. 러닝머신 is het zelfstandig naamwoord “loopband”. Het is een leenwoord en blijft hier onveranderd; de grammaticale informatie komt van de omringende partikels en werkwoordsvormen. Voorbeeld: 러닝머신을 사용해요. — “Ik gebruik de loopband.” 함께 betekent “samen” en geeft aan dat de handeling gezamenlijk gebeurt. Het is een bijwoord zonder persoons- of getalsuitgang. In 함께 사용하다 staat het los van het werkwoord: “samen gebruiken”. 사용해야 한다고 bevat de verplichtingsconstructie 사용해야 하다 (“moeten gebruiken”) plus -다고, dat de inhoud van een mededeling markeert. 사용하다 betekent “gebruiken”; -해야 하다 maakt daarvan een verplichting. Het geheel betekent hier dus dat het gebruik verplicht is. Voorbeeld: 물을 마셔야 해요. — “Je moet water drinken.” 쓰여 있어요 komt in deze betekenis van 쓰이다 (“geschreven staan”) met -어 있다, dat een voortgezette toestand uitdrukt, plus de beleefde uitgang -어요. Het beschrijft niet iemand die nu aan het schrijven is, maar de toestand waarin tekst op de mededeling staat. 써요 kan bijvoorbeeld “schrijft” betekenen, terwijl 쓰여 있어요 hier “staat geschreven” betekent. De zin bouwt op van de drager van de informatie naar de voorwaarde en vervolgens naar de inhoud: op de mededeling (안내문에는) staat dat, als andere mensen wachten (다른 사람들이 기다리고 있으면), men de loopband samen moet gebruiken (러닝머신을 함께 사용해야 한다고). 쓰여 있어요 presenteert die voorafgaande inhoud als geschreven informatie. De uiting is beleefd en past bij het uitleggen van een regel of instructie.

3. 그 사람에게 물어봐도 될까요, 아니면 무례해 보일까요?

   Zal ik het die persoon vragen, of komt dat onbeleefd over?

   그

   die/dat

   사람

   persoon

   에게

   aan/voor (een persoon)

   물어봐도 될까요

   Mag ik het vragen?

   아니면

   of anders

   무례해

   onbeleefd

   보일까요

   zal het overkomen?

   Uitgebreide uitleg

   그 staat vóór een zelfstandig naamwoord en wijst hier samen met 사람 naar “die persoon”. Als aanwijzend woord krijgt het niet zelf een aparte vorm voor geslacht of meervoud. Het losse woord betekent niet automatisch “hij” of “zij”; de vertaling maakt hier de bedoelde persoon expliciet. 사람 betekent “persoon” en is een zelfstandig naamwoord. Het kan ook in andere combinaties voorkomen, bijvoorbeeld 두 사람 (“twee personen”). In deze zin vormt het met 그 de woordgroep “die persoon”. 에게 markeert de persoon tot wie een handeling gericht is. 그 사람에게 물어보다 betekent dus “het aan die persoon vragen”. Bij een niet-persoonlijk doel wordt vaak een andere plaats-/doelmarkering gebruikt, maar 에게 is hier passend voor een persoon. 물어봐도 될까요 is een beleefde vraag naar toestemming: “mag ik het vragen?” De basis van het werkwoord is 묻다 (“vragen”); in deze vorm verschijnt de stam als 물어-, en 물어보다 betekent “vragen” of letterlijk “proberen te vragen”. -아/어도 되다 drukt uit dat iets toegestaan is: 물어봐도 돼요? is een minder formele versie van “mag ik het vragen?”. De slotvorm -ㄹ까요? maakt de vraag beleefd en legt de keuze voor aan de gesprekspartner. 아니면 verbindt hier het alternatief met het eerste deel: “of anders / of”. Het introduceert niet een nieuwe vaststaande gebeurtenis, maar de tweede mogelijkheid waarover de spreker om beoordeling vraagt. 무례해 is de informele predicatieve vorm van 무례하다, “onbeleefd zijn”. Hier beschrijft het geen specifiek persoon, maar de mogelijke indruk of beoordeling van de handeling. In beleefde stijl kan dezelfde beschrijving bijvoorbeeld 무례해요 zijn. 보일까요 komt van 보이다, “lijken” of “overkomen”. In deze context gaat het om hoe iets op anderen kan overkomen, niet om letterlijk kijken. -ㄹ까요? vraagt hier naar een mogelijke indruk: “zal het overkomen als …?” Samen met 무례해 ontstaat de uitdrukking “zal het onbeleefd overkomen?” De volledige opbouw is: 그 사람에게 (“aan die persoon”) + 물어봐도 될까요 (“mag ik het vragen?”) + 아니면 (“of”) + 무례해 보일까요 (“zal het onbeleefd overkomen?”). De hele zin betekent daarom: “Zal ik het die persoon vragen, of komt dat onbeleefd over?”

4. 예의 바르게 물어보고, 차례를 기다리고 있다고 말하세요.

   Vraag het beleefd en zeg dat je op je beurt wacht.

   예의 바르게

   beleefd

   물어보고

   vragen en dan…

   차례를

   je beurt

   기다리고 있다

   aan het wachten zijn

   말하세요

   zeg

   Uitgebreide uitleg

   예의 바르게 komt van 예의 바르다, “beleefd zijn”, met de bijwoordelijke vorm 바르게: het beschrijft hoe de handeling wordt uitgevoerd. Vergelijk 예의 바른 말, “beleefde woorden”, waar 바른 de vorm is die vóór een zelfstandig naamwoord staat. In deze zin betekent het dus dat het vragen beleefd moet gebeuren. 물어보고 is gebaseerd op 묻다, “vragen”. In deze vorm wordt de stam onregelmatig 물어-, gevolgd door -고, een verbindingsvorm voor handelingen die hier als “vragen en dan…” worden gekoppeld. De vorm zegt op zichzelf niet wie de vraag stelt; dat volgt uit de zinssituatie. Bijvoorbeeld: 선생님께 물어보고 결정하세요. — “Vraag het aan de leraar en beslis dan.” 차례를 bevat 차례, “beurt” of “volgorde”, plus het objectmarkerende 를. In de vaste vertaling is de bedoelde betekenis “je beurt”; het Koreaanse zelfstandig naamwoord zelf drukt hier geen bezittelijk voornaamwoord uit. 차례를 기다리다 is een bruikbaar patroon voor “op je beurt wachten”. 기다리고 있다 bestaat uit 기다리다, “wachten”, en -고 있다, dat een op dat moment voortgaande toestand of handeling uitdrukt: “aan het wachten zijn”. De vorm 기다리고 있다 betekent hier dus “op de beurt aan het wachten zijn” wanneer hij met 차례를 wordt gecombineerd. In de volledige zin wordt op 기다리고 있다 de quotatiefvorm -다고 aangesloten: 기다리고 있다고 maakt van deze inhoud iets dat wordt meegedeeld, namelijk “dat men op de beurt wacht”. 말하세요 komt van 말하다, “zeggen” of “spreken”, met de beleefde aansporings- of gebiedende vorm -(으)세요. Hier is de bedoelde instructie “zeg”. Bijvoorbeeld: 천천히 말하세요. — “Spreek langzaam.” Samen vormen de delen twee gekoppelde instructies: eerst 예의 바르게 물어보고, “vraag het beleefd”, en vervolgens 차례를 기다리고 있다고 말하세요, “zeg dat je op je beurt wacht”. Het onderwerp blijft onuitgesproken, zoals vaak in het Koreaans; de Nederlandse vertaling maakt het in deze context begrijpelijk als “je”.

5. 이렇게 말할 수 있어요. "실례합니다, 러닝머신을 거의 다 사용하셨나요?"

   Ik kan zeggen: "Pardon, bent u bijna klaar met de loopband?"

   이렇게

   zo / op deze manier

   말할 수 있어요

   kan zeggen

   실례합니다

   pardon / neem me niet kwalijk

   러닝머신

   loopband

   거의 다

   bijna helemaal

   사용하셨나요

   hebt u gebruikt?

   Uitgebreide uitleg

   이렇게 betekent hier ‘zo’ of ‘op deze manier’. Het verwijst naar de manier waarop de daaropvolgende zin gezegd kan worden. Een bruikbaar patroon is 이렇게 + werkwoord: ‘het werkwoord op deze manier doen’. 말할 수 있어요 komt van 말하다 (‘zeggen’). 말할 is de vorm die vóór 수 staat, en -ㄹ 수 있다 drukt mogelijkheid of vermogen uit: ‘kunnen zeggen’. 있어요 is de beleefde tegenwoordige vorm van 있다. Samen betekent dit hier: ‘ik kan het zo zeggen’. 실례합니다 is een vaste beleefde formule waarmee je iemand aanspreekt of kort onderbreekt; in deze situatie past ‘pardon’ of ‘neem me niet kwalijk’. De vorm is beleefd en geschikt vóór een vraag aan een onbekende of iemand met wie je niet informeel spreekt. 러닝머신 is het leenwoord voor ‘loopband’. Het is het voorwerp van de handeling in 러닝머신을 ... 사용하다; 을 markeert dat voorwerp. 사용하다 betekent ‘gebruiken’. Een eenvoudig voorbeeld is 컴퓨터를 사용해요 — ‘Ik gebruik een computer.’ 거의 다 betekent ‘bijna helemaal’ of ‘bijna volledig’. In combinatie met 사용하다 geeft het aan dat bijna het volledige gebruik ervan achter de rug is. Het is dus niet hetzelfde als alleen 거의 (‘bijna’), dat minder nadruk legt op volledigheid. 사용하셨나요 is de beleefde vraagvorm van 사용하다. In 사용하셨나요 staat 시 als eerbiedige markering voor de persoon naar wie je verwijst, en -었- geeft een voltooide of voorafgaande handeling aan; die elementen verschijnen hier samen als 셨. -나요 maakt er een beleefde vraag van. De vorm richt de vraag daarom eerbiedig tot de aangesprokene: ‘hebt u gebruikt?’ In deze concrete combinatie met 거의 다 en een loopband wordt dat natuurlijk begrepen als: ‘bent u bijna klaar met de loopband?’ De hele zin wordt opgebouwd als: 실례합니다 + 러닝머신을 + 거의 다 + 사용하셨나요?: ‘Pardon, hebt u de loopband bijna helemaal gebruikt?’ De vaste Nederlandse vertaling geeft de natuurlijke bedoeling weer: ‘Pardon, bent u bijna klaar met de loopband?’ De formulering vraagt beleefd of het gebruik bijna voltooid is, zonder een bevel te geven.

6. 그 말은 분명하면서도 상대방에게 너무 부담을 주지 않아요.

   Dat klinkt duidelijk zonder die persoon te veel onder druk te zetten.

   그

   die/dat

   말

   uitspraak; woorden

   분명하면서도

   duidelijk, maar toch

   상대방에게

   aan de andere persoon

   너무

   te veel; te

   부담을 주지 않아요

   legt geen druk op

   Uitgebreide uitleg

   그 staat vóór 말 en bepaalt dus het zelfstandig naamwoord erna: “die/dat” in de betekenis van “die woorden” of “die uitspraak”. Hier verwijst het niet zelfstandig naar de andere persoon. 말 betekent hier “woorden” of “uitspraak”. De combinatie 그 말 betekent “die woorden” / “die uitspraak”. 말 kan in andere contexten ook “taal” of “spreken” betekenen; de combinatie met 그 en de vaste vertaling maken hier de betekenis “die uitspraak” duidelijk. 분명하면서도 is de vorm van 분명하다 (“duidelijk zijn”) met -면서도, een verbinding met de betekenis “terwijl het … is, toch …” of “hoewel het … is”. De vorm laat hier een contrast zien: de uitspraak is duidelijk, maar heeft daarnaast niet het ongewenste effect dat in het tweede deel wordt genoemd. 분명하다 is een beschrijvend predicaat; het is dus niet een verbogen vorm van 말. Voorbeeld: 설명은 짧으면서도 분명해요. — “De uitleg is kort en toch duidelijk.” Dit voorbeeld gebruikt hetzelfde patroon -면서도. 상대방에게 betekent “tegenover de andere persoon” of “aan de andere persoon”. 상대방 is de persoon aan de andere kant van de interactie, en 에게 markeert de persoon op wie een handeling of effect gericht is. In deze zin is die persoon degene die niet te veel druk moet ervaren. 너무 betekent “te” of “te veel” en versterkt hier het daaropvolgende idee van druk: niet in een overdreven mate. Het betekent hier niet simpelweg dat er überhaupt enige druk is. 부담을 주지 않아요 gebruikt de vaste uitdrukking 부담을 주다, letterlijk “een last geven”, voor “iemand belasten” of “iemand onder druk zetten”. 부담 is “last” of “druk”, 주다 is het werkwoord “geven”, en 을 markeert 부담 als het object. In de waargenomen vorm staat 주지 않아요: 주다 + -지 않다 maakt een ontkenning, en -아요 geeft een beleefde tegenwoordige vorm. Samen betekent dit “legt geen druk op” / “zet niet onder druk”. Als geheel combineert de zin de twee eigenschappen met -면서도: 그 말은 (“die uitspraak”), 분명하면서도 (“hoewel die duidelijk is / tegelijk duidelijk is”) en 상대방에게 너무 부담을 주지 않아요 (“zet de andere persoon niet te veel onder druk”). De vaste betekenis is dus: “Die uitspraak klinkt duidelijk zonder die persoon te veel onder druk te zetten.”

7. 그 사람이 시간이 더 필요하면, 저는 기다리거나 다른 기계를 사용할 수 있어요.

   Als die persoon meer tijd nodig heeft, kan ik wachten of een ander apparaat gebruiken.

   그 사람이

   die persoon

   시간이

   tijd

   더

   meer

   필요하면

   als nodig is

   저는

   ik

   기다리거나

   wachten of

   다른

   ander

   기계를

   apparaat

   사용할 수 있어요

   kan gebruiken

   Uitgebreide uitleg

   그 사람이 betekent hier “die persoon”. 그 verwijst naar een bekende of aangewezen persoon; 사람 betekent “persoon/mens”. De uitgang 이 markeert het zelfstandig naamwoord als onderwerp na een medeklinker. Hier is die persoon degene die meer tijd nodig heeft. Voorbeeld: 그 사람이 와요. — “Die persoon komt.” 시간이 betekent “tijd”. 시간 is het zelfstandig naamwoord “tijd”, en 이 markeert het als onderwerp in de combinatie 시간이 필요하다 (“tijd is nodig”). Zo wordt tijd grammaticaal voorgesteld als datgene wat nodig is. 더 betekent “meer” en staat hier vóór 시간이: 시간이 더, “meer tijd”. Het is een bijwoord dat een grotere hoeveelheid aanduidt. Voorbeeld: 시간이 더 필요해요. — “Ik heb meer tijd nodig.” 필요하면 betekent hier “als dat nodig is”. De basisvorm is 필요하다, “nodig zijn”; -면 maakt een voorwaardelijke vorm met de betekenis “als/wanneer”. Samen met 그 사람이 시간이 더 betekent 그 사람이 시간이 더 필요하면: “als die persoon meer tijd nodig heeft”. De persoon die de tijd nodig heeft, wordt hier door 그 사람이 aangeduid. Voorbeeld: 시간이 필요하면 말해 주세요. — “Als u tijd nodig hebt, laat het dan weten.” 저는 betekent “ik” als onderwerp of gespreksonderwerp. 저 is de bescheiden vorm van “ik”; 는 markeert het onderwerp of gespreksthema. Voorbeeld: 저는 기다려요. — “Ik wacht.” 기다리거나 betekent “wachten of”. De basisvorm is 기다리다, “wachten”. De uitgang -거나 verbindt alternatieven. Hier vormt zij het eerste alternatief naast 다른 기계를 사용할 수 있어요; 저는 is het gedeelde onderwerp van beide mogelijkheden. 다른 betekent “ander”. Het is de vorm van 다르다 (“anders zijn”) die vóór een zelfstandig naamwoord staat. Hier beschrijft het 기계: 다른 기계, “een ander apparaat”. Voorbeeld: 다른 방법을 찾아요. — “Ik zoek een andere manier.” 기계를 betekent “een apparaat/machine” als lijdend voorwerp. 기계 is het zelfstandig naamwoord “apparaat” of “machine”; 를 markeert het als object van 사용하다 (“gebruiken”). 다른 기계를 betekent dus “een ander apparaat”. 사용할 수 있어요 betekent “kan gebruiken”. De basisvorm van het lexicale werkwoord is 사용하다, “gebruiken”. In 사용할 수 있다 betekent -(으)ㄹ 수 있다 dat iets mogelijk is of dat iemand iets kan doen. 사용할 is de vorm die vóór 수 staat, en 있어요 is de beleefde vorm van 있다. Voorbeeld: 이 기계를 사용할 수 있어요. — “U kunt dit apparaat gebruiken.” De hele structuur is 그 사람이 시간이 더 필요하면 (“als die persoon meer tijd nodig heeft”), gevolgd door 저는 기다리거나 다른 기계를 사용할 수 있어요 (“kan ik wachten of een ander apparaat gebruiken”). De spreker noemt dus twee mogelijke handelingen: wachten of een ander apparaat gebruiken. -면 maakt duidelijk dat deze mogelijkheden gelden onder de voorwaarde dat die persoon meer tijd nodig heeft.

8. 그렇게 하면 다투지 않고 운동 기구를 함께 사용할 수 있어요.

   Zo kunnen mensen de apparatuur blijven delen zonder ruzie te maken.

   그렇게 하면

   als je dat doet

   다투지 않고

   zonder ruzie te maken

   운동 기구

   fitnessapparatuur

   함께

   samen

   사용할 수 있어요

   kunnen gebruiken

   Uitgebreide uitleg

   그렇게 하면 bestaat uit 그렇게 (“zo/op die manier”) en 하면, de voorwaardelijke vorm van 하다 (“doen”): 하다 → 하면 (“als men/je doet”). Het onderwerp wordt hier niet uitgesproken; de vorm laat dus niet op zichzelf zien wie het doet. In deze zin leidt de voorwaarde naar de mogelijkheid in het tweede deel. 다투지 않고 komt van 다투다 (“ruzie maken/onenigheid hebben”) met -지 않고, een patroon voor “zonder … te doen” of “niet … en”. 다투다 → 다투지 않고. Bijvoorbeeld: 말다툼하지 않고 이야기해요. — “We praten zonder ruzie te maken.” 운동 기구 is een zelfstandig naamwoord voor apparatuur of toestellen die voor lichaamsbeweging worden gebruikt. 운동 betekent hier “lichaamsbeweging/sport” en 기구 “toestel/apparaat”; samen vormen ze één bruikbare benaming voor fitnessapparatuur. Het gaat in deze zin om het materiaal dat gebruikt wordt, niet om een specifiek benoemd apparaat. 함께 is een bijwoord en betekent “samen”: het geeft aan dat de handeling gezamenlijk gebeurt. Het verandert niet van vorm voor persoon of aantal. Bijvoorbeeld: 함께 사용해요. — “We gebruiken het samen.” 사용할 수 있어요 bestaat uit 사용하다 (“gebruiken”), 사용할 en 수 있어요. 사용할 is de vorm van 사용하다 die vóór 수 staat; -(으)ㄹ 수 있다 drukt uit dat iets mogelijk is of kan gebeuren. De beleefde spreektaalvorm 있어요 maakt de uitdrukking beleefd: 사용할 수 있어요 betekent hier “kunnen gebruiken”. Dit is geen bevel; het beschrijft een mogelijkheid. Samen betekent de zin: “Als dat zo gebeurt, kunnen [mensen] de fitnessapparatuur samen gebruiken zonder ruzie te maken.” De niet-uitgesproken deelnemer wordt niet door de Koreaanse zin zelf met een expliciet persoonlijk voornaamwoord benoemd. De structuur is herbruikbaar als 그렇게 하면 X할 수 있어요: “Als dat zo gebeurt, kan men X doen.”