Basisbegrip en kennis | Leer chinees in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 我现在明白了。

   Ik begrijp het nu.

   我

   ik

   现在

   nu

   明白

   begrijpen

   了

   geeft hier een nieuwe toestand aan

   Uitgebreide uitleg

   我 betekent hier “ik”. Dit voornaamwoord verwijst naar de spreker en staat als onderwerp vóór de rest van de zin. Het verandert niet naar persoon of getal; in een andere context kan bijvoorbeeld 你 “jij” betekenen. 现在 betekent “nu” en plaatst de toestand in het huidige moment. Het kan vóór het werkwoord staan, zoals hier: 我现在明白了 — “Ik begrijp het nu.” 明白 betekent hier “begrijpen” of “inzien”. Het is de vorm die in deze zin de handeling/toestand van begrijpen uitdrukt. In de context staat de ontkenning als 不明白: 我不明白 betekent “Ik begrijp het niet”. 不 ontkent dus de daaropvolgende uitdrukking; het hoort niet bij het geciteerde woord 明白 zelf. 了 staat aan het einde en markeert hier een nieuwe toestand: eerder was het begrip kennelijk nog niet bereikt, en nu wel. Het is daarom niet simpelweg een vast equivalent van een Nederlandse verleden tijd. Zonder deze markering kan 我现在明白 bijvoorbeeld als “Ik begrijp het nu” worden opgevat, maar de versie met 了 benadrukt de overgang naar het begrijpen. Samen vormen de delen 我 + 现在 + 明白 + 了 de betekenis: “Ik begrijp het nu.” De zin zegt dat de spreker op dit moment begrijpt wat eerder nog niet duidelijk was.

2. 我不明白。

   Ik begrijp het niet.

   我

   ik

   不明白

   niet begrijpen

   Uitgebreide uitleg

   我 betekent hier “ik”: de spreker verwijst naar zichzelf. Dit voornaamwoord verandert niet voor grammaticaal geslacht. Voorbeeld: 我知道。 = “Ik weet het.” 不明白 bestaat uit 不 + 明白. 明白 betekent “begrijpen” of “duidelijk zijn”; 不 zet het werkwoord of de toestand in de ontkenning. In het Mandarijn verandert het werkwoord niet naar persoon of getal: 我明白 = “ik begrijp het” en 我不明白 = “ik begrijp het niet”. Voorbeeld: 我不明白这个问题。 = “Ik begrijp deze vraag niet.” 明白 verschilt van 知道: 明白 legt de nadruk op begrip, terwijl 知道 eerder “weten” of “op de hoogte zijn” betekent. Voorbeeld: 我不知道。 = “Ik weet het niet.” Samen vormt 我 + 不明白 de zin “Ik begrijp het niet.” De zin zegt dat de spreker iets niet begrijpt; het weggelaten object wordt door de context aangevuld.

3. 我不知道。

   Ik weet het niet.

   我

   ik

   知道

   weten

   不知道

   niet weten

   Uitgebreide uitleg

   我 betekent hier “ik”. Dit is de Chinese persoonlijke voornaamwoordsvorm voor de eerste persoon; dezelfde vorm wordt gebruikt voor enkelvoud en meervoud, afhankelijk van de context. Het onderscheid tussen “ik” en “wij” wordt vaak met extra context of met 我们 (“wij”) gemaakt. 知道 betekent “weten” of “op de hoogte zijn van”. De vorm verandert hier niet voor persoon of getal. Een bruikbaar voorbeeld is: 我知道。 — “Ik weet het.” 不知道 bestaat uit 不 + 知道: 不 ontkent het werkwoord en maakt er “niet weten” van. In deze zin staat de ontkenning vóór het werkwoord. 不 is hier de gewone ontkenning van een huidige toestand of handeling; het is niet zelf een apart werkwoord voor “niet weten”. Samen vormen 我 + 不知道 de betekenis “ik weet het niet”: de spreker zegt dat hij of zij de betreffende informatie niet weet. Het object van “weten” wordt in het Chinees hier weggelaten, omdat het uit de situatie duidelijk kan zijn; dat weggelaten object wordt in de Nederlandse vertaling weergegeven met het. De volledige zin 我不知道。 is dus een neutrale manier om te zeggen: “Ik weet het niet.”

4. 你是什么意思？

   Wat bedoel je?

   你

   je

   是

   zijn

   什么

   wat

   意思

   betekenis; bedoeling

   Uitgebreide uitleg

   你 betekent hier “je/jij” en verwijst naar de aangesprokene. Deze vorm wordt in het Chinees niet verbogen voor persoon of getal; in een andere context kan 你们 expliciet “jullie” betekenen. 是 betekent in deze constructie “zijn” en verbindt het onderwerp met de daaropvolgende vraag naar de betekenis. De vorm verandert niet voor persoon of getal. Een eenvoudig voorbeeld is 他是老师。 — “Hij is leraar.” 什么 is het vraagwoord “wat”. Het staat hier vóór het zelfstandig naamwoord 意思, dus samen vormt 什么 + zelfstandig naamwoord de vraag “welke/wat voor betekenis”. In een ander patroon kan 什么 ook rechtstreeks naar een ding vragen, bijvoorbeeld 你吃什么？ — “Wat eet je?” 意思 is een zelfstandig naamwoord dat hier “betekenis” of, in deze uitdrukking, “bedoeling” betekent. Het kan ook in 什么意思？ voorkomen: “Wat betekent het?” of “Wat bedoel je ermee?”, afhankelijk van de context. Het is hier niet een werkwoord. Samen vormen de woorden 你 + 是 + 什么 + 意思 de vaste vraag 你是什么意思？. De letterlijke opbouw is ongeveer “Jij bent welke bedoeling?”, maar de natuurlijke betekenis is “Wat bedoel je?” of “Wat is je bedoeling?” De vraag vraagt naar de bedoeling of betekenis van wat de aangesprokene heeft gezegd of gedaan.

5. 你明白我的意思吗？

   Begrijp je wat ik bedoel?

   你

   je

   明白

   begrijpen

   我的

   mijn

   意思

   bedoeling

   吗

   vraagpartikel

   Uitgebreide uitleg

   你 betekent hier “je/jij”. Het is het persoonlijke voornaamwoord voor de aangesproken persoon. In een andere zin kan bijvoorbeeld 我 “ik/mij” betekenen en 他 “hij/hem”, maar de vorm 你 verwijst hier naar de luisteraar. 明白 betekent hier “begrijpen” of “snappen”. De vorm verandert in het Chinees niet naar persoon of getal: 你明白 kan dus “je begrijpt” betekenen, terwijl 我明白 “ik begrijp” betekent. Voorbeeld: 我明白了。= “Ik begrijp het nu.” Het partikel 了 geeft daar aan dat er een nieuwe toestand is ontstaan; het staat niet in de vaste zin. 我的 bestaat uit 我, “ik/mij”, en 的, een bezitsmarkeerder. Samen betekent het “mijn”. 的 staat na de bezitter en vóór het bezeten woord: 我的意思 = “mijn bedoeling”. Voorbeeld: 我的书 = “mijn boek”. 意思 betekent hier “bedoeling” of “wat iemand bedoelt”. Het kan in andere contexten ook “betekenis” aanduiden; in deze zin past “bedoeling” bij de vaste vertaling. Voorbeeld: 这是什么意思？= “Wat betekent dit?” 吗 staat aan het einde van de zin en maakt van de voorafgaande mededeling een ja-neevraag. Het is geen zelfstandig woord voor “begrijpen” of “bedoeling”. Zonder 吗 zou 你明白我的意思 gewoonlijk als een mededeling klinken, terwijl 你明白我的意思吗？ vraagt of de aangesprokene de bedoeling begrijpt. De volledige opbouw is: 你 + 明白 + 我的意思 + 吗？: “Begrijp je mijn bedoeling?” In natuurlijk Nederlands wordt dat hier weergegeven als “Begrijp je wat ik bedoel?” De vraag gaat dus over het begrijpen van de bedoeling van de spreker.

6. 你认识他吗？

   Ken je hem?

   你

   je

   认识

   kennen

   他

   hem

   吗

   vraagpartikel

   Uitgebreide uitleg

   你 betekent hier ‘je/jij’. Dit voornaamwoord verwijst naar de aangesprokene. Het onderscheid tussen enkelvoud en meervoud wordt in deze vorm niet zichtbaar; de context bepaalt of het om één of meer aangesproken personen gaat. 认识 betekent hier ‘kennen’, in de zin van iemand kennen of met iemand vertrouwd zijn. De vorm verandert hier niet voor de persoon van het onderwerp. Bijvoorbeeld: 我认识他。 — ‘Ik ken hem.’ 他 betekent hier ‘hem’. Het is een voornaamwoord voor een derde persoon; de vaste vertaling identificeert die persoon als mannelijk. In de uitspraak klinkt 他 hetzelfde als andere geschreven vormen met de uitspraak tā, maar in schrift is 他 de vorm voor een mannelijke derde persoon. 吗 staat aan het einde en maakt van de voorafgaande mededelende zin een ja-neevraag. Het voegt geen zelfstandige inhoudelijke betekenis toe zoals ‘wie’ of ‘waar’; het vraagt of de bewering bevestigd of ontkend wordt. Hetzelfde patroon zie je in 你明白我的意思吗？ uit de context: ‘Begrijp je wat ik bedoel?’ Samen vormen 你认识他 en het slotpartikel 吗 de vraag 你认识他吗？: ‘Ken je hem?’ De volgorde is onderwerp + werkwoord + object + vraagpartikel. De vraag gaat dus na of de aangesprokene die derde persoon kent.