Aanwijzen en bezit | Leer chinees in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 这是什么？

   Wat is dit?

   这

   dit

   是

   zijn / is

   什么

   wat

   Uitgebreide uitleg

   这 betekent hier “dit” en verwijst naar iets dat als nabij wordt aangewezen. Het is een aanwijzend woord; het verandert niet naar getal of grammaticaal geslacht. In de gegeven context vormt 那 het nuttige contrast: 这 = dit, 那 = dat. 是 is hier de koppelwerkwoordsvorm “is/zijn”. In het Chinees verandert deze vorm niet naar persoon of getal. Het verbindt het aangewezen onderwerp met de identificatie die in de vraag wordt gezocht. 什么 betekent “wat” en vraagt naar de identiteit of aard van iets. Het staat in deze zin op de plaats van het onbekende onderdeel. Het is niet hetzelfde als een vraag naar een persoon; daarvoor wordt doorgaans 谁 gebruikt. Samen vormen de delen 这 + 是 + 什么: “Dit is wat?” De natuurlijke Nederlandse weergave is: “Wat is dit?” De vraag vraagt dus naar wat het aangewezen object is, zonder dat de zin zelf zegt wat het antwoord is.

2. 那是什么？

   Wat is dat?

   那

   dat (daar)

   是

   zijn / is

   什么

   wat

   Uitgebreide uitleg

   那 betekent hier “dat” en verwijst naar iets dat als niet-nabij wordt aangewezen. Het is een aanwijzend woord; het nabije contrast is 这 “dit”, zoals in de vorige zin. De vorm verandert niet voor getal of grammaticaal geslacht. 是 is hier de koppelwerkwoordsvorm “is/zijn”. In het Chinees verandert 是 niet naar persoon of getal. Het verbindt het aangewezen onderwerp met de identificatie die volgt. Bijvoorbeeld: 这是书。 — “Dit is een boek.” 什么 betekent hier “wat” en vraagt naar de identiteit of aard van iets. Het staat op de plaats van het onbekende zinsdeel; het Chinees verplaatst het vraagwoord niet naar voren. Vergelijk 谁 “wie” in 那是谁？ — “Wie is dat?” Samen vormen de delen 那 + 是 + 什么: “Dat is wat?” In natuurlijk Nederlands wordt dat “Wat is dat?” De aanwijzer 那 geeft het aangewezen, niet-nabije object aan; 是 koppelt het aan een onbekende identificatie; en 什么 maakt daarvan de vraag. 这是什么？ gebruikt hetzelfde patroon voor “Wat is dit?”

3. 那是谁？

   Wie is dat?

   那

   dat; die/diegene daar

   谁

   wie

   Uitgebreide uitleg

   那 betekent hier “dat” en verwijst naar iets of iemand op enige afstand, zoals in de vaste vertaling “Wie is dat?”. Als aanwijzend woord verandert 那 niet naar geslacht of meervoud. Het kan dus ook bij een voorwerp staan: 那是什么？ = “Wat is dat?” 谁 is het vraagwoord “wie” en vraagt naar de identiteit van een persoon. Het is een zelfstandig vraagwoord; het krijgt in deze zin geen aparte vorm voor getal of geslacht. Vergelijk 什么 “wat” voor een ding of een zaak: 那是什么？ = “Wat is dat?” De volledige vraag volgt het patroon 那 + 是 + 谁？: “Dat + is + wie?” Het aanwijzende woord staat vooraan, 是 betekent “zijn/is”, en 谁 vraagt welke persoon het is. Natuurlijk Nederlands maakt daarvan: “Wie is dat?” De zin identificeert de bedoelde persoon niet; hij vraagt er juist naar.

4. 哪一个是你的？

   Welke is van jou?

   哪一个

   welke; welke van de opties

   是

   is

   你的

   van jou; jouw exemplaar

   Uitgebreide uitleg

   哪一个 betekent hier ‘welke (één)?’ en vraagt om één keuze uit meerdere mogelijkheden. 哪 is het vraagwoord ‘welke’, terwijl 一个 de eenheid ‘één exemplaar/persoon’ aangeeft. Samen vormt dit een herbruikbaar patroon: 哪一个 + ...？ — ‘welke ...?’ Voorbeeld: 哪一个是新的？ — ‘Welke is nieuw?’ Hier blijft 哪一个 ongewijzigd; het volgende deel bepaalt wat er over de gekozen optie wordt gezegd. 是 is hier de koppelvorm ‘zijn/is’: het verbindt de gekozen optie met de eigenschap of relatie die erop volgt. In deze zin verbindt het 哪一个 met 你的. Voorbeeld: 这是谁？ — ‘Wie is dit?’ 你的 betekent hier ‘van jou’ of ‘jouw exemplaar’. 你 is ‘jij/jou’ en 的 markeert de bezitsrelatie; omdat het bezeten zelfstandig naamwoord niet wordt uitgesproken, functioneert 你的 hier zelfstandig als ‘datgene wat van jou is’. Het is dus niet hetzelfde als alleen 你. Ter vergelijking: 我的 betekent ‘van mij’. Voorbeeld: 哪一本是你的？ — ‘Welk boek is van jou?’ De volledige structuur is 哪一个 + 是 + 你的: eerst wordt gevraagd welke optie het is, daarna wordt de relevante relatie genoemd, namelijk ‘van jou’. De vaste vertaling ‘Welke is van jou?’ geeft die betekenis weer. De zin identificeert niet zelf welke concrete optie bedoeld wordt; hij vraagt de gesprekspartner om die optie aan te wijzen of te benoemen.

5. 这个是我的。

   Deze is van mij.

   这个

   deze

   是

   is

   我的

   van mij

   Uitgebreide uitleg

   这个 betekent hier ‘deze’ of ‘dit’ en wijst naar een entiteit die als nabij of als de huidige keuze wordt aangewezen. De uitdrukking bestaat uit 这 (‘dit/deze’) en 个, een veelgebruikt maatwoord dat ook in aanwijzende uitdrukkingen voorkomt. Het contrast in de context is 那个 (‘die/dat’), dat een andere of verder weg aangewezen entiteit aanduidt. Voorbeeld: 这个很好。 — ‘Deze is heel goed.’ 是 betekent hier ‘zijn’ en verbindt het aangewezen element met de identificatie of het bezit dat erop volgt. Een herbruikbaar patroon is A 是 B: ‘A is B’ of ‘A behoort aan B’, afhankelijk van wat B uitdrukt. 我的 betekent hier ‘van mij’. 我 is het persoonlijke voornaamwoord ‘ik/mij’; 的 markeert hier de bezitsrelatie. 我的 kan vóór een zelfstandig naamwoord staan, zoals in 我的书 — ‘mijn boek’, maar kan ook zelfstandig gebruikt worden wanneer het bezittene uit de context kan worden weggelaten, zoals hier. Voorbeeld: 这是我的。 — ‘Dit is van mij.’ Samen vormen 这个 + 是 + 我的 de betekenis ‘Deze is van mij.’ De vorige vraag 哪一个是你的？ vraagt ‘Welke is van jou?’, en deze zin geeft daarop aan dat de aangewezen entiteit van de spreker is. 那个是你的。 gebruikt hetzelfde patroon met 那个 en betekent ‘Die is van jou.’

6. 那个是你的。

   Die is van jou.

   那个

   dat/die daar

   是

   is

   你的

   van jou; jouw

   Uitgebreide uitleg

   那个 betekent hier “dat/die daar” en duidt een persoon of zaak aan. 个 is een veelgebruikt maatwoord dat samen met aanwijzende woorden zoals 这 en 那 een vorm als 这个 of 那个 maakt. Hier staat 那个 zelfstandig; vóór een zelfstandig naamwoord kan het dezelfde combinatie vormen, bijvoorbeeld 那个学生 — “die leerling”. 是 betekent hier “is” en verbindt het aangewezen onderwerp met wat daarna wordt gezegd. Een bruikbaar patroon is 这是我的。 — “Dit is van mij.” 你的 bestaat uit 你 (“jij”) en 的, dat hier een bezitsrelatie markeert. Samen betekent het “van jou”; met een weggelaten zelfstandig naamwoord kan het ook “jouw [iets]” betekenen. 你的 verandert niet naar het grammaticale geslacht of getal van wat bezeten wordt. De delen vormen samen het patroon 那个 + 是 + 你的: “Dat/die daar is van jou.” In de voorafgaande zin staat het contrasterende 这个 (“dit/deze”) met 我的 (“van mij”), zodat de aanwijzing en de bezitter tegenover elkaar staan.