Beoordeling, grootte en moeilijkheid | Leer chinees in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 这个很好。

   Dit is heel goed.

   这个

   dit

   很好

   heel goed

   Uitgebreide uitleg

   这个 betekent hier “dit”. Het is een aanwijzend voornaamwoord: 这 verwijst naar iets dat als dichtbij of als het huidige onderwerp wordt voorgesteld, en 个 is een veelgebruikt classificerend element. Zonder zelfstandig naamwoord kan 这个 zelfstandig staan; vóór een zelfstandig naamwoord kan het ook “dit/deze …” betekenen. Het concrete ding waarnaar wordt verwezen, wordt in de gegeven zin niet benoemd. Voorbeeld: 这个很大。 — “Dit is groot.” 很好 betekent hier “heel goed”. 好 is het bijvoeglijk naamwoord “goed”. 很 staat ervoor als graadaanduiding; in een eenvoudige Chinese zin waarin een bijvoeglijk naamwoord als gezegde optreedt, helpt 很 bovendien om de formulering natuurlijk te maken. In deze vaste vertaling is de bedoelde betekenis expliciet “heel goed”. De tegenovergestelde combinatie in de aansluitende context is 不好: 不 maakt de beoordeling negatief, dus “niet goed”. Voorbeeld: 这个很好。 — “Dit is heel goed.” Samen vormt 这个很好。 een korte beoordeling: 这个 is het aangewezen onderwerp (“dit”) en 很好 zegt daarover dat het heel goed is. De punt sluit de mededeling af. De zin kan als herbruikbaar patroon dienen: 这个 + [beoordeling], bijvoorbeeld 这个不好。 — “Dit is niet goed.”

2. 那个不好。

   Dat is niet goed.

   那个

   dat / die

   不好

   niet goed

   Uitgebreide uitleg

   那个 betekent hier “dat” en verwijst naar iets dat als onderwerp wordt aangewezen. Het kan ook vóór een zelfstandig naamwoord staan, bijvoorbeeld 那个问题 (“dat probleem”). 那 drukt “daar/dat” uit; 个 is hier het veelgebruikte classificerende element in deze aanwijzende vorm. Het woord identificeert het bedoelde ding, maar de zin zelf specificeert niet verder waarnaar het verwijst. 不好 betekent hier “niet goed”. De basisvorm is 好 (“goed”); 不 plaatst de ontkenning ervoor: 不好 = “niet goed”. In het Chinees verandert 好 in deze zin niet voor persoon, getal of tijd. 不好 kan afhankelijk van de context ook “slecht” of “niet goed zijn” betekenen, maar hier past “niet goed” bij de vaste vertaling. Samen vormt 那个不好 de structuur “dat is niet goed”: 那个 is het aangewezen onderwerp en 不好 zegt er iets negatiefs over. De uiting beoordeelt dat aangewezen ding als niet goed. Het patroon is herbruikbaar met andere aanwijzende vormen, bijvoorbeeld 这个很好 = “dit is heel goed”.

3. 这个太大了。

   Dit is te groot.

   这个

   dit

   太大了

   te groot

   Uitgebreide uitleg

   这个 betekent hier “dit” en verwijst naar iets dat in de situatie als nabij of als huidig onderwerp wordt aangewezen. De vorm bestaat uit 这 (“dit/deze”) en 个, een veelgebruikte maat- of classificator. 这个 kan vóór een zelfstandig naamwoord staan, bijvoorbeeld 这个书 is niet correct; bij “dit boek” zeg je 这本书, omdat 本 de passende classificator voor boeken is. Zelfstandig kan 这个 ook, zoals in deze zin, zonder dat het genoemde voorwerp opnieuw wordt benoemd. 太大了 drukt uit dat iets groter is dan wenselijk of passend: “te groot”. 大 is het bijvoeglijke woord “groot”; het heeft hier betrekking op het eerder genoemde 这个, niet op een zelfstandig naamwoord dat ernaast staat. Het tegenovergestelde is 小 (“klein”), zoals in 这个太小了 — “Dit is te klein.” 太 versterkt 大 tot “te groot”, niet alleen “groot”. 了 staat hier aan het einde en markeert de vastgestelde of ontstane toestand: het onderwerp wordt nu als te groot beoordeeld. Het is dus niet simpelweg een verleden­tijdsuitgang. Samen vormt 这个太大了 de mededeling “Dit is te groot.” Het patroon 这个 + 太 + bijvoeglijk woord + 了 kan opnieuw worden gebruikt, bijvoorbeeld 这个太贵了 — “Dit is te duur.”

4. 这个太小了。

   Dit is te klein.

   这个

   dit

   太

   te

   小

   klein

   了

   nuance van de uitspraak

   Uitgebreide uitleg

   这个 staat hier als onderwerp en betekent ‘dit’. Het verwijst naar iets dat in de situatie herkenbaar is; de zin en vertaling bepalen niet precies waarnaar. 这 is het aanwijzende element en 个 een veelgebruikt classificerend element. Samen vormen ze hier de vaste uitdrukking 这个; die verandert niet naar grammaticaal geslacht of meervoud zoals Nederlandse voornaamwoorden dat kunnen doen. 太 betekent hier ‘te’ en staat vóór 小 in de herbruikbare constructie 太 + beschrijvend woord + 了. In deze zin geeft het aan dat de mate van klein-zijn boven de aanvaardbare grens ligt. 太 kan in andere contexten ook een zeer hoge graad benadrukken, maar de vaste vertaling maakt hier de betekenis ‘te’ duidelijk. Voorbeeld: 太贵了。— ‘Het is te duur.’ 小 betekent hier ‘klein’. Het is het beschrijvende woord dat door 太 wordt versterkt. De relevante tegenstelling is 大 ‘groot’; in de vorige context staat bijvoorbeeld 这个太大了。— ‘Dit is te groot.’ Voorbeeld: 这个箱子很小。— ‘Deze koffer is klein.’ Daar maakt 很 de beschrijving ‘heel/erg klein’, terwijl 太 in de vaste zin ‘te klein’ uitdrukt. 了 staat aan het einde van de zin als een zinsfinale partikel. In 太小了 maakt het de beoordeling actueel of nadrukkelijk. 了 is hier niet simpelweg een verledenstijdmarkeerder en beweert op zichzelf niet dat iets daadwerkelijk kleiner is geworden; afhankelijk van de context kan het wel een verandering van toestand suggereren. De delen combineren als 这个 ‘dit’ + 太小 ‘te klein’ + 了, zodat de volledige betekenis ‘Dit is te klein’ ontstaat. De herbruikbare vorm 太 + beschrijvend woord + 了 verschijnt bijvoorbeeld in 太远了。— ‘Het is te ver.’

5. 这很容易。

   Het is heel gemakkelijk.

   这

   dit; deze/die (aanwijzend voornaamwoord)

   很

   heel; erg

   容易

   gemakkelijk

   Uitgebreide uitleg

   这 betekent hier ‘dit’ en is een aanwijzend voornaamwoord. De vorm zelf geeft niet aan welk concreet ding bedoeld wordt; dat volgt uit de context. In deze zin staat 这 voor het onderwerp van de beschrijving. 很 betekent hier ‘heel’ of ‘erg’ en versterkt de daaropvolgende beschrijving. In het Chinees kan 很 vóór een beschrijvend woord staan in een bevestigende zin: 这很容易 (‘Dit is heel gemakkelijk’). Het is hier dus een graadwoord, niet het zelfstandige werkwoord ‘zijn’. 容易 betekent hier ‘gemakkelijk’. Dit is een beschrijvend woord dat na 很 het onderwerp kenmerkt. Een nuttig contrast uit de context is 难 (‘moeilijk’): 这很难 betekent ‘Dit is heel moeilijk’. Het waargenomen woord 容易 zelf blijft in de zin onveranderd; het drukt hier geen tijd of aantal uit. Samen vormt 这很容易 de structuur ‘dit + graadwoord + beschrijving’: het aangewezen onderwerp wordt als heel gemakkelijk beschreven. De volledige betekenis is daarom: ‘Het is heel gemakkelijk.’

6. 这很难。

   Het is heel moeilijk.

   这

   dit; het

   很

   heel; erg

   难

   moeilijk

   Uitgebreide uitleg

   这 betekent hier “dit/het” en verwijst in deze zin naar de besproken situatie. Als aanwijzend woord kan het ook vóór een zelfstandig naamwoord staan, bijvoorbeeld 这本书 — “dit boek”. In deze zin staat het zelfstandig gebruikt als onderwerp; de precieze concrete referent wordt niet verder benoemd. 很 staat vóór het beschrijvende woord en versterkt het hier tot “heel/erg”. In het Mandarijns Chinees staat zo’n graadwoord vaak vóór een adjectief: 很难 betekent “heel moeilijk”. Het is dus niet zelf het woord voor “moeilijk”. 难 betekent hier “moeilijk”. Het is een beschrijvend woord en verandert in deze zin niet voor persoon of getal. Het tegenovergestelde is 容易 (“gemakkelijk”), zoals in de voorafgaande zin 这很容易. Samen vormen 这 + 很 + 难 de betekenis “Het is heel moeilijk.” Het eerste deel stelt de situatie aan de orde, 很 geeft de graad aan en 难 beschrijft die situatie. De volledige uiting is kort en neutraal en kan zelfstandig als beoordeling van een situatie worden gebruikt.