Eenvoudige vragen om toestemming | Leer chinees in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 我可以用这个吗？

   Mag ik dit gebruiken?

   我

   ik

   可以

   mag; kan

   用

   gebruiken

   这个

   dit

   吗

   maakt van de zin een vraag

   Uitgebreide uitleg

   我 betekent hier “ik” en is het voornaamwoord voor de eerste persoon. De vorm zelf krijgt geen aparte getalsuitgang; voor “wij” gebruikt het Mandarijn doorgaans 我们. Voorbeeld: 我喜欢茶。 = “Ik houd van thee.” 可以 drukt hier toestemming uit: “mag”. Het kan ook mogelijkheid of haalbaarheid uitdrukken, afhankelijk van de context, maar in deze vraag gaat het om toestemming. Het staat vóór het werkwoord: 我可以走吗？ = “Mag ik gaan?” 用 betekent hier “gebruiken”. Dit is de zelfstandige werkwoordsvorm; Chinees verandert het werkwoord hier niet voor persoon of tijd. Voorbeeld: 我用手机。 = “Ik gebruik een telefoon.” 这个 betekent “dit” en verwijst naar iets dat de spreker aanwijst of als nabij/actueel presenteert. 这 is “dit/deze”, en 个 is hier het maatwoord dat vaak bij algemene dingen wordt gebruikt. Samen vormen ze de uitdrukking 这个; het zelfstandig naamwoord waarnaar wordt verwezen hoeft niet uitgesproken te worden. 吗 is een vraagpartikel aan het einde van een mededelende zin. Het maakt van de voorafgaande zin een ja-neevraag en draagt hier niet zelf de betekenis “mag” of “kan”. Samen ontstaat de volgorde 我 + 可以 + 用 + 这个 + 吗？: “Ik + mag + gebruiken + dit + vraagpartikel?” De natuurlijke Nederlandse betekenis is: “Mag ik dit gebruiken?”

2. 我可以坐在这里吗？

   Mag ik hier zitten?

   我可以

   mag ik

   坐

   zitten

   在这里

   hier, op deze plaats

   吗

   vraagpartikel

   Uitgebreide uitleg

   我可以 betekent hier “mag ik”. 我 is “ik” en 可以 drukt toestemming of mogelijkheid uit; in deze zin vraagt het om toestemming. De vorm verandert niet voor persoon of getal. Een bruikbaar patroon is 我可以 + werkwoord ... 吗？ voor “Mag ik ...?”. Bijvoorbeeld: 我可以用这个吗？ — “Mag ik dit gebruiken?” 坐 betekent hier “zitten”. Het is een werkwoord en verandert in het Chinees niet naar persoon of tijd. In combinatie met een plaats kan het een handeling op die plaats aanduiden, zoals in 坐在这里. 在这里 betekent “hier” of “op deze plaats”. 在 geeft de plaatsrelatie aan en 这里 betekent “hier”; samen geeft deze woordgroep de plaats aan in 坐在这里, ongeveer “op deze plaats zitten”. 这里 is een plaatsaanduiding voor een plaats die als “hier” wordt aangewezen. 吗 is een vraagpartikel aan het einde van een ja/nee-vraag. Het voegt geen zelfstandig woord als “mag” toe; de betekenis van toestemming komt hier uit 可以. Vergelijk het patroon 可以……吗？ — “mag het/kan het …?” Samen bestaat de zin uit 我可以 (“mag ik”), 坐 (“zitten”), 在这里 (“hier, op deze plaats”) en het slotpartikel 吗, dat er een ja/nee-vraag van maakt: “Mag ik hier zitten?”

3. 我可以进来吗？

   Mag ik binnenkomen?

   我可以

   mag ik

   进来

   binnenkomen

   吗

   maakt er een ja/nee-vraag van

   Uitgebreide uitleg

   我可以 bestaat uit 我 “ik” en 可以 “mogen/kunnen”. In deze zin drukt 可以 toestemming uit: “mag ik …?”. De combinatie 我可以 + werkwoord is een herbruikbaar patroon om te vragen of je iets mag doen. In het eerdere voorbeeld 我可以坐在这里吗？ wordt hetzelfde patroon gebruikt met een andere handeling. 进来 betekent hier “binnenkomen”. Het is één werkwoordelijke vorm: 进 betekent “naar binnen gaan” en 来 geeft aan dat de beweging naar het relevante spreekpunt of de relevante plaats toe gericht is. Het tegengestelde richtingspatroon is bijvoorbeeld 出去 “naar buiten gaan”. Voorbeeld: 请进来。 — “Kom alstublieft binnen.” 吗 staat aan het einde van de zin en maakt van de voorafgaande mededeling een ja-neevraag. Het vertaalt niet als een zelfstandig Nederlands woord; het markeert hier dat de spreker toestemming vraagt. Samen vormen de delen 我可以 + 进来 + 吗？: “Mag ik binnenkomen?” De vraag gaat over de toestemming van de aangesprokene, of algemener over de vraag of binnenkomen toegestaan is. Hetzelfde vraagpatroon verschijnt ook in 我可以看看吗？, waar alleen de handeling verandert.

4. 我可以看看吗？

   Mag ik het zien?

   我

   ik

   可以

   mogen; kunnen

   看看

   even kijken

   吗

   vraagpartikel

   Uitgebreide uitleg

   我 betekent hier “ik”. Dit voornaamwoord verwijst naar de spreker en verandert in deze vorm niet naar persoon of getal. Een bruikbaar patroon is 我 + ... voor “ik ...”. Voorbeeld: 我可以进来吗？ betekent “Mag ik binnenkomen?” 可以 staat hier vóór de handeling en drukt toestemming uit: “mogen”. De vorm zelf verandert niet voor persoon of getal. In andere contexten kan 可以 ook mogelijkheid of haalbaarheid uitdrukken (“kunnen”), maar in deze vraag past de toestemmingsbetekenis bij de Nederlandse vertaling. Het patroon 我可以 + werkwoord + 吗？ vraagt of de spreker iets mag doen. 看看 is de vorm 看 (“kijken”) met herhaling van het werkwoord. Die herhaling maakt de handeling kort, licht of verkennend: “even kijken” of “een kijkje nemen”. Het is dus geen ander zelfstandig werkwoord; de basisvorm is 看. Vergelijk 我可以试试吗？, waarin 试试 op dezelfde manier een korte of verkennende poging uitdrukt: “Mag ik het proberen?” 吗 staat aan het einde en maakt van de voorafgaande mededeling een ja-neevraag. Het voegt geen afzonderlijk inhoudelijk werkwoord toe. Zonder 吗 zou 我可以看看 een mededeling zijn, ongeveer “ik mag/kan even kijken”; met 吗 wordt het “mag ik even kijken?” Samen vormen 我 + 可以 + 看看 + 吗 de vraag “Mag ik even kijken?”: de spreker vraagt toestemming (可以) om kort te kijken (看看), en 吗 markeert de volledige uiting als vraag.

5. 我可以试试吗？

   Mag ik het proberen?

   我可以

   mag ik

   试试

   het proberen

   Uitgebreide uitleg

   我可以 betekent hier letterlijk dat de spreker toestemming vraagt: “mag ik …?”. 我 is het eerste-persoonspronomen “ik”. 可以 drukt hier uit dat iets toegestaan of mogelijk is; in deze zin gaat het om toestemming. Samen vormt 我可以 een herbruikbaar patroon: 我可以 + werkwoord ... 吗？ = “Mag ik ...?” Voorbeeld: 我可以看看吗？ betekent “Mag ik even kijken?” Hier blijft 我可以 hetzelfde en verandert alleen de daaropvolgende handeling. Een ander voorbeeld uit de gegeven context is 我可以要这个吗？, “Mag ik dit hebben?” 试试 betekent hier “het proberen”. 试 is het werkwoord “proberen”; de herhaling in 试试 is een veelgebruikt Chinees patroon dat een handeling kort, voorzichtig of uitnodigend laat klinken: “eens proberen” of “even proberen”. Het is geen afzonderlijk Nederlands meervoud. Het eerste en tweede 试 vormen samen één werkwoordelijke uitdrukking. Voorbeeld: 我想试试。 betekent “Ik wil het eens proberen.” De spreker noemt daarin geen specifieke persoon of zaak; die wordt alleen uit de context begrepen. 吗 staat aan het einde en maakt van de voorafgaande mededeling een ja-neevraag. Daardoor wordt 我可以试试 (“ik kan/mag het proberen”) de vraag 我可以试试吗？ (“Mag ik het proberen?”). De volledige opbouw is dus 我 (“ik”) + 可以 (toestemming vragen: “mag kunnen”) + 试试 (“eens proberen”) + 吗 (ja-neevraag). De vaste vertaling geeft de bedoelde lezing als een verzoek om toestemming: “Mag ik het proberen?”

6. 我可以要这个吗？

   Mag ik dit hebben?

   我可以

   mag ik…

   要

   hebben / nemen

   这个

   dit

   吗

   maakt er een vraag van

   Uitgebreide uitleg

   我可以 betekent hier “mag ik …?”: 我 is het persoonlijk voornaamwoord voor de eerste persoon enkelvoud (“ik”), en 可以 drukt uit dat iets toegestaan of mogelijk is. Samen vormt dit een herbruikbaar patroon: 我可以 + werkwoord ...吗？ — “Mag ik ...?” / “Kan ik ...?” Het eerdere voorbeeld 我可以试试吗？ gebruikt precies dezelfde vraagopbouw. 要 is hier het werkwoord “willen hebben / nemen” in de zin van iets mogen krijgen of nemen. Het is niet hetzelfde als 可以: 可以 vraagt naar toestemming of mogelijkheid, terwijl 要 benoemt wat de spreker wil hebben. In deze zin staat 要 na 可以, dus de combinatie is “mag ik het hebben?” 这个 betekent “dit” of “dit exemplaar”. 这 verwijst naar iets als “dit”, en 个 is het veelgebruikte maatwoord in deze aanwijzende uitdrukking. De vaste combinatie 这个 kan zelfstandig naar het bedoelde voorwerp verwijzen; het voorwerp zelf wordt in de gegeven zin niet nader benoemd. 吗 is een vraagpartikel aan het einde van een mededelende zinsstructuur. Het maakt van de voorafgaande inhoud een ja-neevraag. Het draagt hier dus niet zelf de betekenis “mag” of “hebben”; die betekenis ontstaat uit 可以 en 要 samen. De volledige opbouw is 我可以 + 要 + 这个 + 吗: “Ik mag dit hebben?” In natuurlijk Nederlands wordt dat “Mag ik dit hebben?” De zin vraagt toestemming om het aangewezen voorwerp te hebben of te nemen.