Basisacties en keuzes thuis | Leer chinees in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 请打开门。

   Doe de deur alsjeblieft open.

   请

   alsjeblieft

   打开

   openen

   门

   deur

   Uitgebreide uitleg

   请 staat hier aan het begin als beleefde markering van een verzoek of opdracht: “alsjeblieft”. Het is geen zelfstandig werkwoord dat de handeling zelf uitvoert. In een herbruikbaar patroon kan 请 voor een werkwoord staan, bijvoorbeeld: 请坐。 — “Gaat u alstublieft zitten.” 打开 betekent hier “openen” en bestaat in deze zin uit één werkwoord. Het beschrijft het openen van iets dat dicht is; het is dus niet alleen een algemene wens om toegang te hebben. Een bruikbaar contrast in het Chinees is 打开 “openen” tegenover 关上 “sluiten”: 请关上窗户。 — “Doe het raam alsjeblieft dicht.” 门 is het zelfstandig naamwoord “deur”. Het woord benoemt hier het object van de handeling. Een zelfstandig naamwoord staat in het Chinees doorgaans niet in een vorm voor enkelvoud of meervoud; 门 kan dus afhankelijk van de context naar een deur of naar deuren verwijzen. In deze vaste vertaling gaat het om “de deur”. Samen vormen de delen het verzoek 请 + 打开 + 门: “Doe de deur alsjeblieft open.” De handeling is een opdracht aan de aangesprokene, met 请 als beleefde formulering; de deur is wat geopend moet worden.

2. 请关上窗户。

   Doe het raam alsjeblieft dicht.

   请

   alsjeblieft

   关上

   sluiten

   窗户

   raam

   Uitgebreide uitleg

   请 staat hier aan het begin als beleefde aansporing: het maakt van de daaropvolgende handeling een verzoek, ongeveer “alsjeblieft”. Het is niet zelf de handeling “sluiten”. Een herbruikbaar patroon is 请 + werkwoordelijk deel, bijvoorbeeld: 请坐。 — “Gaat u alstublieft zitten.” 关上 betekent hier “dichtdoen” of “sluiten”. 关 is de basisvorm voor “sluiten”; 上 staat erachter als resultaatcomplement en maakt duidelijk dat iets in de gesloten toestand komt. Het gaat dus niet alleen om de activiteit van het sluiten, maar om het bereiken van “dicht”. Vergelijk als leerpatroon 打开 — “openen” — uit de omliggende voorbeelden: 请打开门。 betekent “Doe de deur alsjeblieft open.” 窗户 betekent “raam”. Dit is een zelfstandig naamwoord; samen met 关上 vormt het de handeling “het raam dichtdoen”. Een voorbeeld met hetzelfde zelfstandig naamwoord is: 窗户开着。 — “Het raam staat open.” Hier beschrijft 开着 een bestaande toestand, terwijl 关上 het tot stand brengen van de gesloten toestand beschrijft. Samen vormt 请关上窗户。 het verzoek “Doe het raam alsjeblieft dicht.” De volgorde is 请 + handeling 关上 + object 窗户: eerst wordt het verzoek beleefd ingeleid, daarna komt de handeling en vervolgens wat gesloten moet worden.

3. 请把它打开。

   Zet het alsjeblieft aan.

   请

   alsjeblieft

   把

   het object naar voren halen

   它

   het

   打开

   aanzetten

   Uitgebreide uitleg

   请 is een beleefde verzachter voor een verzoek: ‘alsjeblieft’ of ‘graag’. Het staat hier aan het begin van de zin. Het is geen werkwoord en verandert niet mee met persoon of aantal. 把 is hier het 把-patroon. Met 把 wordt het object vóór het werkwoord geplaatst, zodat duidelijk is dat de handeling op dat object wordt uitgevoerd. Het patroon is: 把 + object + werkwoord (+ resultaat of andere aanvulling). Bijvoorbeeld: 把门打开。 betekent ‘Doe de deur open.’ Het werkwoord staat dus niet alleen als losse vertaling van het Nederlandse ‘doen’; 把 verbindt het genoemde object met het resultaat van de handeling. 它 betekent hier ‘het’ en verwijst naar een niet nader genoemd ding of apparaat dat in de context al bekend is. De exacte referent wordt in de aangeleverde zinnen niet benoemd. 它 verandert niet voor mannelijk of vrouwelijk; voor personen kan in geschreven Chinees ook 他 of 她 worden gebruikt, maar dat is niet de betekenis van deze vorm in deze zin. 打开 betekent letterlijk een openingstoestand tot stand brengen: ‘openmaken’ of, bij een apparaat, ‘aanzetten’. De vorm bestaat hier uit 开 ‘open’ en 打 als onderdeel van het werkwoord; behandel 打开 als het werkwoord dat in deze zin de handeling ‘aanzetten’ uitdrukt. In combinatie met 把它 maakt 打开 duidelijk dat het genoemde object in de gewenste geopende of ingeschakelde toestand moet komen. Voorbeeld: 请打开灯。 betekent ‘Zet alsjeblieft het licht aan.’ In een andere context kan 打开 ook ‘openmaken’ betekenen, bijvoorbeeld 打开窗户 ‘het raam opendoen’. Samen vormen de delen: 请 + 把 + 它 + 打开。 De spreker doet een beleefd verzoek om het bedoelde object aan te zetten. De Nederlandse vertaling ‘Zet het alsjeblieft aan’ geeft hier de bedoelde apparaatsbetekenis van 打开 weer.

4. 请把它关掉。

   Zet het alsjeblieft uit.

   请

   alsjeblieft

   把

   objectmarkering

   它

   het

   关掉

   uitzetten

   Uitgebreide uitleg

   请 betekent hier “alsjeblieft” en maakt het verzoek beleefd. Het staat aan het begin van de zin. Een bruikbaar patroon is 请 + verzoek, bijvoorbeeld: 请坐。 — “Gaat u zitten, alstublieft.” 把 leidt een specifiek object in dat door de handeling wordt beïnvloed. In 请把它关掉 staat het object daarom vóór het werkwoord: 把 + object + handeling. Dit is geen zelfstandig woord dat je hier met één Nederlands voorzetsel vertaalt; het markeert de zogeheten 把-constructie. Bijvoorbeeld: 把门打开。 — “Doe de deur open.” 它 is hier het voornaamwoord voor het bedoelde niet-menselijke ding: “het”. De vorm zelf geeft geen Nederlandse-achtige geslachtsinformatie. Het voornaamwoord staat na 把 als het object van de handeling. 关掉 betekent hier “uitzetten”. 关 draagt in deze context het kernidee van uitschakelen; 掉 is een aanvullend resultaat- of richtingscomplement dat het bereiken van de uitgeschakelde toestand uitdrukt. Leer daarom het geheel als 关掉 + object — “iets uitzetten”. Een nuttige tegenstelling in deze context is 打开 — “aanzetten” of “openmaken”, zoals in 把它打开。 — “Zet het aan.” Samen vormt 请把它关掉 het patroon 请 + 把 + object + werkwoordelijk resultaat: “Zet het alsjeblieft uit.” De zin vraagt de aangesprokene om het bedoelde object uit te schakelen; 请 maakt het verzoek beleefd, 把它 plaatst dat object vóór de handeling en 关掉 noemt de gewenste uitgeschakelde toestand.

5. 请把这个给我。

   Geef me dit alsjeblieft.

   请

   alsjeblieft

   把

   markeert wat wordt overgedragen

   这个

   dit

   给我

   aan mij geven

   Uitgebreide uitleg

   请 staat hier aan het begin van een verzoek en maakt de formulering beleefd. Het kan voor een werkwoordelijke uitdrukking staan, bijvoorbeeld 请坐 — “gaat u alstublieft zitten”. 把 plaatst het bedoelde object vóór de werkwoordelijke handeling. De basisstructuur is 把 + object + werkwoordelijke uitdrukking. Het object wordt dan verbonden met wat ermee gebeurt; hier gaat het om 这个, dat aan iemand gegeven wordt. 把 betekent dus niet op zichzelf “geven”. 这个 betekent hier “dit”. 这 is de aanwijzende vorm “dit/deze”, en 个 is een veelgebruikte maat- of classificator die samen met een zelfstandig gebruikt aangewezen ding voorkomt. De vorm 这个 identificeert het bedoelde ding, zonder dat het zelfstandig naamwoord zelf genoemd hoeft te worden. Ter vergelijking: 那个 betekent “dat”. 给我 betekent hier “aan mij geven”. 给 is het werkwoord “geven”; 我 is de eerste-persoonsvorm “ik/mij”. In deze combinatie is 我 de ontvanger. Een gewone volgorde kan bijvoorbeeld 给我这个 zijn — “geef mij dit”. In de zin met 把 staat het object echter vóór de werkwoordelijke uitdrukking: 把这个给我. Samen vormen de delen 请 + 把这个 + 给我: “Geef me dit alsjeblieft.” De spreker verzoekt de aangesprokene om het aangewezen ding aan de spreker te geven. 请 verzacht het verzoek, 把 markeert 这个 als het object waarop de handeling gericht is, en 给我 noemt de ontvanger.

6. 我拿这个。

   Ik neem dit.

   我

   ik

   拿

   nemen

   这个

   dit

   Uitgebreide uitleg

   我 betekent hier “ik”. Het is het persoonlijke voornaamwoord voor de eerste persoon enkelvoud, dus de spreker verwijst naar zichzelf. Het verandert niet naar gelang van grammaticaal geslacht. Voorbeeld: 我是学生。 — “Ik ben student.” 拿 betekent hier “nemen” of “pakken”: de spreker kiest het genoemde voorwerp. Het is een werkwoord; de vorm zelf markeert hier geen verleden tijd. Voorbeeld: 我拿书。 — “Ik pak het boek.” 这个 betekent hier “dit”. Het is een aanwijzend woord voor iets dat als dichtbij of als het aangewezen voorwerp wordt voorgesteld. 这 draagt de betekenis “dit/deze”, en 个 is hier een veelgebruikte maat- of classificatiewoordcomponent bij een zelfstandig genoemd voorwerp. Voorbeeld: 我要这个。 — “Ik wil dit.” Samen vormen de delen 我 + 拿 + 这个: “Ik neem dit.” 我 is degene die handelt, 拿 beschrijft het nemen, en 这个 is het voorwerp dat wordt genomen. De korte zin is een directe mededeling van de keuze of handeling.