Basisacties van elke dag | Leer chinees in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 你在做什么？

   Wat ben je aan het doen?

   你

   je

   在

   geeft een lopende handeling aan

   做

   doen

   什么

   wat

   Uitgebreide uitleg

   你 betekent hier “je/jij” en is de aangesproken persoon. Het is een tweede-persoonspronomen; het verandert niet naar geslacht. Een beleefde vorm is 您, maar die staat niet in deze zin. 在 staat hier vóór 做 en geeft aan dat de handeling op het moment van spreken bezig is. Het patroon 在 + werkwoord kan dus worden gebruikt voor “bezig zijn met …”. Voorbeeld: 我在看书。 — “Ik ben aan het lezen.” 做 betekent hier “doen”. De vorm verandert hier niet voor persoon of tijd. In deze zin blijft de precieze activiteit open, omdat er na 做 een vraagwoord komt. 什么 betekent “wat” en vraagt naar de inhoud of aard van de handeling. Het staat hier na het werkwoord, zoals gebruikelijk in de vraag 做什么 — “wat doen?”. Voorbeeld: 你在看什么？ — “Waar ben je naar aan het kijken?” Samen vormt 你在做什么？ het patroon 你 + 在 + werkwoord + 什么?: “Wat ben je aan het doen?” 在 maakt duidelijk dat het om een handeling gaat die nu bezig is; 什么 vraagt welke handeling dat is. De hele zin is een directe, alledaagse vraag.

2. 我现在在吃东西。

   Ik ben nu aan het eten.

   我

   ik

   现在

   nu

   在

   bezig zijn met

   吃

   eten

   东西

   eten; dingen

   Uitgebreide uitleg

   我 betekent hier “ik”, de spreker. Dit voornaamwoord maakt in het Chinees geen onderscheid naar grammaticaal geslacht. Het blijft ook gelijk voor onderwerp en object; de rol blijkt uit de positie in de zin. Voorbeeld: 我喝水。 = “Ik drink water.” 现在 betekent “nu” en plaatst de handeling in het huidige moment. Het staat hier vóór de werkwoordelijke groep, maar kan in andere zinnen ook op een andere natuurlijke plaats staan. Voorbeeld: 我现在学习。 = “Ik studeer nu.” 在 staat hier vóór 吃 en geeft aan dat de handeling op dit moment bezig is. Het is dus niet zelfstandig het Nederlandse “bezig zijn met”, maar vormt met het volgende werkwoord het patroon 在 + werkwoord. Voorbeeld: 我在看书。 = “Ik ben een boek aan het lezen.” 吃 is het werkwoord “eten”. De vorm verandert hier niet voor persoon of tijd; 我在吃 betekent door 在 dat “ik aan het eten ben”. Voorbeeld: 他吃饭。 = “Hij eet.” 东西 betekent letterlijk “dingen” en kan, afhankelijk van de context, ook verwijzen naar iets dat men eet: “eten” of “iets”. In deze zin is het een algemeen object van 吃, zonder dat een specifiek gerecht wordt genoemd. Voorbeeld: 我想吃东西。 = “Ik wil iets eten.” Samen vormen 在吃东西 en 现在 de betekenis “nu aan het eten zijn”. 我 is degene die de handeling uitvoert, en de volledige zin betekent daarom: “Ik ben nu aan het eten.”

3. 我在喝水。

   Ik ben water aan het drinken.

   我在

   ik ben aan het …

   喝

   drinken

   水

   water

   Uitgebreide uitleg

   我在 bevat 我, het voornaamwoord voor de eerste persoon enkelvoud: “ik”. Hier staat 在 vóór het werkwoord en geeft het een handeling aan die op dit moment bezig is. In deze positie betekent het dus niet “zich bevinden op/in”. Een herbruikbaar patroon is 我在 + werkwoord, bijvoorbeeld 我在学习。 = “Ik ben aan het studeren.” 喝 betekent hier “drinken”. Dit is de basisvorm van het werkwoord; de vorm verandert hier niet om “ik” uit te drukken. Het kan bijvoorbeeld ook in 喝茶 voorkomen: “thee drinken”. 水 is het zelfstandig naamwoord “water”. Het verwijst hier naar de vloeistof die gedronken wordt. In het Chinees staat het object gewoon na het werkwoord: 喝水 = “water drinken”. Samen vormen de delen 我 + 在 + 喝 + 水: “Ik ben water aan het drinken.” De structuur 在 + werkwoord markeert hier een handeling die nu bezig is. De voorgaande en volgende zinnen gebruiken dezelfde voortgaande structuur voor andere handelingen.

4. 我在做晚饭。

   Ik ben het avondeten aan het maken.

   我

   ik

   在

   bezig zijn met

   做

   maken; bereiden

   晚饭

   avondeten

   Uitgebreide uitleg

   我 betekent hier “ik”: de spreker verwijst naar zichzelf. Deze vorm is de eerste-persoonsvorm en verandert niet naar geslacht. In een ander patroon staat bijvoorbeeld 你 voor “jij”, maar dat is een andere persoon. 在 staat hier vóór de werkwoordgroep en geeft aan dat de handeling op het moment van spreken bezig is. Het patroon is 在 + werkwoordgroep, bijvoorbeeld: 我在看书。 — “Ik ben aan het lezen.” In deze functie beschrijft 在 dus geen plaats; een plaatsbetekenis moet uit de constructie en context blijken. 做 is de basisvorm met de betekenis “maken” of “bereiden”. In 做晚饭 gaat het specifiek om eten klaarmaken. Chinees markeert in deze zin geen verleden of toekomst op het werkwoord 做; 在 maakt duidelijk dat de activiteit nu gaande is. Voor een vergelijkbaar patroon kan 做作业 “huiswerk maken” betekenen. 晚饭 is het zelfstandig naamwoord “avondeten”. Het verwijst hier naar de maaltijd die wordt bereid, niet naar de handeling zelf. Samen vormen 做 en 晚饭 de gebruikelijke woordgroep 做晚饭, “avondeten klaarmaken”. Samen betekent 我在做晚饭。 letterlijk dat de spreker bezig is met het klaarmaken van het avondeten. Natuurlijk Nederlands is: “Ik ben het avondeten aan het maken.” Het herbruikbare patroon is onderwerp + 在 + werkwoordgroep: 我在打扫我的房间。 betekent bijvoorbeeld “Ik ben mijn kamer aan het schoonmaken.”

5. 我在打扫我的房间。

   Ik ben mijn kamer aan het schoonmaken.

   我在

   ik ben ... aan het

   打扫

   schoonmaken

   我的

   mijn

   房间

   kamer

   Uitgebreide uitleg

   我在 vormt hier samen met het volgende werkwoord een patroon voor een handeling die op dit moment bezig is: 我 betekent “ik” en 在 staat vóór het werkwoord. Het is dus niet op zichzelf een volledige Nederlandse vertaling van “ik ben”; de betekenis ontstaat in combinatie met de werkwoordgroep. Hetzelfde patroon staat in de contextzinnen 我在做晚饭 en 我在洗澡. Voorbeeld: 我在看书。 — “Ik ben aan het lezen.” 打扫 betekent hier “schoonmaken”. Het is een werkwoord; de vorm verandert in deze zin niet voor persoon of tijd. Met 我在 geeft het aan dat het schoonmaken nu bezig is. Een bruikbaar patroon is 我在 + werkwoord, bijvoorbeeld 我在学习。 — “Ik ben aan het studeren.” 我的 betekent “mijn”. 我 betekent “ik” en 的 koppelt de bezitter aan wat volgt. Voor een bezitspatroon staat 我的 vóór het zelfstandige naamwoord: 我的书 betekent “mijn boek”. In deze zin verwijst 我的 naar de spreker, terwijl het daarna genoemde zelfstandig naamwoord bepaalt wat van de spreker is. 房间 betekent “kamer”. Het is een zelfstandig naamwoord. In 我的房间 staat het na de bezitsgroep en betekent het geheel “mijn kamer”. Voorbeeld: 这是我的房间。 — “Dit is mijn kamer.” Samen vormen 我在 + 打扫 + 我的 + 房间 de zin 我在打扫我的房间。: “Ik ben mijn kamer aan het schoonmaken.” De eerste groep geeft de spreker en de op dat moment lopende handeling aan; 我的房间 is het object van schoonmaken. Het patroon is herbruikbaar als 我在 + werkwoord + 的 + zelfstandig naamwoord, met 我 的 als 我的 wanneer de spreker iets bezit.

6. 我在洗澡。

   Ik ben aan het douchen.

   在

   geeft een lopende handeling aan

   Uitgebreide uitleg

   我 betekent hier “ik” en is het onderwerp. Dit voornaamwoord is de vorm voor de eerste persoon enkelvoud; het verandert niet door een werkwoordstijd. Voorbeeld: 我很累。 — “Ik ben erg moe.” 在 staat hier vóór de activiteit en laat zien dat die op dit moment bezig is. Het patroon 在 + werkwoord markeert dus een duratieve of progressieve handeling. Voorbeeld: 我在看书。 — “Ik ben aan het lezen.” 洗澡 betekent hier “douchen”. Dit is een vaste alledaagse werkwoordelijke combinatie; je gebruikt haar als geheel voor douchen of baden, maar in deze zin geeft de vaste vertaling specifiek “douchen” aan. Voorbeeld: 她每天洗澡。 — “Zij doucht elke dag.” Samen vormen de delen het patroon onderwerp + 在 + activiteit: 我 + 在 + 洗澡. De hele zin betekent daarom: “Ik ben aan het douchen.”