Prijs, weer en ontdekkingen | Leer chinees in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 这个多少钱？

   Hoeveel kost dit?

   这个

   dit

   多少

   hoeveel

   钱

   geld; bedrag

   Uitgebreide uitleg

   这个 betekent hier “dit” of “dit exemplaar”. Het bestaat uit 这 (“dit/deze”) en 个, een veelgebruikte maatclassificeerder voor afzonderlijke dingen. De vorm 这 verwijst naar iets dat als dichtbij of als het aangewezen object wordt behandeld; de zin specificeert niet wat het object is. 多少 vraagt naar een onbepaalde hoeveelheid of een onbepaald aantal. In combinatie met geld vraagt het niet naar een concreet getal dat al bekend is, maar naar het bedrag. Een vergelijkbare vraag is 多少人？ — “Hoeveel mensen?” 钱 betekent “geld” en kan in deze context ook het te betalen bedrag aanduiden. In 多少钱 vormt het samen met 多少 de vaste, herbruikbare vraag naar een prijs: “hoeveel geld?” In alledaagse Chinese zinnen staat het bedrag- of prijswoord hier na 多少. De volgorde is dus 这个 + 多少 + 钱: eerst wordt het aangewezen voorwerp genoemd, daarna wordt gevraagd hoeveel geld ervoor nodig is. Samen betekent de volledige vraag “Hoeveel kost dit?” De vraag is neutraal en bruikbaar wanneer je naar de prijs van een aangewezen voorwerp vraagt.

2. 你住在哪里？

   Waar woon je?

   你

   je / jij

   住

   wonen

   在哪里

   waar

   Uitgebreide uitleg

   你 betekent hier “je/jij” en is het onderwerp. Dit Chinese voornaamwoord verandert niet naar geslacht; het meervoud is 你们 (“jullie”). Voorbeeld: 你好吗？ — “Hoe gaat het met je?” 住 betekent hier “wonen”. Het is een werkwoord dat in deze vorm geen persoonsuitgang krijgt: 你住 betekent “je woont”, en ook bij een andere persoon blijft het werkwoord zelf onveranderd. Voorbeeld: 我住在北京。 — “Ik woon in Beijing.” 在哪里 is de vraag naar een plaats: “waar”. Het bestaat hier uit 在 (“zich bevinden/in zijn”) en 哪里 (“waar, welke plaats”). Samen vormt het een plaatsbepalende vraaguitdrukking. 哪里 kan ook in een vraag als “waar?” zelfstandig voorkomen, maar in deze zin staat het na 在 om naar de locatie van het wonen te vragen. De zin volgt het patroon onderwerp + werkwoord + 在哪里: 你 + 住 + 在哪里. Letterlijk wordt dus gevraagd waar de aangesprokene woont. De volledige betekenis is: “Waar woon je?” Dit is een gewone, neutrale vraag naar iemands woonplaats.

3. 天气很好。

   Het weer is mooi.

   天气

   het weer

   很好

   heel goed; mooi

   Uitgebreide uitleg

   天气 betekent hier “het weer”. Dit is een zelfstandig naamwoord; dezelfde vorm kan in herbruikbare zinnen als onderwerp dienen, bijvoorbeeld: 天气很冷。 — “Het weer is koud.” 很好 beschrijft 天气 als mooi of goed. 好 is het bijvoeglijke woord voor “goed”; 很 staat ervoor als graadwoord. In een Chinese adjectivale zin helpt 很 bovendien vaak om de zin natuurlijk te laten klinken; het hoeft hier dus niet sterk benadrukt “heel” te betekenen. Een bruikbaar contrast is 很冷 — “koud” of “heel koud”, afhankelijk van de context. Het tegengestelde van 好 is 坏 (“slecht”), hoewel dat niet in de vaste zin staat. Samen vormen 天气 en 很好 een eenvoudige Chinese zin waarin het weer het onderwerp is en 很好 de beschrijving geeft: “Het weer is mooi.” In deze constructie staat geen apart woord dat letterlijk “is” betekent; Chinees gebruikt hier rechtstreeks een adjectivale predicatie. De zin is neutraal en bruikbaar als korte beschrijving van het weer.

4. 现在下雨。

   Het regent nu.

   现在

   nu

   下雨

   regenen

   Uitgebreide uitleg

   现在 betekent hier “nu” en plaatst de gebeurtenis in het huidige moment. Het is een tijdsbepaling en verandert niet voor persoon of aantal. Voorbeeld: 现在很冷。— “Het is nu erg koud.” 下雨 is de vaste uitdrukking “regenen”. Letterlijk bevat zij het beeld van regen die valt, maar in deze zin functioneert de hele uitdrukking als de weershandeling “regenen”. Het Chinees gebruikt hiervoor geen apart onderwerp zoals het Nederlandse “het”; de uitdrukking kan zelfstandig een volledige mededeling vormen. De vorm verandert niet om tijd of persoon aan te geven. Voorbeeld: 明天下雨。— “Morgen regent het.” Samen vormen 现在 en 下雨 de betekenis: “Het regent nu.” De tijdsbepaling staat voor de weersuitdrukking en maakt duidelijk dat het regenen op dit moment plaatsvindt.

5. 我忘了我的手机。

   Ik ben mijn telefoon vergeten.

   我

   ik

   忘了

   vergeten

   我的

   mijn

   手机

   mobiele telefoon

   Uitgebreide uitleg

   我 betekent hier “ik”: de spreker verwijst naar zichzelf. Het is de eerste persoon enkelvoud en verandert niet naar grammaticaal geslacht. Een vergelijkbaar contrast is 你 (“jij”), voor de aangesprokene. 忘了 betekent hier “vergat” of “ben vergeten”. Het basiswerkwoord is 忘 (“vergeten”). De vorm 了 staat hier na het werkwoord en markeert dat de vergeetgebeurtenis als gerealiseerd wordt voorgesteld; het is niet simpelweg een aparte verleden tijdsvorm. Bijvoorbeeld: 我忘了名字。 — “Ik ben de naam vergeten.” 我的 betekent “mijn”. Het bestaat uit 我 (“ik”) plus 的, dat hier bezit of verbondenheid markeert: 我 + 的 + zelfstandig naamwoord betekent “mijn + zelfstandig naamwoord”. Het Chinese 我的 verandert niet voor geslacht of getal van het bezeten woord. 手机 betekent “mobiele telefoon”. Dit is een zelfstandig naamwoord; 手 betekent in andere samenstellingen onder meer “hand” en 机 kan in andere woorden met een toestel of machine te maken hebben, maar in deze vaste combinatie betekent 手机 als geheel “mobiele telefoon”. De volgorde is: 我 + 忘了 + 我的 + 手机: onderwerp + werkwoord met 了 + bezittelijke bepaling + zelfstandig naamwoord. Samen betekent de zin: “Ik ben mijn telefoon vergeten.”

6. 我找到它了。

   Ik heb het gevonden.

   我

   ik

   找到

   vinden

   它

   het

   了

   gerealiseerd

   Uitgebreide uitleg

   我 betekent hier “ik”: het persoonlijke voornaamwoord voor de spreker. Het verandert niet naar geslacht; het meervoud is 我们 (“wij”). Voorbeeld: 我是学生。 — “Ik ben student.” 找到 betekent hier “vinden, met succes vinden”. Het bestaat uit 找 (“zoeken”) en 到, dat hier het bereiken van het resultaat aangeeft. Daardoor betekent 找到 niet alleen “zoeken”, maar “vinden”. Voorbeeld: 我找到钥匙了。 — “Ik heb de sleutel gevonden.” 它 is een voornaamwoord voor een niet-menselijk wezen of ding. In de gegeven context wordt het natuurlijk opgevat als de telefoon die in de vorige zin wordt genoemd; de Nederlandse vertaling geeft dat weer als “het”. 了 staat hier aan het einde van de zin en presenteert de situatie als gerealiseerd: het vinden is gelukt. 了 is niet op zichzelf een verleden tijd; de precieze tijd komt uit de context. Vergelijk 我找到它了。 — “Ik heb het gevonden” met 我还没找到它。 — “Ik heb het nog niet gevonden.” Samen vormen 我 + 找到 + 它 + 了 de betekenis “Ik heb het gevonden”: de spreker heeft de eerder genoemde telefoon gevonden, en 了 presenteert dat resultaat als bereikt.