Eerste les en de leraar | Leer chinees in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 很高兴认识你。

   Leuk je te ontmoeten.

   很高兴

   erg blij

   认识

   ontmoeten

   你

   jou

   Uitgebreide uitleg

   很高兴 betekent hier “blij/leuk”. 高兴 is het bijvoeglijke woord voor “blij zijn”; 很 versterkt het. In het Chinees staat zo’n beschrijving vaak zonder apart werkwoord als “zijn”. Een bruikbaar patroon is 很 + bijvoeglijk woord, bijvoorbeeld 很累 = “erg moe”. 认识 betekent in deze zin “ontmoeten” in de betekenis van iemand leren kennen of voor het eerst kennismaken. Het is een werkwoord. Het verschilt van 知道, dat betekent dat je iets weet of iemand als feit kent; 认识 legt de nadruk op bekend zijn met een persoon. Voorbeeld: 我认识他。 = “Ik ken hem.” 你 betekent “jou” en is de tweede persoon enkelvoud: de aangesprokene. Deze vorm verandert niet voor grammaticaal geslacht. In een andere rol kan dezelfde vorm ook als “jij” worden vertaald; de Nederlandse vorm hangt dus af van de plaats in de zin. Samen vormen de delen 很高兴 + 认识 + 你: “Leuk je te ontmoeten.” Letterlijker is het: “(Ik ben) blij jou te ontmoeten.” De Chinese zin laat het onderwerp “ik” weg, omdat dat in deze vaste begroetingsuitdrukking uit de situatie duidelijk is. De uitdrukking is beleefd en geschikt bij een kennismaking.

2. 这是你第一次在这里上课吗？

   Is dit je eerste les hier?

   这是

   dit is

   你

   jij

   第一次

   de eerste keer

   在这里

   hier

   上课

   les hebben

   吗

   maakt er een ja-neevraag van

   Uitgebreide uitleg

   这是 betekent hier “dit is”. 这 is een aanwijzend woord voor iets dat als “dit” wordt aangewezen; 是 is het koppelwerkwoord “zijn”. Samen vormt dit een veelgebruikt patroon: 这是 + zelfstandig naamwoord = “dit is ...”. In een vraag kan hetzelfde begin staan in 这是……吗？ = “Is dit ...?” 你 betekent “jij/je”. Dit voornaamwoord verwijst hier naar de aangesprokene. De vorm verandert niet voor mannelijk of vrouwelijk; de beleefdere meervoudsvorm 您 is een ander voornaamwoord. 第一次 betekent “de eerste keer”. 第 maakt van het telwoord een rangtelwoord en 一 betekent “één”; 次 is hier de maat voor een gebeurtenis of keer. De vaste combinatie 第一次 + werkwoordelijke activiteit betekent “voor het eerst ...”. Bijvoorbeeld: 我第一次来这里。 — “Ik kom hier voor het eerst.” 在这里 betekent “hier” in de betekenis van “op deze plaats”. 在 markeert de plaats waar de activiteit plaatsvindt en 这里 betekent “hier”. De combinatie 在这里 + activiteit kan dus worden hergebruikt voor een activiteit die hier gebeurt. 上课 betekent “les hebben” of “een les volgen”. In deze combinatie betekent 上 niet letterlijk alleen “omhooggaan”: het vormt met 课 (“les”) een werkwoordelijke uitdrukking voor deelnemen aan of volgen van een les. Bijvoorbeeld: 我们在这里上课。 — “Wij hebben hier les.” 吗 staat aan het einde en maakt van de voorafgaande mededeling een gewone ja-neevraag. Zonder 吗 zou 这是你第一次在这里上课 een mededeling zijn: “Dit is de eerste keer dat je hier les hebt.” De hele zin is opgebouwd als 这是 + 你 + 第一次 + 在这里 + 上课 + 吗？: “Is dit jouw eerste keer dat je hier les hebt?” In natuurlijk Nederlands, in overeenstemming met de vaste vertaling, is dat: “Is dit je eerste les hier?”

3. 我以前来过这里。

   Ik ben hier eerder geweest.

   我

   ik

   以前

   eerder; vroeger

   来过

   eerder zijn geweest / gekomen zijn

   这里

   hier

   Uitgebreide uitleg

   我 betekent hier “ik”. Dit is de eerste persoon enkelvoud; het woord verandert niet voor geslacht of naamval. Voor “jij” gebruik je bijvoorbeeld 你, maar 我 blijft gelijk. 以前 betekent “eerder” of “vroeger”, dus een tijd vóór het huidige moment of vóór een relevant eerder moment. In deze zin maakt het duidelijk dat de ervaring niet nu voor het eerst plaatsvindt. 来过 bestaat uit 来 “komen” en 过, een aspectdeeltje dat aangeeft dat iemand iets eerder heeft meegemaakt. 来 staat hier niet op zichzelf voor een huidige beweging naar de spreker; samen met 过 betekent 来过 dat iemand hier eerder is geweest of eerder hierheen is gekomen. Het patroon werkwoord + 过 is bruikbaar voor eerdere ervaring, bijvoorbeeld: 我看过这部电影。 — “Ik heb deze film al eens gezien.” 这里 betekent “hier”: 这 verwijst naar iets/iemand dichtbij en 里 betekent “binnen/in”. Samen vormt het een plaatsaanduiding. Het woord verandert niet naar gelang het aantal of het geslacht van de bedoelde plaats. Samen vormen de delen 我 + 以前 + 来过 + 这里 de betekenis: “Ik ben hier eerder geweest.” De tijdsaanduiding 以前 en het ervaringsaspect in 来过 geven samen aan dat de spreker deze plaats vóór nu al eens heeft bezocht; de zin zegt niet dat de spreker op dit moment onderweg is.

4. 我已经在这里待了一段时间了。

   Ik ben hier al een tijdje.

   我

   ik

   已经

   al; reeds

   在这里

   hier zijn

   待

   verblijven; ergens blijven

   一段时间

   een bepaalde tijd; een tijdje

   了

   geeft aan dat de situatie nu bereikt is

   Uitgebreide uitleg

   我 betekent hier “ik” en is de eerste persoon. Het verwijst naar de spreker; de vorm verandert niet voor geslacht of getal. Voorbeeld: 我是学生。 — “Ik ben student.” 已经 betekent hier “al” en geeft aan dat iets vóór het huidige moment is begonnen of bereikt. Het staat vaak vóór het werkwoord of de werkwoordgroep. Samen met 了 versterkt het hier het idee dat het verblijf inmiddels al enige tijd duurt. 在这里 bestaat uit 在 (“zich bevinden in/op”) en 这里 (“hier”). Het geeft de plaats van het verblijf aan. Het patroon 在 + plaats is bruikbaar voor “zich op/in een plaats bevinden”; 这里 is de plaatsaanduiding, niet een zelfstandig naamwoord dat naar een specifiek eerder genoemd object moet verwijzen. 待 betekent hier “blijven” of “verblijven”. De vorm is niet zichtbaar verbogen voor persoon of getal. In deze zin beschrijft het een verblijf dat in het verleden begon en tot nu voortduurt. Voorbeeld: 我想在北京待三天。 — “Ik wil drie dagen in Beijing blijven.” 一段时间 betekent “een bepaalde tijd” of natuurlijker “een tijdje”. 一段 is een maatuitdrukking voor een tijdsduur en 时间 betekent “tijd”. In deze zin wordt geen precies aantal dagen of uren genoemd. Voorbeeld: 他休息了一段时间。 — “Hij rustte een tijdje uit.” 了 staat hier aan het einde van de zin. In deze positie markeert het dat de beschreven situatie nu als bereikt of actueel wordt gepresenteerd. Het hoeft dus niet alleen “verleden tijd” te betekenen: bij een duur die tot het heden voortduurt, helpt het juist om de huidige stand van zaken aan te geven. Samen betekent 我已经在这里待了一段时间了: “Ik ben hier al een tijdje.” 我 is de spreker; 在这里 bepaalt de plaats; 待了一段时间 beschrijft de duur van het verblijf; 已经 benadrukt dat die duur inmiddels is verstreken en het slot-了 presenteert de situatie als nu geldend. Het Chinees noemt geen exact aantal tijdseenheden.

5. 老师怎么样？

   Hoe is de leraar?

   老师

   leraar

   怎么样

   hoe is het?

   Uitgebreide uitleg

   老师 betekent hier “leraar” en is een zelfstandig naamwoord. Het kan als onderwerp voor een beschrijving staan, zoals in 老师非常友善。 — “De leraar is heel aardig.” Het meervoud wordt in het Chinees niet door een verplichte meervoudsuitgang gemarkeerd; de context bepaalt of het om één of meer leraren gaat. In deze vertaling gaat het om de leraar. 怎么样 is een vaste vraaguitdrukking voor “hoe is het?” of “wat vind je ervan?”, afhankelijk van waarnaar wordt gevraagd. In deze zin vraagt de uitdrukking naar de toestand of eigenschappen van de leraar, niet naar een handeling. Een herbruikbaar patroon is X怎么样？ — “Hoe is X?” Bijvoorbeeld: 这家店怎么样？ — “Hoe is deze winkel?” Samen vormen 老师怎么样？ en de volgorde van de Chinese zin de vraag “Hoe is de leraar?”: eerst wordt het onderwerp 老师 genoemd, daarna vraagt 怎么样 om een beoordeling of beschrijving daarvan. De uitdrukking zegt niet zelf welke eigenschap de leraar heeft; het antwoord in de context geeft die beschrijving: 老师非常友善。 — “De leraar is heel aardig.”

6. 老师非常友善。

   De leraar is heel aardig.

   老师

   leraar

   非常

   heel, erg

   友善

   vriendelijk, aardig

   Uitgebreide uitleg

   老师 betekent hier “leraar”. Het is een zelfstandig naamwoord en kan ook in andere zinnen als onderwerp of als aanspreekvorm voorkomen. Voorbeeld: 老师来了。 — “De leraar is gekomen.” 非常 versterkt het woord erna en betekent hier “heel” of “erg”. Het staat vóór de eigenschap die het versterkt. Voorbeeld: 非常友善 — “heel vriendelijk”. Een minder sterke, veelgebruikte variant is 很友善 — “vriendelijk/heel vriendelijk”. 友善 betekent “vriendelijk” of “aardig” en beschrijft hier de leraar. In het Chinees kan een bijvoeglijke bepaling zoals deze rechtstreeks als gezegde optreden: er is hier geen afzonderlijk equivalent van “is” nodig. 友善 blijft in deze zin onveranderd; het krijgt geen vervoeging voor persoon of getal. Samen vormen de delen 老师 + 非常 + 友善: “De leraar is heel aardig.” De eerste woordgroep noemt degene over wie iets wordt gezegd, 非常 maakt de eigenschap sterker, en 友善 geeft die eigenschap.