Samen na de les herhalen | Leer chinees in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 你下课后做什么？

   Wat doe je na de les?

   你

   jij

   下课后

   na de les

   做什么

   wat doen

   Uitgebreide uitleg

   你 betekent hier “jij”. Dit is een persoonlijk voornaamwoord voor de aangesproken persoon. Het verandert niet volgens grammaticaal geslacht; in een andere context kan dezelfde vorm ook formeel of informeel worden gebruikt, afhankelijk van de relatie tussen de gesprekspartners. 下课后 betekent “na de les”. 下课 betekent dat de les eindigt of afgelopen is, en 后 betekent “na” wanneer het achter een tijdsaanduiding staat. Het patroon X 后 is herbruikbaar voor “na X”. Voorbeeld: 吃饭后看书。 — “Na het eten lees ik een boek.” 做什么 betekent “wat doen”. 做 is het werkwoord “doen” en 什么 is het vraagwoord “wat”. In een vraag staat 什么 op de plaats waar het gevraagde onderdeel van de zin zou staan; het hoeft dus niet naar voren te worden verplaatst. Vergelijk: 你做什么？ — “Wat doe je?” en 你看什么？ — “Waar kijk je naar?” Samen vormt 你下课后做什么？ de vraag “Wat doe je na de les?”: 你 is de aangesproken persoon, 下课后 geeft het tijdstip aan, en 做什么 vraagt welke activiteit die persoon dan uitvoert. De Chinese vraagvolgorde blijft daarbij dicht bij de gewone mededeling: onderwerp + tijdsbepaling + werkwoord + vraagwoord.

2. 我留在这里复习。

   Ik blijf hier en herhaal de les.

   我

   ik

   留

   blijven

   这里

   hier

   复习

   herhalen; de les doornemen

   Uitgebreide uitleg

   我 betekent hier ik: de spreker verwijst naar zichzelf. Het Chinese voornaamwoord verandert niet naar persoon of getal; 我 kan dus, afhankelijk van zijn grammaticale rol, ook met “mij” worden vertaald. Voorbeeld: 我学习。 — “Ik studeer.” 留 betekent hier “blijven” of “ergens blijven”. De vorm verandert niet voor persoon of tijd; tijd en situatie worden vooral door de context of extra woorden duidelijk. Samen met 在 en een plaats vormt het de bruikbare structuur 留在 + plaats: “op/in een plaats blijven”. Voorbeeld: 他留在家里。 — “Hij blijft thuis.” 这里 betekent “hier” en verwijst naar de plaats die vanuit de situatie als nabij of als de relevante locatie wordt opgevat. Het is een plaatsaanduiding, geen zelfstandig naamwoord dat op zichzelf een persoon aanduidt. Voorbeeld: 请坐这里。 — “Ga hier zitten.” 复习 betekent “herhalen” in de zin van eerder geleerde stof opnieuw doornemen of bestuderen. Het kan bijvoorbeeld over lessen of leerstof gaan; de vorm heeft geen persoons- of tijdsuitgang. Voorbeeld: 我复习汉字。 — “Ik herhaal Chinese karakters.” Samen vormen 我留在这里 en 复习 de betekenis: “Ik blijf hier en herhaal de les.” 留在这里 geeft de plaats van het blijven aan, en 复习 beschrijft de activiteit die de spreker daar uitvoert. De Chinese zin zegt dus dat de spreker op deze plaats blijft en de eerder behandelde leerstof opnieuw doorneemt.

3. 我们可以再用这个教室一会儿吗？

   Kunnen we dit lokaal nog even gebruiken?

   我们可以

   wij kunnen

   再

   nog eens

   用

   gebruiken

   这个

   dit

   教室

   lokaal

   一会儿

   even; een tijdje

   吗

   vraagpartikel

   Uitgebreide uitleg

   我们可以 betekent hier: “wij kunnen”. 我们 is het persoonlijk voornaamwoord voor “wij/ons”; het verwijst naar de groep waarin de spreker zit. 可以 drukt mogelijkheid of toestemming uit: “kunnen/mogen”. Samen vormt dit een herbruikbaar patroon: 我们可以 + werkwoord = “wij kunnen/mogen + werkwoord”. Voorbeeld: 我们可以进去吗？ — “Mogen we naar binnen?” 再 staat hier vóór 用 en geeft aan dat het gebruik opnieuw wordt voortgezet of nog een keer plaatsvindt. In deze context past daardoor de betekenis “nog” bij de vaste vertaling. Het is niet hetzelfde als 又, dat vaak een herhaalde gebeurtenis beschrijft die al plaatsvindt of heeft plaatsgevonden. Voorbeeld: 请再说一次。 — “Zeg het alstublieft nog een keer.” 用 is het werkwoord “gebruiken”. De vorm verandert hier niet voor persoon of aantal. Het kan vóór een voorwerp staan: 用这个 = “dit gebruiken”. Voorbeeld: 我用手机学习。 — “Ik gebruik mijn telefoon om te studeren.” 这个 betekent “dit/deze” en bestaat uit 这 (“dit/deze”) plus 个, een veelgebruikt classificerend woord. Het wijst naar iets dat de spreker als nabij of als aangewezen beschouwt. In deze zin bepaalt 这个 niet zelfstandig welk lokaal bedoeld wordt; samen met 教室 betekent het “dit lokaal”. Voorbeeld: 这个问题很简单。 — “Deze vraag is heel eenvoudig.” 教室 betekent “klaslokaal/lokaal”. Het is een zelfstandig naamwoord; het krijgt hier geen aparte meervoudsvorm. Het verschil tussen “dit lokaal” en “dat lokaal” wordt bijvoorbeeld gemaakt met 这个教室 tegenover 那个教室. Voorbeeld: 教室在楼上。 — “Het lokaal is boven.” 一会儿 geeft een korte tijdsduur aan: “even” of “een tijdje”. Het benoemt hier geen exact aantal minuten. In combinatie met 再用 betekent het dat het gebruik nog kort wordt voortgezet. Voorbeeld: 请等一会儿。 — “Wacht even.” 吗 is een vraagpartikel voor een algemene ja-neevraag. Het staat aan het einde van de zin en verandert de voorafgaande mededeling in een vraag. Voorbeeld: 你是学生吗？ — “Ben je student?” De zin bouwt dus op als 我们可以 + 再用 + 这个教室 + 一会儿 + 吗: “Kunnen wij dit lokaal nog even gebruiken?” De vraag gaat over de mogelijkheid of toestemming om het lokaal nog kort te blijven gebruiken.

4. 下课后我们可以留在这里。

   We kunnen na de les hier blijven.

   下课后

   na de les

   我们

   wij

   可以

   kunnen; mogen

   留

   blijven

   这里

   hier

   Uitgebreide uitleg

   下课后 betekent hier “na de les”. Het bestaat uit 下课 (“de les eindigt” / “de les is afgelopen”) en 后 (“na; erna”). Het patroon X 后 betekent “na X”. Voorbeeld: 吃饭后再走。 — “Ga daarna pas weg, na het eten.” 我们 betekent “wij” en verwijst naar de spreker samen met minstens één andere persoon. Chinees markeert in deze vorm geen grammaticaal geslacht. Het onderscheid tussen “wij” inclusief de aangesprokene en “wij” exclusief de aangesprokene wordt hier niet door de vorm zelf gemaakt; de context bepaalt dat. 可以 geeft hier aan dat iets mogelijk of toegestaan is: “kunnen” of “mogen”. Het staat vóór de daaropvolgende handeling. Het patroon 可以 + werkwoord is bruikbaar voor toestemming of mogelijkheid, bijvoorbeeld: 我可以坐这里。 — “Ik mag hier zitten.” 留 betekent in deze zin “blijven” of “ergens blijven”. Het is een werkwoord; de vorm verandert hier niet voor persoon of getal. Het staat na 可以, dus 可以留 betekent “kunnen blijven”. Dit is iets anders dan een werkwoord dat vertrek uitdrukt; de zin beschrijft juist dat de groep op de plaats blijft. 这里 betekent “hier” en duidt de plaats aan die vanuit de spreeksituatie als nabij of relevant wordt aangewezen. Het functioneert hier als plaatsbepaling bij 留: blijven waar? 这里 kan in een andere zin ook zonder 留 als plaatsaanduiding staan, bijvoorbeeld: 请坐这里。 — “Ga alstublieft hier zitten.” Samen vormen de delen 下课后 + 我们 + 可以 + 留 + 这里 de betekenis: “Na de les kunnen wij hier blijven.” 下课后 geeft het tijdstip aan, 我们 is de handelende groep, 可以 geeft de mogelijkheid of toestemming aan, 留 noemt de handeling en 这里 de plaats. De zin zegt dus dat de spreker en minstens één andere persoon na afloop van de les op deze plaats kunnen blijven.

5. 知道这个很有帮助。

   Dat is handig om te weten.

   知道

   weten

   这个

   dit / deze

   很

   heel / erg

   有帮助

   nuttig zijn

   Uitgebreide uitleg

   知道 betekent hier ‘weten’. Het is de werkwoordsvorm van 知道; deze vorm verandert in het Chinees niet voor persoon of enkelvoud/meervoud. Bijvoorbeeld: 我知道。 — ‘Ik weet het.’ In 知道这个 is het onderwerp niet apart uitgesproken; de zin zegt dus letterlijk dat het weten van dit/dat iets nuttig is. 这个 betekent hier ‘dit’ of, natuurlijker in de vertaling, ‘dat’. Het is een aanwijzende uitdrukking: 这 betekent ‘dit’ en 个 is een veelgebruikt maatwoord dat samen met 这 de vorm 这个 vormt. In deze zin verwijst het naar de informatie of zaak die met ‘dat’ wordt bedoeld; de uitdrukking specificeert niet zelfstandig een naamwoord. 很 is hier een graadwoord met de betekenis ‘heel’ of ‘erg’. Het staat vóór 有帮助 en versterkt de beoordeling. In het Chinees staat zo’n graadwoord vaak vóór een beschrijvende uitdrukking, zonder dat daarvoor een apart woord voor ‘zijn’ nodig is. 有帮助 betekent ‘nuttig zijn’ of ‘helpend zijn’. 有 betekent in deze vaste combinatie letterlijk ‘hebben’, terwijl 帮助 ‘hulp’ betekent; samen beschrijven ze dat iets hulp biedt. Een vergelijkbare, eenvoudige zin is 这个有帮助。 — ‘Dit is nuttig.’ Samen vormt 知道这个很有帮助 de structuur ‘het weten van dit/dat is erg nuttig’. In natuurlijk Nederlands wordt dat: ‘Dat is handig om te weten.’ De Chinese zin zet dus de handeling 知道这个 voorop als datgene wat als nuttig wordt beoordeeld, gevolgd door de versterking 很 en de beoordeling 有帮助.

6. 那我们一起在这里复习吧。

   Laten we dan hier samen de les herhalen.

   那

   dan

   我们

   wij / ons

   一起

   samen

   在这里

   hier

   复习

   herhalen; doornemen

   吧

   suggestieve toon

   Uitgebreide uitleg

   那 betekent hier “dan” als overgang vanuit wat eerder is gezegd: “dan, in dat geval”. In deze zin verwijst het niet noodzakelijk naar een concreet voorwerp. Een vergelijkbaar voorbeeld is: 那我们走吧。 — “Dan gaan we.” 我们 betekent “wij” of “ons” en verwijst in deze zin, volgens de vertaling “laten we”, naar de spreker samen met minstens één andere persoon. Het Chinees markeert hier geen werkwoordspersoon of meervoudsuitgang: 我们 blijft dezelfde vorm in verschillende grammaticale rollen. Het verschilt van 我 (“ik”) en 你们 (“jullie”). 一起 betekent “samen” en geeft aan dat de betrokken personen dezelfde activiteit gezamenlijk uitvoeren. Het staat hier vóór de activiteit 复习. Voorbeeld: 我们一起学习。 — “Wij leren samen.” 在这里 betekent “hier”. 在 geeft de plaatsrelatie aan en 这里 betekent “hier”; samen plaatsen ze de activiteit op deze locatie. De vaste uitdrukking 在 + plaats is een veelgebruikt patroon, bijvoorbeeld 我在家。 — “Ik ben thuis.” 复习 is het werkwoord “herhalen” of “doornemen”, in de betekenis van eerder geleerde stof opnieuw bestuderen. De vorm verandert hier niet voor persoon of getal; die informatie blijkt uit de context of uit een onderwerp zoals 我们. Voorbeeld: 我晚上复习汉字。 — “Ik herhaal ’s avonds Chinese karakters.” 吧 staat aan het einde en maakt van de mededeling een voorstel of aansporing met een zachte, suggestieve toon. Het correspondeert hier met “laten we …”. Het is dus niet het werkwoordelijke deel van “herhalen”, maar een zinsfinale partikel dat de bedoeling van de zin kleurt. Voorbeeld: 我们休息吧。 — “Laten we rusten.” Samen vormen de delen: 那 (“dan”) + 我们 (“wij”) + 一起 (“samen”) + 在这里 (“hier”) + 复习 (“herhalen/doornemen”) + 吧 (voorstel). De volledige betekenis is: “Laten we dan hier samen de les herhalen.” De Chinese zin stelt voor dat de spreker en de andere betrokkene(n) hier gezamenlijk eerder geleerde stof doornemen.