De hoogte van een stoel aanpassen | Leer chinees in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 这把椅子太低了。

   Deze stoel is te laag.

   这

   deze

   把

   maatwoord voor een stoel

   椅子

   stoel

   太

   te

   低

   laag

   了

   geeft een nieuwe of vastgestelde toestand aan

   Uitgebreide uitleg

   这 betekent hier “deze” en verwijst samen met het volgende naamwoord naar een specifieke stoel die als nabij of als aangewezen wordt behandeld. In het Chinees staat een aanwijzend woord vóór het maatwoord en het naamwoord: 这 + maatwoord + naamwoord. Voorbeeld: 这本书 — “dit boek”; 本 is daar het maatwoord voor boeken. 把 is hier een maatwoord, niet de afzonderlijke 把-constructie waarmee een object als onderwerp van een handeling wordt geplaatst. Bij stoelen is 把 een gebruikelijk maatwoord; het staat tussen 这 en 椅子. Maatwoorden zijn in het Chinees doorgaans vereist na een aanwijzend woord en vóór een telbaar naamwoord. Voorbeeld: 那把伞 — “die paraplu”. 椅子 betekent “stoel”. Het is een zelfstandig naamwoord. Samen met het voorafgaande 这把 vormt het de uitdrukking voor “deze stoel”; het maatwoord hoort bij de manier waarop het zelfstandig naamwoord wordt bepaald. 太 betekent hier “te” in de betekenis “overmatig”. Het versterkt het bijvoeglijk naamwoord dat erop volgt en drukt uit dat de mate boven een gewenste of geschikte grens ligt. Het patroon 太 + bijvoeglijk naamwoord + 了 is een veelgebruikt patroon voor “te …”. Voorbeeld: 太贵了 — “te duur”. 低 betekent hier “laag” en beschrijft de hoogte van de stoel. Het is een bijvoeglijk naamwoord dat in deze zin rechtstreeks als gezegde na het onderwerp kan staan; er is geen apart werkwoord voor “zijn” nodig. De nuttige tegenstelling is 高 — “hoog”: 桌子很高 betekent “de tafel is hoog”. In de vaste zin draagt 低 zelf de betekenis “laag”; 太 maakt daarvan “te laag”. 了 staat aan het einde en markeert hier de als nieuw of vastgesteld gepresenteerde toestand of beoordeling. Het betekent niet automatisch verleden tijd. In combinatie met 太低 maakt het duidelijk dat de lage hoogte nu als een probleem of vaststelling wordt gepresenteerd. Voorbeeld: 门开了 — “De deur is opengegaan” of “De deur staat nu open”; de precieze vertaling hangt af van de situatie. Samen vormen 这把椅子 het onderwerp “deze stoel”. Daarna beschrijft 太低 de hoogte als bovenmatig laag, en het slot-了 presenteert die beoordeling als een vastgestelde of nu geldende toestand. De volledige betekenis is daarom: “Deze stoel is te laag.”

2. 你可以调节高度。

   Je kunt de hoogte aanpassen.

   你可以

   je kunt

   调节

   aanpassen; regelen

   高度

   hoogte

   Uitgebreide uitleg

   你可以 betekent hier “je kunt”. 你 is het persoonlijke voornaamwoord voor de aangesprokene (“jij/je”); 可以 is een modaal werkwoord dat mogelijkheid of toestemming uitdrukt. In deze zin gaat het om de mogelijkheid om iets te doen. Een bruikbaar patroon is onderwerp + 可以 + werkwoord, bijvoorbeeld: 我可以休息。 — “Ik kan rusten.” 调节 betekent hier “aanpassen” of “regelen”, in het bijzonder een instelbare eigenschap veranderen. Het is een werkwoord; de vorm verandert hier niet voor persoon of getal. Het kan bijvoorbeeld ook in 调节温度 voorkomen: “de temperatuur aanpassen”. 高度 betekent “hoogte”. Dit is een zelfstandig naamwoord: 高 betekent “hoog” en 度 vormt hier samen met 高 het meetbare begrip “hoogte”. In 高度 verwijst het niet naar de stoel zelf, maar naar de hoogte als instelbare eigenschap. Samen vormen de delen 你可以 + 调节 + 高度: “Je kunt de hoogte aanpassen.” Het onderwerp is de aangesprokene, 可以 geeft de mogelijkheid aan, 调节 benoemt de handeling en 高度 is wat wordt aangepast.

3. 我该怎么做？

   Hoe doe ik dat?

   我

   ik

   该

   moeten; horen te

   怎么

   hoe

   做

   doen

   Uitgebreide uitleg

   我 betekent hier “ik”: de spreker verwijst naar zichzelf als degene die de handeling moet uitvoeren. In het Chinees verandert 我 niet voor onderwerp of object; als object staat bijvoorbeeld 他 “hem/haar” of 它 “het”, afhankelijk van de bedoelde referent. Voorbeeld: 我看书。= “Ik lees een boek.” 该 is hier een modaal werkwoord vóór de eigenlijke handeling. Het drukt uit wat iemand hoort te doen, moet doen of wat de aangewezen volgende stap is. In deze vraag maakt 该 de vraag procedureel: “Wat moet ik doen?” Het is niet hetzelfde als 要, dat vaak “willen” of “zullen/moeten” uitdrukt. Voorbeeld: 你该休息。= “Je hoort te rusten.” 怎么 vraagt naar de manier waarop iets gebeurt of uitgevoerd wordt: “hoe”. Het staat vóór het werkwoord waarop de vraag betrekking heeft. Een vergelijkend vraagwoord is 什么 “wat”, dat naar een zaak of handeling vraagt in plaats van naar de manier. Voorbeeld: 你怎么打开它？= “Hoe maak je het open?” 做 betekent “doen” of “uitvoeren”. De vorm 做 blijft hier onveranderd voor persoon en tijd; zulke informatie wordt uit de context of uit andere woorden begrepen. Het werkwoord kan zelfstandig staan, zoals hier, of vóór een object: 做饭 betekent “koken” en 做作业 betekent “huiswerk maken”. De volgorde is 我 + 该 + 怎么 + 做: eerst de uitvoerder, daarna wat voor die persoon aangewezen is, vervolgens de maniervraag en ten slotte de handeling. Samen vormt dit 我该怎么做？, letterlijk ongeveer “Ik moet op welke manier doen?”, met de natuurlijke betekenis “Hoe moet ik dat doen?” of “Wat moet ik doen?” In de gegeven situatie vraagt de spreker naar de juiste manier om de eerder genoemde hoogte aan te passen; de volgende instructie geeft daarvoor de concrete stap.

4. 按下座位下面的按钮。

   Druk op de knop onder de zitting.

   按下

   indrukken

   座位

   zitting

   下面

   eronder

   按钮

   knop

   Uitgebreide uitleg

   按下 betekent hier “indrukken”. Het is een werkwoordelijke combinatie: 按 is “drukken” en 下 geeft aan dat de drukbeweging naar beneden wordt uitgevoerd of dat de knop wordt ingedrukt. De gebiedende betekenis komt in deze zin uit de directe instructie; er staat geen apart woord voor “jij” of voor een bevel. Voorbeeld: 按下这个键。 — “Druk deze toets in.” 座位 betekent hier “zitting” of “stoelplaats”. Het is een zelfstandig naamwoord. 座 en 位 worden in deze combinatie niet afzonderlijk als twee losse Nederlandse betekenissen vertaald. Voorbeeld: 请坐在座位上。 — “Ga alstublieft op de zitplaats zitten.” 下面 betekent “eronder” of “aan de onderkant”. In deze zin bepaalt het de plaats ten opzichte van 座位: iets bevindt zich onder de zitting. Voorbeeld: 桌子下面有一只猫。 — “Onder de tafel is een kat.” 按钮 betekent “knop”. Het is een zelfstandig naamwoord voor een knop die je indrukt, bijvoorbeeld op een apparaat. Voorbeeld: 这个按钮是红色的。 — “Deze knop is rood.” In de volgorde van de zin geeft 座位下面的 aan welke knop bedoeld wordt: letterlijk “de knop die onder de zitting is”. Het structurele partikel 的 verbindt deze plaatsbepaling met het zelfstandig naamwoord 按钮. Samen vormen 按下 en 座位下面的按钮 de instructie: “Druk op de knop onder de zitting.”

5. 这样更好了。谢谢。

   Dat is beter. Dank je.

   这样

   zo; op deze manier

   更好

   beter

   谢谢

   dank je

   Uitgebreide uitleg

   这样 betekent hier “zo” of “op deze manier”. 这 verwijst grammaticaal naar iets dat in de situatie al duidelijk is; 样 maakt er een manier of toestand van. Samen vormt 这样 een herbruikbaar patroon voor “zo / op deze manier”, zonder dat het zelfstandig naamwoordelijk geslacht of meervoud markeert. 更好 betekent hier “beter”. 好 is de basisvorm voor “goed”; 更 maakt de vergelijking expliciet: 更好 = “beter” of letterlijk “nog meer goed”. Een eenvoudige vergelijking is bijvoorbeeld: 这样更好。 — “Zo is het beter.” In deze zin wordt geen zelfstandig naamwoord door 更好 vervoegd; 更 staat rechtstreeks vóór het beschrijvende woord 好. 谢谢 betekent “dank je” of “bedankt”. Het is een vaste, beleefde uitdrukking om dankbaarheid te tonen. Een voorbeeld is: 谢谢你的帮助。 — “Bedankt voor je hulp.” Samen betekent 这样更好。 “Zo is het beter.” 谢谢。 is daarna een afzonderlijke dankbetuiging: “Dank je.” De volledige vertaling is dus: “Dat is beter. Dank je.”

6. 如果还是不合适，请告诉我。

   Laat het me weten als het nog steeds niet goed is.

   如果

   als

   还是

   nog steeds

   不合适

   niet passend

   请

   alsjeblieft

   告诉

   vertellen; laten weten

   我

   mij

   Uitgebreide uitleg

   如果 opent een voorwaardelijke bijzin: “als …”. Het deel erna beschrijft de voorwaarde; de hoofdzin geeft aan wat er in dat geval gebeurt. Een bruikbaar patroon is 如果 A，就 B (“als A, dan B”), waarbij 就 in deze zin niet nodig is. 还是 betekent hier “nog steeds”. In combinatie met de ontkenning 不 geeft het aan dat iets op dat moment nog altijd niet passend is, mogelijk ondanks een eerdere verbetering. In de vorige zin staat dat iets beter is; deze zin laat ruimte voor de mogelijkheid dat het nog niet goed genoeg is. 不合适 betekent hier “niet geschikt/passend zijn”. 合适 is de basisvorm met de betekenis “geschikt, passend”; 不 maakt de beoordeling negatief. Het is een beschrijvende vorm, geen aparte vervoeging voor persoon of tijd. Voorbeeld: 这个时间合适。 — “Dit tijdstip is geschikt.” 请 maakt het daaropvolgende verzoek beleefd: “alsjeblieft” of “graag”. Het is hier geen zelfstandig verzoek om iets te doen, maar verzacht de opdracht die volgt. 告诉 betekent “vertellen” of “iemand laten weten”. Het is een werkwoord dat vaak een persoon als ontvanger en informatie als inhoud heeft, bijvoorbeeld in het patroon 告诉我 A — “mij laten weten dat/hoe A”. In deze zin volgt de inhoud niet als aparte naamwoordelijke bijzin; de voorwaardelijke bijzin geeft aan wanneer de spreker geïnformeerd wil worden. 我 is het voornaamwoord voor de eerste persoon enkelvoud, “ik/mij”. Chinese persoonlijke voornaamwoorden veranderen hier niet van vorm voor onderwerp- of objectpositie; de plaats in de zin maakt duidelijk dat het de ontvanger van 告诉 is. Samen betekent 如果还是不合适 “als het nog steeds niet passend is”. Daarna vormt 请告诉我 het beleefde verzoek “laat het me weten”. De volledige zin betekent dus: “Laat het me weten als het nog steeds niet goed is.”