Schoenen passen | Leer chinees in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 这双鞋看起来很舒服。

   Deze schoenen zien er comfortabel uit.

   这双

   dit paar

   鞋

   schoenen

   看起来

   eruitzien; lijken

   舒服

   comfortabel

   Uitgebreide uitleg

   这双 betekent hier “dit paar”. 这 wijst naar iets bij de spreker of in de situatie; 双 is het classificerende woord voor een paar van bijvoorbeeld schoenen. Het is dus een concrete paar-aanduiding, niet alleen een los “dit”. Een vergelijkbaar patroon is 这双袜子 — “deze sokken” (letterlijk: dit paar sokken). 鞋 betekent “schoen” of, binnen 这双鞋, “schoenen” als een paar. Het Chinese zelfstandig naamwoord krijgt hier geen verplichte meervoudsuitgang; 双 maakt duidelijk dat het om een paar gaat. De combinatie 一双鞋 betekent “een paar schoenen”, terwijl 两双鞋 “twee paar schoenen” betekent. 看起来 betekent “eruitzien” of “lijken”. De vorm combineert 看 (“kijken”) met 起来, dat hier aangeeft hoe iets op basis van zijn uiterlijk of indruk overkomt. Het zegt dus iets over de waargenomen indruk, niet rechtstreeks over een bewezen eigenschap. Voorbeeld: 他看起来很累。 — “Hij ziet er erg moe uit.” 舒服 betekent hier “comfortabel”. Het beschrijft een aangenaam lichamelijk gevoel, bijvoorbeeld bij schoenen die prettig zitten. 很舒服 betekent “erg comfortabel” of natuurlijker in deze zin “comfortabel”; 很 staat vóór het beschrijvende woord en geeft de mate aan. Voorbeeld: 这把椅子很舒服。 — “Deze stoel is erg comfortabel.” Samen vormen de delen 这双鞋 (“dit paar schoenen”), 看起来 (“ziet eruit/lijkt”) en 很舒服 (“comfortabel”). De volledige betekenis is: “Deze schoenen zien er comfortabel uit.” De zin presenteert comfort als de indruk die het paar schoenen geeft.

2. 这双鞋适合长时间走路。

   Ze zijn gemaakt voor lange wandelingen.

   这

   deze

   双

   paar

   鞋

   schoenen

   适合

   geschikt zijn voor

   长时间

   lange tijd

   走路

   lopen

   Uitgebreide uitleg

   这 betekent hier “deze” en wijst samen met het volgende naamwoord naar het bedoelde paar schoenen. In het Chinees staat zo’n aanwijzer vóór de maatwoordgroep: 这双鞋 = “deze schoenen / dit paar schoenen”. De vorm 这 verandert hier niet naar geslacht of meervoud. Voorbeeld: 这本书 betekent “dit boek”; 本 is daar het maatwoord voor boeken. 双 is het maatwoord voor dingen die als een paar voorkomen, zoals schoenen. 这双鞋 betekent dus letterlijk “dit paar schoenen”, hoewel het Nederlands natuurlijk “deze schoenen” kan zeggen. Het is niet hetzelfde als zomaar één los exemplaar. Voorbeeld: 一双袜子 = “een paar sokken”. 鞋 betekent “schoenen” of “een schoen”, afhankelijk van de context. In 这双鞋 verwijst 双 naar de paar-eenheid, waardoor de combinatie duidelijk “dit paar schoenen” betekent. Het woord voor “schoen” kan ook in andere maatwoordcombinaties voorkomen, maar hier is 双 de passende keuze voor een paar. 适合 betekent “geschikt zijn voor” of “passen bij”. Het onderwerp is hier 这双鞋: het paar schoenen is geschikt voor wat daarna komt. 适合 is een werkwoord; het krijgt in deze zin geen aparte vorm voor persoon of getal. Voorbeeld: 这件衣服适合夏天。 = “Dit kledingstuk is geschikt voor de zomer.” 长时间 betekent “lange tijd” of “gedurende langere tijd”. 长 betekent hier “lang” in de tijd, niet “groot” in fysieke afmeting. De combinatie beperkt wat volgt: het gaat om lopen gedurende een lange periode. Voorbeeld: 他长时间工作。 = “Hij werkt lange tijd.” 走路 betekent “lopen” of “te voet gaan”. Het is een werkwoordelijke combinatie: 走 is “gaan/lopen” en 路 verwijst in deze combinatie naar de weg of het lopen. Hier beschrijft 走路 de activiteit waarvoor de schoenen geschikt zijn. Voorbeeld: 我每天走路上班。 = “Ik loop elke dag naar mijn werk.” Samen bestaat de zin uit 这双鞋 (“dit paar schoenen”), 适合 (“is geschikt voor”), 长时间 (“lange tijd”) en 走路 (“lopen”). De volledige betekenis is: “Deze schoenen zijn geschikt om lange tijd te lopen.” Dat sluit aan bij de vaste vertaling: “Ze zijn gemaakt voor lange wandelingen.”

3. 我可以在这里试穿吗？

   Kan ik ze hier passen?

   我可以

   kan ik

   在这里

   hier

   试穿

   passen (om iets aan te trekken)

   吗

   maakt er een vraag van

   Uitgebreide uitleg

   我可以 betekent hier: “kan ik …?”. 我 is het eerste-persoonspronomen “ik” en 可以 is de modale vorm “kunnen/mogen” voor de mogelijkheid of toestemming om iets te doen. Samen vormt dit een beleefde vraag naar de mogelijkheid of toestemming. Bijvoorbeeld: 我可以进去吗？ — “Kan ik naar binnen?” 在这里 betekent “hier”. 在 geeft de plaats aan waar de handeling gebeurt; 这里 betekent “hier”. Het is een herbruikbaar plaatspatroon: 在 + plaats. Bijvoorbeeld: 我在这里等。 — “Ik wacht hier.” 试穿 betekent “iets passen door het aan te trekken”. Het is een samengesteld werkwoord: 试 betekent “proberen” en 穿 betekent “aantrekken/dragen”, maar in deze combinatie gaat het specifiek om kleding of schoenen passen. Het object staat hier niet apart in de Chinese zin; volgens de vaste vertaling en de context gaat het om de schoenen. Bijvoorbeeld: 我想试穿这件外套。 — “Ik wil deze jas passen.” 吗 staat aan het einde en maakt van de voorafgaande mededeling een ja-neevraag. De woordvolgorde van de mededeling blijft behouden; 吗 wordt erachter geplaatst. Bijvoorbeeld: 你可以坐吗？ — “Kun je/mag je zitten?” Samen betekent 我可以 + 在这里 + 试穿 + 吗: “Kan ik ze hier passen?” De vraag vraagt dus of de spreker de schoenen op deze plaats mag of kan aantrekken om ze te passen. 吗 maakt de volledige uiting tot een vraag.

4. 穿鞋时请坐在这张长凳上。

   Gebruik dit bankje terwijl je ze aantrekt.

   穿鞋

   schoenen aantrekken

   时

   tijdens; wanneer

   请

   alstublieft; graag

   坐

   zitten

   在

   op; in

   这

   deze

   长凳

   bankje

   上

   op

   Uitgebreide uitleg

   穿鞋 betekent hier “schoenen aantrekken”. 穿 is het werkwoord “dragen/aantrekken” en krijgt zijn precieze betekenis uit het kledingobject; met 鞋 gaat het om schoenen aantrekken. Voorbeeld: 我穿鞋。 — “Ik trek mijn schoenen aan.” 鞋 kan in het Chinees naar schoenen als paar of in algemene zin verwijzen; het woord zelf krijgt hier geen meervoudsuitgang. 时 maakt van de voorafgaande handeling een tijdsbepaling: 穿鞋时 betekent “terwijl je je schoenen aantrekt” of “wanneer je je schoenen aantrekt”. Het patroon werkwoord + 时 is herbruikbaar. Voorbeeld: 吃饭时不要说话。 — “Praat niet tijdens het eten.” 请 staat hier voor een beleefd verzoek. Het betekent niet dat er een aparte handeling “vragen” wordt beschreven; het verzacht de daaropvolgende instructie. Voorbeeld: 请坐。 — “Gaat u alstublieft zitten.” 坐 betekent “zitten” of, in een verzoek zoals hier, “gaan zitten”. Het is een zelfstandig werkwoord en verandert niet naar persoon of getal. Voorbeeld: 请坐在这里。 — “Ga alstublieft hier zitten.” 在 leidt de plaatsbepaling in. In 坐在这张长凳上 markeert het de plaats waar het zitten plaatsvindt; het staat dus vóór de plaats en wordt gecombineerd met 上, dat de positie “op” specificeert. 这 betekent “deze/dit” en staat vóór het zelfstandig naamwoord of de naamwoordgroep waarnaar wordt verwezen. De vorm verandert hier niet naar geslacht of getal. In 这张长凳 wijst het naar de bedoelde bank, zonder dat het Chinees daarvoor een aparte meervouds- of geslachtsvorm gebruikt. 长凳 betekent “lange bank” of “bankje”. 长 betekent hier “lang” en beschrijft het type bank; het is niet de plaatsaanduiding “op”. In 这张长凳 staat bovendien 张 als maatwoord voor onder andere vlakke of meubelachtige objecten. Het maatwoord hoort bij de volledige groep 这张长凳. 上 betekent hier “op” en staat na de naamwoordgroep: 长凳上 is letterlijk “op de bank”. Dit is een veelgebruikt Chinees patroon waarbij de plaatsaanduiding achter het object komt. Voorbeeld: 书在桌子上。 — “Het boek ligt op de tafel.” Samen vormt 穿鞋时 de tijdsomstandigheid “terwijl je je schoenen aantrekt”. Daarna geeft 请坐 het beleefde verzoek “ga alstublieft zitten”, en 在这张长凳上 specificeert de plaats: “op deze lange bank”. De volledige betekenis is daarom: “Ga alstublieft op deze lange bank zitten terwijl je je schoenen aantrekt.”

5. 这双鞋穿起来有点小。

   Ze voelen een beetje klein aan.

   这

   dit/deze

   双

   paar (maatwoord voor gepaarde voorwerpen)

   鞋

   schoen/schoenen

   穿起来

   bij het dragen aanvoelen

   有点

   een beetje

   小

   klein

   Uitgebreide uitleg

   这 betekent hier ‘dit/deze’ en vormt samen met het volgende maatwoord een aanwijzende bepaling. Het Chinees gebruikt hiervoor het patroon 这 + maatwoord + zelfstandig naamwoord; 这 krijgt hier geen aparte meervouds- of geslachtsvorm. 双 is het maatwoord voor een paar of een ander gepaard voorwerp. In 这双鞋 betekent het niet zelfstandig ‘twee’, maar het classificeert 鞋 als één paar schoenen. Een herbruikbaar patroon is 一双鞋 voor ‘een paar schoenen’. 鞋 betekent ‘schoen’ of, in deze combinatie, ‘schoenen’. Het zelfstandig naamwoord staat hier na het maatwoord. Samen vormen 这双鞋 de betekenis ‘dit paar schoenen’. 穿起来 bestaat hier uit 穿 ‘dragen/aantrekken’ en 起来, dat in deze constructie het resultaat of de indruk tijdens het dragen markeert: hoe iets aanvoelt wanneer je het draagt. Het gaat dus niet alleen om de handeling van aantrekken. Voorbeeld: 这件衣服穿起来很舒服 — ‘Dit kledingstuk voelt prettig aan wanneer je het draagt.’ 有点 verzacht de beoordeling tot ‘een beetje’ of ‘ietwat’. Het staat vóór de eigenschap die beoordeeld wordt: 有点小 betekent ‘een beetje klein’. Een vergelijkbaar patroon is 有点贵 — ‘een beetje duur’. 小 betekent hier ‘klein’, in deze context met betrekking tot de pasvorm of het gevoel tijdens het dragen. Het is een bijvoeglijk naamwoord en verandert in deze zin niet naar getal of geslacht. Het tegenovergestelde is 大, ‘groot’; in een vergelijkende vorm kan bijvoorbeeld 大一点 ‘iets groter’ betekenen. De opbouw is 这双鞋 (‘dit paar schoenen’) + 穿起来 (‘bij het dragen aanvoelen’) + 有点小 (‘een beetje klein’). De volledige betekenis is daarom: ‘Dit paar schoenen voelt een beetje klein aan.’

6. 试试这双大一点的。

   Probeer dit grotere paar.

   试试

   probeer eens

   这双

   dit paar

   大一点的

   de iets grotere

   Uitgebreide uitleg

   试试 betekent hier “eens proberen”. 试 is het werkwoord “proberen”; de herhaling in 试试 maakt de handeling kort en vaak wat lichter van toon. Het is geen apart werkwoord, maar een veelgebruikte vorm van hetzelfde werkwoord. Voorbeeld: 你试试。 — “Probeer het eens.” 这双 betekent “dit paar”. 这 is het aanwijzende woord “dit/deze”, en 双 is de maatklassificator voor dingen die als een paar worden gebruikt, zoals schoenen. Het zelfstandig naamwoord kan hier worden weggelaten omdat uit de context duidelijk is dat het om een paar schoenen gaat. 双 is dus niet zelf het woord voor “schoen”. Voorbeeld: 我喜欢这双。 — “Ik vind dit paar mooi.” 大一点的 betekent “de iets grotere”. 大 betekent “groot” en beschrijft hier de maat van het paar. 一点 voegt de betekenis “een beetje” toe: het gaat om een beperkte vergelijking, niet noodzakelijk om een groot verschil. In 大一点 staat 大 voor “groter zijn” ten opzichte van een ander paar. 的 maakt de voorafgaande beschrijving geschikt om een zelfstandig naamwoord weg te laten: 大一点的 betekent letterlijk ongeveer “het exemplaar dat iets groter is”. Voorbeeld: 我想要大一点的。 — “Ik wil de iets grotere.” Samen vormen de delen 试试 + 这双 + 大一点的: “Probeer dit iets grotere paar eens.” De laatste 的 laat het bedoelde zelfstandig naamwoord onuitgesproken; in deze context is dat een paar schoenen. De zin is een verzoek of aansporing om dat paar te proberen.

7. 这双穿起来感觉更好。

   Dit paar zit beter.

   这

   dit/deze

   双

   paarmaatwoord

   穿起来

   bij het dragen

   感觉

   aanvoelen

   更好

   beter

   Uitgebreide uitleg

   这 betekent hier “dit/deze” en staat vóór het maatwoord. Samen met 双 verwijst het, zoals de vertaling bevestigt, naar “dit paar”. In het Chinees kan een combinatie van demonstrativum en maatwoord zelfstandig staan wanneer het bedoelde zelfstandig naamwoord uit de context duidelijk is. 双 is een maatwoord voor een paar of voor twee bij elkaar horende delen. In 这双 betekent het niet zelf het voorwerp, maar vormt het met 这 de uitdrukking “dit paar”. 穿起来 bestaat hier uit 穿 (“dragen” of “aantrekken”) en 起来. Deze combinatie beschrijft hoe iets uitpakt of aanvoelt wanneer je het draagt: “bij het dragen” of “als je het draagt”. 穿 kan in een andere context ook specifiek “aantrekken” betekenen; hier ligt de nadruk op het dragen en de ervaring daarbij. 感觉 betekent “aanvoelen” of “voelen”. Hier beschrijft het de indruk die het paar tijdens het dragen geeft. Voorbeeld: 感觉舒服 — “comfortabel aanvoelen”. 更好 betekent “beter”. 好 betekent “goed”; 更 geeft aan dat iets in hogere mate goed is en markeert hier de vergelijking: 好 → 更好 (“goed” → “beter”). Het andere vergeleken paar wordt niet in deze zin genoemd, maar 更好 drukt wel uit dat dit paar beter zit dan een alternatief. Samen vormen 这双 (“dit paar”), 穿起来 (“bij het dragen”), 感觉 (“aanvoelen”) en 更好 (“beter”) de betekenis: “Dit paar voelt beter aan wanneer je het draagt”, natuurlijk vertaald als “Dit paar zit beter.”

8. 这个尺码很适合你。

   Die maat staat je goed.

   这个

   deze

   尺码

   maat

   适合

   goed passen bij

   你

   je

   Uitgebreide uitleg

   这个 betekent hier “deze” en verwijst naar iets enkels dat in de situatie wordt aangewezen of al ter sprake is. 这 is “deze/dit”; 个 is een algemeen classificerend woord dat hier samen met 这 de vorm 这个 geeft. Deze vorm verandert niet naar grammaticaal geslacht. Voor een meervoudige verwijzing wordt echter doorgaans 这些 gebruikt; 这个 zelf is dus niet de meervoudsvorm. 尺码 betekent “maat”, in de betekenis van een kleding- of schoenmaat. Het is een zelfstandig naamwoord. Een verwant maar niet identiek woord is 大小 (“grootte” in bredere zin); 尺码 verwijst specifieker naar de aangegeven maat van een kledingstuk of paar schoenen. 适合 betekent hier “goed passen bij” of “geschikt zijn voor”. Het is een werkwoord dat de geschiktheid tussen iets en een persoon of situatie uitdrukt. De vorm verandert in het Chinees niet voor persoon, getal of tijd. Een bruikbaar patroon is A 适合 B: “A past goed bij B”. Bijvoorbeeld: 这件衣服适合我。 — “Dit kledingstuk past goed bij mij.” 你 betekent “je/jou” en is de tweede persoon enkelvoud. De vorm verandert hier niet naargelang de grammaticale rol; de positie in de zin maakt duidelijk dat 你 degene is voor wie iets geschikt is. De beleefde meervoudsvorm 您 is een andere vorm en past niet automatisch in deze zin. Samen vormen 这个尺码 (“deze maat”) en 很适合你 (“past heel goed bij jou”) de structuur onderwerp + 很 + werkwoordelijke uitdrukking + persoon. 很 versterkt hier de beoordeling tot “heel/goed”. De hele zin betekent dus: “Deze maat staat je goed.”