Ontbijtboodschappen plannen | Leer chinees in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 我们今天该买什么？

   Wat zullen we vandaag kopen?

   我们

   wij

   今天

   vandaag

   该

   zullen / horen te

   买

   kopen

   什么

   wat

   Uitgebreide uitleg

   我们 betekent hier wij/we: een meervoudig persoonlijk voornaamwoord voor de spreker en minstens één andere persoon. Het Chinees markeert bij 我们 geen geslacht. De vorm kan, afhankelijk van de context, de aangesprokene insluiten of uitsluiten; deze zin bepaalt dat niet. Voorbeeld: 我们一起去。 — “Wij gaan samen.” 今天 betekent vandaag en is een tijdsbepaling. Het staat hier vóór de handeling en bepaalt wanneer die plaatsvindt. Chinese tijdsbepalingen staan vaak vóór het werkwoord; ze veranderen niet voor persoon of aantal. Voorbeeld: 我今天工作。 — “Ik werk vandaag.” 该 geeft hier aan wat volgens de situatie passend of nodig is: zouden/horen te. Het staat vóór het werkwoord 买 en maakt van de vraag niet alleen “wat kopen we?”, maar “wat zouden of horen we vandaag te kopen?”. In deze gezamenlijke vraag past de vertaling “Wat zullen we vandaag kopen?” goed. 该 krijgt geen persoons- of meervoudsuitgang. Voorbeeld: 我们该走了。 — “We zouden nu moeten gaan.” 买 is het werkwoord kopen. De vorm is hier niet apart gemarkeerd voor tijd, persoon of aantal; 该 en de tijdsbepaling helpen de bedoeling van de zin bepalen. Voorbeeld: 她买水果。 — “Zij koopt fruit.” 什么 betekent wat en vraagt naar een niet nader bepaald ding of aanbod. Als vraagwoord staat het hier op de plaats van het gevraagde voorwerp, na 买; het hoeft in het Chinees niet naar voren te worden verplaatst. Voorbeeld: 你买什么？ — “Wat koop je?” Samen vormen de delen: 我们 “wij” + 今天 “vandaag” + 该 “zouden/horen te” + 买 “kopen” + 什么 “wat”. De volledige betekenis is: “Wat zullen we vandaag kopen?” De vraag gaat dus over de keuze van wat er vandaag gekocht moet of zou worden, met de spreker en anderen als gezamenlijke deelnemers. Een natuurlijker directe vraag zonder de nuance van 该 is 我们今天买什么？ — “Wat kopen we vandaag?”

2. 我们需要明天早餐吃的东西。

   We hebben dingen nodig voor het ontbijt van morgen.

   我们

   wij

   需要

   nodig hebben

   明天

   morgen

   早餐

   ontbijt

   吃的东西

   eten; dingen om te eten

   Uitgebreide uitleg

   我们 betekent hier “wij/we”. 我 is “ik” en 我们 gebruikt het achtervoegsel 们 om een meervoudige persoonlijke verwijzing te vormen. In deze vorm wordt geen grammaticaal geslacht gemarkeerd; de vertaling identificeert de spreker samen met anderen als de actor. Voorbeeld: 我们今天学习。 — “Wij studeren vandaag.” 需要 is het werkwoord “nodig hebben”. Het kan rechtstreeks vóór het benodigde element staan: 我们需要水。 — “Wij hebben water nodig.” Het is hier geen hulpwerkwoord dat het volgende werkwoord “eten” afzonderlijk bestuurt; het hoofdobject van 需要 is de hele daaropvolgende nominale woordgroep. 明天 betekent “morgen”. Het is een tijdsaanduiding en kan vóór een zelfstandig naamwoord staan om dat tijdstip nader te bepalen, zoals in 明天早餐 — “het ontbijt van morgen”. In deze zin zegt 明天 dus wanneer het ontbijt plaatsvindt, niet wanneer de behoefte noodzakelijkerwijs ontstaat. 早餐 betekent “ontbijt”. Het is een zelfstandig naamwoord. Samen met de voorafgaande tijdsaanduiding vormt het 明天早餐, “het ontbijt van morgen”. Chinees gebruikt hier geen aparte bezitsuitgang zoals het Nederlandse “van”. 吃的东西 betekent “dingen om te eten” of “eten”. 吃 is de basisvorm van het werkwoord “eten”. In 吃的东西 beschrijft de woordgroep 吃的 het daaropvolgende zelfstandig naamwoord 东西: letterlijk “dingen die gegeten worden” of, natuurlijker in deze context, “dingen om te eten”. 东西 betekent hier “dingen”; het is niet zelf het werkwoord “eten”. De constructie werkwoord + 的 + zelfstandig naamwoord is herbruikbaar: 看的书 betekent “boeken om te lezen” of “boeken die men leest”. De zin wordt als volgt opgebouwd: 我们 (“wij”) + 需要 (“hebben nodig”) + 明天早餐 (“het ontbijt van morgen”) + 吃的东西 (“dingen om te eten”). Het geheel betekent: “Wij hebben dingen nodig voor het ontbijt van morgen.” De laatste woordgroep specificeert welke dingen nodig zijn.

3. 那我们需要面包和黄油。

   Dan hebben we brood en boter nodig.

   那

   dan; in dat geval

   我们

   wij

   需要

   nodig hebben

   面包

   brood

   和

   en

   黄油

   boter

   Uitgebreide uitleg

   那 betekent hier “dan” of “in dat geval”. Het verwijst naar de vooraf besproken situatie en leidt de conclusie in; het wijst hier niet naar een concreet zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: 那我们走吧。— Dan gaan we. 我们 betekent “wij” en kan in het Chinees ook “we” betekenen. De vorm verandert niet naar persoon, getal of grammaticaal geslacht. Het omvat hier de spreker en minstens één andere betrokkene, zonder dat de zin precies specificeert wie dat zijn. 需要 betekent “nodig hebben”. Dit is een werkwoord; het blijft in deze zin hetzelfde bij verschillende personen en verandert niet op zichzelf voor verleden of toekomst. De tijd en verdere betekenis blijken vaak uit de context. Voorbeeld: 我需要水。— Ik heb water nodig. 面包 betekent “brood”. Het is hier een zelfstandig naamwoord en staat als eerste item na 需要. 和 betekent “en” en verbindt hier twee gelijkwaardige zelfstandige naamwoorden. Het verbindt 面包 met 黄油, zodat beide samen aangeven wat nodig is. 黄油 betekent “boter”. Het is hier het tweede zelfstandig naamwoord in de opsomming. Voorbeeld: 我们需要米和菜。— Wij hebben rijst en groenten nodig. Samen vormen de delen: 那 (“dan/in dat geval”) + 我们 (“wij”) + 需要 (“nodig hebben”) + 面包和黄油 (“brood en boter”). De volledige betekenis is: “Dan hebben we brood en boter nodig.” De zin stelt dat brood en boter nodig zijn in de besproken situatie; 和 maakt duidelijk dat beide zaken genoemd worden.

4. 我们也需要酸奶吗？

   Hebben we ook yoghurt nodig?

   我们

   wij / we

   也

   ook

   需要

   nodig hebben

   酸奶

   yoghurt

   吗

   vraagpartikel

   Uitgebreide uitleg

   我们 betekent hier “wij/we” en verwijst volgens de vaste vertaling naar de groep waarvan de spreker deel uitmaakt. Het is een persoonlijk voornaamwoord in de eerste persoon meervoud. Het staat vóór het werkwoord: 我们需要面包。 — “Wij hebben brood nodig.” 也 betekent “ook”. Het voegt deze behoefte toe aan iets dat al genoemd is; in de context gaat het om brood en boter. In een gewone mededelende zin staat 也 meestal vóór het werkwoord of de werkwoordgroep: 我们也需要酸奶。 — “Wij hebben ook yoghurt nodig.” 需要 betekent “nodig hebben” of “nodig zijn voor iemand”. Het is hier het zelfstandige werkwoord dat de behoefte uitdrukt. De vorm verandert niet voor persoon of meervoud: 我需要 betekent “ik heb nodig” en 我们需要 “wij hebben nodig”. De ontkenning staat ervoor: 我们不需要酸奶。 — “Wij hebben geen yoghurt nodig.” 酸奶 betekent “yoghurt”. Het is een zelfstandig naamwoord; 酸 betekent in andere samenstellingen onder meer “zuur” en 奶 verwijst naar melk, maar in deze vaste combinatie betekent 酸奶 gewoon “yoghurt”. Bijvoorbeeld: 我喜欢酸奶。 — “Ik houd van yoghurt.” 吗 is een vraagpartikel. Het staat aan het einde van een mededelende zin en maakt daarvan een algemene ja-neevraag. De woordvolgorde vóór 吗 blijft behouden: 你需要面包吗？ — “Heb jij brood nodig?” Samen vormen 我们 + 也 + 需要 + 酸奶 de mededeling “Wij hebben ook yoghurt nodig”. Het slotpartikel 吗 maakt daar de vraag 我们也需要酸奶吗？ van: “Hebben we ook yoghurt nodig?” De zin vraagt dus of yoghurt, naast de al genoemde zaken, eveneens nodig is.

5. 我想把它和草莓酱一起吃。

   Ik wil het met aardbeienjam eten.

   我

   ik

   想

   willen

   把

   objectmarkeerder

   它

   het

   和

   met

   草莓酱

   aardbeienjam

   一起

   samen

   吃

   eten

   Uitgebreide uitleg

   我 betekent hier ‘ik’. Dit is de vorm voor de eerste persoon enkelvoud. De vorm blijft hetzelfde in zinnen als 我吃 (‘ik eet’) en 我想吃 (‘ik wil eten’). 想 betekent hier ‘willen’ en staat vóór de gewenste handeling. Voorbeeld: 我想喝茶。 = ‘Ik wil thee drinken.’ In andere contexten kan 想 ook ‘denken’ of ‘ergens aan denken’ betekenen, maar die betekenis past hier niet bij de vaste vertaling. 把 markeert een object dat vóór de verdere handeling wordt geplaatst. In het patroon onderwerp + 想 + 把 + object + ... + werkwoord wordt aangegeven wat de spreker met dat object wil doen. Voorbeeld: 我想把门关上。 = ‘Ik wil de deur dichtdoen.’ In deze zin is het volledige object na 把 de combinatie 它和草莓酱, niet alleen 它. 它 betekent hier ‘het’ en verwijst grammaticaal naar een niet-menselijk referent; de precieze referent wordt in de vaste zin niet benoemd. Het maakt deel uit van het object dat na 把 vóór de handeling wordt geplaatst. 和 betekent hier ‘met’: het verbindt 它 met 草莓酱 als twee dingen die bij het eten samen betrokken zijn. 草莓酱 betekent ‘aardbeienjam’. 草莓 betekent ‘aardbei’ of ‘aardbeien’, en 酱 kan een sausachtige of smeerbare bereiding aanduiden; samen vormen ze hier de naam van het genoemde voedingsmiddel. Voorbeeld: 我喜欢草莓酱。 = ‘Ik houd van aardbeienjam.’ 一起 betekent ‘samen’. Hier geeft het aan dat 它 en 草莓酱 samen met de handeling 吃 verbonden zijn. Het staat vóór 吃, zoals in 一起吃 (‘samen eten’). 吃 is de vorm van het werkwoord ‘eten’. Na 想 volgt het zonder aparte infinitiefuitgang: 想吃 betekent ‘willen eten’. Voorbeeld: 我们一起吃。 = ‘Wij eten samen.’ Samen bestaat de zin uit ‘ik wil’ + de 把-constructie met het volledige object 它和草莓酱 + 一起吃 (‘samen eten’). De volledige betekenis is: ‘Ik wil het met aardbeienjam eten.’

6. 那我们买酸奶和果酱吧。

   Laten we dan yoghurt en jam halen.

   那

   dan, in dat geval

   我们

   wij, ons

   买

   kopen, halen

   酸奶

   yoghurt

   和

   en

   果酱

   jam

   吧

   partikel voor een voorstel

   Uitgebreide uitleg

   那 betekent hier “dan” of “in dat geval”: het sluit aan bij wat eerder is gezegd en leidt de volgende keuze in. Het is hier geen aanwijzend woord zoals “dat”. Een bruikbaar patroon is 那 + zin: “Dan …”. 我们 betekent “wij” of “ons” en is het onderwerp van de voorgestelde handeling. In het Chinees verandert deze vorm niet voor enkelvoud/meervoud of grammaticaal geslacht; de context bepaalt of 我们 inclusief de aangesprokene is. Voorbeeld: 我们走吧。 — “Laten we gaan.” 买 is het werkwoord “kopen” en kan in deze context natuurlijk als “halen” worden vertaald. De vorm zelf markeert hier geen verleden of toekomst; 吧 maakt van de zin een voorstel. Voorbeeld: 我们买水果。 — “Wij kopen fruit” of, afhankelijk van de context, “Laten we fruit kopen.” 酸奶 betekent “yoghurt”. Het is een zelfstandig naamwoord. In 买酸奶 is het het eerste gekochte product. Voorbeeld: 我喜欢酸奶。 — “Ik houd van yoghurt.” 和 verbindt hier twee gelijkwaardige zelfstandige naamwoorden. Het betekent “en”; het verbindt 酸奶 met 果酱, niet twee werkwoorden. Het patroon A 和 B betekent “A en B”. 果酱 betekent “jam”. In deze zin is het, naast 酸奶, het tweede product dat gekocht wordt. Voorbeeld: 我喜欢果酱。 — “Ik houd van jam.” 吧 staat aan het einde en verzacht de zin tot een voorstel of aansporing. Na 我们 en een werkwoord vormt het vaak het herbruikbare patroon 我们 + werkwoord + 吧, vergelijkbaar met “laten we …”. Het drukt hier geen zelfstandig woord als “misschien” uit. Samen betekent 那我们买酸奶和果酱吧。: “Laten we dan yoghurt en jam halen.” De volgorde is: “dan” (那), “wij” (我们), de handeling “kopen/halen” (买), de twee verbonden producten (酸奶和果酱), en ten slotte het voorstelpartikel (吧).