Brood en sinaasappelsap zoeken | Leer chinees in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 我们应该买多少片面包？

   Hoeveel sneetjes brood moeten we kopen?

   我们

   wij

   应该

   moeten

   买

   kopen

   多少

   hoeveel

   片

   maatwoord voor platte of gesneden stukken

   面包

   brood

   Uitgebreide uitleg

   我们 betekent hier “wij” als onderwerp: de spreker rekent zichzelf tot de betrokken personen. Deze vorm kan zowel inclusief als exclusief zijn; de zin zelf bepaalt niet of de aangesprokene erbij hoort. Voorbeeld: 我们买面包。 — “Wij kopen brood.” 应该 staat vóór het werkwoord en drukt hier uit wat men hoort te doen: “moeten” of “zouden moeten”. Het is een modaal woord; het vertelt niet op zichzelf of de handeling al uitgevoerd is. Voorbeeld: 你应该休息。 — “Je zou moeten rusten.” 买 is het werkwoord “kopen”. De vorm verandert hier niet door persoon of getal; 我们应该买 betekent dat “wij zouden moeten kopen”. Voorbeeld: 我买茶。 — “Ik koop thee.” 多少 vraagt naar een hoeveelheid of aantal: “hoeveel”. In deze zin staat het vóór de maatwoordgroep en vraagt het naar het aantal stukken, niet naar het soort brood. Voorbeeld: 你要多少？ — “Hoeveel wil je?” 片 is een maatwoord voor dunne, platte of gesneden stukken. In 多少片 vormt het de telstructuur “hoeveel plakjes/stukken”; het woord zelf verandert niet voor het aantal. Voorbeeld: 两片 — “twee plakjes/stukken”. 面包 betekent “brood”. In 片面包 wordt het gecombineerd met 片 om specifiek stukken of sneetjes brood aan te duiden; zonder zo’n maatwoord kan 面包 algemener naar brood verwijzen. Voorbeeld: 一片面包 — “één snee brood”. Samen is de structuur 我们 + 应该 + 买 + 多少 + 片 + 面包？: onderwerp + modaal woord + werkwoord + vraag naar het aantal + maatwoord + zelfstandig naamwoord. De volledige betekenis is: “Hoeveel sneetjes brood moeten we kopen?”

2. 一共四片。

   Vier sneetjes in totaal.

   一共

   in totaal

   四片

   vier sneetjes

   Uitgebreide uitleg

   一共 betekent hier ‘in totaal’ en geeft het totaal van de genoemde hoeveelheid aan. Het staat vóór de hoeveelheid: 一共四片 = ‘in totaal vier sneetjes’. Een bruikbaar voorbeeld is 一共三本书。 — ‘Drie boeken in totaal.’ 四片 bestaat uit het getal 四 (‘vier’) en het maatwoord 片. 片 wordt gebruikt voor platte, dunne of in plakken verdeelde dingen; in deze context betekent het ‘sneetje’, omdat het gesprek over sneetjes brood gaat. Na een getal staat in het Chinees doorgaans een maatwoord: 两片 betekent ‘twee sneetjes’. Het getal 四 verandert hier niet van vorm. Samen vormt 一共四片。 de korte mededeling ‘Vier sneetjes in totaal.’ De punt markeert een volledige, beknopte zin; het onderwerp of werkwoord hoeft in deze context niet expliciet te worden genoemd.

3. 两片给我，两片给你。

   Twee voor mij en twee voor jou.

   两片

   twee sneetjes

   给我

   voor mij

   给你

   voor jou

   Uitgebreide uitleg

   两片 betekent hier “twee sneetjes”. 两 is de vorm voor “twee” die vóór een maatwoord wordt gebruikt; 二 komt vooral voor bij tellen, nummers en vaste uitdrukkingen. 片 is een maatwoord voor dunne, platte stukken, zoals sneetjes. Het concrete soort sneetjes wordt door de context begrepen. Voorbeeld: 三片面包 — “drie sneetjes brood”. 给我 betekent hier “voor mij” en bestaat uit 给 (“geven; aan/voor”) plus 我 (“ik/mij”). In deze zin geeft 给 de ontvanger aan. Het onderwerp en het werkwoord “geven” zijn niet uitgesproken, maar worden uit de verdeling begrepen. Voorbeeld: 给我一片。 — “Geef mij één sneetje.” De tweede 两片 heeft dezelfde betekenis als de eerste: opnieuw twee sneetjes. De herhaling maakt de verdeling parallel: een hoeveelheid voor de ene persoon en dezelfde hoeveelheid voor de andere persoon. 给你 betekent “voor jou” en bestaat uit 给 plus 你 (“jij/jou”). 你 is de vorm voor één aangesproken persoon; de zin zelf geeft geen extra informatie over die persoon. Voorbeeld: 这片给你。 — “Dit sneetje is voor jou.” Samen betekent 两片给我，两片给你。: “Twee sneetjes voor mij en twee voor jou.” De twee delen naast elkaar verdelen samen vier sneetjes, wat aansluit bij de vooraf genoemde hoeveelheid. De Chinese zin laat het werkwoord weg omdat de bedoelde verdeling duidelijk is; een explicietere formulering met “geven” is bijvoorbeeld 给我两片，给你两片。 — “Geef mij twee sneetjes en jou twee.”

4. 这些应该够了。我们还需要橙汁。

   Dat zou genoeg moeten zijn. We hebben nog sinaasappelsap nodig.

   这些

   deze

   应该够了

   zou genoeg moeten zijn

   我们

   wij / we

   还需要

   nog nodig hebben

   橙汁

   sinaasappelsap

   Uitgebreide uitleg

   这些 betekent hier “deze” en verwijst naar meerdere dingen die in de situatie worden aangewezen of al bekend zijn. Het Chinese aanwijzende woord maakt dus een meervoudsonderscheid: 这 is “dit/deze” en 这些 is “deze” voor meerdere zaken. De precieze zaken waarnaar het verwijst worden in deze zin niet benoemd. Voorbeeld: 这些很好。 — “Deze zijn goed.” 应该够了 bestaat uit 应该 (“zouden moeten”, “horen te”) en 够 (“genoeg zijn”), met 了 aan het einde. 应该 drukt hier een verwachting of voorzichtige inschatting uit; het is niet simpelweg een feitelijke vorm van “zijn”. 够 fungeert in deze zin als het predicaat “genoeg zijn”. 了 markeert dat er een nieuwe beoordelingstoestand geldt: op basis van wat er nu is, is het waarschijnlijk voldoende. Samen geeft dit “zou genoeg moeten zijn”. Voorbeeld: 这样应该够了。 — “Zo zou het genoeg moeten zijn.” 我们 betekent “wij/we” en is de vorm voor de spreker samen met minstens één andere persoon. Chinees onderscheidt hier niet tussen inclusief “wij” (met de aangesprokene) en exclusief “wij” (zonder de aangesprokene); de context bepaalt dat. 还需要 combineert 还 (“nog”, “nog steeds”) met 需要 (“nodig hebben”, “nodig zijn”). 需要 is het lexicale werkwoord “nodig hebben”; 还 voegt toe dat die behoefte naast het eerder genoemde of reeds aanwezige blijft bestaan. In deze zin betekent de combinatie “nog nodig hebben”. Voorbeeld: 我们还需要水。 — “We hebben nog water nodig.” 橙汁 betekent “sinaasappelsap”. Het is een zelfstandig naamwoord voor de drank; 橙 betekent “sinaasappel” en 汁 “sap”, maar 橙汁 wordt als de vaste benaming voor sinaasappelsap gebruikt. Voorbeeld: 我想要橙汁。 — “Ik wil sinaasappelsap.” De volledige zin ordent de betekenis als volgt: 这些 (“deze [meerdere dingen]”) vormt samen met 应该够了 de beoordeling “zouden genoeg moeten zijn”. Daarna introduceert 我们 de deelnemers die iets nodig hebben, en 还需要橙汁 zegt dat zij daarnaast nog sinaasappelsap nodig hebben. Daarmee ontstaat de betekenis: “Deze zouden genoeg moeten zijn. We hebben nog sinaasappelsap nodig.”

5. 你能找到橙汁吗？

   Kun je het sinaasappelsap vinden?

   你能

   kun je

   找到

   vinden

   橙汁

   sinaasappelsap

   吗

   vraagpartikel

   Uitgebreide uitleg

   你能 betekent hier “kun je”: 你 is het voornaamwoord voor de tweede persoon (“jij/je”), en 能 is een modaal werkwoord voor mogelijkheid of vermogen. 能 verandert niet mee met de persoon. Een bruikbaar patroon is 你能 + werkwoord ...吗？ voor een vraag naar wat iemand kan doen. Voorbeeld: 你能帮我吗？ — “Kun je me helpen?” 找到 betekent hier “vinden”, met de betekenis dat het zoeken tot het vinden leidt. Het is een resultaatconstructie van 找 “zoeken” en 到, dat hier aangeeft dat het beoogde resultaat bereikt is. Dit verschilt van alleen 找, dat alleen “zoeken” uitdrukt. Voorbeeld: 我找到了钥匙。 — “Ik heb een sleutel gevonden.” 橙汁 is het zelfstandig naamwoord “sinaasappelsap”. De combinatie functioneert hier als het object van 找到; het Chinees markeert in deze vorm geen bepaald lidwoord of meervoud. Voorbeeld: 我需要橙汁。 — “Ik heb sinaasappelsap nodig.” 吗 is een partikel aan het einde van de zin dat van een mededelende zin een ja-neevraag maakt. Het heeft hier geen zelfstandige betekenis zoals “wat” of “waar”. Samen vormt 你能找到橙汁吗？ de vraag “Kun je het sinaasappelsap vinden?”: 你能 vraagt of de aangesprokene daartoe in staat is, 找到橙汁 benoemt wat er gevonden moet worden, en 吗 maakt er een ja-neevraag van.

6. 还没有。我们看看下一个货架。

   Nog niet. Laten we het volgende schap bekijken.

   还没有

   nog niet

   我们

   wij

   看看

   bekijken; eens kijken

   下一个

   volgende

   货架

   schap

   Uitgebreide uitleg

   还没有 betekent hier “nog niet”. 还 geeft aan dat de verwachte toestand nog niet is bereikt; 没有 ontkent het plaatsvinden of bereiken van iets. Samen vormen ze een veelgebruikte manier om op een vraag naar voltooiing te antwoorden: 还没有。 = “Nog niet.” 我们 betekent “wij” en verwijst hier naar de groep waarvan de spreker deel uitmaakt. In combinatie met een voorstel kan 我们 in het Nederlands natuurlijk als “laten we” worden weergegeven. Het voornaamwoord zelf verandert in deze vorm niet naar een beleefdheids- of vraagvorm. 看看 komt van 看, “kijken” of “bekijken”. De herhaalde vorm 看看 maakt de handeling vaak lichter of voorzichtiger en kan in een voorstel klinken als “eens kijken” of “even bekijken”. Een bruikbaar patroon is 看看 + iets: 我们看看地图。 = “Laten we even naar de kaart kijken.” 下一个 betekent “de volgende”. Het bepaalt het daaropvolgende zelfstandig naamwoord; 个 is hierbij een maatwoord in de Chinese naamwoordgroep. 下一个 zegt welke in een volgorde volgende is, niet dat het zelfstandig naamwoord zelf verandert. 货架 betekent “schap” of “rek”, hier met de bedoelde betekenis “schap”. Het is een zelfstandig naamwoord: 下一个货架 is letterlijk de naamwoordgroep “het volgende schap”. Samen bestaat de tweede zin uit 我们 + 看看 + 下一个货架: “Laten we het volgende schap bekijken.” De eerste zin zegt dat het gezochte resultaat op dat moment nog niet is bereikt; daarna stelt de spreker voor om naar het volgende schap te kijken. De formulering is alledaags en geschikt voor een gezamenlijk voorstel.

7. 我们问问这里的工作人员吧。

   Laten we iemand vragen die hier werkt.

   我们

   wij

   问问

   even vragen

   这里

   hier

   工作人员

   medewerker; personeel

   吧

   voorstel of verzachting

   Uitgebreide uitleg

   我们 betekent hier “wij” en is het onderwerp van het voorstel. In het Mandarijn kan 我们 zowel de spreker met de aangesprokene als de spreker met andere mensen omvatten; de vertaling “laten we” ondersteunt hier de lezing waarin de aangesprokene wordt meegenomen. Voorbeeld: 我们去吧。 — “Laten we gaan.” 问问 komt van het werkwoord 问 “vragen”. De herhaling maakt de handeling kort, licht of verkennend: “even vragen” of “eens vragen”. Dit is geen andere stam; het is dezelfde werkwoordsvorm in een reduplicatiepatroon. Vergelijk 问 “vragen” met 问问 “even vragen”. Voorbeeld: 我问问他。 — “Ik vraag het hem even.” 这里 betekent “hier” en is een plaatsaanduiding. In 这里的工作人员 staat het vóór 的 en bepaalt de plaatsaanduiding welke medewerkers met “hier” verbonden zijn. 工作人员 is een zelfstandig naamwoord voor een medewerker of personeelslid. Het kan naar één persoon of naar personeel als groep verwijzen; het woord zelf markeert geen enkelvoud of meervoud. In deze zin past “iemand die hier werkt” bij de bedoelde persoon. Voorbeeld: 工作人员在这里。 — “De medewerker is hier.” 吧 staat aan het einde en verzacht of markeert hier een voorstel. Samen met 我们 en de werkwoordgroep geeft het de betekenis “laten we ...”. Het is dus niet zelf het werkwoord “vragen”. Voorbeeld: 我们看看吧。 — “Laten we eens kijken.” De delen bouwen als volgt op: 我们 is de voorgestelde handelende groep, 问问 is de lichte handeling “even vragen”, en 这里的工作人员 betekent “de medewerker/het personeel hier”, waarbij 这里的 工作人员 nader bepaalt. Het slotpartikel 吧 maakt er een voorstel van. De volledige uiting betekent daarom: “Laten we iemand vragen die hier werkt.”