Het juiste perron vinden | Leer chinees in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 我们应该去哪个站台？

   Naar welk perron moeten we gaan?

   我们

   wij

   应该

   zouden moeten

   去

   gaan

   哪个

   welk(e)

   站台

   perron

   Uitgebreide uitleg

   我们 betekent hier ‘wij’: de spreker samen met minstens één andere persoon. Het woord is een persoonlijk voornaamwoord in de eerste persoon meervoud; de vorm zelf geeft geen specifieke verdere deelnemers of een exclusieve/inclusieve tegenstelling aan. Voorbeeld: 我们走。 — ‘Wij gaan.’ 应该 drukt uit dat iets volgens de spreker passend of nodig is: ‘zouden moeten’ of ‘horen te’. Het staat vóór de daaropvolgende handeling en verandert niet voor persoon of aantal. Voorbeeld: 你应该休息。 — ‘Je zou moeten rusten.’ 去 is het werkwoord ‘gaan’. In deze zin gaat het om zich naar een plaats begeven; de plaats volgt hier als 哪个站台. Voorbeeld: 我去车站。 — ‘Ik ga naar het station.’ 哪个 vraagt welke afzonderlijke keuze bedoeld is: ‘welk(e)’ of ‘welke van de opties’. 个 is hier het maatwoord in de vorm 哪个; samen vormt het één gebruikelijke vraaguitdrukking vóór het zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: 你要哪个？ — ‘Welke wil je?’ 站台 is het zelfstandig naamwoord ‘perron’. Het benoemt hier de bestemming waarheen men moet gaan. Voorbeeld: 这是站台。 — ‘Dit is een perron.’ Samen vormen 我们应该去 en 哪个站台 de vraag: ‘Naar welk perron moeten we gaan?’ Het Chinees zet de vraaguitdrukking op de plaats van het gevraagde zinsdeel en gebruikt hier geen omkering van onderwerp en werkwoord. 应该 maakt van het gaan een verplichting of aanbeveling, terwijl 哪个站台 bepaalt welke bestemming gekozen moet worden.

2. 指示牌指向二号站台。

   Het bord wijst naar perron twee.

   指示牌

   bewegwijzeringsbord

   指向

   wijst naar

   二号

   nummer twee

   站台

   perron

   Uitgebreide uitleg

   指示牌 betekent hier “aanwijzingsbord” of “bewegwijzeringsbord”. Het is een zelfstandig naamwoord: 指示 drukt aanwijzen of instrueren uit, en 牌 verwijst naar een bord of plaat. Voorbeeld: 出口旁边有一个指示牌。 — “Naast de uitgang staat een aanwijzingsbord.” 指向 betekent “wijzen naar” of “in de richting van wijzen”. Het is hier het werkwoord dat de richtingrelatie tussen het bord en het perron uitdrukt. Het beschrijft niet noodzakelijk een menselijke handeling. Voorbeeld: 箭头指向右边。 — “De pijl wijst naar rechts.” 二号 betekent in deze context “nummer twee”. 二 is het getal twee; 号 maakt er een nummer- of aanduiding van, zoals bij een perronnummer. In een aanduiding staat het nummer vóór het benoemde object: 二号出口 betekent “uitgang nummer twee”. Dit drukt hier de identificatie van het perron uit, niet een hoeveelheid perrons. 站台 betekent “perron”. Het is een zelfstandig naamwoord voor het platform bij een station waar reizigers wachten of in- en uitstappen. In 二号站台 staat 二号 ervoor en specificeert het welk perron is bedoeld. Voorbeeld: 我们在站台等车。 — “We wachten op het perron op de trein.” Samen vormt 指示牌指向二号站台 een onderwerp-werkwoord-richtingsstructuur: het aanwijzingsbord wijst naar perron nummer twee. De volledige mededeling 指示牌指向二号站台。 betekent daarom: “Het bord wijst naar perron twee.”

3. 我在这里看不清小字。

   Ik kan de kleine letters vanaf hier niet lezen.

   我

   ik

   在这里

   hier

   看不清

   niet duidelijk kunnen zien

   小字

   kleine letters

   Uitgebreide uitleg

   我 betekent hier “ik”. Het is het persoonlijke voornaamwoord voor de eerste persoon enkelvoud. Een bruikbaar contrast is 你 voor “jij”; het werkwoord verandert in het Chinees niet door deze persoon. 在这里 betekent “hier”. 在 plaatst iemand of iets op een locatie, en 这里 betekent “hier”. Het geheel kan vóór het werkwoord staan om de plaats van de handeling aan te geven. Voorbeeld: 我在家学习。 — “Ik studeer thuis.” 看不清 betekent hier dat de spreker iets niet duidelijk kan zien. 看 is het basiswerkwoord “kijken” of “zien”, en 清 is hier een resultaatscomplement: het gewenste resultaat is dat wat men bekijkt duidelijk wordt. 不 tussen werkwoord en complement geeft aan dat dit resultaat niet wordt bereikt: 看不清 = “niet duidelijk kunnen zien”. Dit is anders dan alleen 不看, “niet kijken”. Voorbeeld: 我看不清黑板上的字。 — “Ik kan de tekens op het bord niet duidelijk zien.” 小字 betekent hier “kleine letters” of “kleine tekens”. 小 is het beschrijvende woord “klein”; 字 betekent een geschreven teken of letter. In het Chinees staat het beschrijvende woord vóór het zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: 这些字太小。 — “Deze letters zijn te klein.” Samen vormen de delen: 我 + 在这里 + 看不清 + 小字: “Ik kan hier de kleine letters niet duidelijk zien.” In de vaste vertaling wordt dit natuurlijk weergegeven als “Ik kan de kleine letters vanaf hier niet lezen”; de Chinese formulering benadrukt letterlijk dat de letters vanaf deze plaats niet duidelijk zichtbaar zijn. De structuur 在 + plaats + werkwoord is bruikbaar om de locatie van een handeling aan te geven, en werkwoord + 不 + resultaatscomplement om uit te drukken dat een bedoeld resultaat niet wordt bereikt.

4. 上面写着火车十分钟后出发。

   Er staat dat de trein over tien minuten vertrekt.

   上面

   erboven; daarop

   写着

   er staat geschreven

   火车

   trein

   十分钟后

   over tien minuten

   出发

   vertrekken

   Uitgebreide uitleg

   上面 betekent hier “erboven” of “daarop”: het verwijst naar de plaats waarop de informatie staat, zonder dat de precieze drager in deze zin wordt benoemd. 上 betekent “boven” en 面 maakt er een plaatsaanduiding van. Een vergelijkbaar patroon is 桌面上 (“op het tafelblad”), maar dat is een nieuw voorbeeld. 写着 geeft aan dat er ergens tekst geschreven of weergegeven staat. Het basiswerkwoord is 写 (“schrijven”); 着 legt hier de nadruk op de voortdurende of aanwezige toestand van het geschrevene. In 墙上写着名字 betekent 着 bijvoorbeeld dat er “een naam op de muur staat”. Dit is niet hetzelfde als alleen een handeling in het verleden beschrijven. 火车 betekent “trein”. Het is een zelfstandig naamwoord; de vorm verandert hier niet voor enkelvoud of meervoud. Een veelgebruikt telwoordpatroon is 一列火车 (“één trein”), maar het vaste zinnetje zegt alleen dat het om de trein gaat en legt geen aantal treinen vast. 十分钟后 betekent “over tien minuten” of letterlijk “na tien minuten”. 十分钟 is een tijdsduur en 后 plaatst de gebeurtenis daarna. Hetzelfde patroon werkt met andere tijdsduren, bijvoorbeeld 三天后 (“over drie dagen”). 出发 betekent “vertrekken” of “op weg gaan”. Het is een werkwoord en blijft in deze zin onveranderd; Chinees markeert hier geen persoons- of getalsverbuiging op het werkwoord. In het nieuwe voorbeeld 我们八点出发 betekent de hele zin “We vertrekken om acht uur”; 出发 betekent daarin “vertrekken”. Samen vormt 上面写着 een constructie van het type “op/erboven staat geschreven dat …”. Daarna volgt de inhoud: 火车 is degene die vertrekt, en 十分钟后 geeft aan wanneer dat gebeurt. De volledige betekenis is dus: “Er staat dat de trein over tien minuten vertrekt.”

5. 上车前我要去一下洗手间。

   Ik ga naar het toilet voordat we instappen.

   上车前

   voordat we instappen

   我

   ik

   要

   gaan / van plan zijn

   去

   gaan

   一下

   even

   洗手间

   toilet

   Uitgebreide uitleg

   上车前 betekent hier “voordat we instappen”. 上车 is een vaste combinatie voor in een voertuig stappen of aan boord gaan: 上 krijgt hier dus niet de losse betekenis “boven”, maar maakt samen met 车 de handeling “instappen”. 前 betekent “ervoor” of “voordat” en kan na een werkwoordelijke uitdrukking staan: 出发前 = “voordat [iemand] vertrekt”. Het onderwerp van deze tijdsbepaling staat niet in het Chinees; de vaste vertaling maakt hier duidelijk dat het om “we” gaat. 我 is de eerste persoon enkelvoud: “ik”. Chinees gebruikt voor deze vorm geen aparte naamvalsvormen. In de zin is 我 degene die de daaropvolgende handeling uitvoert. 要 geeft hier een voorgenomen of nabije handeling aan. 我要去…… kan daardoor natuurlijk worden weergegeven als “ik ga naar …” of “ik ben van plan naar … te gaan”. Het is hier niet nodig om 要 als een verplichting te vertalen; de vaste vertaling ondersteunt de lezing van een voornemen. Een bruikbaar patroon is 我想去…… voor “ik wil graag naar … gaan”, waarbij 想 de wens sterker benadrukt dan het hier gebruikte 要. 去 is het werkwoord “gaan”, hier met een bestemming die erop volgt. Het kan bijvoorbeeld in 去学校 “naar school gaan” betekenen. In deze zin maakt 去 samen met 洗手间 de bestemming duidelijk. 一下 staat na het werkwoord en presenteert de handeling als kort of beperkt van omvang. Bij 去一下 geeft het de natuurlijke nuance “even gaan”; het betekent niet dat er een afzonderlijke bestemming wordt toegevoegd. Het patroon 看一下 kan bijvoorbeeld “even kijken” betekenen. 洗手间 betekent “toilet” of “toiletruimte”. Dit is een beleefde, alledaagse benaming voor die ruimte. In de vaste zin is het de bestemming van 去, niet de uitvoerder van de handeling. Samen vormen 我 + 要 + 去一下 de kern “ik ga even”. 洗手间 vult aan waarheen: “naar het toilet”. De volledige tijdsbepaling 上车前 staat vooraan en begrenst wanneer dit gebeurt. Daarom betekent de hele uiting: “Ik ga naar het toilet voordat we instappen.”

6. 我会把行李带在身边。

   Ik houd de tassen bij me.

   我

   ik

   会

   zal

   把

   objectmarkering

   行李

   bagage

   带

   meenemen

   在身边

   bij zich

   Uitgebreide uitleg

   我 betekent hier ik. Dit is de eerste persoon enkelvoud. Het voornaamwoord zelf geeft geen geslacht aan; voor “jij” gebruik je bijvoorbeeld 你. 会 staat hier vóór de handeling en geeft een toekomstige of verwachte handeling aan: “zal”. Het kan in andere contexten ook een aangeleerde vaardigheid uitdrukken, maar dat is hier niet de bedoelde betekenis. Een bruikbaar patroon is: 我会 + handeling = “ik zal ...”. 把 markeert 行李 als het specifieke object waarop de handeling gericht is. In het patroon 把 + object + werkwoord beschrijft het werkwoord wat er met dat object wordt gedaan of in welke toestand het wordt gebracht. 把 is dus geen zelfstandig naamwoord voor “bagage” en drukt op zichzelf geen tijd uit. 行李 betekent “bagage” of “bagagestukken”. Het is een verzamelnaam; de vorm verandert niet voor enkelvoud of meervoud. Een telbaar alternatief kan bijvoorbeeld zijn 一件行李, “één stuk bagage”. 带 betekent hier “meenemen” of “bij zich dragen”. De basisvorm is 带; deze vorm verandert in deze zin niet voor persoon of tijd. In 带在身边 krijgt het werkwoord de aanvullende betekenis dat iets bij de spreker blijft. 在身边 betekent letterlijk ongeveer “aan/naast zich” en vormt hier samen met 带 de uitdrukking “bij zich houden” of “bij zich dragen”. 身边 verwijst naar iemands onmiddellijke nabijheid; het voornaamwoord in 我会 ... bepaalt hier wiens nabijheid bedoeld is. Het patroon 带 + object + 在身边 kan opnieuw worden gebruikt voor iets dat iemand bij zich houdt. Samen geeft 把行李带在身边 aan dat de bagage bij de spreker wordt gehouden of gedragen. De volledige structuur 我会 + 把 + 行李 + 带在身边 betekent daarom: “Ik zal de bagage bij me houden/dragen.” De Nederlandse vertaling “Ik houd de tassen bij me” geeft dezelfde bedoelde situatie weer; 会 maakt de toekomstige of voorgenomen lezing in het Chinees explicieter.

7. 请待在这个指示牌附近。

   Blijf alsjeblieft bij dit bord.

   请

   alsjeblieft

   待在

   blijven op/in

   这个

   dit

   指示牌

   bord / aanwijzingsbord

   附近

   in de buurt

   Uitgebreide uitleg

   请 maakt van de daaropvolgende uiting een beleefd verzoek: “alsjeblieft” of “graag”. Het staat hier vóór de handeling. Voorbeeld: 请坐。 — “Gaat u alstublieft zitten.” 待在 betekent hier “blijven op/in” en bestaat uit 待 “blijven” plus 在 dat de plaats inleidt. Het patroon 待在 + plaats beschrijft dat iemand op die plaats blijft. Voorbeeld: 请待在这里。 — “Blijf hier alstublieft.” Dit is iets anders dan alleen 在, dat meestal alleen “zich bevinden in/op” aangeeft; 待 voegt het idee van blijven toe. 这个 betekent “dit/deze”. 这 verwijst naar iets dat als dichtbij of als het aangewezen object wordt opgevat, en 个 is hier het maatwoord bij het volgende zelfstandige naamwoord. Samen vormt 这个 de bepaling “dit”. Voorbeeld: 这个座位 — “deze zitplaats”. 指示牌 is een zelfstandig naamwoord voor een bord dat informatie of aanwijzingen geeft: “(aanwijzings)bord” of “informatiebord”. Het is hier het zelfstandig naamwoord dat door 这个 wordt bepaald. Voorbeeld: 看指示牌。 — “Kijk naar het aanwijzingsbord.” 附近 betekent “de buurt” of “de omgeving”. In het patroon X附近 betekent het “in de buurt van X”; het kan dus achter een zelfstandig naamwoord staan zonder extra voorzetsel. Voorbeeld: 车站附近 — “in de buurt van het station”. Samen vormt 待在 + 这个指示牌附近 de plaatsgebonden instructie “bij dit bord blijven”. 请 verzacht die instructie tot een beleefd verzoek. De volledige betekenis is daarom: “Blijf alsjeblieft bij dit bord.”

8. 我会留意电子屏，以防站台有变化。

   Ik houd het vertrekscherm in de gaten voor het geval het perron verandert.

   我会

   ik zal

   留意

   in de gaten houden; opletten

   电子屏

   elektronisch scherm

   以防

   voor het geval dat

   站台

   perron

   有

   er is; er zijn

   变化

   verandering

   Uitgebreide uitleg

   我会 betekent hier “ik zal”. 我 is het eerste-persoonspronomen “ik”. 会 staat hier vóór het werkwoord om een toekomstige of verwachte handeling uit te drukken; het betekent in andere contexten ook “kunnen” of “een gewoonte hebben”, maar die betekenissen passen hier niet bij de vaste vertaling. Chinees vervoegt dit werkwoord niet naar persoon of getal: 我会, 他会 en 他们会 behouden dezelfde vorm, terwijl het onderwerp verandert. 留意 betekent “opletten” of “iets in de gaten houden”. Het is een werkwoordelijke combinatie die aangeeft dat iemand bewust op informatie let. In een andere zin kan bijvoorbeeld 请留意广播。 betekenen: “Let op de omroep.” 电子屏 betekent hier “het elektronische scherm”, in de context het vertrekscherm. Het is een zelfstandig naamwoord: 电子 betekent “elektronisch” en 屏 “scherm”, maar samen vormen ze de relevante benaming. Het Nederlandse bepaalde lidwoord wordt niet afzonderlijk door een Chinees woord uitgedrukt; de context en de vaste vertaling bepalen hier welk scherm bedoeld is. 以防 leidt een voorzorgsreden in: “voor het geval dat” of “om te voorkomen dat”. Het verbindt de handeling ervoor met een mogelijke ongewenste of relevante verandering erna. Bijvoorbeeld: 带上伞，以防下雨。 betekent “Neem een paraplu mee, voor het geval het regent.” 站台 betekent “perron”. Dit zelfstandig naamwoord benoemt de plaats waar reizigers bij een trein of ander vervoermiddel wachten. Het is niet hetzelfde als 电子屏: het ene is een scherm, het andere een perron. 有变化 betekent hier “verandert” of letterlijker “een verandering vertoont”. 有 betekent in deze constructie dat iets aanwezig is of plaatsvindt, en 变化 is hier het zelfstandig naamwoord “verandering”. 变化 kan ook als werkwoord “veranderen” betekenen, maar na 有 wordt het in deze zin als de aanwezige verandering opgevat. Een vergelijkbaar voorbeeld is 天气有变化。 — “Het weer verandert.” Samen betekent 我会留意电子屏 “ik zal het elektronische scherm in de gaten houden”. 以防站台有变化 voegt het doel van die voorzorg toe: men let op het scherm voor het geval er iets aan het perron verandert. De volledige utterance betekent dus: “Ik houd het vertrekscherm in de gaten voor het geval het perron verandert.”